(2942 S. K. m. 5, 6, 7, 11, 14) (5216 S. K. m. 7) (3194 S. K. m. 3, 10) (2863 S. K. m. 3, 8, 15, 57) (7201 S. K. m. 28) (Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği m. 4, 5) (Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği m. 14)
İSTEMİN ÖZETİ: Balıkesir ili, ..... ilçesi, ..... Mahallesi, 252 ada, 22 parsel sayılı taşınmazın imar programına alınmasına ilişkin olarak tesis edilen 01.02.2012 günlü, 48 sayılı Balıkesir Belediye Meclisi kararı ile meydan alanı olarak kamulaştırılması gerektiğinden bahisle, 2942 sayılı Kanun'un 11.maddesine göre kıymet takdirinin yapılmasına ilişkin 20.05.2015 günlü, 768 sayılı Balıkesir Büyükşehir Belediye Encümeni kararıyla kamulaştırılmasına ilişkin işlemlerin ve bu işlemlerin dayanağını oluşturan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle açılan davada; dava konusu taşınmazın bulunduğu alanın 27/10/1988 günlü, 238 sayılı Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planında meydan alanı olarak belirlendiği, ancak ara kararları ile istenilmesine rağmen bu alanın 1/5000 ölçekli bir nazım imar planının dosyaya sunulmadığı, bu nedenle uygulama imar planının nazım imar planı bulunmayan bir alanda yapıldığının kabulü gerektiği ve nazım imar planı bulunmayan alanın uygulama imar planı ile düzenlenmesi mümkün olmadığından, dava konusu uygulama imar planında bu yönü ile mevzuata uygunluk görülmediği; bu plana dayanılarak tesis edilen kamulaştırma işleminin de dayanaksız kaldığı, ayrıca kıymet takdiri kararından sonra kamulaştırma kararı alınıp bu karar sonrasında satın alma usulünün denenmesi ve kamulaştırmanın satın alma usulü ile yapılamaması halinde de taşınmaz malın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine müracaat edilerek kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası açılması gerekirken, bu usule uyulmadığı, kamulaştırma kararı alınmadan kamulaştırma sürecinin yürütüldüğü ve işbu davanın açılmasından sonra tesis edilen 20/01/2016 günlü, 135 sayılı belediye encümeni kararı ile bu yerdeki taşınmazların kamulaştırılması kararı alındığı görüldüğünden, dava konusu kamulaştırma işleminin bu yönüyle de hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle kamulaştırmaya yönelik işlemler ile dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali, 1/5000 ölçekli nazım imar planı açısından ise davanın incelenmeksizin reddi yolunda verilen Balıkesir İdare Mahkemesinin 30/11/2016 günlü, E:2015/2155, K:2016/1771 sayılı kararının; imar planlarının 6360 sayılı Kanunla Balıkesir Belediyesinin Büyükşehir Belediyesine dönüşmesinden çok önce yapılmış ve kesinleşmiş olduğundan idarelerinin herhangi bir kusur ve sorumluluğunun bulunmadığı, imar planları yönünden açılan davanın süresinde olmadığı, 1/5000 ölçekli imar planında alanın "Merkezi İş Alanı" olarak belirlendiği, 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygun olarak alanın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "Meydan" olarak belirlenmesinin hukuka uygun bulunduğu, taşınmazın eski eser tescili bulunan ….. Camii koruma alanı içinde kaldığı ve meydan olarak düzenlenmesine dair Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 22/06/2012 günlü, 854 sayılı onayının alındığı, 5216 sayılı Kanunun 7/g maddesi gereğince büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak yetki ve görevinin büyükşehir belediyesine ait bulunduğu, 3194 sayılı Kanunun 10.maddesi uyarınca beş yıllık imar programları içinde kalan alanlardaki kamu hizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerleri ilgili kamu kuruluşlarının, bu program süresi içinde kamulaştırmaları ve bu amaçla gerekli ödeneğin, yıllık bütçelerine konulacağı hususunun düzenlendiği, 2863 sayılı Kanunun 15.maddesinde de, kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, il özel idareleri ve mahalli idare birliklerinin tescilli taşınmaz kültür varlıklarını, koruma bölge kurullarının belirlediği fonksiyonda kullanılmak kaydıyla kamulaştırabileceklerinin öngörüldüğü ve bu kapsamda dava konusu işlemlerin tesis edildiği, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 5.maddesinde "Çalışma Alanları"; Planlarda, merkezi iş alanı, ticaret, hizmet, turizm, sanayi, toplu işyerleri, endüstriyel gelişme bölgesi, lojistik bölgeler gibi kullanımlar için belirlenen alanlar olarak tanımlandığı, Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nin 14/a bendinde "Merkezi iş .....anı: Nazım imar planlarında yönetim, turizm, sosyal kültürel ve ticari amaçlı yapılar için ayrılmış kentin merkezinde kalan bölgedir. Bu bölgede yönetimle ilgili idari tesis alanları, iş hanı, çarşı, çok katlı mağaza, banka gibi ticaret ve finans tesis alanları, turizm tesis alanları, sosyal kültürel tesis alanları, ibadet yerleri, park ve benzeri yeşil alanlar, spor alanları, kamuya ve özel sektöre ait eğitim ve sağlık tesisleri alanları, kamuya ve özel sektöre ait teknik altyapı tesis alanları ile bu alanlara hizmet verecek benzeri alanlar ayrılır." şeklinde düzenleme yapıldığı, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 4.maddesine göre meydanların uygulama imar planıyla düzenleneceği, bu hükümler dikkate alınarak 1/1000 ölçekli imar planında meydan olarak gösterilen kısmın geri kalanının kamulaştırılması için işlemlere başlanıldığı, söz konusu alanın meydan olarak uygulama alanı bulacağı düşünüldüğünde yeterli nitelik ye nicelikte olduğu, kamuya ait etkinlik alanı yaratacağı, meydan alanının tarihi eserler ve diğer yapılarla tanımlanmış olarak tarihi eserlerin algılanabilecek şekilde ortaya çıkmasını sağlayacak biçimde tasarlandığı ve kamu yararının gözetildiği ileri sürülerek, iptale ilişkin bölümünün kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf yoluna başvurulan kararın kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı, usul ve kanuna uygun olan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi Üçüncü İdari Dava Dairesince, "kısmen iptal, kısmen incelenmeksizin ret" yolunda verilen Balıkesir 1. İdare Mahkemesinin 30/11/2016 günlü, E:2015/2155, K:2016/1771 sayılı kararının iptale ilişkin kısmına yönelik olarak davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusu hakkında Dairemizce verilen "istinaf başvurusunun reddi" yolundaki 25/04/2017 günlü, E:2017/158 K:2017/194 sayılı kararın temyiz incelemesi sonucunda, Danıştay 6. Dairesinin 14.03.2019 günlü, E:2017/7046, K:2019/1387 sayılı kararı ile bozulması üzerine, Dairemizce bozma kararına uyularak verilen 19.09.2019 tarihli ara karar uyarınca istinabe yoluyla mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun dosyaya sunulması üzerine, dava dosyası, Danıştay kararı ile bozulan kısım olan, kamulaştırma işlemleri ve dayanağı 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı yönünden incelenerek gereği görüşüldü.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 3. maddesinde, "Herhangi bir saha, her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölgenin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamaz." kuralı getirilmiş;5. Maddesinde ise, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uyulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır şeklinde tanımlanmıştır. Uygulama imar planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır, şeklinde tanımlanmıştır.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 5. maddesinde; belediye yararına kamulaştırmalarda belediye encümeninin kamu yararı kararını vereceği, 6. maddesinde; onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için ayrıca kamu yararı kararı alınmasına ve onaylanmasına gerek olmadığı, bu durumlarda yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren bir karar alınacağı, 7. maddesinde; kamulaştırmayı yapacak idarenin, kamulaştırma veya kamulaştırma yolu ile üzerinde irtifak hakkı kurulacak taşınmaz malların veya kaynakların sınırını, yüzölçümünü ve cinsini gösterir ölçekli planını yapacağı veya yaptıracağı, kamulaştırılan taşınmaz malın sahiplerini, tapu kaydı yoksa zilyetlerini ve bunların adreslerini, tapu, vergi ve nüfus kayıtları üzerinden veya ayrıca haricen yaptıracağı araştırma ile belgelere bağlamak suretiyle tespit ettireceği, 8. maddesinde kamulaştırma kararı alındıktan sonra satın alma usulünün nasıl uygulanacağının düzenlendiği, 10. maddesinde de; kamulaştırmanın satın alma usulü ile yapılamaması halinde idarenin, 7. maddeye göre topladığı bilgi ve belgelerle 8. madde uyarınca yaptırmış olduğu bedel tespiti ve bu husustaki diğer bilgi ve belgeleri bir dilekçeye ekleyerek taşınmaz malın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine müracaat edeceği ve taşınmaz malın kamulaştırma bedelinin tespitiyle, bu bedelin, peşin veya kamulaştırma, 3. maddenin ikinci fıkrasına göre yapılmış ise taksitle ödenmesi karşılığında idare adına tesciline karar verilmesini isteyeceği, mahkemenin, idarenin başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün sonrası için belirlediği duruşma gününü, dava dilekçesi ve idare tarafından verilen belgelerin birer örneği de eklenerek taşınmaz malın malikine meşruhatlı davetiye ile veya idarece yapılan araştırmalar sonucunda adresleri bulunamayanlara, 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 28. maddesi gereğince ilan yoluyla tebligat suretiyle bildirerek duruşmaya katılmaya çağıracağı, 14. maddesinde ise; kamulaştırmaya konu taşınmaz malın maliki tarafından 10. madde gereğince mahkemece yapılan tebligat gününden, kendilerine tebligat yapılamayanlara tebligat yerine geçmek üzere mahkemece gazete ile yapılan ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal davası açılabileceği hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; plana dayalı kamulaştırma işlemlerinin, üst ölçekli planlara uygun olması kaydıyla, uygulama imar planı doğrultusunda yapılabileceği açıktır.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (a) fıkrasının sekizinci bendinde "Koruma amaçlı imar plânı: bu Kanun uyarınca belirlenen sit alanlarında, alanın etkileşim-geçiş sahasını da göz önünde bulundurarak, kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda korunması amacıyla arkeolojik, tarihi, doğal, mimarî, demografik, kültürel, sosyo-ekonomik, mülkiyet ve yapılaşma verilerini içeren alan araştırmasına dayalı olarak; hali hazır haritalar üzerine, koruma alanı içinde yaşayan hane halkları ve faaliyet gösteren iş yerlerinin sosyal ve ekonomik yapılarını iyileştiren, istihdam ve katma değer yaratan stratejileri, koruma esasları ve kullanma şartları ile yapılaşma sınırlamalarını, sağlıklaştırma, yenileme alan ve projelerini, uygulama etap ve programlarını, açık alan sistemini, yaya dolaşımı ve taşıt ulaşımını, alt yapı tesislerinin tasarım esasları, yoğunluklar ve parsel tasarımlarını, yerel sahiplilik, uygulamanın finansmanı ilkeleri uyarınca katılımcı alan yönetimi modellerini de içerecek şekilde hazırlanan, hedefler, araçlar, stratejiler ile plânlama kararları, tutumları, plân notları ve açıklama raporu ile bir bütün olan nazım ve uygulama imar plânlarının gerektirdiği ölçekteki plânlardır." hükmü; aynı kanunun 8. maddesinde, "Yedinci maddeye göre tescil edilen korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının korunma alanlarının tespiti ve bu alanlar içinde inşaat ve tesisat yapılıp yapılamayacağı konusunda karar alma yetkisi Koruma Kurullarına aittir. Koruma Kurullarının kararına 61 inci maddenin ikinci fıkrasına göre itiraz edilebilir.
Korunma alanlarının tespitinde, korunması gerekli Kültür ve Tabiat Varlıklarının korunması, görünümlerinin ve çevreleri ile uyumlarının muhafaza için yeteri kadar korunma alanına sahip olmaları dikkate alınır. Bu hususlarla ilgili esaslar, Kültür ve Tabiat Varlıklarının korunması, görünümlerinin ve çevreleri ile uyumlarının muhafazası için yeteri kadar korunma alanına sahip olmaları dikkate alınır. Bu hususlarla ilgili esaslar, Kültür ve Turizm Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikte belirtilir" hükmü yer almaktadır.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun "Koruma Bölge Kurullarının görev, yetki ve çalışma şekli" başlıklı 57. maddesinin 1. fıkrasında "Koruma kurulları, Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde olmak kaydıyla aşağıdaki işleri yapmakla görevli ve yetkilidir.
a) Bakanlıkça tespit edilen veya ettirilen korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının tescilini yapmak,
b) Korunması gerekli kültür varlıklarının gruplandırılmasını yapmak,
c) Sit alanlarının tescilinden itibaren üç ay içinde geçiş dönemi yapı şartlarını belirlemek,
d) Koruma amaçlı imar planları ile bunların her türlü değişikliklerini inceleyip karar almak,
e) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının koruma alanlarının tespitini yapmak,
f) Korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarından özelliklerini kaybetmiş olanlarının tescil kaydını kaldırmak,
g) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarına ilişkin uygulamaya yönelik kararlar almak" hükmüne; aynı Kanun'un "Kararlara uyma zorunluluğu" başlıklı 61. maddesinin 1. fıkrasında ise, "Kamu kurum ve kuruluşları ve belediyeler ile gerçek ve tüzel kişiler, Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının kararlarına uymak zorundadır." hükmüne yer verilmiştir.
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 05.11.1999 tarihli, 664 sayılı ilke kararında; "Koruma alanı belirlenmemiş sit alanı dışındaki tescilli parsellerde, bu parsele komşu olan veya aralarından yol geçse dahi bu parsele cephe veren parsellerin koruma alanı olarak kabul edilmesine, bu alanlarda gelecekte yapılacak uygulamalarda aksaklıklara neden olunmaması için Koruma Kurulundan karar alınmadan herhangi bir uygulama yapılamayacağına" yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacılara ait, Balıkesir İli, ..... ilçesi, ..... Mahallesi, 252 ada, 22 parsel sayılı taşınmazın 01/02/1012 günlü, 48 sayılı meclis kararı ile beş yıllık kamulaştırma programına alındığı, 20/05/2015 günlü, 768 sayılı encümen kararı ile aralarında davacılara ait taşınmazın da bulunduğu bir kısım taşınmazların kıymet takdirinin yapılmasına karar verildiği ve anılan kararlar üzerine başlatılan kamulaştırma sürecinde taraflarca anlaşmaya varılamaması üzerine davalı idarece 01/12/2015 tarihinde Balıkesir 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2015/733 sayısına kayıtlı olarak kamulaştırma bedel tespiti ve tescil davası açıldığı, bu davaya ilişkin meşruhatlı davetiyenin davacılara tebliği üzerine, bakılmakta olan davanın açıldığı, dava süreci devam ederken davalı idarece tesis edilen 20/01/2016 günlü, 135 sayılı encümen kararı ile aralarında davacılara ait dava konusu taşınmazın da bulunduğu bir kısım taşınmazların kamulaştırılması kararı alındığı anlaşılmaktadır.
Danıştay 6. Dairesinin bozma kararına uyularak verilen Dairemizin 19.09.2019 tarihli ara kararı uyarınca istinabe yoluyla mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda özetle, "Dava konusu taşınmazı da kapsayan alanın "meydan" olarak düzenlenmesi ile ilgili ilk kararın Mülga Balıkesir Belediyesi Meclisinin 27.10.1988 günlü, 238 sayılı kararı olduğu, anılan planın açıklama raporunda, "Meydan-Otopark-İşhanı Düzenlemesi: Kent merkezinde en çok ihtiyaç duyulan, yol kenarlarına bırakılmak zorunda kalan ve önemli ulaşım sorunlarına neden olan araçların park edebileceği 7600 m2.lik bir yeraltı otoparkının, Balıkesir'e gelen bir devlet adamının, sanatçının, politikacının geniş bir kitleye seslenebileceği, sergi açabileceği, konser verebileceği, aynı zamanda merkeze alışveriş için gelen Balıkesir halkının alışveriş arasında veya sonunda dinlenerek, eğlenerek, bir şeyler öğrenerek zamanını üretken bir şekilde geçirebileceği sosyal içerikli bir mekanın, meydanın, Balıkesir'in sayılı tarihi eserler listesinin başında yer alan ..... Camisi, Hamamı ve ..... Türbesi'ne yaraşır bir çevre düzenlemesi için sebze ve meyve halinin yeni hale taşınmasıyla geride kalan kullanımlarla ..... Camisi ve Hamamı önündeki yaklaşık 1600 m2.lik imar adasının kaldırılmasıyla buradaki kullanımların ve hizmetlerin sunulacağı, yüksekliği 5 katı geçmeyen ve (yapı yoğunluğu E:1,3 olan) bir işhanının, bulunduğu; ..... Camisi, Hamamı, ..... Türbesi, ..... Çarşısı ve planda önerilen yeni işhanı ile çevrili kentin en büyük meydanı ile yeraltında 7600 m2.lik yine kendin en büyük otoparkının olduğu bir düzenlemenin düşünüldüğü"nün belirtildiği, dava konusu taşınmazın eski eser tescili bulunan ..... Camii Koruma Alanı içinde kaldığından kamulaştırılması için Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 24.12.2015 günlü, 5239 sayılı kararı ile 2863 sayılı Yasa'nın 15.maddesi kapsamında "meydan" olarak kamulaştırılması uygun görüldüğünden Balıkesir Büyükşehir Belediye Encümeninin 20.01.2016 günlü, 135 sayılı kararı ile dava konusu taşınmazın kamulaştırılması ve kamulaştırma işlemleri için karar alınarak, sürecin başlatıldığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca onaylanan Balıkesir-Çanakkale Planlama Bölgesi 1/100000 ölçekli Çevre Düzeni Planında, I19 paftası içerisinde kalan dava konusu taşınmazın "kentsel yerleşik alan" içerisinde kaldığı, sürecin devamında Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin 25.04.2017 günlü, 497 sayılı kararı ile uygun bulunan .....-Altıeylül 1/5000 ölçekli Revizyon İlave Nazım İmar Planı'nın askı ilanı yapılarak yürürlüğe girdiği, bu plan kapsamında, davaya konu "meydan"ın, özel proje alanı olarak ilan edildiği ve açıklama raporunda, "..... Meydanı Özel Proje Alanının, ..... ve çevresinde kentin tarihi merkezinde tescilli yapıların ortaya çıkarılması için kentsel tasarım projesi ile düzenleme yapılacak alan olduğu, bu alanda cami, meydan, yeşil alan, kış bahçesi ve kış bahçesine hizmet edecek birimler, konukevi, belediye hizmet birimleri, kentsel tasarım elemanları ( tekno duvar, açık kütüphane, süs havuzları vb.) ile kapalı ve açık otoparklar bulunabileceği, özel proje alanında yapılacak çalışmaların temel amacı, koruma-kullanma dengesini sağlamak olduğundan, tescilli eserlerin (anıt, sivil mimari, ağaç) korunmasının temel esas olduğu, bu belirlenen alandaki yapılaşma koşullarının; 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarında belirleneceği, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onayından sonra Balıkesir Büyükşehir Belediyesi Kent Estetiği Daire Başkanlığınca onaylanacak kentsel tasarım projesinin Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulunun onayı akabinde uygulanacağı"nın belirtildiği, Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin 22.08.2017 günlü, 1009 sayılı kararı ile onaylanan ..... Merkez 1/1000 ölçekli Revizyon İlave Uygulama İmar Planı'na ait açıklama raporunda ise "Zağonos Paşa Kentsel Tasarım Alanının, ..... ve çevresinde kentin tarihi merkezinde tescilli yapıların ortaya çıkarılması için kentsel tasarım projesi ile düzenleme yapılacak alan olduğu, bu alanda cami, meydan, yeşil alan, kış bahçesi ve kış bahçesine hizmet edecek birimler, konukevi, belediye hizmet birimleri, kentsel tasarım elemanları (tekno duvar, açık kütüphane, süs havuzları vb.) ile kapalı ve açık otoparklar bulunabileceği, özel proje alanında yapılacak çalışmaların temel amacı, koruma-kullanma dengesini sağlamak olduğundan, tescilli eserlerin (anıt, sivil mimari, ağaç) korunmasının temel esas olduğu, alan bütününde hiçbir yapının ..... Cami'nin gaberisini geçemeyeceği, kış bahçesinin Hmax:9,50 m yapılabileceği, tescilli eserler arasında yapıları bütünlemek amaçlı yapı yapılabileceği, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onayından sonra Balıkesir Büyükşehir Belediyesince onaylanacak kentsel tasarım projesinin Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulunun onayı olmadan uygulama yapılamayacağı"nın belirtildiği, meydan içerisinde kalan yapıların tamamının yıkılmış olduğu, eski eserin onarım sürecinin başlatıldığı ve düzenleme için etrafının tahta perdelerle çevrilmiş olduğu, dava konusu taşınmazın kamulaştırma sürecinin 2019 yılı sonu itibariyle tamamlanarak taşınmazın Balıkesir Büyükşehir Belediyesi adına tescil ettirildiği ve parsel üzerindeki yapının yıkılmış olduğu, davaya konu taşınmazın, davaya konu imar planının gerekse plan tadilatlarının açıklama raporlarında yer alan Tabiat ve Kültür Varlıkları Kurulundan olumlu görüş alınarak kamulaştırma sürecinin başlatıldığı ve iş bu davanın açıldığı 2015 yılından keşif gününe kadar geçen sürede kamulaştırma sürecinin tamamlandığı ve dava konusu taşınmazın davalı belediye adına tescil edildiği, süreç içerisinde tamamlanan, dava konusu taşınmaz ve "meydan" düzenlemesi ile ilgili yürütülen .....-Altıeylül 1/5000 ölçekli Revizyon İlave Nazım İmar Planı ve ..... Merkez 1/1000 ölçekli Revizyon İlave Uygulama İmar Planı değişiklikleri sürecinin plan bütünlüğünü bozmadığı ve açıklama raporlarındaki hususlara uygun olarak yürütüldüğü" tespit ve görüşleri açıklanmıştır.
Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş olup, davalı idare tarafından süresi içinde rapora yapılan itiraz, raporun dayandığı bilimsel veriler ışığında yerinde görülmemiş, bilirkişi raporu hükme esas alınabilecek nitelikte ve yeterlilikte bulunmuştur.
Diğer taraftan, dava konusu taşınmazın da içinde bulunduğu ..... Camii Koruma Alanında kalan taşınmazların tarihi ve kültürel taşınmaz varlıkların yenilenerek korunması ve yaşatılarak kullanılması ile tescilli eserin görülebilirliği ve ulaşılabilirliğini sağlamak amacıyla meydan olarak belirlendiği, bu doğrultuda uygulama imar planı hazırlandığı ve uygulama imar planına uygun olarak kamulaştırma işlemlerine başlandığı ve eski eser tescilli ..... Camii Koruma Alanı içinde kalan taşınmazın 22.06.2012 tarihli, 854 sayılı Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararıyla meydan olarak düzenlenmesinin ve kamulaştırılmasının uygun bulunduğu görülmüştür.
Bu durumda, dosyada bulunan bilgi ve belgelerin bilirkişi raporunda yer alan teknik açıklamalarla birlikte değerlendirilmesinden, ..... Camii Koruma Alanında ve meydan alanında kalan uyuşmazlık konusu taşınmazın.....-Altıeylül 1/5000 ölçekli Revizyon İlave Nazım İmar Planı ve ..... Merkez 1/1000 ölçekli Revizyon İlave Uygulama İmar Planı'ndaki tahsis amacına ve plan açıklama raporlarıyla belirlenen kullanım kararına uygun usulde kamulaştırıldığı, planlarda, uyuşmazlık konusu alanın kullanım kararının plan hiyerarşisine uygun biçimde tanımlandığı, bu çerçevede planların kademeli birlikteliği ilkesine uygunluğun sağlandığı, kamulaştırma işlemlerinin de bu planlara uygun usulde ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na uygun olarak tesis edildiği sonucuna varıldığından, dava konusu kamulaştırma işlemleri ve dayanağı 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulüne, Balıkesir 1. İdare Mahkemesinin 30/11/2016 günlü, E:2015/2155, K:2016/1771 sayılı kararının dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin kısmının (bozulan kısım yönünden) kaldırılmasına, kamulaştırma işlemleri ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden davanın reddine, dava kısmen incelenmeksizin ret, kısmen ret olarak sonuçlandığından, avukatlık ücretine ve yargılama giderlerine yönelik olarak hükmün yeniden kurulmasına; davacılar tarafından yapılan aşağıda dökümü gösterilen 247,85 TL dava yargılama gideri ile 2.564,00 TL istinaf yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı idare tarafından yapılan ve aşağıda dökümü yapılan 105,40 TL dava yargılama gideri, 364,75 TL istinaf yargılama gideri ve 280,35 TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.700,00 TL avukatlık ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine, keşif ve bilirkişi ücreti avansından ve posta gideri avansından artan tutarın, talep edilmesi halinde derhal, talep edilmemesi halinde kararın kesinleşmesinden sonra mahkemesince aidiyetine göre taraflara iadesine, 2577 sayılı Yasa'nın 45. maddesinin 6. fıkrası kapsamında bulunmayan karara karşı tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere 30/09/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)