(3194 S. K. m. 29) (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m. 54)
İSTEMİN ÖZETİ: Yozgat İdare Mahkemesi'nce verilen 09/05/2019 günlü, E:2019/45, K:2019/278 Sayılı kararın; hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf yoluna başvurulan kararda kaldırma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan karara karşı yapılan başvurunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesince dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
KARAR: Dava, Yozgat ili, Merkez ilçe, 1813 ada, 1 parsel sayılı taşınmaz üzerinde 11 bloktan oluşan proje kapsamında inşa edilen yapılar hakkında tadilat ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan 18/10/2018 tarihli başvurunun reddine dair 02/11/2018 tarih ve E.1922/4241 Sayılı işlemin iptali istemiyle açılmış; İdare Mahkemesince, olayda, davacı şirkete dava konusu parsel üzerinde inşaat yapmak üzere ilk olarak 2010 yılında yapı ruhsatları verildiği, bir kısım ruhsatların 2012 yılında tadil edildiği, anılan ruhsatlar uyarınca davacı şirket tarafından üç bloğun inşaatının tamamlandığı, inşaatı tamamlanan bloklara davalı idare tarafından yapı kullanma izin belgelerinin verildiği, davacı tarafından üç blok dışındaki blokların ve fitness salonunun inşaasına başlanılmadığı ve bitirilmediği, inşaasına başlanılmayan bloklar yönünden en son tadilat ruhsatının 10/05/2012 tarihinde düzenlendiği, fitness salonunun yapı ruhsatının ise 26/05/2010 tarihinde düzenlenmiş olduğu, bu tarihlerden itibaren inşaatlar bitirilmediği gibi süresi içerisinde tadilat talebinde de bulunulmadığı, bu suretle ruhsatların hükümsüz hale geldiğinin görüldüğü, bu durumda yasal süre içerisinde inşaasına başlanılmadığı ve bitirilmediği anlaşılan bloklar yönünden beş yıllık ruhsat süresinin dolmasıyla ruhsatların hükümsüz hale gelmesinden sonra yapıldığı anlaşılan tadilat ruhsatı düzenlenmesine yönelik talebin reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
3194 Sayılı İmar Kanunu'nun Ruhsat Müddeti başlıklı 29. maddesinin 1. fıkrasında; "Yapıya başlama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yıldır. Bu müddet zarfında yapıya başlanmadığı veya yapıya başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle beş yıl içinde bitirilemediği takdirde verilen ruhsat hükümsüz sayılır. Bu durumda yeniden ruhsat alınması mecburidir. Başlanmış inşaatlerde müktesep haklar saklıdır." hükmü yer almıştır.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin "Yapı ruhsatına ilişkin genel hükümler" başlıklı 54. maddesinde " (1) Kanun ve bu Yönetmelikle getirilen istisnalar dışında yapı ruhsatı alınmaksızın hiçbir yapının inşasına başlanamaz.
(2) Ruhsat tarihinden itibaren 2 yıl içinde inşasına başlanmayan veya 5 yıllık ruhsat süresi içinde tamamlanmayan ve süresi içinde ruhsat yenilemesi yapılmayan yapılar, ruhsatsız yapı olarak değerlendirilir.
(3) Ruhsat süresi içinde yapılan başvurularda ilgili idarelerin ruhsatı yeniledikleri tarihe bakılmaksızın ruhsat, ilk ruhsat alma tarihindeki plan ve mevzuat hükümleri kapsamında beş yıl uzatılarak yenilenir. Süreye ilişkin ruhsat yenileme en çok iki kere yapılır.
(4) Süre uzatımı başvurusu yapılmayan yapılarda idareler, ruhsat süresinin dolduğu tarihten itibaren en geç 30 gün içinde yapı yerinde seviye tespitini yapar.
(5) Ruhsatı hükümsüz hale gelenlerin inşasına devam edilebilmesi için yeniden ruhsat alınması zorunludur.
(6) İlk ruhsat düzenlendiği tarihten sonra hangi amaçla olursa olsun yapılan her ruhsat işlemi ile beş yıllık süre yeniden başlar. Yapı ruhsatı alındıktan sonra mahkemelerce, Bakanlıkça veya ilgili idarelerce durdurulan yapılarda durdurma süresi ruhsat süresine ilave edilir.
(7) Ruhsat ve eklerine uygun olarak tamamlanmasına rağmen ruhsat süresi içinde yapı kullanma izni düzenlenmemesi nedeniyle ruhsatı hükümsüz hale gelen yapılara, denetimi yapan fenni mesul mimar ve mühendisler veya yapı denetim kuruluşları tarafından denetim raporu hazırlanmak ve ilgili idare tarafından dosyasında ve yerinde, inceleme ve tespit yapılmak koşuluyla yeniden ruhsat düzenlenmeksizin yapı kullanma izin belgesi verilir. Mevcut yapılarla ilgili özel bir hüküm getirilmeden imar planı değişikliği yapılan alanda kalan yapılar da ilk ruhsat alındığı tarihteki plan hükümleri dikkate alınmak suretiyle bu hükme tabidir.
(8) Uygulama imar planı değişikliği ile yolda veya teknik altyapı alanlarında kalan ve kamulaştırma kararı alınan ruhsatlı yapılarda seviye tespiti yapılarak inşaat derhal durdurulur. Bu yapılarla ilgili yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni işlemleri, kamulaştırmayı gerçekleştirecek kamu kuruluşunun en geç otuz gün içinde, yürürlükteki plana ve kamulaştırma gerekçesine göre vereceği görüş doğrultusunda sonuçlandırılır. (Mülga cümleler:RG-25/7/2019-30842) (...) Bu yapılardan ruhsatı süre nedeniyle hükümsüz hale gelenlerde de bu fıkra hükmü uygulanır.
(9) Uygulama imar planı değişikliği nedeniyle; parselin durumu, binanın parseldeki konumu, kat adedi, yapı yaklaşma mesafeleri, KAKS, TAKS veya kullanım kararı gibi plana ait kararlara aykırı hale düşen yapılar ruhsat eki projelerine göre tamamlatılabileceği gibi talep halinde yürürlükteki plan ve mevzuat hükümlerine göre de tadilatlı olarak ruhsat düzenlenebilir. Bu yapılardan Kanunun 29. maddesindeki süre nedeniyle ruhsatı hükümsüz hale gelenlerin inşasına devam edilebilmesi için ilk ruhsat koşullarına göre yeniden ruhsat alınması zorunlu olup, bu yapılara ilk ruhsat koşullarına uygun olarak yeniden ruhsat düzenlenebileceği gibi talep halinde yürürlükteki plan ve mevzuat hükümleri doğrultusunda yeniden ruhsat düzenlenebilir. Bu yapılar için kat ilavesinden ayrı ilave inşaat taleplerinde yürürlükteki planın taban alanı kat sayısı ve kat alanı kat sayısına uygunluk koşulu, sadece kat ilavesi taleplerinde ise yürürlükteki planın kat alanı kat sayısına uygunluk koşulu aranır. Uygulama imar planında mevcut yapılarla ilgili özel bir hüküm bulunması halinde uygulamalar plan hükümlerine göre yapılır. Ancak bu alanda, Kanunun 18. maddesi uyarınca arazi ve arsa düzenlemesi yapılması ve yapının bulunduğu parselin hisseli hale gelmesi halinde ilgili idarece seviye tespiti yapılır. Şüyunun giderilmesinde bina bedeli bu tespite göre belirlenir, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesi, bina bedelinin tespitinde müktesep hak oluşturmaz. Yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni başvurusunda bulunanlar, bu hükmü dikkate almak zorundadır." kuralları yer almaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacının, maliki olduğu Yozgat İli, Merkez İlçesi, 1813 ada, 1 parsel üzerinde yapacağı yapı için ilk olarak 25/05/2009 tarih ve 62 numaralı yapı ruhsatının düzenlendiği, anılan ruhsatın 26/05/2010 tarihinde 35 numaralı ruhsat düzenlenmek suretiyle A ve B blok olarak tadil edildiği, aynı tarihte C ve D blok için 36 nolu; E, F, G, H ve I bloklar için 37 nolu; J, K, L ve M bloklar için 38 numaralı ve fitness bloğu için 39 numaralı yapı ruhsatlarının düzenlendiği, 10/05/2012 tarihinde C ve D bloklara ilişkin olarak 45 numaralı; E, F ve I bloklara ilişkin olarak 46 numaralı ve J, K, L ve M bloklara ilişkin olarak 47 numaralı tadilat ruhsatlarının düzenlendiği, inşaatı tamamlanan A ve B blok için 07/11/2012 tarih ve 44 numaralı, C blok için 30/12/2014 tarih ve 58 numaralı yapı kullanma izin belgesinin düzenlendiği, davacı tarafından, 17.03.2017 tarihinde idare kaydına giren dilekçeyle C ve D bloklara ilişkin olarak 45 numaralı; E, F ve I bloklara ilişkin olarak 46 numaralı ve J, K, L ve M bloklara ilişkin olarak 47 numaralı ruhsatlar için tadilat ruhsatları düzenlenmesinin istendiği, buna cevaben tesis edilen 30.03.2017 tarih ve 187829 Sayılı Yozgat Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü yazısında söz konusu ruhsatların geçersiz olduğu ve ruhsat eki projelerin 02.02.2017 tarih ve 70 Sayılı belediye meclis kararına istinaden düzenlenmesi gerektiğinin belirtildiği, bu işleme karşı davacı tarafından dava açılmadığı, ancak Yozgat 1/1000 ölçekli uygulama imar planına "şehir imar planı içerisinde plan genelinde aksi belirtilse dahi kat yükseklikleri Yençok= 8 katı geçemez, şehir imar planı sınırları içerisinde plan genelinde her durumda (emsal verilen adalar da dahil) yapılacak bina cephesi 50 m'yi geçemez, şehir imar planı sınırları içerisinde plan genelinde her durumda bina +0.00 kotunun altında kalan alanlar emsale dahildir." şeklindeki plan notu eklenmesine ilişkin Yozgat Belediye Meclisinin 02.02.2017 tarih ve 70 Sayılı kararı ile bu plan notunun kısmen tadiline ilişkin 13.04.2017 tarih ve 130 Sayılı meclis kararının iptali istemiyle açılan davada, Yozgat İdare Mahkemesince verilen 05/02/2019 günlü, E:2017/964, K:2019/73 Sayılı kararda, Yozgat Belediye Meclisinin 02.02.2017 tarih ve 70 Sayılı işleminin kat yüksekliği ve kot farkı belirlenmesine ilişkin kısmı yönünden iptaline, bina cephe boyu sınırlamasına ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine karar verildiği, anılan kararın iptale ilişkin kısmına karşı idarece yapılan istinaf başvurusunun Dairemizin 06/11/2019 günlü, E:2019/628, K:2019/1047 Sayılı kararıyla reddedildiği, dava konusu parsel üzerinde bulunan inşaatları için tadilat ruhsatları düzenlenmesi istemiyle, en son olarak 18/10/2018 tarihinde davalı idareye başvurulduğu, dava konusu 02/11/2018 tarih ve E.1922/4241 Sayılı işlem ile inşaasına yasal süre içerisinde başlanılmamış ve bitirilmemiş olan, fitness salonu yönünden düzenlenen yapı ruhsatının süresinin 26/05/2015 tarihinde, diğer bloklar yönünden düzenlenen yapı ruhsatlarının sürelerinin ise 10/05/2017 tarihinde dolduğundan bahisle talebin reddedilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlık konusu olayda, Yozgat 1/1000 ölçekli uygulama imar planına "şehir imar planı içerisinde plan genelinde aksi belirtilse dahi kat yükseklikleri Yençok= 8 katı geçemez, şehir imar planı sınırları içerisinde plan genelinde her durumda (emsal verilen adalar da dahil) yapılacak bina cephesi 50 m'yi geçemez, şehir imar planı sınırları içerisinde plan genelinde her durumda bina +0.00 kotunun altında kalan alanlar emsale dahildir." şeklindeki plan notu eklenmesine ilişkin Yozgat Belediye Meclisinin 02.02.2017 tarih ve 70 Sayılı kararının kat yüksekliği ve kot farkı belirlenmesine ilişkin kısmının yargı kararıyla iptal edildiği ve yukarıda aktarılan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 54. maddesinin 9. fıkrasında yer alan "Uygulama imar planı değişikliği nedeniyle; parselin durumu, binanın parseldeki konumu, kat adedi, yapı yaklaşma mesafeleri, KAKS, TAKS veya kullanım kararı gibi plana ait kararlara aykırı hale düşen yapıların ruhsat eki projelerine göre tamamlatılabileceği gibi talep halinde yürürlükteki plan ve mevzuat hükümlerine göre de tadilatlı olarak ruhsat düzenlenebileceği, bu yapılardan Kanunun 29. maddesindeki süre nedeniyle ruhsatı hükümsüz hale gelenlerin inşasına devam edilebilmesi için ilk ruhsat koşullarına göre yeniden ruhsat alınması zorunlu olup, bu yapılara ilk ruhsat koşullarına uygun olarak yeniden ruhsat düzenlenebileceği gibi talep halinde yürürlükteki plan ve mevzuat hükümleri doğrultusunda yeniden ruhsat düzenlenebilir" kuralı uyarınca davacı tarafından dava konusu parsel üzerinde bulunan inşaatlar için tadilat ruhsatları düzenlenmesi istemiyle yapılan 18/10/2018 tarihli başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun kabulüyle davanın reddi yolunda Yozgat İdare Mahkemesi'nce verilen 09/05/2019 günlü, E:2019/45, K:2019/278 Sayılı kararın KALDIRILMASINA, 2577 Sayılı Kanun'un 45/4 maddesi uyarınca esastan incelenen davada, dava konusu işlemin İPTALİNE, aşağıda ayrıntısı yer alan dava ve istinaf aşamasına ait toplam (237,15 TL + 186,20 TL) 423,35 -TL yargılama giderleri ile davacı vekili lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 1.362,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, posta gideri avansından artan miktarın başvurana iadesine, 2577 Sayılı Kanun'un 45. maddesinin 6. fıkrasına göre kesin olarak, 02.07.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)