(657 S. K. m. 141, 143, 144) (2577 S. K. m. 45, 49) (3201 S. K. Ek. m. 21)
İSTEMİN ÖZETİ: Antalya İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapmakta iken, hakkında yürütülen adli soruşturma sonucu Antalya Valiliği'nin oluru ile kamu görevinden uzaklaştırılan, davacı tarafından, 05.09.2019 tarihinde görevine başladığından bahisle görevden uzaklaştırıldığı 07.02.2018 tarihinden tekrar göreve başlatıldığı 05.09.2019 tarihine kadarki süre zarfında açıkta kaldığı dönemde eksik ödenen maaşları, tüm mali, idari, özlük hakların yasal faiziyle ödenmesi istemiyle yapmış olduğu 05.09.2019 tarihli başvurunun reddine ilişkin Antalya Valiliği'nin 30.09.2019 tarih ve 1230 sayılı işlemin iptali ile fazla çalışma tazminatı ile maaşından yapılan 1/3 kesintilerin görevden uzaklaştırıldığı 07.02.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davada; davacının, açıkta geçirdiği sürede alamadığı birikmiş maaş farkları davalı idare tarafından iş bu dava açıldıktan sonra 30.01.2020 tarihinde 05.03.2019-05.09.2019 arası için 1/3 maaş kesintisinin Antalya 1. İdare Mahkemesi'nin 07.11.2019 tarih ve E:2019/341 K:2019/1174 sayılı mahkeme kararı uyarınca harcama talimatı düzenlendiği, ancak görevden uzaklaştırıldığı 07.02.2018- 05.03.2019 tarihleri arasında maaş kesintileri ve diğer taleplere ilişkin ödeme talebinin davacı hakkında verilmiş kararın kesinleşmediği gerekçe gösterilerek reddedildiği, Devlet Memurları Kanunu'nun 144. maddesi kapsamında göreve başlamasının 04.09.2019 tarihli olur ile uygun görüldüğü, davacı hakkında verilen ceza mahkemesi kararının kesinleşmesi hükmünün göreve iadesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, parasal hak ödemelerine ilişkin olmadığı açık olduğundan eksik ödenen 1/3 maaş kesintisine ilişkin asıl alacak ve ilgili maaş dönemlerinden itibaren faiz ödenmesi gerektiği, yukarıda yer verilen kanun hükmü uyarınca davacıya açıkta geçirdiği sürelerde maaşını 1/3 oranında kesinti yapılarak eksik ödenmiş olduğu, davacının beraat etmesi sebebiyle 657 sayılı Kanun'un 141. maddesi kapsamında alacağın bu maaş kesintisi yönünden mülkiyet hakkı kapsamında görülen bir alacağın kamu makamlarınca haklı olmayan bir gerekçeyle geç ödenmesi durumunda bu alacağın enflasyon karşısında makul olmayacak bir oranda değer kaybına uğratılması mülk sahibine şahsi olarak aşırı bir külfet yüklediği, davacının mülkiyet hakkı kapsamında bulunan maaşından yapılan kesinti nedeniyle alacağına geç kavuştuğu ve bu hak kaybının giderilebilmesini teminen faiz ödenmesi gerektiği dikkate alındığında, dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı, davacının kadrosundan kaynaklı sosyal güvenlik haklarının ve maaş kesintisinin her maaş dönemi için ayrı ayrı hesaplanarak yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiği, davacının fazla çalışma tazminatına ilişkin talebi yönünden ise açıkta geçirdiği süre içinde fazla çalışmadan söz edilemeyeceği, dolayısıyla görevin fiilen yerine getirilmesi halinde hak kazanılan fazla çalışma tazminatı yönünden tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ve buna ilişkin talebin karşılanma olanağı bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle Antalya 5. İdare Mahkemesi'nce verilen dava konusu işlemin; 07.02.2018-05.03.2019 1/3 eksik maaş ödemesi ve yasal faiz ödenmemesine ilişkin kısmın iptaline, fazla çalışma tazminatı istemi yönünden davanın reddine, dava açıldıktan sonra 05.03.2019-05.09.2019 tarihleri arasındaki 1/3 eksik ödenen maaşın ödenmiş olduğundan bu kısmı yönünden karar verilmesine yer olmadığına, 07.02.2018-05.03.2019 arası kesilen 1/3 eksik ödenen maaş ve yasal faize ilişkin talebin kabulü ile ödenmesi gereken maaş tarihlerinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine fazlaya ilişkin istemin reddine ilişkin 25/03/2020 tarih ve E:2019/794, K:2020/347 sayılı kararın, davacı tarafından; göreve iade edilerek kendisinden kaynaklanmayan sebepler nedeniyle görevde olmadığı süre içerisinde yoksun kaldığını öne sürdüğü özlük, mali ve sosyal haklarının tarafına ödenmesi gerektiği, açıkta kaldığı sürelere ait 1/3 oranında kesilen maaş ödemesinin yapılması hukuka uygun iken fazla çalışma ücretinin ödenmesi talebinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu oysa idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu, aynı hususta başka mahkemelerce davacılar lehine kararlar verildiği dolayısıyla aynı hukuk düzeni içerisinde yer alan farklı mahkemelerin ve aynı mahkemenin kararları arasında istikrar bulunması gerektiği aksi takdirde Anayasa Mahkemesi kararlarında da değinildiği üzere hakkın yerine getirilmesini engelleyeceği gibi hukuki güvenlik ilkesine ve adil yargılanma hakkının ihlaline neden olabileceği iddialarıyla, davalı idare vekili tarafından; adli bir soruşturma nedeniyle tutuklanmış veya gözaltına alınmış olması nedeniyle görevden uzaklaştırılmış ve adli yönden ceza davası devam eden personelin göreve başlatılması halinde, önceden kesilmiş olan 1/3 tutarındaki aylığın ceza davasının kesinleşmesi beklenmeden ödenmesinin mümkün olmadığı dolayısıyla dava konusu işlemin yasal mevzuat çerçevesinde ve hukuka uygun biçimde tesis edildiği iddialarıyla istinafen incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Devlet Memurları Kanunu'nun görevden uzaklaştırmayı düzenleyen hükümlerinin açık olduğu, özellikle 143. madde de açıkça kesinleşmeden bahsedildiği, önceden kesilmiş olan 1/3 tutarındaki aylığın ceza davasının kesinleşmesi beklenmeden ödenmesinin mümkün olmadığı, bu kesinti ödemesi mevcut durumda hukuka aykırı iken davacıya faiz ödenmesi yönündeki kararın da hatalı olduğu, kararın müvekkili idare lehine olan kısmının hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülerek bu kısma yönelik istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Konya Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü;
Dava, Antalya İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapmakta iken, hakkında yürütülen adli soruşturma sonucu Antalya Valiliği'nin oluru ile kamu görevinden uzaklaştırılan, davacı tarafından, 05.09.2019 tarihinde görevine başladığından bahisle görevden uzaklaştırıldığı 07.02.2018 tarihinden tekrar göreve başlatıldığı 05.09.2019 tarihine kadarki süre zarfında açıkta kaldığı dönemde eksik ödenen maaşları, tüm mali, idari, özlük hakların yasal faiziyle ödenmesi istemiyle yapmış olduğu 05.09.2019 tarihli başvurunun reddine ilişkin Antalya Valiliği'nin 30.09.2019 tarih ve 1230 sayılı işlemin iptali ile fazla çalışma tazminatı ile maaşından yapılan 1/3 kesintilerin görevden uzaklaştırıldığı 07.02.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Mahkeme kararının, davacının görevden uzaklaştırıldığı 07.02.2018-05.09.2019 tarihlerini kapsayan döneme ilişkin, 1/3 eksik ödenen maaşlarının ödenmesi talebinin kabulü ile 05.03.2019-05.09.2019 tarihlerini kapsayan döneme ilişin 1/3 eksik ödenen maaşlarının ödenmesi talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı ile bu kapsamda davalı idarenin istinaf başvurusu incelendiğinde;
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların istinaf yolu ile incelenip kaldırılabilmeleri, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45.maddesinin 2.fıkrasının atıfta bulunduğu aynı Kanunun 49.maddesinin 2.fıkrasında yazılı nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Dosyadaki belgeler ile istinaf dilekçesindeki iddiaların incelenmesinden; istinaf başvurusuna konu kararın anılan kısmının ve dayandığı gerekçenin hukuka ve usule uygun olduğu, kararın anılan kısmının kaldırılmasını gerektirecek yasal bir sebebin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Mahkeme kararının, davacının görevden uzaklaştırıldığı döneme ilişkin, fazla çalıma tazminatının ödenmesi talebi hakkında davanın reddine ilişkin kısmı ile bu kapsamda davacının istinaf başvurusu incelendiğinde;
3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun ek:21. maddesinde; "(Ek madde: 13/07/1993 - KHK - 486/17 md.) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen en yüksek Devlet Memuru aylığının (ek gösterge dahil);
a) Emniyet Hizmetleri Sınıfına dahil kadrolarda bulunanlardan;
1. Özel harekat ve istihbarat birimlerinde görev yapanlara; %35,
2. Siyasi hizmet, çevik kuvvet birimleri ile köprü ve hassas bölgeleri koruma görevlerinde fiilen çalışanlarla, panzer sürücüsü ve operatörü olarak görev yapanlara %31,
3. Diğer birimlerinde görevli olanlara %27,
b) ( Değişik ibare: 08/05/2007 - 5757 S.K/md.1) Emniyet hizmetleri sınıfına dahil kadrolarda bulunan çarşı ve mahalle bekçilerine %13, tutarını geçmemek üzere İçişleri Bakanlığınca belirlenecek usul ve esaslara göre fazla çalışma ücreti ödenir. (Ek ibare: 06/04/2001 - 4638/3. md.) Ayrıca, İçişleri Bakanı, büyük ölçekli yolsuzluk, terör ve benzeri faaliyetlere karşı ülke çapında gerçekleştirilen operasyonlara katılanlar ile bunlara idari, teknik, lojistik ve sair destek hizmetleri sağlayan personele hizalarında gösterilen oranların en çok yarısına kadar ilave ödeme yapmaya, bu ödemeyi; görev yeri ve süresi, görevin zorluk ve risk derecesi, görevlinin kıdemi ve sorumluluğu ile benzeri unsurları dikkate alarak farklı miktar veya oranlarda belirlemeye, buna ilişkin diğer usul ve esasları tespit etmeye yetkilidir." hükmü bulunmaktadır.
Anılan hükmün değerlendirilmesinden; söz konusu fazla çalışma ücretinin, Emniyet Hizmetleri Sınıfına dahil kadrolarda görev yapan personele, görevli olduğu süre içerisinde statüden kaynaklı olarak her ay sabit olarak ödenen, görevden uzaklaştırılmasa idi davacıya da ödenecek olan bir tutar olduğu sonucuna varıldığından, dava konusu işlemin, davalı idareye fazla çalışma ücreti ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine yönelik kısmında hukuka uyarlık, bu kısma ilişkin davanın reddi yönündeki idare mahkemesi kararında da hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan; dava konusu işlemin hukuka aykırılığının açık olması karşısında, dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı fazla çalışma tazminatının, idareye başvurunun yapıldığı 05.09.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminine yönelik talebinin de kabulü gerekmektedir.
Mahkeme kararının, davacının görevden uzaklaştırıldığı döneme ilişkin, maaş kesintilerine görevden uzaklaştırıldığı 07.02.2018 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi talebi hakkında anılan ödemelere tahakkuk tarihlerinden itibaren yasal faiz işletilmesine ilişkin kısmı ile bu kapsamda davalı idarenin istinaf başvurusu incelendiğinde;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 141'inci maddesinde; "Görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir. Bu gibiler bu Kanunun öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam ederler.143 üncü maddede sayılan durumların gerçekleşmesi halinde, bunların aylıklarının kesilmiş olan üçte biri kendilerine ödenir ve görevden uzakta geçirdikleri süre, derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmı, üst dereceye yükselmeleri halinde, bu derecede kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilir." düzenlemesi yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, Antalya İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapmakta iken hakkında açılan kamu davası nedeniyle 07.02.2018 tarihi itibariyle görevden uzaklaştırıldığı, 657sayılı Kanunun 144. maddesi uyarınca 04.09.2019 tarihli "Olur" ile görevine döndürüldüğü, davacı tarafından 05.09.2019 tarihli dilekçe ile açıkta kaldığı dönemde eksik ödenen maaşları, tüm mali, idari, özlük hakların yasal faiziyle ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükmünden de anlaşıldığı üzere görevden uzaklaştırıldıktan sonra 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 143'üncü maddesinde belirtilen koşulların gerçekleşmesi nedeniyle görevine iade edilen memurların aylıklarının kesilmiş olan üçte birinin kendilerine ödenmesi gerekmekle birlikte, bu ödemeye faiz işletileceğine ilişkin açık bir yasal düzenleme bulunmadığı, davacının başvurusu üzerine 1/3 oranındaki kesintinin ödendiği dikkate alındığında, dava konusu işlemin davacının kesilen üçte bir oranındaki aylıklarına faiz ödenmesi talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin bu kısmının iptaline yönelik istinaf başvurusuna konu Mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
Öte yandan, davacıya yapılan ödemelere idareye başvurunu yapıldığı 05.09.2019 tarihinden, söz konusu ödemelerin yapıldığı tarihe kadar faiz işletilebileceği de açıktır.
Açıklanan nedenlerle; Antalya 5. İdare Mahkemesi'nin 25.03.2020 tarih ve E:2019/794, K:2020/347 sayılı kararının, fazla çalışma tazminatı istemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun KABULÜNE ve istinaf başvurusuna konu kararın bu kısmının KALDIRILMASINA, dava konusu işlemin bu kısmının İPTALİNE, davacının yoksun kaldığı fazla çalışma tazminatının davalı idarece hesaplanarak başvuru tarihi olan 05.09.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ÖDENMESİNE, kararın, davacının görevden uzaklaştırıldığı döneme ilişkin, maaş kesintilerine görevden uzaklaştırıldığı 07.02.2018 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi talebi hakkında anılan ödemelere tahakkuk tarihlerinden itibaren yasal faiz işletilmesine ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun KABULÜNE ve istinaf başvurusuna konu kararın bu kısmının KALDIRILMASINA, bu kısma yönelik davanın REDDİNE, kararın, davacının görevden uzaklaştırıldığı 07.02.2018-05.09.2019 tarihlerini kapsayan döneme ilişkin, 1/3 eksik ödenen maaşlarının ödenmesi talebinin kabulü ile 05.03.2019-05.09.2019 tarihlerini kapsayan döneme ilişin 1/3 eksik ödenen maaşlarının ödenmesi talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığından, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45 inci maddesinin 3 üncü fıkrası uyarınca bu kısma yönelik istinaf başvurusunun REDDİNE, karar sonucu kısmen değiştiğinden yargılama giderlerinin yeniden hesaplanmasına, aşağıda dökümü gösterilen dava ve istinaf aşamalarına ilişkin 427,40.-TL yargılama giderinin davadaki haklılık durumuna göre (istinaf aşamasında davalı idarece yapılan 43,00.-TL yargılama gideri ile davalı idarenin harçtan muaf olması nedeniyle istinaf aşamasında alınmayan 148,60.-TL istinaf başvuru harcı da dikkate alınmak suretiyle) takdiren 309,50.-TL'lik kısmının davacı üzerinde bırakılmasına, 117,90.-TL'lik kısmının davalı idare tarafından davacıya ödenmesine, davanın reddine ilişkin kısım nedeniyle istinaf başvurusuna konu kararda davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden bu hususta yeniden hüküm kurulmasına gerek bulunmadığına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45 inci maddesinin 6 ncı fıkrası uyarınca kesin olmak üzere, 06/10/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)