İSTEMİN ÖZETİ: Zonguldak İdare Mahkemesi'nce verilen 22/10/2019 günlü, E:2018/487, K:2019/965 sayılı kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf yoluna başvurulan kararda kaldırma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan karara karşı yapılan başvurunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesince dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
Dava, mülkiyeti Maliye Hazinesi'ne ait olan Zonguldak İli, .... İlçesi 32 ada 74 parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda 1/5000 ölçekli ilave nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli ilave uygulama imar planın onaylanmasına ilişkin .... Belediye Meclisinin 09.02.2018 tarih ve 29 sayılı kararı ile 09.02.2018 tarih ve 30 sayılı kararının iptali istemiyle açılmış; İdare Mahkemesince, dosyada mevcut bilirkişi raporu hükme esas alınarak 2014 ve 2017 tarihli Zonguldak İli 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı ve değişikliklerinde “Orman Alanı” fonksiyonuna sahip olan dava konusu taşınmazda, “BL-2;TİCK+Ağaçlandırılacak Alan” olarak fonksiyon değişikliği yapılmasının kademeli birliktelik ilkesine aykırı olduğu, 32 ada 74 nolu parselin imar durumunun nesnel ve teknik gerekçeler olmaksızın şekillendirildiği, kamu yararına, eşitlik ilkesine ve plan bütünlüğüne aykırı biçimde parçacıl planlandığı görülmekle şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olarak yeterli araştırmalara dayandırılmadan hazırlanan 1/1000 ölçekli ilave uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli ilave nazım imar planının onaylanmasına ilişkin dava konusu meclis kararlarında davacı taşınmazına ilişkin kısım yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiş; bu karara karşı davalı idare tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5.maddesinde; "nazım imar planları"nın varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak, hali hazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme, yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasında esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan planlar olduğu, "Uygulama İmar Planı" tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastrol durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren planlar olduğu şeklinde tanımlanmış, 8. maddesinin (b) bendinde de; "İmar Planları; Nazım imar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar." hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; mülkiyeti Maliye Hazinesine ait olan Zonguldak İli, .... İlçesi, .... Mahallesi, 32 ada 74 parsel sayılı 772,86m² yüzölçümlü taşınmazın önceki imar planında ticaret+konut alanı olarak planlanmış iken, planın mahkeme kararıyla iptali neticesinde .... Belediye Meclisince tesis edilen 09.02.2018 tarih ve 29 sayılı ve 09.02.2018 tarih ve 30 sayılı kararlar ile kabul edilen .... ilçesi 1/5000 ölçekli ilave nazım ve 1/1000 ölçekli ilave uygulama imar planı ile söz konusu taşınmazın küçük bir kısmının (yaklaşık 110 metrekare) ağaçlandırılacak alan geri kalan kısmının ise ticaret+konut olarak planlandığı, söz konusu planlara yapılan 23.03.2018 tarihli itirazın 06.04.2018 tarih ve 54 sayılı Belediye Meclis Kararıyla reddedildiği, bunun üzerine söz konusu taşınmazı kapsayan alanda yapılan imar planı değişikliğinin kabulüne dair .... Belediye Meclisince tesis edilen 09.02.2018 tarih ve 29 sayılı karar ile 09.02.2018 tarih ve 30 sayılı kararın, 32 ada 74 parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunda, Zonguldak İli, .... İlçesi, .... .... Mahallesinde yer alan dava konusu 32 ada 74 nolu taşınmazın, 772,86 m2 yüzölçümüne sahip olup, TKGM verilerine göre cinsinin tapuda “Tarla” vasfı ile kayıtlı olduğu, keşif tarihi itibariyle parselin caddeye yakın kısmında inşa edilmiş 2 katlı konutların bulunduğu, parselin kuzeydoğu bölümündeki 110m2’lik kısmında ise tarla niteliğinin ve tarla kullanımının mevcut olmadığı, ancak, çevresindeki orman alanı ile uyumlu bir görünüm içerisinde, “fiili orman alanı” olduğu, 09.02.2018 tarih, 29 ve 30 sayılı Meclis Kararıyla Onaylanan 1/5000 Ölçekli İlave Nazım ve 1/1000 Ölçekli İlave Uygulama İmar Planında ise, parselin yapılaşan kısmının BL-2;TİCK, yapılaşmayan kısmının ise, “Ağaçlandırılacak Alan” olarak planlandığı, 32 ada 74 nolu parselin imar durumunun nesnel ve teknik gerekçeler olmaksızın şekillendirildiği, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 7(a), 7(l), 26(1) maddelerinde öngörülen kamu yararına, eşitlik ilkesine ve plan bütünlüğüne aykırı biçimde parçacıl planlandığı, 08.08.2014 tarihinde onaylanan Zonguldak İli 1/25.000 Ölçekli ÇDP ile 06.07.2017 ve 22.11.2017 tarihlerinde onaylanan ÇDP Değişikliği’nde “Orman Alanı” fonksiyonuna isabet ettiği,1/5000 NİP ile 1/25.000 ölçekli ÇDP Değişiklikleri arasında, ölçekler arası plan kademelenmesi açısından uyumsuzluğun olduğu ve planlar arasında “Kademeli Birliktelik” İlkesinin sağlanmadığı, 1/5000 Ölçekli İlave NİP ve 1/1000 Ölçekli İlave UİP arasında ise karar aktarımı açısından bir sorun olmadığı, 1/5000 Ölçekli İlave NİP ve 1/1000 Ölçekli İlave UİP’nın “Kademeli Birliktelik İlkesi”ne uygun olduğu, 06.05.2016 tarihli 1/5000 ölçekli NİP’de Orman vasfına sahip taşınmaza TİCK fonksiyonu verilerek toprağın yapılaşma ile kaybına ve nitelik yitirmesine sebebiyet verecek plan kararının alındığı, bu kararın davacı taşınmazın komşuluğunda ve yakın çevresinde yer alan Orman Alanı vasfına sahip parsellerde yapılaşma gediği açacağı, plan bütünlüğünü ve ekosistemi bozacağı, orman vasfına sahip diğer taşınmazlar üzerinde de baskı kuracağı, dava konusu Maliye Hazinesi mülkiyetindeki parselin, yapılaşmamış olan ve “Ağaçlandırılacak Alan” fonksiyonu verilen kısmının özel mülkiyete konu olacak fonksiyonlara [BL-2;TİCK] ayrılması ve parsele ayrıcalıklı imar haklarının tanınması halinde, kamu yararının gözetilmeyeceği, aksine kamuyu zarara uğratacak bir karar niteliği taşıdığı, 2018 tarihli İlave NİP ve UİP’da verilen “Ağaçlandırılacak Alan” fonksiyonunun, davacı idarenin BL-2;TİCK niteliğine dönüştürülmesi talebinin, parçacıl plan yaklaşımları ile plan bütünlüğünü bozacak, kısıtlı doğal kaynakları kısmi tahribatlarla süreklilik halinde tahrip edecek, planlı bir çarpık kentleşmeye sebebiyet verecek nitelikte bir karar olduğu, 2014 ve 2017 tarihli Zonguldak İli 1/25.000 ölçekli ÇDP ve ÇDP Değişiklikleri’nde “Orman Alanı” fonksiyonuna sahip olan dava konusu taşınmazın, “BL-2;TİCK+Ağaçlandırılacak Alan” olarak fonksiyon değişikliği yapılması hususunun şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olmadığı, dava konusu taşınmazın, [daha önceki fonksiyonunun sosyal ve teknik altyapı alanları, kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanları kapsamında olmadığı gerçeğinden hareketle] Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 26. maddesi’ndeki eşdeğer yeni bir alan ayrılması koşullarının oluşmadığı, bununla birlikte 32 ada 74 nolu parsele yönelik olarak, mahkeme kararında da belirtildiği üzere parselin bulunduğu imar adasında BL-2 yapı tipolojisine sahip TİCK fonksiyonunun inşa edilmiş bulunmasından dolayı, geometrik ve planlama açısından yapılaşmanın uygun olmayacağı 110m²’lik kısmının “Ağaçlandırılacak Alan” fonksiyonu yerine “Orman Alanı” fonksiyonunda kalması hususunun şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu şeklinde değerlendirmelere yer verildiği görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, dava konusu parselin 2013 yılında onaylanan imar planlarında orman alanında kaldığı, imar planı çalışmaları sırasında Belediyece istenen görüşe karşılık verilen cevaba ilişkin Orman Bölge Müdürlüğünün 29.02.2016 tarih ve 434390 sayılı yazısı ve eki bilgi, veri ve belgelere göre dava konusu parsel orman alanı dışına çıkarıldığından 2016 yılında onaylanan imar planlarında ticaret+konut fonksiyonuna alındığı, dava konusu 09.02.2018 tarihli meclis kararlarıyla Zonguldak İdare Mahkemesinin E:2016/948 sayılı dava dosyasında verilen iptal kararını uygulamak üzere yapılan ilave imar planlarında dava konusu parselin küçük bir kısmının (yaklaşık 110 metrekare) ağaçlandırılacak alan geriye kalan kısmının ise ticaret+konut fonksiyonuna alındığı, söz konusu mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine Dairemizce istinaf başvurusunun kabulü ile davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedildiği, gelinen noktada, mülkiyeti hazineye ait dava konusu taşınmazla ilgili olarak 2018 yılı planlama kararlarının iptali istemiyle açılan işbu davada, davacı Zonguldak Valiliğince taşınmazın ağaçlandırılacak alan fonksiyonuna ayrılan kısmının da bir başka anlatımla parselin tamamının bir önceki planlama kararında olduğu gibi ticaret+konut kullanımında bırakılması gerektiği ileri sürülmektedir.
1/125000 ölçekli çevre düzeni planının daha şematik düzeyde ve alt ölçekli planları yönlendirici nitelikte planlar olduğu, planlamada 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının arazi kullanımına yönelik daha somuta yönelik planlar olduğu, bu bağlamda 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planında leke gösterimi şeklinde bir planlama dilinin kullanılması sebebiyle, söz konusu planda uyuşmazlık konusu parsel için ölçü alınmasının mümkün görünmemesi ve 1/5000 ve 1/1000 ölçekli planların kendi arasında bir uyumsuzluğundan da söz etmeye olanak bulunmaması karşısında, dava konusu planlama işlemlerinin planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, her ne kadar dava konusu planlama kararları mahkeme kararını uygulamak üzere yapılan bir planlama işlemi olsa da, söz konusu yargı kararının Dairemizce kaldırıldığı görüldüğünden, uyuşmazlığın çözümlenebilmesi, söz konusu yargı kararlarından bağımsız olarak davacının mevcut yakınması bağlamında konuya yaklaşmayı gerekli kılmaktadır.
Bu noktadan hareketle bakıldığında, dava konusu parselin ilk olarak orman alanı kullanımda iken Orman Genel Müdürlüğünce parselin orman sınırı dışına çıkarılmış olması nedeniyle ticaret+konut kullanımı ile fonksiyonladırıldığı, son olarak dava konusu planlama işlemi ile parselin küçük bir kısmının ağaçlandırılacak alan geri kalan kısmının ise ticaret+konut kullanımında bırakıldığı görülmektedir.
Dava konusu parselin ağaçlandırılacak alan kullanımında kalan kısmının orman vasfına sahip olduğu anlaşılan komşu 32 ada 25 parselle doğal doku olarak fiilen bütünlük arz ettiği, parselin ticaret +konut kullanımlı kalan kısmının ise üzerinde yapıların bulunduğu yerleşik alanda kaldığı, her ne kadar dava konusu parselin ağaçlandırılacak alan kullanımındaki kısmının fiilen bütünlük arz edecek şekilde orman vasıflı arazi ile birleştiği görülmekte ise de, parselin Orman Genel Müdürlüğünce orman alanı sınırı dışına çıkarılmış olması nedeniyle orman alanı kullanımında bırakılması yönünde bir planlama kararı alınmaya Belediyenin zorlanamayacağı açıktır.
Tüm bu veriler ışığı altında, uyuşmazlığın davacıya ait parselin tamamının yapılaşmaya açılacak şekilde ticaret+konut kullanımı ile fonksiyonlandırılmasının uygun olup olmadığının çözümlenmesine bağlı olduğundan, parselin yapılaşmaya açılmayan kısmının mevcut fiili durumu, kullanım şekli, doğal doku içindeki yeri dikkate alındığında parselin bu kısmının yapılaşmaya açılması ile -parsel çevresindeki mevcut orman alanının 2013 yılından sonraki planlama kararları ile azaltıldığı gözetildiğinde- var olan yapılaşma baskısının daha da artacağı, ağaçlandırılacak alan kullanımının orman alanı ile yapılaşmış alan arasında bir tampon vazifesiyle kullanımlar arası geçişi sağlamaya yardımcı olduğu dikkate alındığında, söz konusu parselin mevcut fiili duruma ve doğal dokuya uygun bir biçimde ağaçlandırılacak alan fonksiyonunda bırakılmasının şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemlerin iptali yolunda Zonguldak İdare Mahkemesi'nce verilen 22/10/2019 günlü, E:2018/487, K:2019/965 sayılı kararın KALDIRILMASINA, 2577 sayılı Yasanın 45/4 maddesi uyarınca esastan incelenen davanın REDDİNE; aşağıda dökümü yapılan mahkeme safhasına ait toplam 1.770,20 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına; YD İtiraz ve istinaf aşamalarına ait toplam 398,70 TL (161,50+237,20) yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 2.040,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, posta gideri avansından artan miktarın taraflara iadesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası kapsamında bulunmayan karara karşı tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 17/12/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)