İSTEMİN ÖZETİ: İzmir ili, Buca ilçesi, .... Mevkiinde ve tapunun 800 ada, 2 sayılı parselinde kayıtlı taşınmazın 6292 sayılı Kanun kapsamında bedelsiz iadesi, mümkün değilse rayiç bedelinin ödenmesi veya aynı değer ve nitelikte taşınmazlar verilmesi yada doğrudan satışının yapılmasına yönelik başvurunun reddine ilişkin İzmir Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 18.02.2020 tarih ve E.13573 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; tapu ve kadastro veya imar mevzuatına göre ilgilileri adına oluşturulan taşınmazlara ilişkin olarak açılan davalar sonucunda mahkemelerce kişiler adına olan tapuları iptal edilerek; orman vasfıyla tapuda Hazine adına tescil edilen ve daha sonra Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan veya doğrudan Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerden olduğu gerekçesiyle Hazine adına tapuya tescil edilenlerin yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde başvurulması şartıyla ilgililerine iade ve tapu kütüklerindeki 2/A veya 2/B belirtmelerinin terkin edileceği anlaşılmakta olup, yasa maddesinin "2/A veya 2/B belirtmelerinin terkini" şeklindeki başlığından anlaşılacağı üzere gerek anılan terkinlerin, gerekse yasa kapsamındaki taşınmazların ilgililere iadesinin sonuç itibariyle tapu kayıtlarında değişiklik gerektirdiği ve verilecek bir iptal kararının uygulanmasının bu sonucu doğuracağı, dolayısıyla dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının değil, tapu kayıtlarında değişiklik meydana getirebilecek bir şekilde karar vermeye yetkili olan adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine, karar veren İzmir 4. İdare Mahkemesi'nin 08/07/2020 gün ve E:2020/785, K:2020/938sayılıkararının; iptali istenilen idari işlemin sebep gösterilmediği ve talep konularından ikisine hiç değinilmemiş olduğundan sebep ve şekil unsurları açısından hukuka aykırılık teşkil ettiği, bu sebeple işlemin iptali istemli davanın idari yargı konusu olduğu ve İzmir İdare Mahkemelerinin görevli olduğu, ilk derece mahkemesinin usul yönünden vermiş olduğu kararın hukuka aykırılık teşkil ettiği ileri sürülerek, istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün 25/07/2017 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 10/07/2017 tarih ve E:2017/209, K:2017/426 sayılı kararı gereğince yerel mahkemece davanın görev yönünden reddine karar verildiği, somut durum hukuki çerçeve içerisinde bir bütün olarak değerlendirildiğinde davacı tarafın tüm iddialarının mesnetsiz olup davalı idarece yerinde ve hukuka uygun bir işlem tesis edildiği ileri sürülerek istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi Yedinci İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava; İzmir ili, Buca ilçesi, .... Mevkiinde ve tapunun 800 ada, 2 sayılı parselinde kayıtlı taşınmazın 6292 sayılı Kanun kapsamında bedelsiz iadesi, mümkün değilse rayiç bedelinin ödenmesi veya aynı değer ve nitelikte taşınmazlar verilmesi yada doğrudan satışının yapılmasına yönelik başvurunun reddine ilişkin İzmir Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 18.02.2020 tarih ve E.13573 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanunun “2/A veya 2/B Belirtmelerinin Terkini ve İade Edilecek Taşınmazlar “başlıklı 7. maddesinde;
(1) İlgililer tarafından idareye başvurulması ve idarece bu başvuru üzerine veya resen yapılan inceleme ve araştırma sonucunda doğruluğu tespit edilmesi hâlinde;
a) Tapu ve kadastro veya imar mevzuatına göre ilgilileri adına oluşturulan ve tapuda halen kişiler adına kayıtlı olan taşınmazlardan Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi bulunan veya konulan taşınmazların tapu kayıtları bedel alınmaksızın geçerli kabul edilir ve tapu kütüklerindeki 2/A veya 2/B belirtmeleri terkin edilerek tescilleri aynen devam eder, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda tapularının iptaliyle Hazine adına tesciline karar verilen, kesinleşen ve tapuda henüz infaz edilmeyen taşınmazlar hakkında da aynı şekilde işlem yapılır. Ancak bu kararlardan infaz edilerek tapuda Hazine adına tescil edilen taşınmazlar ise, ilgilileri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde idareye başvurulması hâlinde, bedelsiz olarak önceki kayıt maliklerine veya kanuni mirasçılarına iade edilir.
b) Özel kanunları gereğince Devlet tarafından kişilere satılan, dağıtılan, trampa edilen, bedelli veya bedelsiz olarak devredilen veya iskânen verilen ya da özelleştirme suretiyle satılanlar ile hisseleri devredilen özel hukuk tüzel kişileri adına kayıtlı olan ancak daha sonra Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi konulan taşınmazların tapu kayıtları geçerli kabul edilir, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda Hazine adına tescil edilenler ise, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde ilgilileri tarafından idareye başvurulması hâlinde önceki maliklerine veya kanuni ya da akdî haleflerine bedelsiz olarak iade edilir. Ancak, bu kişilerden taşınmazlarına karşılık daha önce yer verilenlere veya bedeli ödenenlere iade işlemi yapılmaz.
c) Bu fıkra kapsamında kalan taşınmazların kullanıcılarının kayıt maliklerinden farklı kişiler olmaları ve kayıt maliklerinin bu fıkradan yararlanmak istemeleri hâlinde, kullanıcılar bu Kanunda belirtilen şartları taşısalar dahi doğrudan satış hakkından yararlanamazlar.
(2) Birinci fıkra kapsamında kalan taşınmazlardan orman sınırı dışına çıkartılacak yerlerde bulunan ve Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/B belirtmesi konulması gereken taşınmazların tapu kütüklerine 2/B belirtmesi konulmaz ve bunlar hakkında dava açılmaz.
(3) Birinci fıkra kapsamında kalan taşınmazlardan tapuda Hazine adına tescilli olan taşınmazlar hakkında aynı fıkrada belirtilen süre içerisinde idareye başvurmayan ilgililerin hakları bu süre sonunda sona erer, bu kişiler idareden başkaca talepte bulunamazlar, hak ve tazminat talep edemezler ve dava açamazlar. Bu taşınmazlardan Hazine adına tescilli olanlar idarece satış dâhil genel hükümlere göre değerlendirilir.
(4) Bu maddeye göre ilgililerine iade edilmesi gereken taşınmazlardan orman olduğu iddiasıyla Orman Genel Müdürlüğünce açılan davalar sonucunda orman niteliğiyle Hazine adına tescil edilen, fiilen orman niteliğinde olan veya bu nedenle dava açılması gereken, ağaçlandırılmak üzere Orman Genel Müdürlüğüne tahsis edilen, kamu hizmetlerine ayrılan veya bu amaçla kullanılan, özel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gereken veya Maliye Bakanlığınca belirlenen taşınmazlar ilgililerine iade edilmez. Bu taşınmazların yerine, idarece belirlenen ve ilgililerince itiraz ve dava konusu edilmeksizin kabul edilen rayiç bedelleri ödenebilir veya rayiç bedellerine uygun taşınmazlar verilebilir." hükmüne yer verilmiştir.
Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; İzmir İli, Buca İlçesi, .... Mevkiinde ve tapunun 800 ada, 2 sayılı parselinde kayıtlı taşınmazın 6292 sayılı Kanun kapsamında bedelsiz iadesi, mümkün değilse rayiç bedelinin ödenmesi veya aynı değer ve nitelikte taşınmazlar verilmesi yada doğrudan satışının yapılmasına yönelik başvurunun reddine ilişkin İzmir Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 18.02.2020 tarih ve E.13573 sayılı işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu işlem, her ne kadar sonucu itibariyle tapu kaydında değişiklik yapılması sonucunu doğuracak nitelikte bir işlem ise de, söz konusu taşınmazın 6292 sayılı Yasa kapsamında bedelsiz olarak iade şartlarını taşıyıp taşımadığının tespitine yönelik idari nitelikte bir ön işlem olduğu, anılan taşınmazın orman sınırı içerisine alınmasına ya da 2/B belirlemesi yönünde orman sınırı dışına çıkarılmasına ilişkin olmadığı açıktır.
Bu bağlamda; davacının uyuşmazlık konusu taşınmazın tarafına doğrudan iadesi istemi üzerine davalı idarece 6292 sayılı Yasada öngörülen hak sahipliği şartlarının sağlanıp sağlanmadığı yönünde değerlendirilme yapılmak suretiyle iade etme ya da iade etmeme şeklinde tek yanlı irade açıklaması şeklinde işlem tesis edeceği göz önüne alındığında, davacı tarafından iptali istenilen işlemin idare hukukunda idari işlem olarak nitelendirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmamakta olup, başvurunun reddine ilişkin tesis edilen işlemin iptali istemi idari yargı mercilerinden istenilebilmektedir.
Bu nedenle; söz konusu taşınmazın davacıya bedelsiz olarak iade edilebilmesi için 6292 sayılı Yasada öngörülen şartları taşıyıp taşımadığının İdare Mahkemesi'nce değerlendirilip davanın esası hakkında karar verilmesi gerekirken, davanın görev yönünden reddi yönündeki Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca davacının istinaf başvurusunun kabulüne, istinafa konu İzmir 4. İdare Mahkemesi'nin 08/07/2020 gün ve E:2020/785, K:2020/938 sayılı kararının kaldırılmasına, yukarıda belirtilen hususlar gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrasına göre kesin olarak 10/12/2020 gününde oy birliğiyle karar verildi. (¤¤)