(3194 S. K. m. 5) (Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği m. 26)
İSTEMİN ÖZETİ: İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, ... Mahallesi, 2979 ada, 83 parselin bir kısmı ile 2978 ada, 85 parselin trafo alanına alınmasına ilişkin 26/09/2017 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada; "...yapılacak metro hattı için enerji ihtiyacının dolayısıyla trafo yeri ihtiyacının elzem olduğu değerlendirilmekle birlikte bu ihtiyacın park ve yeşil alanların azaltılması veya eşdeğer park alanı ayrılmaması suretiyle giderildiği dikkate alındığında dava konusu nazım imar planı değişikliğinin şehircilik ilke ve planlama esaslarına, hukuka ve mevzuata aykırı olduğu" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar veren İstanbul 13. İdare Mahkemesi'nin 25/10/2019 tarih ve E:2018/1370, K:2019/2070 sayılı kararının; davalı tarafından; bilirkişi raporunun kendi içinde çelişkili olduğu, hukuka aykırı olarak hazırlandığı, dava konusu planın üstün kamu yararı amacıyla yapıldığı, plan tadilatının hukuka uygun olduğu, mevcut ihtiyaçlar doğrultusunda hazırlandığı iddialarıyla, müdahil tarafından; bilirkişi raporuna itirazları dikkate alınmaksızın raporun hükme esas alındığı, trafo yapılması planlanan bölgenin meskun mahalde yer alması nedeniyle bilirkişi raporunda bahsedilen trafo alanı olarak ayrılan alan kadar park alanı tanımlanmasının mümkün gözükmediği, imar planı kamu yararını gerçekleştirmek için zaruri olması nedeniyle değiştirildiği, enerji ihtiyacını karşılamak için parka herhangi bir zarar verilmeksizin en uygun alanın belirlendiği, mahkeme kararının haksız ve hukuka aykırı olduğu iddialarıyla kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü İdare Dava Dairesince, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava, İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, ... Mahallesi, 2979 ada, 83 parselin bir kısmı ile 2978 ada, 85 parselin trafo alanına alınmasına ilişkin 26/09/2017 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde; nazım imar planı, varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak tanımlanmış; uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır. Kanunun 6. maddesinde ise; mekânsal planların, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planlarına uygun olarak “Çevre Düzeni Planları” ve “İmar Planları” kademelerinden oluştuğu, imar planlarının ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanacağı ve her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanacağı hüküm altına alınmıştır.
İmar planları; insan, toplum, çevre ilişkilerinde kişi ve toplum hayatını yakından etkileyen fiziksel çevreyi sağlıklı bir yapıya kavuşturmak, yatırımların yer seçimlerini ve gelişme eğilimlerini yönlendirmek ve arazinin koruma-kullanma dengesini en rasyonel biçimde belirlemek, ülke, bölge ve kent verilerine göre konut, istihdam, ulaşım gibi kentsel işlevler ile sosyal ve kültürel gereksinimleri var olan yada sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi biçimde yerine getirmek ve belde halkına iyi bir yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin gelişmesi de gözönünde tutularak hazırlanır ve koşulların zorunlu kıldığı biçimde ve zamanda yasalarda öngörülen yöntemlere uygun olarak değiştirilebilirler. Bu ölçütlere göre hazırlanıp değiştirilebilen imar planlarının yargısal denetimi yapılırken, planın bütünlüğü içinde planlanan yörenin çevre, ulaşım, konut, trafik gibi ilişkilerinin kapsamlı bir biçimde ele alınarak kamu yararına uyarlık bulunup bulunmadığının tartışılması gerekeceği açıktır.
Dava dosyasının incelenmesinden, İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, ... Mahallesi, 2979 ada, 83 parselin bir kısmı ile 2978 ada, 85 parselin trafo alanına alınmasına ilişkin 26/09/2017 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı, Mahkemesince uyuşmazlığın çözümü için gerekli görüldüğünden taşınmaz mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmış ve bilirkişilerce hazırlanan bilirkişi raporunda özetle; "Dava konusu edilen İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, ... Mahallesi, 2979 ada 83 parselin bir kısmı ile 2978 ada 85 parselin yer aldığı plan değişikliklerinin 22.09.2017 tarih ve 1427 sayılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararı ile kabul edildiği ve “Kadıköy İlçesi, ... Mahallesi, 2979 Ada 83 Parselin Bir Kısmı İle 2978 Ada 85 Parsele İlişkin 1/5000 Ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği” ve “Kadıköy İlçesi, ... Mahallesi, 2979 Ada 83 Parselin Bir Kısmı İle 2978 Ada 85 Parsele İlişkin 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliği” adıyla 26.09.2017 tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanınca onaylandığı, söz konusu edilen 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planı değişikliklerinde dava konusu parsellerin ‘Trafo Alanı’ olarak belirlendiği ve plan notları doğrultusunda da yapılaşmanın avan projeye göre yapılacağının anlaşıldığı, keşif günü yerinde yapılan tespitte dava konusu taşınmazlardan 2978 ada 85 parselin TEİAŞ Genel Müdürlüğü’ne ait olduğu ve üzerinde ... Trafo Merkezinin bulunduğu, plan değişikliğine konu 2979 ada 83 parselin bir kısmında ise ... Çocuk Trafik Parkının bulunduğu ve bu alanın hemen yanında Metro Şantiyesinin bulunduğu, 22.03.2017 tarihli ve 1064/337758 sayılı Raylı Sistem Daire Başkanlığı Anadolu Yakası Raylı Sistem Müdürlüğü yazısında; "Ümraniye-Ataşehir-... Metrosu İnşaat ve Elektromekanik Sistemler Temin, Montaj ve İşletmeye Alma İşleri" kapsamında metronun enerji temini ve metro dışındaki diğer dağıtım yüklerinin arz güvenliği için ... GIS Trafo Merkezi'nde tevsiat projesinin TEİAŞ Yatırım Programı kapsamında tesis edilecek olması nedeniyle yer teminine ihtiyaç olması nedeniyle oluşan talebe binaen plan tadilatı hazırlandığının belirtildiği, bu doğrultuda İBB Planlama Müdürlüğü tarafından hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği teklifinin Büyükşehir Belediye Meclisi’ne iletildiği, İBB Meclisince ise 22.09.2017 tarihinde görüşülen teklifin 1427 sayılı karar ile kabul edildiği, bu minvalde dava konusu edilen trafo alanının kentsel ulaşım sisteminde önemli bir yer tutan raylı sistem taşımacılığında kullanılan metro hattına yönelik olarak oluşturulacağı, gerekli enerji temininin sağlanması noktasından söz konusu trafo alanından istifade edileceği, bu nedenle kamusal bir hizmetin yerine getirilmesi, çalışır tutulabilmesi adına önemli bir yapı olduğu bununla birlikte plan değişiklikleri kapsamında park alanı yerine tanımlanan trafo alanının kamusal bir donatı alanı olduğu ancak bu hali ile söz konusu trafo alanında zaruri olarak yapılması gerekecek yapıların varlığının, park alanlarında tanımlanan yapılaşmadan fazla olacağı ayrıca açık alan niteliğinde olan mevcut park alanının kaldırılması ile yeşil alan miktarında azalmanın olacağı ve üzerinde yapılacak yapılar nedeniyle yapı yoğunluğunun artacağının anlaşıldığı, sonuç olarak ulaşım modları arasında yer alan raylı sistem taşımacılığı içinde önemli bir yer tutan metro hatlarının, günümüzde büyükşehirlerde meydana gelen trafik sorununa çözüm sunan bir yapı olduğu bu nedenle kent içerisindeki farklı lokasyonların hızlı ve güvenli bir şekilde birbirine bağlanması noktasında karayoluna göre avantajlar barındırdığı ancak söz konusu raylı sistemlerin işletilebilmesi adına enerji, tahliye gibi bir takım teknik altyapı gereksinimlerine de ihtiyaç duyulmuş ise de sözkonusu ihtiyaçların mevzuat kapsamında, makul şart ve koşullarda yapılmasının kent hayatına pozitif katkı sunacağı, Bu kapsamda imar planı değişikliklerine yönelik olarak 14.06.2014 tarihli Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği 26.maddesinden hareketle konu sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, değiştirilmesi noktasında dava konusu plan değişikliklerinin kamu yararı barındırdığı, zaruri olduğu, teknik ve nesnel gerekçelere dayandığı bu yönüyle planlama tekniklerine aykırılık barındırmadığı ancak yürürlükteki plan kararlarında tanımlanan park alanı standardını düşürdüğü, park alanından trafo alanına alınan kısma eş değer bir başka park alanının etki alanı içerisinde tanımlanmadığı bu yönü ile dava konusu plan değişikliğinin planlama esaslarında tanımlanan şartları sağlamadığı" görüş ve kanaatine yer verildiği, Mahkemesince anılan bilirkişi raporundaki tespitler dikkate alınarak "yapılacak metro hattı için enerji ihtiyacının dolayısıyla trafo yeri ihtiyacının elzem olduğu değerlendirilmekle birlikte bu ihtiyacın park ve yeşil alanların azaltılması veya eşdeğer park alanı ayrılmaması suretiyle giderildiği dikkate alındığında dava konusu nazım imar planı değişikliğinin şehircilik ilke ve planlama esaslarına, hukuka ve mevzuata aykırı olduğu" gerekçesiyle dava konusu plan değişikliklerinin iptaline karar verilmiş ise de, İdare Hukukunun temel prensiplerine göre,"maksat" yönünden idari işlemlerin, mutlak suretle "kamu yararı" amacıyla tesis edilmesi zorunlu olduğu, dava konusu imar planları ile enerji ihtiyacının karşılanması amacıyla hayata geçirilmek istenen trafo alanının Ümraniye -Ataşehir -... Raylı Sistem (Metro) Hattına ilişkin olduğu; bu hattın İstanbul Anadolu yakasının trafik sorununu çözmek amacıyla ulaşımda son derece önemli işlev üstlenmesi, 13 km uzunluğundaki kuzey-güney doğrultulu hattın Marmaray, Kadıköy-Kartal ve Üsküdar -Çekmeköy metro hattıyla ileride entegre edileceğinden bu hattın uluslararası düzeyde ülkeye prestij kazandırması nedenleriyle "üstün kamu yararı" taşıyan bir proje olduğu, dava konusu plan tadilatının metronun enerji temini ve metro dışındaki diğer dağıtım yüklerinin arz güvenliğine yönelik olarak yer teminine ihtiyaç olması nedeniyle oluşan talebe binaen plan tadilatı hazırlandığı, planda tanımlanan trafo alanının, metro istasyonunun yanında olduğu, mevcutta yer alan 2978 ada 85 parseldeki trafo binasının bulunduğu alanın kısmen genişletilerek halihazırda işletilen trafo merkezini de kapsayacak şekilde kurgulandığı, park alanından trafo alanına katılan alanın yeşil alan bütünlüğünü bozan bir yerde olmadığı, plan kararı ile yeşil alanın özel kullanım yerine kamuyu ilgilendiren teknik donatı alanına alınmış olduğu, yine bu alanın fiili kullanım durumu da dikkate alındığında, bölgede artan enerji yükünün karşılanması için gerekli olduğundan trafo alanın genişletilmesi suretiyle yapılan plan değişikliğinde üstün kamu yararı bulunduğu göz önüne alındığında, bu yönüyle değerlendirilen dava konusu plan değişikliklerinin şehircilik ilkeleri, planlama teknikleri ve kamu yararına aykırılık bulunmadığından, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, aksi yönde verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, istinaf talebinin kabulüne, İstanbul 13. İdare Mahkemesi'nin 25/10/2019 tarih ve E:2018/1370, K:2019/2070 sayılı kararın kaldırılmasına, davanın reddine, aşağıda dökümü yapılan 5.339,00 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf safhasında davalı idarece yapılan 295,20 TL yargılama gideri ile hüküm tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.700,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, müdahil tarafından karşılanan aşağıda dökümü yapılan yargılama giderlerinin davacıdan alınarak müdahile verilmesine, posta gideri avansından artan kısmın talep edilmesi halinde derhal, talep edilmemesi halinde karar kesinleştikten sonra re'sen ilgililerine iadesine, bu karara karşı tebliğ tarihini izleyen 30 gün içinde Danıştay'da temyiz yolu açık olmak üzere, 19/11/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)