(652 S. KHK m. 43) (Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği m. 25, 29)
İSTEMİN ÖZETİ: Ankara 16. İdare Mahkemesi'nce davanın reddi yönünde verilen 16/03/2020 gün ve E:2019/1138, K:2020/667 sayılı kararın; davacı vekili tarafından, müvekkil şirket hakkında müfettişlerce yapılan inceleme neticesinde tek tek veliler ve öğrencilerle görüşülmüş olup hizmetin gereğinin yerine getirildiği hazırlanan 07.01.2019 tarihli raporla sabit olduğu, görüntü kayıtlarının silinmesinde müvekkile kusur izafe edilemeyeceği, bu durumun 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında mücbir sebep sayılması gerektiği, dolayısıyla Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Genel Müdürlüğü’nün 04.04.2019 tarih ve 6914783 sayılı işleminin iptalinin gerekli olduğu, ayrıca görüntülerin kaydedildiği ve yanlışlıkla silindiği diskin halen müvekkilinde olduğu, söz konusu disk üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yapıldığında eski kayıtların geri getirilme ihtimalinin halen mevcut olduğu, ancak Mahkemece bu şekilde bir inceleme yapılmadan karar verildiği, eksik inceleme sonucu verilen kararın hatalı ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davalılar vekillerince, mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı savunularak istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi talep edilmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesince, 2577 sayılı Kanunun 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek işin gereği görüşülüp düşünüldü:
Dava; Rehabilitasyon Merkezinin kurum binasına giriş çıkışlarını görüntüleyen kamera görüntüleme sisteminin 90 gün yerine 25 gün kayıt yaptığı ve bu arada Ekim 2018 kayıtlarının da silindiğinin/bulunmadığının tespit edilmesi üzerine Ekim 2018 dönemine ilişkin eğitim ücretinin ödenmemesine dayanak gösterilen Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün 04.04.2019 tarih ve 6914783 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince, mevzuat uyarınca engelli bireylerin ders devam takibinin 01.09.2018 tarihinden itibaren biyometrik kimlik doğrulama sistemi ile yahut kameralı görüntüleme sistemi ile yapılacağı, öte yandan engelli bireylerin eğitim giderlerinin özel eğitim kurumuna devamı halinde Bakanlıkça kurumuna ödeneceği açıktır. Bu itibarla kameralı görüntüleme sistemine ilişkin kayıtların söz konusu ödemelere esas alınacağı da kuşkusuzdur. Bununla birlikte, kameralı görüntüleme sisteminin çalışır durumda olması ve kayıtlarına ilişkin tedbirlerin özel eğitim kurumlarının sorumluluğunda olacağı da açık olup, görüntü kaydı bulunmayan/kuruma girişi tespit edilemeyen engelli bireylerin özel eğitim kurumuna devam ettiği sabit olmadığından bu bireyler yönünden özel eğitim kurumuna aylık destek eğitim gideri ödemesi yapılamayacağı, olayda, davacı tarafından, kameralı görüntüleme sisteminin kurulumunda 90 gün yerine 25 günlük kayıt yapıldığı, bu kayıtların düzeltilmesi esnasında Ekim 2018 kayıtlarının silindiğinin belirtildiği, gelinen aşamada davacı özel eğitim kurumunda Ekim 2018 dönemine ilişkin kameralı görüntüleme kaydı bulunmadığı ve öğrencilerin ders devam takibinin yapılamadığı, bu durumda, görüntü kaydı bulunmayan ve kuruma girişi kamera görüntüsü ile tespit edilemeyen öğrencilerin tahakkuk işlemi yapılmamasının Düzce Valiliğine bildirilmesine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davacı tarafından kameralı görüntüleme sisteminde meydana gelen aksaklığın sistemi kuran firmadan kaynaklı teknik hata olduğu ve sorumluluklarının bulunmadığı belirtilse de, kameralı görüntüleme sisteminin çalışır durumda olması ve görüntü kayıtlarının güvenliğinden özel eğitim kurumları sorumlu olacağından, davacı şirketin bu yöndeki iddiasına itibar edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Özel eğitim giderleri" başlıklı 43.maddesinin 2.fıkrasında, "Birinci fıkrada belirtilen eğitim hizmetini sunan veya yararlananların gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet vermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı ve kanunî faiziyle birlikte ilgililerden müteselsilen tahsil edilir. Bu fiillerin özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri tarafından tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açma izinleri iptal edilir." hükmüne, 3.fıkrasında, "Engelli bireylerin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine veya birimlerine kayıt ve kabul işlemleri ile engelli birey ve eğitim personelinin ders devam takibi,1/9/2018 tarihinden itibaren biyometrik kimlik doğrulama sistemi veya kameralı görüntüleme sistemi ile yapılır. Bu yöntemlerle ders devam takibi mümkün olmayan engelli bireylerin ders devam takibi ile kimlik doğrulama sistemi veya kameralı görüntüleme sistemine ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
652 sayılı KHK'nın 43.maddesine dayanılmak suretiyle çıkartılan ve 18.05.2012 tarih ve 28296 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin; "Günlük çalışma saatleri ve devam devamsızlık takibi" başlıklı 25.maddesinin 7.fıkrasında, "Kurumlarca engelli bireylerin ders devam takibi, kurumun giriş ve çıkışlarını görüntüleyen ve eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren en az 90 gün süreyle kayıt yapabilme/depolayabilme özelliği olan kameralı görüntüleme sistemleri ile yapılır." hükmüne, 8.fıkrasında, "Kurumlarca eğitim personelinin ders devam takibi, kurumun giriş ve çıkışlarını görüntüleyen ve eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren en az 90 gün süreyle kayıt yapabilme/depolayabilme özelliği olan kameralı görüntüleme sistemleri ile yapılır." hükmüne, 9.fıkrasında, "Kurumlar, engelli birey ve eğitim personelinin yüzünün net bir biçimde görülebileceği şekilde kamera sistemini kurmakla ve elektrik kesintisi, kayıtların kaybolması, teknik arıza gibi durumlarda kayıt alınmasının kesintiye uğramaması için her türlü önlemi alır. Verilen destek eğitimlerine ilişkin kamera görüntülerinin sunulamaması halinde gerçekleşen ödemelerle ilgili olarak 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43 üncü maddesinin ikinci fıkrası hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin ödeme için gerekli olan şartları düzenleyen 29.maddesinde ise;
"(1) Özel eğitim okulunun özel eğitim ve rehabilitasyon birimine ve özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine devam eden engelli bireylerin destek eğitimi giderlerinin, her yıl aylık olarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarının Bakanlıkça karşılanabilmesi için;
a) Engelli bireyin sağlık kurulu raporuyla asgari % 20 engelli olduğunun tespit edilmiş ve özel eğitim değerlendirme kurullarınca da eğitsel değerlendirme ve tanılaması yapıldıktan sonra düzenlenen raporda destek eğitimi almasının önerilmiş olması,
b) Engelli bireyin kuruma ve Engelli Birey Modülüne kayıtlı olması,
c) Engelli bireyin alması gereken destek eğitimi programının, kurumda uygulanmak üzere Bakanlık veya valilik izninin alınmış olması,
ç) Kurumda, destek eğitimi programında yer alan modülleri uygulamak üzere yeterli sayıda ve belirli niteliklere sahip eğitim personelinin görevlendirilmiş olması,
d) Engelli bireye kurumca, aylık olarak belirlenen tutar karşılığında bir ayda en az sekiz ders saati bireysel ve/veya dört ders saati grup eğitiminin verilmiş olması,
e) Engelli bireye verilen bireysel ve/veya grup eğitimi süresinin, özel eğitim değerlendirme kurulunca engelli bireye önerilen destek eğitim programlarında yer alan modül veya modüller için belirlenen toplam ders saati sayısını geçmemesi,
f) Kurumlarda istihdam edilenlerin sosyal güvenliklerinin sağlandığına ilişkin aylık prim ve hizmet belgesinin Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmiş olması ve bu kurumların Sosyal Güvenlik Kurumuna idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması veya borcu bulunmakla birlikte 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tecil ve taksitlendirilmiş ya da özel kanunlara göre yapılandırılmış olup, taksitlerinin düzenli ödenmiş olması,
g) İlgili mevzuattaki zorunlu haller hariç; zorunlu eğitim çağındaki engelli bireyin e-okul’da kayıtlı olması,
ğ) Kurumlarca eğitim verilen ay içinde eğitim bilgilerinin Engelli Birey Modülüne girilmesi ve takip eden ayın ilk üç iş günü içinde girilen eğitim bilgilerinin onaylanarak verilen eğitime ilişkin faturaların düzenlenmiş; sonraki üç iş günü içinde ise ilçe milli eğitim müdürlükleri tarafından faturaların, 25 inci maddenin on birinci fıkrasında belirtilen Aylık Bireyselleştirilmiş Eğitim, Çalışma ve Rehabilitasyon Planlarının ve kurumlarca girilen eğitim bilgilerinin kontrol edilerek onaylanmış olması,
h) Her engelli birey için denetimlerde gösterilmek üzere Aylık Bireyselleştirilmiş Eğitim, Çalışma ve Rehabilitasyon Planlarının hazırlanmış olması gerekir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen süreler içinde Engelli Birey Modülüne eğitim bilgi girişini yapmayan kurumlara ödeme yapılmaz. Eğitim bilgi girişini yaptığı halde onaylama işlemini belirtilen sürelerde yapmayan kurumlar ise sonraki ayların onaylama süreleri içinde onaylama işlemini yapmaları halinde ödeme yapılır.
(3) Kameralı görüntüleme sistemlerine ilişkin kayıtlar, il millî eğitim müdürlüklerince görevlendirilen maarif müfettişleri/maarif müfettiş yardımcıları/il millî eğitim müdür yardımcıları/il veya ilçe millî eğitim şube müdürleri/diğer denetim yetkisi bulunanlarca veya millî eğitim müdürlüğünce görevlendirilenlerce ödeme yapıldıktan sonra incelenir. Yapılan inceleme sonucunda gerçek dışı beyanda bulunan kurumlara ilişkin 27 nci maddenin ikinci fıkra hükümleri uygulanır." hükmü bulunmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı özel eğitim kurumunda 31.10.2018 tarihinde yapılan denetim sonucunda kamera kayıt sisteminin 90 gün yerine 25 gün kayıt yapıldığının tespit edildiği, bunun üzerine ilgili teknoloji servisinden yardım istendiği, ancak görüntü programının sehven ayarlandığı ve geriye yönelik kayıtları da silmesi sebebiyle Ekim 2018 ayına ilişkin kayıtlarının silindiği ve kayıtların mevcut teknolojik imkanlarla yerine getirilmediği yönünde davacı şirketin beyanları olduğu ve bu beyanları teyit eden çeşitli bilgi ve belgelerin dosya sunulduğu, bu haliyle Ekim 2018 ayına ilişkin görüntü kaydı bulunmayan ve kuruma girişi kamera görüntüsü ile tespit edilemeyen öğrencilerin tahakkuk işlemi yapılmamasının Düzce Valiliğine bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 43. maddesi ile bu madde hükmüne dayanılarak çıkarılan yönetmelik hükümleri birlikte irdelendiğinde, engelli bireylerin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine veya birimlerine kayıt ve kabul işlemleri ile engelli birey ve eğitim personelinin ders devam takibinin kameralı görüntüleme sistemi ile yapılmasının zorunlu olduğu, bu merkezlere veya birimlerde eğitim gören ve eğitimine devam eden engelli bireylerin destek eğitimi giderlerinin bir kısmının devlet tarafından karşılanacağı, bu karşılamanın söz konusu olabilmesi için ise Yönetmelikte bir takım şartların bu hizmeti veren merkezlerce/birimlerce sağlanması gerektiği, her ne kadar bu merkezlerde/birimlerdeki derslerin devamının kameralı görüntü sistemi ile sağlanması zorunlu ise de, bizzat ödeme şartlarının düzenlendiği Yönetmelik maddesinde görüntüye ilişkin kayıtların ödeme şartları arasında sayılmadığı, Kameralı görüntüleme sistemlerine ilişkin kayıtların, il millî eğitim müdürlüklerince görevlendirilen denetim yetkisi bulunanlarca veya millî eğitim müdürlüğünce görevlendirilenlerce ödeme yapıldıktan sonra inceleneceği, inceleme sonucunda gerçeğe aykırı beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi halinde ise 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 43.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca işlem yapılacağı anlaşılmaktadır.
Olayda, her ne kadar davalı idarece ödemeye esas belgeler arasında kamera kaydının da bulunduğu dolayısıyla davacıya ödeme yapılmasının mümkün olmadığı iddia edilmekte ise de; özel eğitim merkezlerindeki ders devam takibinin kameralı görüntüleme sistemi ile yapılması gerektiğinin kabulüne dayanılarak, Yönetmelikte ödeme yapılabilmesi, için öngörülen "eğitime devam etme" koşulunun görüntüleme sistemi ile sağlanamadığını kabul ederek diğer şartlar ve olağanüstü durumlar hiç nazara alınmaksızın ödeme yapılmamasının hakkaniyet ilkesi ile bağdaşmayacağı gibi ilgili yönetmeliğin ödeme şartlarının düzenlendiği 29.maddesinde de görüntüye ilişkin kayıtların ödeme şartları arasında açıkça belirtilmediği görülmektedir.
Bununla birlikte, somut uyuşmazlıkta davacıya ait özel eğitim kuruluşunda il milli eğitim müdürlüğü maarif müfettişleri tarafından yapılan denetim sonucunda düzenlenen raporda; Ekim 2018 dönemine ait Engelli birey eğitimlerinin kurum tarafından yapılıp yapılmadığı, devamın sağlanıp sağlanmadığına yönelik eğitim alan birey veya öğrenci velileri ile yapılan görüşmelerde kurum tarafından eğitimlerin aksatılmaksızın verildiği, yapılamayan dersler için telafi eğitimi yapıldığı, tüm belgelerin öğrenci/veli beyanlarını doğruladığı, ilgili Yönetmeliğin istediği "ödemeye esas belgelerin" tam olduğunun anlaşıldığı belirtilerek Ekim 2018 döneminde tüm eğitimlerin eksiksiz yapıldığı tespit edildiğinden tahakkuk eden ödemenin kurumun, personelin ve kuruma devam eden öğrencilerin mağdur edilmemesi, eğitimin kesintisiz devamının sağlanması için ivedilikle yapılmasının ifade edildiği ve bu hususun Düzce İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bildirildiği görülmektedir.
Bu durumda, özel eğitim merkezlerindeki ders devam takibinin kameralı görüntüleme sistemi ile yapılması gerektiğinin kabulüne dayanılarak, Yönetmelikte ödeme yapılabilmesi için öngörülen "eğitime devam etme" koşulunun görüntüleme sistemi ile sağlanamadığını kabul edilerek diğer şartlar ve olağanüstü durumlar hiç nazara alınmaksızın ödeme yapılmamasının hakkaniyet ilkesi ile bağdaşmayacağı ayrıca davacı eğitim kuruluşunun Ekim 2018 dönemine ait özel eğitim hizmetini yerine getirdiğinin il milli eğitim müdürlüğü maarif müfettişleri tarafından düzenlenen raporla doğrulandığı, söz konusu raporda ilgili Yönetmeliğin istediği "ödemeye esas belgelerin" tam olduğunun anlaşıldığının da belirtildiği ve ilgili yönetmeliğin ödeme şartlarının düzenlendiği 29.maddesinde de görüntüye ilişkin kayıtların ödeme şartları arasında sayılmadığı hususları birlikte göz önünde bulundurulduğunda, davacı eğitim kuruluşunun anılan döneme ait verdiği özel eğitim hizmetinin karşılığı ücretin, davalı idarece ödenmesi gerektiği kanaatine varıldığından, aksi kabulden hareketle davanın reddi yönünde alınan mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; davacının istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına; dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan mahkeme ve istinaf safhasına ait toplam471,60 TL yargılama giderinin ve iş bu kararın verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücreti Tarifesi uyarınca belirlenen 1.700,00 TL vekalet ücretinin davalı idarece davacıya verilmesine; artan tebligat avansının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi uyarınca davacıya iadesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası gereğince diğer kanun yolları kapalı ve kesin olmak üzere, 22.10.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)