İSTEMİN ÖZETİ: Afganistan uyruklu davacının, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 77. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca bildirim (imza) yükümlüğünü mazeretsiz olarak 3 defa üst üste yerine getirmediğinden bahisle davacı hakkında tesis edilen uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına ilişkin Afyonkarahisar İl Göç İdaresinin 21.10.2019 tarih ve 9864 sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada; davanın reddi yolunda Afyonkarahisar İdare Mahkemesi'nce verilen 17/07/2020 günlü, E:2019/942, K:2020/381 sayılı kararın, davacı tarafından; 69 yaşındaki annesi ile birlikte yaşadığı, annesinin bakıma muhtaç olduğu için onunla ilgilendiği, bu durumu yetkili birimlere de ilettiği, mazeretinin dikkate alınmadığı, sınırdışı edilmesi halinde can güvenliğinin tehlikeye düşeceği ileri sürülerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf başvurusu kapsamında incelenerek kaldırılmasına karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davacının imza bildirim yükümlülüğü bulunduğu, ikamet ilini izinsiz terk etmemesi gerektiği konusunda bilgilendirilmiş bulunmasına rağmen bu yükümlülüğe aykırı hareket edildiği, imza bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen davacı hakkında 6458 sayılı Kanun'un 77/1-ç bendi uyarınca uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılması kararın verildiği ileri sürülerek istinaf isteminin reddi gerektiği yolundadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi'nce, işin gereği görüşüldü:
Dava; Afganistan uyruklu davacının, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 77. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca bildirim (imza) yükümlüğünü mazeretsiz olarak 3 defa üst üste yerine getirmediğinden bahisle davacı hakkında tesis edilen uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına ilişkin Afyonkarahisar İl Göç İdaresinin 21.10.2019 tarih ve 9864 sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 3. maddesinde; "(1) Bu Kanunun uygulanmasında;...d) Başvuru sahibi: Uluslararası koruma talebinde bulunan ve henüz başvurusu hakkında son karar verilmemiş olan kişiyi,....) r) Uluslararası koruma: Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünü,...ifade eder." hükmü, "Sınır dışı etme kararı alınmayacaklar" başlıklı 55. maddesinde; (1) 54. madde kapsamında olsalar dahi, aşağıdaki yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınmaz:
a) Sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunanlar
b) Ciddi sağlık sorunları, yaş ve hamilelik durumu nedeniyle seyahat etmesi riskli görülenler
c) Hayati tehlike arz eden hastalıkları için tedavisi devam etmekte iken sınır dışı edileceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar
ç) Mağdur destek sürecinden yararlanmakta olan insan ticareti mağdurları
d) Tedavileri tamamlanıncaya kadar, psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları
(2) Birinci fıkra kapsamındaki değerlendirmeler, herkes için ayrı yapılır. Bu kişilerden,
belli bir adreste ikamet etmeleri, istenilen şekil ve sürelerde bildirimde bulunmaları istenebilir." hükmü, "İkamet zorunluluğu ve bildirim yükümlülüğü" başlıklı 71. maddesinde;
" (1) Başvuru sahibine, kendisine gösterilen kabul ve barınma merkezinde, belirli bir yerde veya ilde ikamet etme zorunluluğu ile istenilen şekil ve sürelerde bildirimde bulunma gibi idari yükümlülükler getirilebilir.
(2) Başvuru sahibi, adres kayıt sistemine kayıt yaptırmak ve ikamet adresini valiliğe bildirmekle yükümlüdür." hükmü, aynı Kanunun "Başvurunun geri çekilmesi veya geri çekilmiş sayılması" başlıklı 77. maddesinde; " Başvuru sahibinin;
a) Başvurusunu geri çektiğini yazılı olarak beyan etmesi,
b) Mazeretsiz olarak mülakata üç defa üst üste gelmemesi,
c) İdari gözetim altında bulunduğu yerden kaçması,
ç) Mazeretsiz olarak; bildirim yükümlülüğünü üç defa üst üste yerine getirmemesi, belirlenen ikamet yerine gitmemesi veya ikamet yerini izinsiz terk etmesi,
d) Kişisel verilerinin alınmasına karşı çıkması,
e) Kayıt ve mülakattaki yükümlülüklerine uymaması,
hâllerinde başvurusu geri çekilmiş kabul edilerek değerlendirme durdurulur." hükmü yer almaktadır.
29/08/1961 tarih ve 359 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Sözleşme ve Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin 1967 Protokolünün 1. maddesi uyarınca bu Sözleşmenin; ırkı, dini, milliyeti, belirli bir toplumsal gruba üyeliği veya siyasi düşünceleri nedeniyle takibata uğrayacağından haklı olarak korktuğu için vatandaşı olduğu ülke dışında bulunan ve vatandaşı olduğu ülkenin himayesinden istifade edemeyen veya korkudan dolayı istifade etmek istemeyen ya da uyruğu yoksa ve önceden ikamet ettiği ülke dışında bulunuyorsa oraya dönmeyen veya korkusundan dolayı dönmek istemeyen her şahsa uygulanacağı kuralı öngörülmüştür.
Türkiye Cumhuriyeti Devleti Sözleşmenin 1. maddesine çekince koyarak, yalnızca Avrupa'dan gelenlere mülteci statüsü tanımakta olup; Avrupa dışından gelenlere ise sığınmacı statüsü tanımaktadır.
Anılan Sözleşmenin 2. maddesinde "Her mültecinin bulunduğu ülkeye karşı, özellikle yasalara, yönetmeliklere ve kamu düzenini içine alan önlemlere uymayı öngören yükümlülükleri vardır." hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen, 1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Sözleşme'nin 2. maddesinde, her mültecinin bulunduğu ülkenin kurallarına uymakla yükümlü bulunduğu kuralına yer verilmiş, 6458 sayılı Kanun'da; başvuru sahibinin, uluslararası koruma talebinde bulunan ve henüz başvurusu hakkında son karar verilmemiş olan kişi olarak tanımlandığı, başvuru sahibine birtakım idari yükümlülükler yüklenebileceğinin öngörüldüğü ve başvuru sahibinin mazeretsiz olarak, bildirim yükümlülüğünü üç defa üst üste yerine getirmemesi, belirlenen ikamet yerine gitmemesi veya ikamet yerini izinsiz terk etmesi hâllerinde başvurusunun geri çekilmiş kabul edilerek değerlendirmenin durdurulacağı kuralı yer almıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde, 1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Sözleşme'nin 2. maddesinde her mültecinin bulunduğu ülkenin kurallarına uymakla yükümlü olduğu kuralına yer verildiği, 6458 sayılı Kanun'da; başvuru sahibinin, uluslararası koruma talebinde bulunan ve henüz başvurusu hakkında son karar verilmemiş olan kişi olarak tanımlandığı, başvuru sahibine birtakım idari yükümlülükler yüklenebileceğinin öngörüldüğü ve başvuru sahibinin mazeretsiz olarak, bildirim yükümlülüğünü üç defa üst üste yerine getirmemesi, belirlenen ikamet yerine gitmemesi veya ikamet yerini izinsiz terk etmesi hâllerinde başvurusunun geri çekilmiş kabul edileceğikuralı yer almıştır.
Buna göre de, uluslararası koruma başvurusu talebinde bulunan yabancıya, başvurusunun neticelenmesine kadar ülkede kalmasına izin verileceği ancak bu süre zarfında da idarece belirlenen bir takım kurallara uyması gerektiği aksi halde bazı yaptırımlarla karşılaşacağı anlaşılmaktadır. Bu yükümlülüklerden bazılarının; belirlenen ikamet adresine gitmemek, ikamet izni verilen ili izinsiz terk etmek ve bildirim yükümlülüğünü iki defadan fazla yerine getirmemek olduğu yine bu yükümlülüklerden herhangi birisinin yerine getirilmemesi halinde yabancının söz konusu koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılarak değerlendirmesinin durdurulacağı görülmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden, Afganistan uyruklu olan ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında uluslararası koruma başvurusu bulunan davacının, koruma talebinde bulunurken 30.05.2017 tarihinde tercüman eşliğinde ve imza karşılığında kendisine uymakla yükümlü olduğu kuralların bildirildiği, ikamet izni verilen Afyonkarahisar ilinde imza bildirimini yerine getirmesi gerekirken mazeretsiz olarak bildirim yükümlülüğünü üç defa üst üste yerine getirmediğinden bahisle Afyonkarahisar İl Göç İdaresinin 21.10.2019 tarih ve 9864 sayılıişlemi ile davacının uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına karar verilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bakılan davada, 30/05/2017 tarihinde uluslararası koruma başvurusu yapan ve bu başvurusu davalı idarece kabul edilen davacının daha önce üzerine düşen imza yükümlülüklerini yerine getirdiği açık olup, davacının Afyonkarahisar İlinde bakıma muhtaç annesi ile birlikte yaşaması ve bu duruma ilişkin bilgi belgesi olmasına rağmen davalı idarece bu mazereti hakkında bir değerlendirme yapıldığı yönünde bir bilgi ve belgenin sunulmadığı gibi, davacının imza yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde ortaya çıkacak olan sonuçlar konusunda da yeterince bilgilendirmediği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Bu durumda, davacının bakmakla yükümlü olduğu ve rahatsızlığı bulunan annesi ile birlikte yaşadığı, annesinin ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik haklı mazereti olduğu halde, bu konudaki mazeretinin davalı idarece değerlendirilmediği gibi, davacıya tebliğ edilen hususlarda, davacının idareye bildirim yükümlülüğene aykırı hareket edilmesi durumunda hangi yaptırımlarla karşı karşıya kalacakları hususlarında somut ve açıklayıcı bir ibareye yer verilmediği anlaşıldığından davalı idarece tesis edilen işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf isteminin kabulüne, Afyonkarahisar İdare Mahkemesi'nce verilen 17/07/2020 günlü, E:2019/942, K:2020/381 sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, davacının adli yardım talebi kabul edildiğinden dolayı peşin alınmayan ve aşağıda dökümü gösterilen toplam 221,40 TL posta giderinin davalı idareden tahsili amacıyla Mahkemesi'nce ilgili Vergi Dairesine müzekkere yazılmasına, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.040,00 TL avukatlık ücretinin davalı idare tarafından davacıya verilmesine, 2577 sayılı Kanun'un 6545 sayılı Kanunla değişik 45. maddesinin 6. fıkrası gereğince kesin olarak, 03/12/2020tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
AZLIK OYU: İstinaf konusu kararın hukuka uygun olduğunu ve istinaf isteğinin reddi gerektiğini düşündüğümden, istinaf kabul, kaldırma, iptal yolundaki çoğunluk kararına katılmıyorum. (¤¤)