İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, Şırnak İli, Cizre İlçesi, .... Köyü, .... mevkinde 261 numaralı parselde bulunan Hazineye ait taşınmazın 254.932,25 m2 sinde 01/01/2012-23/06/2016 tarihleri arasında 4 yıl 5 ay 23 gün süreyle tarım yapmak suretiyle işgal ettiği gerekçesiyle 329.456,29-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ecrimisil ihbarnamesine yapılan itirazın reddine ilişkin 24.01.2017 tarih ve 73030100183/59 sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan davada; Mardin 2. İdare Mahkemesince verilen 29/06/2018 gün ve E:2017/891, K:2018/1883 sayılı "davanın reddine" ilişkin kararın, davacı vekili tarafından; isabetsiz olduğu, belirlenen ecrimisil miktarının fahiş ve afaki olduğu, somut bir veriye dayanmadığı, hesaplamanın yanlış verilere dayandırıldığı, davacının fuzulu şagil olduğu dönemin net olarak saptanmadığı, keşif yapılması gerektiği ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi İkinci İdari Dava Dairesi'nce, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü İdari Dava Dairesi'nce verilen 27/06/2019 tarih ve E:2019/176, K: 2019/1257 sayılı kararın Danıştay 10. Dairesi'nin 23/06/2020 tarih ve E:2019/11074, K:2020/2229 sayılı kararı ile bozulması üzerine bozma kararına uyulmak suretiyle işin gereği görüşüldü:
Davacı tarafından, Şırnak ili, Cizre ilçesi, .... köyü, .... mevkii, 261 sayılı parselde bulunan Hazineye ait taşınmazın 254.932,25 m²'sinin 01/01/2012 - 23/06/2016 tarihleri arasında 4 yıl 5 ay 23 gün süreyle tarım yapılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle 329.456,29 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ecrimisil ihbarnamesine yapılan itirazın reddine dair 24/01/2017 tarih ve 73030100183/59 sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerlendirme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyoncatakdir edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisilin talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin;
"Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 85. maddesi; "(2) (Değişik: RG-10/4/2011-27901) Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir...
(5) Bakanlık, uygulamada birliği sağlamak amacıyla, ecrimisilin tespit ve takdirine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir." hükmünü;
"Ecrimisil ihbarnamesinin tebliği ve itiraz" başlıklı 86. maddesi ise; "(1)“Takdir edilen ecrimisiller, takdir tarihinden itibaren onbeş gün içinde ecrimisil ihbarnamesi düzenlenerek fuzuli şagile 11/02/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre öncelikle elden veya iadeli taahhütlü mektupla; bu şekilde tebliğ edilemeyenlere diğer usullere göre tebliğ edilir. (Ek cümle:RG-10/4/2011-27901) Ecrimisil işleminde İdarece maddi, kişide, işgal edilen alanda veya yüzölçümde ya da benzer şekilde hata olduğunun belirlenmesi halinde, bu hata İdarece hangi aşamada olursa olsun resen düzeltilir ve yeniden ecrimisil ihbarnamesi düzenlenerek ilgililerine tebliğ edilir.
(2) Ecrimisil işlemine karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili İdareye dilekçeyle müracaat edilerek düzeltme talebinde bulunulabilir. (Ek cümle: RG-10/4/2011-27901) Bu süre içerisinde ecrimisil işlemine karşı düzeltme talebinde bulunulmak suretiyle itiraz edilmemesi veya itiraz edilmesine rağmen aynı süre içerisinde bu itirazdan kayıtsız ve şartsız olarak vazgeçilmesi ya da yine bu süre içerisinde dava açılmış ise aynı süre içerisinde davadan kayıtsız ve şartsız olarak feragat edilmesi halinde yüzde yirmi indirim uygulanır.
(3) Düzeltme talepleri, talep tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde bu amaçla oluşturulacak komisyonlarca karara bağlanır ve sonucu karar tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde düzenlenecek Ecrimisil Düzeltme İhbarnamesi (Ek-10) ile ilgilisine tebliğ edilir. (Ek cümle:RG-10/4/2011-27901) Ecrimisil ihbarnamesine yapılan itiraz veya açılan dava ile ecrimisil düzeltme ihbarnamesine açılan dava İdarece yapılan ve resen düzeltilmesi gereken hatalara ilişkin ve bu hata İdarece düzeltilir ise; bu durumda da açılan davadan kayıtsız ve şartsız olarak feragat edilmesi halinde yüzde yirmi indirim uygulanır.
(4) Düzeltme taleplerini inceleyip karara bağlayacak komisyonların kuruluşu, çalışma esasları ve yetki sınırlarına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir." hükmünü taşımaktadır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75 ve geçici 3 üncü maddeleri ile 19/06/2007 tarihli ve 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/07/2007 tarihinde yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan, 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği; 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı; 10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı ve 11. fıkrasında ise ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi (tarım arazilerinde), alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı ve ayrıca 12. fıkrasında da aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.
336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisil ihbarnamesinin tebliği ve idari hataların düzeltilmesi" başlıklı 6. maddesinde; "(1) Takdir edilen ecrimisiller, takdir tarihinden itibaren onbeş gün içinde Yönetmelik eki “Ecrimisil İhbarnamesi” düzenlenerek fuzuli şagile 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre öncelikle elden veya iadeli taahhütlü mektupla, bu şekilde tebliğ edilemeyenler diğer usullere göre tebliğ edilir....
(3) Ecrimisil işleminde İdarece; maddi, kişide, işgal edilen alanda veya yüzölçümde ya da benzer şekilde hata olduğunun belirlenmesi halinde, bu hata İdarece hangi aşamada olursa olsun resen düzeltilir ve yeniden ecrimisil ihbarnamesi düzenlenerek ilgililerine tebliğ edilir." hükmüne;
"Düzeltme talepleri ve taleplerin değerlendirilmesi" başlığını taşıyan 7. maddesinde; "(1) Ecrimisil işlemine karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili İdareye dilekçeyle müracaat edilerek düzeltme talebinde bulunulabilir.
(2) Düzeltme talepleri, talep tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde bu Genel Tebliğin 8 inci maddesinde belirtilen komisyonlarca karara bağlanır ve sonucu karar tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde düzenlenecek Yönetmelik eki “Ecrimisil Düzeltme İhbarnamesi” ile ilgilisine tebliğ edilir.
(3) Komisyonlar, gerektiğinde mahallinde inceleme yapmak veya yaptırmak suretiyle itirazları inceler. Komisyonlar üye tam sayısı ile toplanır ve çoğunlukla karar alır. Kararlarda çekimser kalınamaz. Komisyon kararları gerekçeli yazılır. Muhalif kalan üye karşı oy gerekçesini belirtmek zorundadır.
(4) Düzeltme taleplerini inceleyen komisyon kararlarına karşı, fuzuli şagiller tarafından İdareye başka bir itirazda bulunulamaz.
(5) Malmüdürlüklerince düzenlenen, ilgililerince itiraz edilen ve inceleme yetkisi illerde oluşturulan komisyonlara ait olan itirazlar, malmüdürlüklerince en geç beş iş günü içinde taşınmazın dosyası, ecrimisil takdirine ilişkin diğer belgeler ve itiraza ilişkin görüş ile birlikte yetkili komisyonca incelenmek üzere defterdarlığa gönderilir. Komisyonca yapılan inceleme sonucunda verilen karar, ilgilisine süresi içerisinde ecrimisil düzeltme ihbarnamesi ile tebliğ edilmek üzere ilgili malmüdürlüğüne bildirilir." hükmüne;
"Düzeltme taleplerini inceleyecek komisyonlar" başlıklı 8. maddesinde ise; "(1) İl veya ilçelerde oluşturulan bedel tespit komisyonunca düzenlenen ve toplam tutarı yılı merkezî yönetim bütçe kanununun (İ) cetvelinde Kanunun 76 ncı maddesi için taşınmazın bulunduğu il veya diğer ilçeler ile ilgili olarak belirlenen parasal sınırın;
a) Yüzde otuzuna kadar olan (yüzde otuz dâhil) ecrimisil ihbarnamelerine yapılacak düzeltme talepleri takdiri yapan komisyon tarafından,
b) Yüzde yüzüne kadar olan (yüzde yüz dâhil) ecrimisil ihbarnamelerine yapılacak düzeltme talepleri; defterdar yardımcısının, milli emlak dairesi başkanlığı bulunan illerde milli emlak dairesi başkanının başkanlığında milli emlak müdürü veya emlak müdürü ile milli emlak müdür yardımcısı veya emlak müdür yardımcısından oluşan komisyon tarafından,
c) Yüzde yüzünden fazla olan ecrimisil ihbarnamelerine yapılacak düzeltme talepleri ise; defterdarın başkanlığında, defterdar yardımcısı veya milli emlak dairesi başkanı ile milli emlak müdürü veya emlak müdüründen oluşan komisyon tarafından,
incelenir." hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, davalı idare tarafından Şırnak ili, Cizre ilçesi, .... köyü, .... mevkii, 261 sayılı parselde bulunan Hazineye ait taşınmazın davacı .... tarafından tarım yapılmak suretiyle işgal edildiğinin 23/06/2016 tarihli Taşınmaz Tespit Tutanağı ile tespit edilmesi üzerine, Komisyon Başkanı olan Saymanlık Müdür Yardımcısı (....), Üye Memur (....), Üye Memur (....)den oluşan komisyonca alınan Ecrimisil Kıymet Takdir Kararına istinaden toplam 329.456,29 TL ecrimisil bedeli tespit ve takdir edilerek 15/07/2016 tarih ve 233 sayılı ecrimisil ihbarnamesinin davacıya gönderildiği, davacının 22/07/2016 tarihli dilekçesi ile ecrimisil ihbarnamesine itirazı üzerine, Komisyon Başkanı olan Milli Emlak Müdür Vekili (....), Üye Muhasebe Müdür Vekili (Bayram Günel), Üye Veri Hazırlama Kontrol İşletmeni (İdirs Açıl)dan oluşan Ecrimisil Düzeltme Komisyonu tarafından 08/12/2016 tarih ve 2 sayılı Ecrimisil Düzeltme Komisyon Kararı ile ecrimisil bedelinin takdirinde herhangi bir yanlışlığın bulunmadığının tespit edildiğine karar verildiği görülmektedir.
Bakılan uyuşmazlıkta, öncelikle ecrimisil ihbarnamesine yapılan itirazı değerlendiren ecrimisil düzeltme komisyonunun 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'ne uygun şekilde oluşturulup oluşturulmadığının araştırılıp tespit edilmesi gerekmektedir. Eğer, ecrimisil düzeltme komisyonu usulüne uygun kurulmamışsa, dava konusu edilen işlem hukuka aykırı olarak tesis edildiğinden iptaline karar verilmesi gerektiği açıktır.
Ecrimisil düzeltme komisyonunun usulüne uygun kurulmuş olması halinde, ecrimisil bedelinin hukuka uygun olarak tesis edilip edilmediğinin tespiti gerekmektedir.
Davacı tarafından, talep edilen ecrimisil bedelinin fahiş olduğu iddiasında bulunularak, davalı idarenin belediye, ziraat odası, tarım il müdürlüğü gibi yerlerden ecrimisil birim fiyat ortalaması aldığı, ancak 2016 yılı fiyatlarını 2012 yılı için uyguladığı, ilgili kurumlardan gelen birim fiyatın 3 katının ecrimisil olarak belirlendiği, 4 yıl 5 ay 23 gün üzerinden ecrimisil istenilmekte ise de, taşınmazı sadece 2 yıl süreyle kullandığı belirtilerek itiraz edilmektedir.
Bu durumda, davacının fahişlik itirazının bulunması nedeniyle, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nde belirtilen tarımsal amaçlı kullanımlar için belirlenen, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hususu dikkate alınarak, uyuşmazlığa konu alan için yukarıda belirtilen nitelikleri taşıyan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ve varsa davalı idare tarafından yapılmış tarımsal kiralamalar, önceki dönem ecrimisil bedelleri de dikkate alınarak, işgal edenin bu tür bir yeri serbest piyasada kiralaması halinde rayiç kiranın ne olacağının belirlenmesi ve işgal edenin elde ettiği yararın da göz önünde tutulması suretiyle yapılacak inceleme sonucu ecrimisil bedelinin belirlenmesi ve buna göre bir karar verilmesi gerekirken, bu şekilde bir inceleme yapılmaksızın verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Konuyla ilgili olarak, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." hükmüne yer verilmiş olup, mahkemece gerek duyulması halinde bilirkişiye başvurulması mümkündür.
Ayrıca 6100 sayılı Kanun'un 282. maddesinde "Hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir." hükmü yer aldığından; sunulan bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek yeterlikte olmaması veya taraflarca yapılan itirazları karşılamaması halinde bilirkişilerden ek rapor istenilebileceği veya yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılabileceği gibi; verilen rapor dikkate alınmaksızın uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesine de hukuki bir engel bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, davalı idare tarafından ecrimisil talep edilen 01/01/2012 - 23/06/2016 tarihleri arasındaki (4 yıl 5 ay 23 gün) döneme ilişkin olarak; uydu görüntüsü, taşınmaza ilişkin kayıtlar, varsa mahallinde çekilen fotoğraflar vs. incelenmek suretiyle, taşınmazın hangi sürede kullanıldığı tespit edilerek, davacının işgal süresinin belirlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle; istinaf isteminin kabulüyle Mardin 2. İdare Mahkemesince verilen 29/06/2018 gün ve E:2017/891, K:2018/1883 sayılı "davanın reddine" ilişkin kararın kaldırılmasına, uyuşmazlığın esası hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine iadesine, verilecek yeni kararda Mahkemece hüküm altına alınacağından istinaf yargılama giderleri hakkında bu aşamada ayrıca hüküm kurulmasına gerek olmadığına, 18/12/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)