(2577 S. K. m. 45, 46) (657 S. K. Ek. m. 32)
İSTEMİN ÖZETİ: ….. Ortaokulunda öğretmen olarak görev yapmaktayken, 672 sayılı KHK eki listede adına yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılmasını müteakip, başvurusunun kabulüne dair OHAL İnceleme Komisyonu kararına istinaden görevine iade edilen davacının, ihraç edildiği tarihten göreve başladığı tarih arasındaki döneme isabet eden maaşları ile ek ders ücreti ve 2016-2017 yılı eğitime hazırlık ödeneğinin faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun, ek ders ücreti ve eğitime hazırlık ödeneği yönünden reddine ilişkin 30/11/2018 tarih ve 23116300 sayılı Bağcılar Kaymakamlığı- İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü işleminin iptali ile geriye dönük ödeneceği belirtilen maaşları için işletilecek faiz ile ödenmeyeceği söylenen ek ders ücretleri ve 2016-2017 yılı eğitime hazırlık ödeneğinin idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açtığı davada; dava konusu işlemin iptaline, davacının tazminat isteminin kabulü ile statü dışında kaldığı 26/07/2016-23/11/2018 tarihleri arası döneme isabet eden maaşlarına ilişkin faiz ile kendi yerine Türkçe branşında ders veren öğretmenlerin aldığı ek ders ücreti ortalaması şeklinde hesaplanacak ek ders ücreti ve 2016-2017 yılına ilişkin eğitime hazırlık ödeneğinin idareye başvuru tarihi olan 28/11/2018 tarihinden işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine yönelik İstanbul 4. İdare Mahkemesinin 20/11/2019 tarih ve E:2019/453, K:2019/2508 sayılı kararının, davalı idare tarafından; ilgili döneme ilişkin maaşlardan oluşan ana para alacağının ödenmesinden sonra buna bağlı fer'i bir hak olan faizin de ortadan kalkacağı, diğer yandan mevzuatta fiili çalışmaya bağlı kılınan ek ders ücretleri ile eğitime hazırlık ödeneğinin de fiili çalışması olmayan davacıya ödenemeyeceği ileri sürülerek, kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi İkinci İdare Dava Dairesince, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava; ……. Ortaokulunda öğretmen olarak görev yapmaktayken, 672 sayılı KHK eki listede adına yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılmasını müteakip, başvurusunun kabulüne dair OHAL İnceleme Komisyonu kararına istinaden görevine iade edilen davacının, ihraç edildiği tarihten göreve başladığı tarih arasındaki döneme isabet eden maaşları ile ek ders ücreti ve 2016-2017 yılı eğitime hazırlık ödeneğinin faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun, ek ders ücreti ve eğitime hazırlık ödeneği yönünden reddine ilişkin 30/11/2018 tarih ve 23116300 sayılı Bağcılar Kaymakamlığı- İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü işleminin iptali ile geriye dönük ödeneceği belirtilen maaşları için işletilecek faiz ile ödenmeyeceği söylenen ek ders ücretleri ve 2016-2017 yılı eğitime hazırlık ödeneğinin idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
İlk derece Mahkemesince "...Davacının görevden ayrı kaldığı tarihte ödenmeyen; maaş alacağının faizi, eğitime hazırlık ödeneği ve faizi ile ek ders ücreti ve faizi davanın konusunu oluşturmaktadır. a) Maaşın faizi bakımından: Taleple bağlılık ilkesi gereğince, davacının görevden ayrı kaldığı süre boyunca ödenmeyen maaş alacağının sadece söz konusu faiz talebi yönünden bir inceleme yapılması gerekmektedir. Fer’i haklar, doğumu ve sona ermesi bakımından asıl alacağa bağlı olan, asıl alacağı genişletmek ya da teminat altına almak amacıyla bulunan haklardır. Faiz isteme hakkı da fer’i haklardandır. Bu bağlamda, davalı idarenin kabulüyle davacının görevden ayrı kaldığı 26.07.2016-23.11.2018 tarihleri arası ödenmeyen maaş alacağının her bir ödemenin hak edildiği tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle davacıya ödenmesi gerekmektedir. b) Ek ders ücreti bakımından:...Davacının 23.11.2018 tarihli OHAL komisyon kararıyla göreve iade edilerek anılan meslekten ihraç işlemin hukuka aykırılığı saptanmış olduğundan, davacı hakkında ihraç kararı verilmeseydi bir önceki yıllarda olduğu gibi ek ders ücreti alacağı anlaşıldığından, yukarıda değinilen Anayasa hükmü uyarınca,26.07.2016-23.11.2018 tarihleri arasında fiilen çalışmasa da davacının görevden ayrı kaldığı sürece onun yerine Türkçe branşında ders veren öğretmenlerin aldığı ek ders ücreti ortalamasının hesaplanarak idareye başvuru tarihi olan 28.11.2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle davacıya ödenmesi gerekmektedir. c) Eğitime hazırlık ödeneği bakımından:... Davacı hakkında ihraç kararı verilmeseydi bir önceki yıllarda olduğu gibi eğitime hazırlık ödeneği alacağı anlaşıldığından, yukarıda değinilen Anayasa hükmü uyarınca, 2016-2017 yılı eğitime hazırlık ödeneğinin idareye başvuru tarihi olan 28.11.2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerekmektedir." gerekçeleriyle dava konusu işlemin iptaline, davacının tazminat isteminin kabulü ile statü dışında kaldığı 26/07/2016-23/11/2018 tarihleri arasına isabet eden maaşlarına ilişkin faizin, kendi yerine Türkçe branşında ders veren öğretmenlerin aldığı ek ders ücreti ortalaması hesaplanmak suretiyle bulunacak ek ders ücretlerinin ve 2016-2017 yılına ilişkin eğitime hazırlık ödeneğinin idareye başvuru tarihi olan 28/11/2018 tarihinden itibaren yasal faiziyle davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Somut olayda uyuşmazlığın, davacının farklı mali hak kalemlerine yönelik taleplerinden kaynaklanmasından dolayı davalı idarenin istinaf başvurusunun ayrı ayrı irdelenmesi uygun olacaktır.
1- İstinaf konusu kararın, statü dışında geçen dönemlere isabet eden maaşlara ilişkin "Faiz" talebi ile aynı döneme isabet eden "Ek ders ücretleri ile bunlara bağlı faiz" istemine yönelik kısmı yönünden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 3. fıkrasında; “Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir..." düzenlemesi yer almaktadır.
Dosya içeriğindeki bilgi ve belgelerin ilgili mevzuat hükümleri kapsamında değerlendirilmesi sonucunda, ilk derece Mahkemesince verilen kararın, davalı idarece istinaf başvurusuna konu edilen davacının statü dışında geçen döneme isabet eden maaşlarına bağlı fer'i hak niteliğindeki "Faiz" talebi ile aynı döneme isabet eden "Ek ders ücretleri ile bunlara ilişkin faiz" istemine ilişkin kısımlarının, yukarıda alıntısına yer verilen Kanun hükmü uyarınca kaldırılmasını gerektirecek hukuken kabul edilebilir bir sebep bulunmadığı, dolayısıyla usul ve yasaya uygun olduğu sonucuna varılmakla, davalı istinaf başvurusunun bu kısımlar yönüyle reddi gerekmektedir.
2- İstinaf konusu kararın, statü dışında geçen döneme isabet eden "Eğitime hazırlık ödenekleri ile bunlara bağlı faiz" istemine yönelik kısmı yönünden;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ek 32. maddesinde; "Eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfına dahil öğretmen unvanlı kadrolarda görevli olup; fiilen öğretmenlik yapanlara (ilköğretim ve okul müdürleri ile yardımcıları, cezaevi okullarında çalışan öğretmenler, yönetici, eğitim uzmanı ve eğitim uzman yardımcıları dahil (…) her öğretim yılında bir defaya mahsus olmak üzere ve öğretim yılının başladığı ay içinde Milli Eğitim Bakanı tarafından belirlenecek tarihte Cumhurbaşkanınca belirlenecek miktarda, öğretim yılına hazırlık ödeneği ödenir. Bu ödenek damga vergisi hariç diğer vergi ve kesintilere tabi tutulmaz." kuralı yer almaktadır.
Öğretmenlere verilmesi öngörülen öğretim yılına hazırlık ödeneği, fiilen öğretim faaliyeti içinde yer alan yönetici ve öğretmenlerin öğretim yılı boyunca ihtiyaç duyacakları kişisel ders araç ve gereçlerinin teminine katkıda bulunmak amacına yöneliktir.
Bu durumda, davacının kamu görevinden çıkarıldığı 26.07.2016 tarihi ile göreve iade edildiği 23.11.2018 tarihi arasında fiilen görev yapmaması sebebiyle öğretim yılına hazırlık için harcama yaptığından da söz edilemeyeceğinden, bu döneme ilişkin olarak yoksun kaldığını iddia ettiği öğretime hazırlık ödeneklerinin yasal faizi ile birlikte ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmı yönüyle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmış olup, İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin öğretim yılına hazırlık ödenekleri yönünden iptaline ve bu kısımdan kaynaklanan tazminat yönünden davanın kabulüne ilişkin kısmında isabet görülmemiştir.
Öte yandan, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığından, davacının açıkta geçirdiği sürede yoksun kaldığını iddia ettiği öğretime hazırlık ödeneklerinin yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemi de yerinde bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin istinaf talebinin kısmen kabulüne, İstanbul 4. İdare Mahkemesinin 20/11/2019 tarih ve E:2019/453, K:2019/2508 sayılı kararının, davacının statü dışında geçirdiği döneme isabet eden "Eğitim yılına hazırlık ödeneklerine" ilişkin kısmının kaldırılmasına ve bu kısım yönüyle davanın reddine; davacının statü dışında kaldığı dönemlere isabet eden maaşlarına bağlı fer'i hak niteliğindeki "Faiz" talebi ile aynı döneme isabet eden "Ek ders ücretleri ile bunlara bağlı faiz" istemlerine ilişkin kısmı yönünden ise istinaf başvurusunun reddine, aşağıda dökümü yapılan ve davacı tarafından karşılanan 157,00-TL yargılama giderinin davadaki haklılık oranına göre belirlenen 107,00 TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, geriye kalan 50,00-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı idarece istinaf aşamasında yapılan 57,00-TL yargılama giderinin davadaki haklılık oranına göre belirlenen 19,00-TL'sinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, geriye kalan 38,00-TL'nin davalı idare üzerinde bırakılmasına, davalı idarenin harçtan muaf olması nedeniyle istinaf aşamasında alınmayan 148,60-TL istinaf başvurma harcının ve haklılık oranına göre belirlenen 49,50-TL'nin davacıdan tahsili için Mahkemesince ilgili vergi dairesine harç tahsil müzekkeresi yazılmasına, posta gideri avansından varsa artan kısmın mahkemesince taraflara iadesine, kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45/6. ve 46.maddeleri uyarınca temyizi kabil olmamak üzere kesin olarak, 16/10/2020 tarihinde, davacının statü dışında kaldığı döneme isabet eden maaşlarına ilişkin "Faiz" talebi ile aynı döneme isabet eden "Ek ders ücretleri ve bunlara bağlı faiz" istemi yönünden oybirliği; "Eğitime hazırlık ödeneğine" ilişkin kısım yönünden ise oyçokluğu ile karar verildi.
AZLIK OYU
İlgili yargı mercilerinin aldığı "İçtihadı Birleştirme" kararlarının, aynı mevzuat hükümleri kapsamında irdelenecek olaylar bakımından hukukun bağlayıcı kaynaklarından olduğu, farklı mevzuatlara tabi benzer olaylarda ise emsal alınmasına engel bir durum bulunmadığı noktasında tereddüt yoktur.
Somut olaya ilişkin istinaf incelemesinde ise, Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun, "Sağlık Mevzuatı" kapsamında "Fiili Çalışmaya" bağlanmış bir kısım ek ödemeler hakkında özetle "Hukuka aykırı işlemler nedeniyle çalışma olanağı kalmayan personelin, işlemin hukuka aykırılığının tespiti halinde fiili çalışmaya bağlı mali haklardan yararlandırılmasına" dönük emsal içtihadına dayanılarak, davacının "Ek Ders Ücretlerine" ilişkin taleplerinin reddedilmesi hukuka aykırı kabul edilirken, mevzuatta yine "Fiili Çalışmaya" bağlı kılındığı halde davacının "Eğitime Hazırlık Ödeneğine" ilişkin talepleri kabul görmemiştir.
Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun, yasa ve daha alttaki düzenleyici işlemlere konu edildiği halde normlar hiyerarşisine göre daha üst düzeydeki Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 2. maddesiyle korunan ilkeler kapsamında yaptığı değerlendirmeler sonucu ortaya koyduğu içtihadın emsal alınması, "Hukuk Devleti" ilkesi ve Anayasa'da bu ilkeye bağlı olarak korunan diğer hak ve değerlerin korunmasına dönük uygun bir yaklaşımı ifade etmekte ise de, somut olay bağlamında; talep konusu bir mali hak açısından uygulanabilir olduğu kabul edilirken, "Fiili Çalışmaya" bağlı olması hasebiyle aynı nitelikteki bir başka mali hakkın bu kapsamda değerlendirilmemesi, hukuk ve hakkaniyetle bağdaşmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin istinaf başvurusunun, "Eğitime hazırlık ödeneği ve buna bağlı fer'i hak niteliğindeki faize" ilişkin kısım yönüyle de reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum. (¤¤)