İSTEMİN ÖZETİ: Kahramanmaraş İdare Mahkemesi'nce verilen 01/11/2019 gün ve E:2019/447, K:2019/770 sayılı kararın; davacılar ve davalı idare tarafından, dilekçelerinde belirtilen nedenlerle ve 2577 sayılı Kanunun 45.maddesi uyarınca istinaf yoluyla incelenerek kaldırılmasına karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACILARIN SAVUNMASININ ÖZETİ: Savunma dilekçesi verilmemiştir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacıların istinaf başvurusunun yersiz olduğu ileri sürülerek reddinin gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Üçüncü İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
KARAR: Dava; davacılar tarafından; yakınları İs.Uzm.Çvş. O. S.'in, 13/03/2018 tarihinde Zeytin Dalı Harekatı kapsamında yürütülen operasyonda, Suriye sınırları içerisinde bulunan Dermeşkanlı Köyü'nde mayın/EYP araması sırasında terörist unsurlarca yerleştirilen mayın/EYP patlaması sonucunda şehit olması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen manevi zararlara karşılık, baba M. S. için 200.000,00-TL, anne H. S. için 200.000,00-TL, kardeşler F. S. ve Z. S. için ayrı ayrı 50.000,00-TL olmak üzere toplam 500.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihi olan 13/03/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesi'nce; davacılar yakını İs.Uzm.Çvş. O. S.'in görevi sırasında terörist unsurlarca yerleştirilen mayın/EYP patlaması sonucunda neticesinde hayatını kaybettiği anlaşılmakta olup, kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında ve hizmetten doğan bir sebeple hayatını kaybettiği anlaşılan İs.Uzm.Çvş. O. S.'in anne, baba ve kardeşleri olan davacıların bu olay nedeniyle uğradıkları manevi zararın yukarıda açıklandığı şekilde mesleki risk kavramı çerçevesinde tazmini gerektiği, dava konusu olayda davacılar M. S. ve H. S.'in müşterek çocukları, diğer davacıların kardeşleri olan O. S.'in, İs.Uzm.Çvş. olarak görev yaptığı sırada meydana gelen olay neticesinde şehit olması, ölüme neden olan eylemin oluş şekli itibariyle toplumda yarattığı infial, olayın etkisi ve niteliği, zarar gören davacılar ile şehit olan kişi arasındaki yakınlık ilişkisi, 2330 Sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca davacılara yapılan ödemeler ve ölüm olayının doğrudan davalı idarenin eyleminden kaynaklanmaması hususları birlikte değerlendirildiğinde, duyulan acı ve ızdırapla orantılı olacak şekilde M. S. ve H. S. için ayrı ayrı 50.000,00 TL, F. S. ve Z. S. için ayrı ayrı 25.000,00 TL olmak üzere toplam 150.000,00 TL manevi tazminatın davalı idarece davacılara ödenmesi, fazlaya ilişkin istemin ise reddi gerektiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, toplam 500.000,00 TL manevi tazminat isteminin; 150.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, 350.000,00 TL'lik kısmının reddine, Hükmedilen 150.000,00 TL manevi tazminatın, davalı idareye başvuru tarihi olan 08/03/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Davacılar tarafından; hükmedilen manevi tazminatın yetersiz olduğu ileri sürülerek, istinaf incelemesi ile kararın aleyhe kısımlarının kaldırılmasına ve davanın tümden kabulüne karar verilmesi istenilmektedir.
Davalı idare tarafından; idarenin kendi eylemlerinden doğmamış zararlardan sorumlu tutulamayacağı, manevi tazminata faiz yürütülemeyeceği, idarenin harçtan muaf olduğu, idare aleyhine harç tutarına hüküm kurulamayacağı ileri sürülerek, istinaf incelemesi ile kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 21. maddesinde, "Kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, engelli hale gelen, ölen veya öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. ( ... )" kuralı yer almıştır.
2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'un "Nakdi tazminat ve aylığın etkisi" başlıklı 6. maddesinde, "Bu Kanun hükümlerine göre ödenecek nakdi tazminat ile bağlanacak emekli aylığı uğranılan maddi ve manevi zararların karşılığıdır.
Yargı mercilerinde maddi ve manevi zararlar karşılığı olarak kurumların ödemekle yükümlü tutulacakları tazminatın hesabında bu kanun hükümlerine göre ödenen nakdi tazminat ile bağlanmış bulunan aylıklar gözönünde tutulur." kuralı yer almıştır.
Manevi zarar, kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, duyulan acı ve ıstırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmekte, fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.
Genel kabule göre manevi tazminata hükmedilebilmesi için, kişinin fizik yapısını zedeleyen, yaşama gücünün azalması sonucunu doğuran olayların meydana gelmesi, şeref ve haysiyetin rencide edilmiş olması veya idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eylemi sonucunda nisbeten ağır bir elem ve üzüntünün duyulmuş olması gerekmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacılar tarafından, yakınları İs.Uzm.Çvş. O. S.'in 13/03/2018 tarihinde Zeytin Dalı Harekatı kapsamında yürütülen operasyonda, Suriye sınırları içerisinde bulunan Dermeşkanlı Köyü'nde mayın/EYP araması sırasında terörist unsurlarca yerleştirilen mayın/EYP patlaması sonucunda şehit olması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen manevi zararlara karşılık, baba M. S. için 200.000,00-TL, anne H. S. için 200.000,00-TL, kardeşler F. S. ve Z. S. için ayrı ayrı 50.000,00-TL olmak üzere toplam 500.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihi olan 13/03/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare mahkemesince, uyuşmazlık konusu olay nedeniyle davacıların manevi zararlarının "kusursuz sorumluluk" (mesleki risk) ilkesi kapsamında karşılanması gerektiği gerekçesi Dairemizce hukuka uygun bulunmakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminat tutarının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Milli Savunma Bakanlığı Nakdi Tazminat Komisyon kararıyla hak sahiplerine 103.122,50 TL nakdi tazminat ödenmesine karar verildiği, hak sahiplerine 3713 sayılı Yasa uygulanmak suretiyle 2330 sayılı yasa uyarınca aylık bağlandığı, ikramiye ile ikramiye farkının ödendiği ve bu hususlar konusunda taraflar arasında uyuşmazlık olmadığı anlaşılmıştır.
2330 sayılı yasanın 6'ncı maddesine göre ödenen nakdi tazminatın ve bağlanan emekli aylığının hükmedilecek manevi tazminatın tutarının belirlenmesinde dikkate alınması gerekmektedir.
Nitekim Danıştay Onuncu Dairesinin 26/05/2021 günlü, E:2021/358, K:2021/2645 sayılı kararı da bu doğrultudadır.
Dava konusu olayda, davalı idarenin kusursuz sorumluluğundan kaynaklı uğranılan manevi zararın, manevi tazminatın manevi tatmin sağlayacak, makul bir tutarın ödenmesine karar verilmek suretiyle giderilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, dosyadaki bilgi ve belgelerden müteveffa şehidin, Suriye Ülkesinde gerçekleştirilen Zeytin Dalı harekatında, Suriye'nin Dermeşkanlı Köyü bölgesinde 13.03.2018 tarihinde arama-tarama faaliyeti esnasında yerde Kuran-ı Kerim görmesi üzerine, yerde durmasını istemediğinden ve büyüklüğü nedeniyle yanına alamadığından, yüksek bir yere kaldırmaya çalışır iken, tuzaklanmış mayın/EYP.nin patlaması sonucu şehit olduğu görülmektedir.
Bu durumda; davacılara ödenen tazminat ve bağlanan aylıklar, olayda idarenin hizmet kusurunun bulunmayışı, olayın oluş şekli ve verdiği üzüntü dikkate alınarak değerlendirme yapılması üzerine, davacı anne H. S. için 100.000,00-TL, davacı baba M. S. için 100.000,00-TL, davacı kardeş F. S. için 50.000,00 TL, davacı kardeş Z. S. için 50.000,00 TL olmak üzere toplam 300.00,00-TL manevi tazminatın, davacıların davalı idareye başvuru yaptığı 08.03.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesi, geriye kalan manevi tazminat taleplerinin ise reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Öte yandan; 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 2. maddesinde, yargı işlemlerinden bu Kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tâbi bulunduğu; 11. maddesinde, genel olarak yargı harçlarını davayı açan veya harca konu işlemin yapılmasını isteyen kişilerin ödemekle mükellef olduğu; 15. maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı; 16. maddesinde, değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (1) sayılı tarifede yazılı değerlerin esas olduğu; 21. maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınması gerektiği; 28. maddesinde ise, (1) sayılı tarifede yazılı nispi karar harcının dörtte birinin peşin, ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında bu oranın yirmide bir olarak uygulandığı, geri kalanının kararın verilmesinden itibaren bir ay içinde ödeneceği kurala bağlanmıştır.
Anılan Kanun'un, yargı harçlarının gösterildiği (1) sayılı tarifesinde, konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden, binde 68,31 oranında nispi karar harcı alınacağı belirtilmiştir.
Bu doğrultuda; konusu belli bir miktarı içeren davalarda, yargılama gideri içinde yer alan kalemlerden nispi karar harcı dışındaki harç, keşif ve bilirkişi ücreti ile posta giderinin, haklılık oranına göre davanın taraflarına yükletilmesi; hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden hesaplanacak nispi karar harcının ise, hükmedilen miktar yönünden haksız çıkmış olan davalı idareye yükletilmesi gerekmektedir.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle; Kahramanmaraş İdare Mahkemesi'nce verilen 01/11/2019 gün ve E:2019/447, K:2019/770 sayılı karara karşı yapılan;
1-Davacıların istinaf başvurusunun kısmen kabulüne ve kısmen reddine,
2-Davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine,
3-Davacı anne H. S. için 100.000,00-TL, davacı baba M. S. için 100.000,00-TL, davacı kardeş F. S. için 50.000,00 TL, davacı kardeş Z. S. için 50.000,00 TL olmak üzere toplam 300.00,00-TL manevi tazminatın, davacıların davalı idareye başvuru yaptığı 08.03.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine, geriye kalan manevi tazminat taleplerinin ise reddine, bu yönden idare mahkemesi kararının kaldırılmasına,
4-Davanın genelindeki haklılık oranının değişmesi nedeniyle yargılama gideri yeniden hesaplanmak suretiyle, aşağıda dökümü yapılan 280,75 TL yargılama giderinin davanın genelindeki haklılık durumuna göre takdiren 168,45 TL'lik kısmının davalı idarece davacılara verilmesine, kalan yargılama giderlerinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı idarece karşılanan 48,45 TL yargılama giderinin davanın genelindeki haklılık durumuna göre takdiren 19,40 TL'lik kısmının davacılar tarafından davalı idareye verilmesine, kalan yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı tarafından dava açılırken peşin yatırılan 44,40 TL maktu karar harcı ve 1.664,00 TL nispi karar harcı ile hüküm tarihinden sonra yatırılan 8.582,50 TL nispi karar harcı olmak üzere toplam yatırılan 10.290,90 TL nispi karar harcının, davalı idare tarafından davacılara verilmesine,
7-Hükmedilen miktar üzerinden hesaplanan 20.493,00 TL nispi karar harcından, davacılar tarafından yatırılan 10.290,90 TL'lik harcın mahsubu ile kalan bakiye 10.202,10 TL nispi karar harcının davalı idare üzerinde bırakılmasına,
8-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen manevi tazminat yönünden 29.450,00 TL avukatlık ücretinin davalı idare tarafından davacılara verilmesine,
9-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen manevi tazminat yönünden 22.450,00 TL avukatlık ücretinin davacılar tarafından davalı idareye verilmesine,
10-Peşin yatırılan posta gideri avansının kullanılmayan kısmının ilgililerince taraflara iadesine,
11-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46/1- (b). maddesi uyarınca 30 gün içinde Danıştay'da temyiz yolu açık olmak üzere, 08.02.2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)