(Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği m. 5, 26)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından İstanbul İli, Eyüpsultan İlçesi, ..... Mahallesi, 246 pafta, 601 ada, 31 parselin park alanında kalan kısmının akaryakıt alanına dahil edilmesine ilişkin 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı değişikliği talebinin, yeşil alan donatısını azaltıcı nitelik taşıdığından bahisle reddine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 15/05/2018 tarih ve 668 sayılı kararı ile 11/06/2018 tarih ve 905 sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada, "...Bu durumda, dava konusu davacının İstanbul İli, Eyüpsultan İlçesi, ..... Mahallesi, 246 pafta, 601 ada, 31 parselin park alanında kalan kısmının akaryakıt alanına dahil edilmesine ilişkin 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı değişikliği talebinin, yeşil alan donatısını azaltıcı nitelik taşıdığından bahisle reddine ilişkin 15/05/2018 tarih ve 668 sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile bu karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin 11/06/2018 tarih ve 905 sayılı Meclis kararının, çevre ve şehircilik ilkelerine, planlama teknik ve esaslarına, kamu yararına, hakkaniyete aykırı olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin İstanbul 2. İdare Mahkemesi'nin 24/10/2019 tarih ve E:2018/1544, K:2019/2042 sayılı kararının; davanın yasal süresi içinde açılmadığı, tesis edilen işlemin şehircilik ilkeleri, planlama esasları, kamu yararı ve yasal mevzuata uygun olduğu, davacının dava konusu taşınmazı plandan sonra edindiği iddialarıyla kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davanın yasal süresinde açıldığı, plan değişiklik teklifi ile ilgili kurumlarca olumlu görüşler bildirildiği, Eyüpsultan Belediyesi'nce de sonradan olumlu görüş bildirildiği, park alanının yarısının istinat duvarının üstünde yarısının ise altında kaldığı, parkın uygulanmasına imkan bulunmadığı, bilirkişi raporuna dayanılarak verilen kararın usul ve hukuka uygun olduğu ileri sürülerek istinaf isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü İdare Dava Dairesince, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava, İstanbul İli, Eyüpsultan İlçesi, ..... Mahallesi, 246 pafta, 601 ada, 31 parselin park alanında kalan kısmının akaryakıt alanına dahil edilmesine ilişkin 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı değişikliği talebinin, yeşil alan donatısını azaltıcı nitelik taşıdığından bahisle reddine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 15/05/2018 tarih ve 668 sayılı kararı ile 11/06/2018 tarih ve 905 sayılı kararının iptali istemiyle iptali istemiyle açılmıştır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "İmar planı değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 3. fıkrasında, imar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişikliklerinin zorunluluk olmadıkça yapılmayacağı, zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için, a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşünün alınacağı b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesinin ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabileceği, eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özelliklerinin korunacağı, bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin 5. maddesinin (i) bendinde, "Sosyal altyapı alanları: Birey ve toplumun kültürel, sosyal ve rekreatif ihtiyaçlarının karşılanması ve sağlıklı bir çevre ile yaşam kalitelerinin artırılmasına yönelik kamu veya özel sektör tarafından yapılan eğitim, sağlık, dini, kültürel ve idari tesisler, açık ve kapalı spor tesisleri ile park, çocuk bahçesi, oyun alanı, meydan, rekreasyon alanı gibi açık ve yeşil alanlara verilen genel isimdir." olarak tanımlanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereğince sosyal bir alt yapı alanı olan park alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişikliklerinin zorunluluk olmadıkça yapılamayacağı, zorunlu hallerde böyle bir değişiklilik yapılabilmesi için ancak park alanının hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması gerektiği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul İli, Eyüpsultan İlçesi, ..... Mahallesi, 246 pafta, 601 ada, 31 parselin, 06/12/1993 onanlı 1/5000 ölçekli Eyüp Merkez Nazım İmar Planında kısmen yeşil alan, kısmen yol alanı, kısmen de konut alanında kaldığı, 04/08/1997 onanlı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Tadilatı ile akaryakıt istasyonu alanına alındığı, 29/08/2003 onanlı 1/5000 ölçekli Eyüp Merkez Revizyon Nazım İmar Planında kısmen Akaryakıt İstasyonu Alanı, kısmen de Yeşil Alanlar(Dinlenme ve Oyun Alanları) lejantına alındığı, 22/09/2011 onanlı 1/1000 ölçekli Eyüp 1. Etap Revizyon Uygulama İmar Planında kısmen Akaryakıt İstasyon Alanı kısmen de Park Alanında kaldığı, davacı tarafından 10/02/2016 tarihli dilekçe ile parselin park alanında kalan kısmının akaryakıt istasyonu alanına alınarak parselin tamamının akaryakıt istasyon alanı olarak fonksiyonlandırılması için hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği teklifinin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 15/05/2018 tarih ve 668 sayılı kararı ile yeşil alan donatısını azaltıcı nitelik taşıdığı gerekçesiyle reddedildiği, Eyüpsultan Belediye Başkanlığının plan değişikliği teklifine ilişkin yenilenen kurum görüşünün sunulması üzerine de İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 11/06/2018 tarih ve 905 sayılı kararı ile nazım imar planı değişikliği teklifinin 15.05.2018 tarih ve 688 sayılı meclis kararı ile karara bağlandığından iadesine karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Mahkemesince mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrasında dava dosyasında sunulan bilirkişi raporunda özetle; "...29.08.2003 onanlı 1/5000 ölçekli NİP’da park olarak ayrılan alanın bir kısmının bu mevcut istinat duvarının üstünde, bir kısmının da bu duvarın alt kısmında fiilen akaryakıt istasyonu olarak kullanılan alanda kaldığı, istinat duvarının üstünde kalan park alanının yaklaşık 75- 80 derece eğime sahip olduğu, istinat duvarının önünde kalan park alanının da üst kottan yaklaşık 20-22 metre alçakta ve dava konusu akaryakıt istasyonu ve binasının bir kısmına tekabül ettiği, bu sebeple fiilen gerçekleşmesinin mümkün olmadığı, aynı zamanda çok eğimli arazi yapısı ve akaryakıt istasyonu bitişiğinde yer alması sebebiyle park olarak kullanılmasının insan güvenliği açısından da tehlike arzedecek nitelikte olduğu, dava konusu taşınmaz için parselin “Park Alanı”nda kalan kısmının “Akaryakıt İstasyonu Alanı”na dahil edilmesine ilişkin hazırlanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği teklifinin kazanılmış haklar açısından uygun olduğu, fiilen gerçekleşme imkanı bulunmayan ve pasif yeşil alan kategorisinde olan park alanının kaldırılmasının park alanı donatısını (aktif yeşil alan) bozacak nitelikte olmadığından kaldırılmasında şehircilik ilkeleri yönünden sakınca bulunmadığının değerlendirildiği, sonuç olarak, dava konusu 601 ada, 31 parselin park alanında kalan kısmının akaryakıt alanına dahil edilmesine ilişkin davacı tarafından hazırlanan teklif 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı değişikliği talebinin, yeşil alan donatısını azaltıcı nitelik taşıdığından bahisle reddine ilişkin “15/05/2018 tarih ve 668 sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi Kararı” ile bu karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin “11/06/2018 tarih ve 905 sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi Kararı”nın şehircilik ilkelerine uygun olmadığı" sonuç ve kanaatine varıldığı, Mahkemesince de bilirkişi raporu hükme esas alınarak dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmekte ise de, bilirkişi raporunda uyuşmazlık konusu alanın pasif yeşil alan olarak nitelendirilmiş ve bu alanın akaryakıt istasyon alanı olmasının aktif yeşil alan donatı dengesini bozmayacağı ileri sürülmüş ise de, meri 29/08/2003 onanlı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planında uyuşmazlık konusu alanın "Yeşil Alanlar(Dinlenme ve Oyun Alanı) lejantında gösterildiği, böylelikle alanın yukarıda tanımı yapılan sosyal altyapı alanı içinde kaldığı açık olduğundan, yine yukarıda anılan mevzuat hükmü uyarınca bu sosyal altyapı alanının kaldırılabilmesi için hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması gerektiği açık olduğu halde bu eşdeğer alan ayrılmadan yapılan plan değişikliği teklifinin reddine dair dava konusu belediye meclisi kararlarında şehircilik ilkeleri, planlama esasları, kamu yararı ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından aksi yönde verilen mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, istinaf talebinin kabulüne, İstanbul 2. İdare Mahkemesi'nin 24/10/2019 tarih ve E:2018/1544, K:2019/2042 sayılı kararın kaldırılmasına, davanın reddine, aşağıda dökümü yapılan 2.836,00 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf safhasında davalı idarece yapılan 178,60 TL yargılama gideri ile hüküm tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.700,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, posta gideri avansından artan kısmın talep edilmesi halinde derhal, talep edilmemesi halinde karar kesinleştikten sonra re'sen ilgililerine iadesine, bu karara karşı tebliğ tarihini izleyen 30 gün içinde Danıştay'da temyiz yolu açık olmak üzere,30/09/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)