(5015 S. K. m. 1, 4, 19) (Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği m. 18)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı şirkete ait olup Şanlıurfa ili, Suruç ilçesi ..... Karayolu üzeri ..... Beldesi'nde ..... sayılı bayilik lisansı ile faaliyette bulunulan akaryakıt istasyonunda ilgili birimler tarafından 20.03.2017 tarihinde yapılan denetimde, otomasyon sisteminin sağlıklı çalışmadığı halde bayilik faaliyetinin yapıldığı, bu durumun ise 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 18. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına aykırılık oluşturduğu ileri sürülerek, aynı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin iki numaralı alt bendi ve aynı fıkranın (f) bendi uyarınca, davacı şirket hakkında 87.815,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin 24.01.2019 tarihli ve 8397-36 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının iptali istemiyle açılmış olan davada; söz konusu denetim sırasında otomasyon sisteminin doğru ve sağlıklı çalışmamasına rağmen faaliyetlere devam edildiğinin tespit edildiğinden bahisle davacı şirket hakkında soruşturma yapılarak 11.12.2018 tarihli ve 1979 sayılı soruşturma raporunun düzenlendiği ve davacı şirketin savunması yeterli görülmeyerek dava konusu işlemin tesis edilmesinden sonra bakılan davanın açıldığı, olayda, davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 20.03.2017 tarihinde yapılan denetimde elektrik kesintisi ve jeneratör arızası nedeniyle otomasyon ekranının görüntülenemediği bununla birlikte davalı idare kayıtlarında yer alan otomasyon sistemi dökümünde dönem bazında ve muhtelif tarihlerde gün içerisinde ve birbirini izleyen günlerde dönembaşı stok, tanka dolum, pompa satış ve dönemsonu stok verilerinin tutarsız olduğu, akaryakıt dolum ve satış verilerinin doğru yansımadığının görüldüğü, diğer taraftan, hukukun genel bir ilkesi olan "lehe kanunun uygulanması" ilkesi açısından yapılan değerlendirmede ise, 7164 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemelerde davacının fiili için öngörülen cezaları yürürlükten kaldırılan hükümlere nazaran lehe bulunmadığı gibi, dava konusu işlemin gerekçesini oluşturan fiilin, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 14.03.2019 tarihli ve 8487-3 sayılı kararında niteliği itibarıyla düzeltme imkanı olan fiiller arasında da sayılmadığından, 7164 sayılı Kanunla getirilen düzenlemelerin olaya uygulanma imkanı bulunmadığı, tüm bu nedenlerden dolayı da dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine ilişkin olarak, Ankara 5. İdare Mahkemesi'nce verilen 13/11/2019 tarih ve E:2019/658, K:2019/2189sayılı kararın, hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararın kaldırılması ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17/2 maddesi uyarınca, davacının istinaf aşamasındaki duruşma istemi uygun görülmediğinden, işin esasına geçilmek suretiyle, 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
Dava; davacı şirkete ait olup Şanlıurfa ili, Suruç ilçesi ..... Karayolu üzeri ..... Beldesi'nde ..... sayılı bayilik lisansı ile faaliyette bulunulan akaryakıt istasyonunda ilgili birimler tarafından 20.03.2017 tarihinde yapılan denetimde, otomasyon sisteminin sağlıklı çalışmadığı halde bayilik faaliyetinin yapıldığı, bu durumun ise 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 18. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına aykırılık oluşturduğu ileri sürülerek, aynı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin iki numaralı alt bendi ve aynı fıkranın (f) bendi uyarınca, davacı şirket hakkında 87.815,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin 24.01.2019 tarihli ve 8397-36 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasında; bu Kanunun amacının; yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan temin olunan petrolün doğrudan veya işlenerek güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde kullanıcılara sunumuna ilişkin piyasa faaliyetlerinin şeffaf, eşitlikçi ve istikrarlı biçimde sürdürülmesi için yönlendirme, gözetim ve denetim faaliyetlerinin düzenlenmesini sağlamak olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanun'un 4. maddesinin 1. fıkrasında; lisansın, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını vereceği, 2. fıkrasında; lisans ile tanınan hakların; bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılacağı, hükümlerine yer verilmiştir.
5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 2. fıkrasının (e) bendinde, "Aşağıdaki hallerde, sorumlulara üç yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verilir:
1) Lisans almaksızın hak konusu yapılan tesislerin yapımına veya işletimine başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin yapılması.
2) Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi.
3) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (f) bendinin bir takvim yılı içinde Kurumca yapılan uyarıya rağmen ihlali, aynı fıkranın (l) bendi haricindeki bentlerin ihlali.
4) 12 nci maddede yer alan hükümler dahilinde iletim ve depolama tesislerine erişimin dolaylı veya dolaysız olarak engellenmesi." hükmüne yer verilmiş,
Aynı maddenin (f) bendinde ise,"4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendi kapsamındaki ihlaller hariç olmak üzere bayiler için (e) bendinde yer alan cezanın beşte biri uygulanır." hükmü getirilmiş;19. maddesinin 7.fıkrasında da; yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak bu Kanunun getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin beş yüz Türk Lirasından yetmiş bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verileceği, hükmü yer almıştır.
Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 18. maddesinin 1. fıkrasında; lisansın; sahibine, lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını vereceği, 2. fıkrasında da; lisans ile tanınan hakların, ilgili ve diğer mevzuatta kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılabileceği, kuralı yer almıştır.
1240 sayılı Kurul Kararının 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında; bayilik lisansı sahibinin, a) Akaryakıt istasyonlarında kurulu olan istasyon otomasyon sisteminin güvenliğinden sorumlu olduğu, b) İstasyon otomasyon sistemine izinsiz müdahalede bulunamayacağı, c) İstasyon otomasyon sistemi çevrim içi olmayan yerlerde (tank, geçici tank. pompa vs.) akaryakıt hareketine konu eylem (satış, dolum vs.) gerçekleştiremeyeceği, kuralına, 14. fıkrasında; bayilik lisansı sahiplerinin, istasyonlarında kurulu olan istasyon otomasyon sisteminin güvenliğinden sorumlu oldukları, bayilerin, bağlı olduğu dağıtıcı lisansı sahibinin yazılı izni olmadan istasyon otomasyon sistemine müdahale edemeyeceği, bayinin, istasyon otomasyon sisteminin işleyişini engelleyen veya devre dışı bırakan her türlü fiilinin, izinsiz müdahale olarak değerlendirileceği, bayilerin istasyon otomasyon sisteminde meydana gelen arızaları en geç 24 saat içerisinde dağıtıcı lisans sahibine bildireceği, kuralına yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, piyasada faaliyet gösteren bayilik lisansı sahiplerinin, dağıtıcıların, akaryakıt istasyonlarında kurmakla yükümlü oldukları istasyon otomasyon sistemine izinsiz müdahele edemeyecekleri, stok hareketleri ve akaryakıt alım satım işlemlerinin elektronik ortamda, günlük olarak izlenebilmesini teminen istasyonlarında kurulu olan otomasyon sisteminin güvenliğinden sorumlu oldukları ve istasyon otomasyon sisteminin çevrim içi olmayan yerlerinde(tank, pompa v.s) akaryakıt satışı ve dolum yapamayacakları, buna aykırı fiillde bulunduğu tespit olunan bayilik lisansı sahiplerine5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 7. fıkrası uyarınca idari para cezası uygulanabileceği görülmektedir.
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Şanlıurfa ili, Suruç ilçesi ..... Karayolu üzeri ..... Beldesi'nde ..... sayılı bayilik lisansı ile faaliyette bulunulan akaryakıt istasyonunda ilgili birimler tarafından 20.03.2017 tarihinde gerçekleştirilen denetimde; denetim esnasında elektrik kesintisi ve jeneratör arızası olması nedeniyle otomasyon ekranının görüntülenemediği, değişik tarihlerde değişik miktarlarda alınan motorine ilişkin faturaların (miktarları da belirtilmek suretiyle ) kayda alındığı, ancak A-1a tablosunun incelenmesinden ise; faturalarda yer alan tutarların otomasyondaki dolum bilgileriyle birbirini doğrulamadığı, düzeltilmiş otomasyon sistemi A-1b tablosunda da, bu bilgilere ulaşılamadığı, dış satım bilgilerine rastlanılamadığı, ayrıca kurum kayıtlarında yer alan otomasyon sistemi verileri üzerinde yapılan incelemede ise, dönem başı stok, tanka dolum, pompa satış ve dönem sonu stok bilgilerinin birbirini doğrulamadığı hususlarının tespit edilmesi üzerine idari soruşturma açıldığı, 11/12/2018 tarihli 1979 sayılı soruşturma raporunun düzenlendiği, raporda yer alan tespit, görüş ve telifin ise Kurul tarafından görüşülüp değerlendirilmesi sonucu, davacı şirketin ''Lisansı ile tanınan haklar dışında faaliyet göstererek otomasyon sistemi sağlıklı çalışmamasına rağmen bayilik faaliyetinde bulunduğu” fiilinin gerçekleştirildiği gerekçesiyle, dava konusu Kurul kararının alınmasından sonra, görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
5015 sayılı Kanun'un 4. maddesindeki düzenlemenin, lisans sahiplerinin genel nitelikli hak, kısıtlama ve yükümlülüklere ilişkin olduğu, anılan maddenin birinci ve ikinci fıkrasının, lisans sahiplerine, lisans hangi faaliyete (rafinerici, taşıma, iletim, bayilik v.b) ilişkin olarak verilmişse, sadece buna ilişkin alanda piyasa faaliyetinde bulunabilecekleri ve bu hakkın lisansta kayıtlı hususlar dahilinde kullanılabileceğine ilişkin koşulları düzenlediği açıktır.
Bu itibarla, dava konusu idari para cezasının tesis edilmesine sebep olan olayın, bayilik lisansı sahibi olan davacı şirkete ait istasyonda otomasyon sisteminin sağlıklı ve düzenli çalışmaması ve akaryakıt dolum ve satışlarının otomasyon sistemine tam yansımaması olduğu, anılan eylemin karşılığında ise "sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi" fiilinin karşılığı olan idari para cezasının tesis edildiğinin görüldüğü, ancak dava dosyasında mevcut olan tespite göre faaliyetin usulüne uygun yürütülmediği açık olmakla birlikte, mevzuatın belirlediği kurallara uygun olarak bir başka deyişle usulüne uygun yürütülmemesinden dolayı davacıya idari yaptırım uygulanması mümkün ise de, davacıya isnat edilen; Lisansı ile tanınan haklar dışında faaliyet göstererek otomasyon sistemi sağlıklı çalışmamasına rağmen bayilik faaliyetinde bulunduğu şeklindeki fiilin karşılığının 19. maddesinde idarî yaptırım olarak belirlenmediği anlaşıldığından, lisansın verdiği haklar dışında faaliyetin yürütüldüğünün kabulü ile 5015 sayılı Yasanın 19. maddesinin 2. maddesinin (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca verilen idari para cezasında hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davacı tarafın istinaf başvurusunun KABULÜ ile Ankara 5. İdare Mahkemesi'nce verilen 13/11/2019 tarih ve E:2019/658, K:2019/2189 sayılı kararın KALDIRILMASINA; 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davada, dava konusu işlemin İPTALİNE; aşağıda dökümü yapılan, mahkeme ve istinaf safhasına ait toplam 541,90 TL yargılama giderinin ve yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 1.700,00 TL avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacı tarafa verilmesine, posta gideri avansından artan miktarın ve fazla yatırılan 44,40 TL harcın istenilmesi halinde istinaf başvurusunda bulunan tarafa iadesine, 2577 sayılı Yasanın değişik 46. maddesi uyarınca kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay ilgili Dairesine temyiz yolu açık olmak üzere, 17/06/2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)