(2577 S. K. m. 11) (657 S. K. m. 137, 138, 140, 141, 143)
İSTEMİN ÖZETİ: Kastamonu İdare Mahkemesi’nce verilen 29/08/2019 gün ve E:2019/1213, K:2019/1120 sayılı kararın, hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek, kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesince, 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek, gereği görüşüldü:
Dava, Kastamonu İli, Tosya İlçesi, …….. Ortaokulu'nda Öğretmen olarak görev yapan davacı tarafından, 21.07.2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı, 19.09.2017 tarihinde tekrar görevine başladığı, görevden uzaklaştırıldığı döneme ilişkin olarak yoksun kaldığı ek ders ücretleri ile eğitim öğrenim ödeneğinin tarafına yasal faiziyle ödenmesi istemiyle 21.06.2019 tarih ve 11933076 sayılı dilekçe ile yapılan başvurusunun 25.06.2019 tarih ve E.12082904 sayılı işlemle reddedilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Kastamonu İdare Mahkemesi'nce verilen 29/08/2019 gün ve E:2019/1213, K:2019/1120 sayılı kararla; olayda, davacının 21/07/2016 ve 19/09/2017 tarihleri arasında görevden uzaklaştırıldığı döneme ilişkin ek ders ücretlerinin ve eğitim öğrenim ödeneklerinin ödenmesini istediği göz önünde bulundurulduğunda, tazminini istediği ek ders ücreti ve eğitim öğrenim ödenekleri ile ilgili durumu göreve iade edildiği tarih olan 19.09.2017 itibariyle öğrendiğinin açık olduğu, bu tarihi izleyen günden itibaren 2577 sayılı Kanun'un 11'inci maddesine göre 60 gün içinde idareye başvurulması ve başvuru sonucuna göre 11'inci maddede belirtilen süreye ilişkin esaslar göz önünde bulundurularak dava açılması gerekirken, davacı tarafından kanunda yazılı süreler geçirildikten sonra (ödenmeyen ek ders ücretleri ve eğitim öğrenim ödeneğinin ödenmesi gerektiğini anladığı tarih olan ve tekrar görevine başladığı tarih olan 19.09.2017 tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde idareye başvuru yapması gerekirken) 21.06.2019 tarihinde yapmış olduğu başvurunun reddine dair işlemin süre aşımı nedeniyle inceleme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Davacı tarafından, davasının süresinde açıldığı öne sürülerek, istinaf yoluyla Mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi istenilmektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Görevden Uzaklaştırma" başlıklı 137.maddesinde;"Görevden uzaklaştırma, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülecek Devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir. Görevden uzaklaştırma tedbiri, soruşturmanın herhangi bir safhasında da alınabilir." hükmü, "Ceza kovuşturması sırasında görevden uzaklaştırma" başlıklı 140.maddesinde; "Haklarında mahkemelerce cezai kovuşturma yapılan Devlet memurları da 138 inci maddedeki yetkililer tarafından görevden uzaklaştırılabilirler." hükmü, "Görevden uzaklaştırılan veya görevinden uzak kalan memurların hak ve yükümlülüğü" başlıklı 141.maddesinde; "Görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir. Bu gibiler bu Kanunun öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam ederler.143'üncü maddede sayılan durumların gerçekleşmesi halinde, bunların aylıklarının kesilmiş olan üçte biri kendilerine ödenir ve görevden uzakta geçirdikleri süre, derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmı, üst dereceye yükselmeleri halinde, bu derecede kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilir." hükmü ve "Memurun göreve tekrar başlatılması zorunlu olan haller" başlıklı 143.maddesinde; "Soruşturma veya yargılama sonunda yetkili mercilerce: a) Haklarında memurluktan çıkarmadan başka bir disiplin cezası verilenler; b) Yargılamanın men'ine veya beraatine karar verilenler; c) Hükümden evvel haklarındaki kovuşturma genel af ile kaldırılanlar; ç) Görevlerine ve memurluklarına ilişkin olsun veya olmasın memurluğa engel olmıyacak bir ceza ile hükümlü olup cezası ertelenenler; Bu kararların kesinleşmesi üzerine haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır." hükmüne yer verilmiştir.
Dosyasının incelenmesinden; davacının Kastamonu İli, Tosya İlçesi, ….. Ortaokulu'nda Öğretmen olarak görev yapmakta iken, 21.07.2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı, 19.09.2017 tarihinde tekrar görevine başlatıldığı, görevden uzaklaştırıldığı döneme ilişkin olarak yoksun kaldığı ek ders ücretleri ile eğitim öğrenim ödeneğinin tarafına yasal faiziyle ödenmesi istemiyle 21.06.2019 tarih ve 11933076 sayılı dilekçe ile idareye başvuru yaptığı, yapılan başvurusunun 25.06.2019 tarih ve E.12082904 sayılı işlemle reddedilmesi üzerine 27.08.2019 tarihinde bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
657 sayılı Kanun'un yukarıda hükümlerine yer verilen 137 ve devamı maddeleri uyarınca kamu görevinden uzaklaştırılan memurun maaşının 1/3'nün uzaklaştırma süresince kesileceği, görevinden uzaklaştırılan memurun 143. maddede yer alan koşulların varlığı halinde görevlerine iade edileceği, 141.maddesinde de, 143'üncü maddede sayılan durumların gerçekleşmesi halinde, bunların aylıklarının kesilmiş olan üçte birinin kendilerine ödeneceği ve görevden uzakta geçirdikleri sürenin, derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmının, üst dereceye yükselmeleri halinde, bu derecede kademe ilerlemesinin yapılması suretiyle değerlendirileceği belirtilmiştir. Davacı hakkında herhangi bir disiplin ve adli soruşturma yapılmadan idarece görevine iade edildiğine göre, görevinden uzaklaştırıldığı süre boyunca maaşından kesilen ücretlerinin iade edileceği, derece ve kademelerinin yapılacağı açıktır. Kaldı ki, davacı tarafından istinaf dilekçesinin ikinci sayfasında, davacıya görevinden uzaklaştırıldığı dönemde kesilen maaşlarının idarece ödendiği belirtilmiştir.
Memurların, haklarında yapılan soruşturmalar nedeniyle görevlerinden uzaklaştırıldığı süre boyunca yukarıda hükümlerine yer verilen 657 sayılı Kanun hükümleri uyarınca maaşlarının 1/3'ü oranında kesintiye uğrayacağı, 2/3'ünün ise kendilerine ödenmeye devam edileceği, idarece bu kişiler haklarında tesis edilmiş olan görevden uzaklaştırma işlemi kaldırılarak görevlerine iade edilmeleri durumunda ise, maaşlarından kesinti yapılan 1/3'ü tutarları toplamının bu kişilere ödeneceği hususunun açık olduğu, fakat maaşın yanında ek ders ücreti gibi bir takım ilave yan ödemelerin, görevden uzak kalınan dönemde fiilen çalışılma olmadığı için ödenip ödenmeyeceği hususunda tereddüt bulunduğu, ilgili mevzuat hükümlerine göre de, sözü edilen yan ödemelerin memura ödenebilmesi için fiilen hizmet vermenin şart olduğu düzenlenmiş ise de; burada aranan "fiilen çalışma koşulunun" memurlardan görevde iken yan ödemeleri gerektiren görevleri fiilen yapmayanların anlaşılması gerektiği, idarece tesis edilen görevden uzaklaştırma işlemi nedeniyle fiilen hizmet verme imkanı olmayanların anlaşılmaması gerektiği, örneğin, ek ders ücreti için, bir öğretmenin görevinde olsa dahi ek ders ücreti alacak kadar fazladan derse girmeyebileceği ya da nöbet tutmayabileceği kanaatine ulaşılmıştır.
Nitekim, Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 12.12.2018 tarih ve E:2013/2, K:2018/2 sayılı kararı da aynı yöndedir. Her ne kadar içtihadı birleştirme toplantısında görüşülerek içtihada bağlanan uyuşmazlıkların sebebi, bakılmakta olan dava konusu uyuşmazlığın sebebinden farklı olarak, görevden uzaklaştırılan memurun idarece görevine iade edilmesinden değil de, memurun yargı kararı üzerine görevine iade edilmesi nedeniyle görevde olmadığı dönemde fiilen çalışmayı gerektirdiği için ödenmeyen döner sermaye ek ödemesinin verilip verilmeyeceğine ilişkin olsa da, bakılmakta olan dava ile içtihada bağlanan uyuşmazlıkların temelinin aynı sebep olan fiilen çalışılıp çalışılmamaya dayandığı ve İçtihadı Birleştirme Kurulunca da, fiilen çalışma olmasa da döner sermaye ek ödemesinin verilmesi gerektiğine hükmedildiği görülmüştür.
Açığa alınan bir kamu görevlisinin kesilen maaşının göreve iade edildikten sonra değer kaybına uğratılarak ödenmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yaptığı bireysel başvuru üzerine Anayasa Mahkemesi'nce verilen 07/02/2019 günlü, 2015/4812 başvuru sayılı kararda, "Sonuç olarak başvurucunun maaşından kesintilerin yapıldığı tarihlerden ödemenin yapıldığı tarihe kadar geçen süredeki enflasyon oranları dikkate alındığında mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilen söz konusu alacakların enflasyon oranları karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödendiği anlaşılmaktadır. Buna karşın başvurucuya herhangi bir faiz ödemesi ise yapılmamış, faiz ödenmesi yönündeki başvurucunun talebi de idare ve yargısal makamlarca reddedilmiştir. Söz konusu değer kaybının oranı gözetildiğinde müdahaleyle başvurucuya şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklendiği, bu sebeple söz konusu müdahalenin kamunun yararı ile başvurucunun mülkiyet hakkının korunması arasında kurulması gereken adil dengeyi başvurucu lehine bozduğu kanaatine varılmıştır. (...) başvurucunun maaşından yapılan kesintilerin daha sonra göreve iade edildiğinde enflasyon oranları karşısında değer kaybına uğratılarak ödenmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle, mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına hükmedildiği anlaşılmıştır.
Dolayısıyla, Anayasa Mahkemesi, görevinden uzaklaştırılan bir memurun, görevinden uzaklaştırıldığı dönemde kesilen maaşına işletilecek faiz tutarını mülkiyet hakkı kapsamında gördüğüne göre, görevden uzaklaştırma işleminin bir sonucu olarak ortaya çıkan ek ders ücreti ve eğitim öğrenim ödeneğinin de mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Tüm bu açıklamalar sonucunda, görevden uzaklaştırılan dönemde kesilen aylıkların ilgililere ödeneceği hususu, 657 sayılı Kanun'un 141/2. maddesinde düzenlenmiş olmasına rağmen, bu kesilen maaş ile görevden uzaklaştırma sonucunda ortaya çıkan diğer ödemelerin geri ödenme süresiyle ilgili meri mevzuatta sınırlayıcı ve zorunlu bir süre öngörülmediğinden, mülkiyet hakkı kapsamında bulunan davacının görevden uzaklaştırma işleminin bir sonucu olarak ortaya çıkan ek ders ücreti ve eğitim öğrenim ödeneğinin tarafına yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle 21.06.2019 tarih ve 11933076 sayılı dilekçe ile yapılan başvurusunun 25.06.2019 tarih ve E.12082904 sayılı işlemle reddedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada süre aşımı bulunmadığı anlaşıldığından, dava dosyasının tekemmül ettirilerek, esastan bir karar verilmesi gerektiğinden, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, Kastamonu İdare Mahkemesi'nce verilen 29/08/2019 gün ve E:2019/1213, K:2019/1120 sayılı kararın KALDIRILMASINA; 2577 sayılı Kanun'un 45.maddesinin 5.fıkrası uyarınca yukarıda belirtilen hususlar gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen MAHKEMEYE GÖNDERİLMESİNE, istinaf nedeniyle doğan yargılama giderleri nihai hüküm verilirken Mahkemesince gözetileceğinden bu konuda ayrıca KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, anılan madde uyarınca KESİN olarak, 12/03/2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)