(6306 S. K. m. 2, 7) (Otopark Yönetmeliği m. 1, 12)
İSTEMİN ÖZETİ: İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, ……..Mahallesinde bulunan 25392 ada, 5 parsel sayılı taşınmazda 6306 sayılı Kanun kapsamında yapılan yapıya ilişkin olarak davacıdan 211.974,24-TL otopark ücreti istenilmesine ilişkin Karşıyaka Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 08/02/2019 günlü, 38834 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; otopark ihtiyacı parselinde karşılanmayan alanlarda otopark ücreti alınacağı açık ise de 6306 sayılı Kanun'un 29/11/2018 tarihli, 7153 sayılı Kanun'un 24. maddesiyle değişik 7/10. maddesi uyarınca riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması halinde, fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın, mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için belediyelerce harç ve ücret alınmayacağı, riskli yapı olarak tespit edilen dava konusu taşınmaza yeni inşa edilecek yapı için davalı idarece Otopark Yönetmeliği uyarınca istenilen otopark ücretinin de bu kapsamda belediyece alınan bir ücret olması sebebiyle riskli yapı olarak belirlenen dava konusu taşınmaz için fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın, mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için otopark ücreti alınmayacağı, bu kapsamda riskli yapı tespiti yapılmadan önce dava konusu taşınmaz için düzenlenen 20/02/2017 tarih ve 41893 sayılı yapı ruhsatına göre 843 m2 iki adet bağımsız bölüm alanı ve 330 m2 ortak alan olmak üzere taşınmazın toplam yapı inşaat alanının 1.173 m2 olduğu, taşınmazın riskli yapı olarak tespit edilmesi sonrasında inşa edilecek yeni yapı için düzenlenen 25/02/2019 tarih ve 38834 sayılı yapı ruhsatına göre ise 712 m2 sekiz adet bağımsız bölüm alanı, 205 m2 bir adet işyeri alanı ve 256 m2 ortak alan olmak üzere taşınmazın toplam yapı inşaat alanının 1.173 m2 olduğu ve bu haliyle inşaat alanında herhangi bir değişiklik olmadığı anlaşıldığından, mevcut inşaat alanında herhangi bir değişiklik olmadığı görülen dava konusu taşınmaza inşa edilecek yeni yapının davalı idarece tahsil edilecek otopark ücretinden muaf olması sebebiyle davacı şirketten anılan taşınmaz için otopark bedeli istenilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar veren İzmir 6. İdare Mahkemesinin 31/12/2019 günlü, E:2019/324, K:2019/1559 sayılı kararının; davaya konu yapının yapı ruhsatının 20.02.2017 tarihli olduğu, tadilat yapı ruhsatının ise 25.02.2019 tarihli olduğu, 4 araçlık otopark ihtiyacı için talep edilen otopark bedelinin 25.02.2019 tarihli tadilat yapı ruhsatına istinaden belirlendiği, tadilat ruhsatının verildiği tarihte yapının riskli yapı olmaktan çıktığı ve yeni ruhsatlandırılmış devam eden yapı olarak değerlendirildiği, diğer yandan otopark bedelinin, harç veya vergi olmadığı bu nedenle de herhangi bir muafiyetin söz konusu olmadığı ileri sürülerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi Üçüncü İdari Dava Dairesince dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava, İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, .... Mahallesinde bulunan 25392 ada, 5 parsel sayılı taşınmazda 6306 sayılı Kanun kapsamında yapılan yapıya ilişkin olarak davacıdan 211.974,24-TL otopark ücreti istenilmesine ilişkin Karşıyaka Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 08/02/2019 günlü, 38834 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 2. maddesinde ''riskli alan'' ve ''riskli yapı'' kavramlarının tanımlarına yer verilmiştir. Buna göre, riskli alan; zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan, Bakanlık veya idare tarafından Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının görüşü de alınarak belirlenen ve Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu'nca kararlaştırılan alanı; riskli yapı ise riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmî ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıyı ifade etmektedir.
Aynı Kanun'un "Dönüşüm Gelirleri" başlıklı 7.maddesininin 9.fıkrasında, "(Değişik:29/11/2018-7153/24 md.) Bu Kanun uyarınca yapılacak olan ve Bakanlık, TOKİ, .... Bankası Anonim Şirketi, İdare ve dönüşüme konu yapıların inşası işini yüklenen müteahhit ile malik ve en az bir yıldır kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak riskli yapıyı kullanan gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerinden birinin taraf olduğu;
a) Bu Kanun kapsamındaki taşınmazların dönüşüme tabi tutulmadan önce ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri ile bu Kanun kapsamında yapılacak uygulamalar neticesinde meydana gelen yeni yapıların malik, işi yüklenen müteahhit ve en az bir yıldır kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak riskli yapıyı kullanan gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerine ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri,
b) Bu Kanun kapsamındaki bir yapıdan dolayı, bu Kanun kapsamındaki parsellerde veya alanlarda veya söz konusu parsel ve alanların dışındaki parsellerde yeni bir yapı yapılması ya da mevcut bir yapının satın alınması veya ipotek tesis edilmesi işlemleri,
c) Kanun kapsamında yapılacak uygulamalar neticesinde meydana gelen yeni yapıların işi yüklenen müteahhit, Bakanlık, TOKİ, .... Bankası Anonim Şirketi, İdare ve bunların iştirakleri tarafından gerçekleştirilecek ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri ile bu bentlerde belirtilen yapıların dönüşümüne ilişkin olarak Kanun uyarınca yapılacak diğer işlemler noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan ücret ve harçlardan, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden, bu işlemler nedeniyle düzenlenecek kâğıtlar, resmî dairelerin mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler sebebiyle düzenlenen kâğıtlar da dahil olmak üzere damga vergisinden, bu Kanun kapsamındaki yapıların maliklerine ve malik olmasalar bile bu yapılarda kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak en az bir yıldır ikamet ettiği veya bunlarda işyeri bulunduğu tespit edilenlere bu amaçlarla kullandırılan krediler dolayısıyla lehe alınacak paralar, banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisnadır. Bu Kanun kapsamındaki iş, işlem ve uygulamalar, Bakanlık, TOKİ, .... Bankası Anonim Şirketi ve İdarenin, sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketleri tarafından yürütülüyor ise, bu şirketlerce yapılan iş, işlem ve uygulamalarda da bu fıkrada belirtilen vergi, harç ve ücret muafiyetleri uygulanır." hükmü; aynı maddenin 10.fıkrasında ise "(Değişik:29/11/2018-7153/24 md.)Riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması halinde, fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın, mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için belediyelerce harç ve ücret alınmaz.(...)" hükmüne yer verilmiştir.
Diğer yandan, 22.02.2018 tarih ve 30340 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Otopark Yönetmeliği'nin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında kalan belediyelerde, son nüfus sayımına göre nüfusu 10000 ve daha fazla olan yerleşmelerde, nüfusu 10000'den az olmakla birlikte imar planı onaylanmış yerleşmelerde ve alanlarda ve imar planı bulunmamakla beraber bu Yönetmeliğin uygulanacağına dair idarelerce karar alınan bütün yerleşmelerde, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapı ruhsatı düzenlenecek binalarda araçların yol açtığı parklanma ve trafik sorunlarının çözümü için otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerde otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartlarının tespit ve giderilme esaslarını düzenlemektir." hükmüne, "Otopark bedelinin tespit, tahakkuk ve tahsili" başlıklı 12. maddesinde; "... Otopark bedelinin hesabında, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen birim park alanları ile Ek-1’de belirtilen otopark sayısı esas alınır... Otopark bedelleri kamu bankalarından herhangi birinde açılacak otopark hesabına yatırılır. Bu hesapta toplanan meblağa yasaların öngördüğü faiz oranı uygulanır. 5216 sayılı Kanun kapsamında kalan belediyelerde, büyükşehir belediyesince ilçe belediyeleri adına otopark hesabı açtırılır. İlçe belediyeleri hesabında toplanan otopark meblağı, büyükşehir belediyelerince o ilçe sınırları içerisinde yapılacak veya yaptırılacak bölge veya genel otoparkları için kullanılır. Otopark bedeli alınan parsellerin otopark ihtiyacının ilgili idarece genel veya bölge otoparklarında karşılanması zorunludur. Büyükşehirlerde otopark bedeli alınan parsellerin otopark ihtiyacının büyükşehir belediyesince karşılanması zorunludur. Tahsis edilen alanın kamulaştırılması veya herhangi bir nedenle kullanılamaz hale gelmesi durumunda yeni bir otopark alanı tahsis edilir. Yapı ruhsatının iptali durumunda otopark için alınan bedel o yıla göre hesaplanacak miktar üzerinden geri ödenir. Otopark bedeli tahsil edilmeden yapı ruhsatı düzenlenmez. Tahsilat makbuzunda, yapının ada ve parsel numarası ve tahsilatın kaç araçlık otopark yeri için yapıldığı da belirtilir. Bu makbuzun bir nüshası yapının ruhsat dosyasında bulundurulur." hükmüne yer verilmiştir.
İzmir Büyükşehir Belediyesi Otopark Yönetmeliği Uygulama Esasları'nın 6. maddesinde Yerleşim alanlarındaki otoparklarda aranması gereken kullanım çeşitleri ve bunlara ait en az otopark miktarları belirlenmiş ve "Otopark Bedellerinin Hesaplanması, Tahakkuk ve Tahsili" başlıklı 7. maddesinde ise; "... b- Otopark bölgelerinden, Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından belirlenen %20 ile %100 arasındaki oranlarda otopark bedeli tahsil edilir. c- Otopark bedelleri yükümlülerden aşağıda belirtilen şekilde tahsil olunur: Otopark bedelinin %25'i yapı ruhsatı verilmesi sırasında nakden tahsil olunur. Kalan %75'i ise yine yapı ruhsatı verilmesi sırasında peşin ödenebileceği gibi on iki ayı geçmemek üzere eşit taksitte ödenebilir. Ancak, taksit ödemesi tamamlanmadan önce yapı kullanma izni talep edilmesi halinde otopark bedelinin tamamının ödenmesi gerekmektedir. ..." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, .... Mahallesinde bulunan, 25392 ada, 5 parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak 20/02/2017 günlü, 41893 sayılı yapı ruhsatı düzenlendikten sonra 31.08.2018 tarihinde taşınmazın 6306 sayılı Kanun kapsamında, riskli yapı olarak tespit edildiği, akabinde aynı yapı için 25/02/2019 günlü, 38834 sayılı tadilat yapı ruhsatı düzenlendiği, Karşıyaka Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün 08/02/2019 günlü, 38834 sayılı işlemiyle davacıdan toplam 211.974,24-TL otopark ücreti istenilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, 31.08.2018 tarihinde 6306 sayılı Kanun kapsamında, riskli yapı olarak tespit edilen taşınmazın, toplam yapı inşaat alanının 288 m2 olduğu,20/02/2017 günlü, 41893 sayılı yapı ruhsatına göre ise toplam yapı inşaat alanın 1.173 m2 olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, otopark ihtiyacı parselinde karşılanamayan taşınmazlar için otopark ücreti alınacağı açık ise de, 6306 sayılı Kanun'un 29/11/2018 tarihli 7153 sayılı Kanun'un 24. maddesiyle değişik 7/10. maddesi uyarınca riskli yapıların bulunduğu parsellerde uygulamada bulunulması halinde, fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın, mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için belediyelerce harç ve ücret alınmayacağı, riskli yapı olarak tespit edilen dava konusu taşınmaza yeni inşa edilecek yapı için davalı idarece Otopark Yönetmeliği uyarınca istenilen otopark ücretinin de bu kapsamda belediyece alınan bir ücret olması sebebiyle riskli yapı olarak belirlenen dava konusu taşınmaz için fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın, mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için otopark ücreti alınmayacağı, bu kapsamda riskli yapı ilan edilen taşınmazın yapı inşaat alanının 288 m2, riskli yapı yerine inşa edilecek yapının inşaat alanının ise 1.173 m2 olduğu anlaşıldığından, davalı idarece riskli yapının 1.5 katına tekabül eden 432 m2.lik yeni inşaat alanı için otopark ücreti alınmayacağı hususu göz önüne alınarak otopark ücreti hesaplanması gerekirken, riskli yapının yerine inşa edilecek olan yeni yapının toplam inşaat alanı üzerinden otopark ücreti tahakkuk ettirilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmış, dava konusu işlemin iptaline karar veren İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, İzmir 6. İdare Mahkemesi'nin 31/12/2019 günlü, E:2019/324, K:2019/1559 sayılı kararına karşı istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçe ile reddine, aşağıda dökümü yapılan yargılama giderlerinin başvuranın üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin talep edilmesi durumunda derhal, talep edilmemesi halinde ise kararın kesinleşmesinden sonra mahkemesince başvurana iadesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası kapsamında bulunmayan karara karşı tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 08/10/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)