(5307 S. K. m. 4, 7, 13, 14, 15, 16, 19) (2577 S. K. m. 45) (Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliği m. 13, 26)
İSTEMİN ÖZETİ: 21/07/2009 tarih ve ...... numaralı bayilik lisansı ile Kırıkkale ili, Delice ilçesi, …….. adresli otogaz istasyonunda faaliyette bulunan davacı şirket tarafından, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 13/09/2018 tarih ve 8066-3 sayılı kararının; istasyonda sorumlu müdür belgesine sahip sorumlu müdür çalıştırılmadığından bahisle 5307 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 26. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendine ve Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliği'nin 13. maddesine aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi ile 2015 Yılında Uygulanacak İdari Para Cezaları Hakkında Tebliğ hükümleri uyarınca 83.839,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada; davacıya ait tesiste 16/09/2015 tarihinde yapılan denetime istinaden düzenlenen soruşturma raporunda sorumlu müdür belgesinin bulunmadığı belirtilerek tesis edilen idari para cezasının, denetim tarihinden sonra yürürlüğe giren (15/12/2016 tarih ve 29919 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan) Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile getirilen düzenlemeye dayanılarak tesis edilemeyeceği açık olmakla birlikte, denetim tarihinde sorumlu müdür belgesine sahip müdür çalıştırılma zorunluluğunun da mevzuatta aranmadığı, dolayısıyla davacıya istasyonda sorumlu müdür belgesine sahip sorumlu müdür çalıştırılmadığı gerekçesiyle tesis edilen idari para cezasına yönelik dava konusu Kurul kararının; istasyonda sorumlu müdür belgesine sahip sorumlu müdür çalıştırıladığından bahisle 83.839,00-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin olarak Ankara 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 20/09/2019 tarih ve E:2019/192, K:2019/1752 sayılı kararın, hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararın kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesince 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
Dava, 21/07/2009 tarih ve ...... numaralı bayilik lisansı ile Kırıkkale ili, Delice ilçesi, …… adresli otogaz istasyonunda faaliyette bulunan davacı şirket tarafından, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 13/09/2018 tarih ve 8066-3 sayılı kararının; istasyonda sorumlu müdür belgesine sahip sorumlu müdür çalıştırılmadığından bahisle 5307 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 26. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendine ve Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliği'nin 13. maddesine aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi ile 2015 Yılında Uygulanacak İdari Para Cezaları Hakkında Tebliğ hükümleri uyarınca 83.839,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun "Lisans sahiplerinin hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. Maddesinde "Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir. Lisans ile tanınan haklar; bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır. Piyasa faaliyetinde bulunanlar, kötüniyet veya tehlikeli eylem sonucunu doğuracak her türlü işlemden özenle kaçınmak, bunların oluşumunun engellenmesi için her türlü tedbiri almak ve istenmeyen durumları en kısa sürede gidermek zorundadır. Bu Kanuna göre faaliyette bulunanlar; ...h) Dolum tesislerinde ve otogaz istasyonlarında sorumlu müdür bulundurmak, ı) Aslî faaliyetlerinde eğitim ve sertifika almış personel çalıştırmak, ile yükümlüdür." düzenlemesine, "Otogaz bayileri" başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasının (6) nolu alt bendinde, "Otogaz bayileri istasyonlarında sorumlu müdür çalıştırmak ile yükümlüdür." düzenlemesine, "Sorumlu müdür" başlıklı 14. maddesinde, "LPG dolum tesislerinde ve otogaz istasyonlarında sorumlu müdür bulundurulması zorunludur. LPG dolum tesislerinde ve otogaz istasyonlarında bulundurulacak sorumlu müdürün yetki, sorumluluk ve nitelikleri Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." düzenlemesine, 15. maddesinde "LPG piyasasında görev yapacak sorumlu müdürler, tanker şoförleri, dolum personeli, tüp dolum personeli, tüp dağıtım araçlarının şoförleri ve tüp dağıtım personeli, tanker dolum personeli, test ve muayene elemanları ve otogaz LPG dolum personeli, pompacılar ile tesisat, projelendirme ve imalatında görev alan diğer personel, ..... Odaları Birliği)’a bağlı ilgili meslek odası tarafından eğitime tâbi tutulurlar. Eğitime ilişkin esas ve usûllerin yer alacağı yönetmelik … Odaları Birliği) ve ilgili kurum tarafından müştereken hazırlanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Kanunun "İdarî para cezaları" başlıklı 16. maddesinde "Bu Kanuna göre idarî para cezalarının veya idarî yaptırımların uygulanması, bu Kanunun diğer hükümlerinin uygulanmasına engel oluşturmaz. Bu Kanuna göre verilen ceza ve tedbirler diğer kanunlar gereği yapılacak işlemleri engellemez. Bu Kanuna göre; a) Aşağıdaki hâllerde sorumlulara beşyüzbin Türk Lirası idarî para cezası verilir: 1) Lisans almaksızın lisansa tâbi faaliyetlerin yapılması. 2) 4 üncü maddenin son fıkrasının ihlâli. 3) 10 uncu madde gereği Kurum tarafından yapılan uygulamaların dolaylı veya dolaysız olarak engellenmesi veya engellenmeye teşebbüs edilmesi. 4) 12 ve 13 üncü madde hükümlerinin ihlâli. B) Aşağıdaki hâllerde sorumlulara ikiyüzellibin Türk Lirası idarî para cezası verilir: 1) 5, 6 ve 7 nci madde hükümlerinin ihlâli. 2) Lisans almaksızın hak konusu yapılan tesislerin yapımına veya işletimine başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin yapılması. 3) Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi. 4) Son fıkrası hariç 4 üncü madde hükümlerinin ihlâli. c) 9, 14 ve 15 inci madde hükümlerinin ihlâli hâlinde sorumlulara ellibin Türk Lirası idarî para cezası verilir. ç) 8 inci maddenin dördüncü fıkrasının (6) numaralı bendinin ihlâli hâlinde bayilere yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir." düzenlemesine, "Yaptırımlar" başlıklı 17.maddesinde ise; "Lisans sahibi kişiler hakkında bu Kanuna, bu Kanuna göre yürürlüğe konulmuş yönetmeliklere, Kurumun yazılı talimatlarına veya lisanslarına kayıtlı hususların herhangi birine riayet edilmediği takdirde, Kurum tarafından ön araştırma veya soruşturma başlatılır. Ayrıca, ilgiliye onbeş gün içerisinde aykırılıkların giderilmesi, aksi halde bahse konu piyasa faaliyetlerinin geçici bir süre için durdurulabileceği veya doğrudan doğruya iptal yaptırımının uygulanacağı ihbar edilir. Bu ihbara rağmen onbeş günlük sürenin bitiminde aykırılıklar giderilmezse, Kurum piyasa faaliyetini otuz günden az, yüz seksen günden çok olmamak üzere geçici olarak durdurur. Geçici durdurma süresince, tehlikeli eylemin veya kötüniyetin veya herhangi bir zararın oluşmasının önlenmesi ile faaliyetin durdurulmasına neden olan durumun ortadan kaldırılmasına ilişkin faaliyetler dışında hiçbir piyasa faaliyeti yapılamaz. Lisans iptalleri Kurumca yapılacak soruşturma neticesine göre karara bağlanır." hükmüne yer verilmiştir.
Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliği'nin "Eğitimli personel çalıştırma zorunluluğu" başlıklı 7.maddesinin birinci fıkrasında, "LPG piyasasında; a) Otogaz istasyonunda ve dolum tesisinde görev yapacak sorumlu müdürlerin ….'a bağlı meslek odaları tarafından düzenlenecek eğitim programlarına katılarak Sorumlu Müdür Sertifikası almaları, b) LPG tesisatı projelendirme ve imalat faaliyetlerinde yer alan personelin …..'a bağlı meslek odaları tarafından düzenlenecek eğitim programlarına katılarak LPG Yetkili Teknik Personel Sertifikası almaları, c) Görev yapacak tanker şoförleri, dolum personeli, tüp dolum personeli, tüp dağıtım araçlarının şoförleri ve tüp dağıtım personeli, tanker dolum personeli, test ve muayene elemanları ve otogaz LPG dolum personeli ve pompacıların …..'a bağlı ilgili meslek odaları veya dolum tesisinde görevli sorumlu müdür tarafından düzenlenecek eğitim programlarına katılarak LPG Yetkili İşletme Personeli Sertifikası almaları zorunludur." kuralına, anılan maddenin ikinci fıkrasında," Lisans sahipleri, sertifikası olmayan personel çalıştıramazlar, LPG Yetkili Teknik Personel Sertifikası bulunmayanlara tesisat projelendirme ve imalat görevi veremezler." kuralına, "Sorumlu müdür çalıştırma zorunluluğu" başlıklı 13. maddesinde tespit tarihi itibariyle "(1) Dolum tesisi ve otogaz istasyonunda sorumlu müdür çalıştırılması zorunludur. Bir dolum tesisi veya otogaz istasyonunda görevli sorumlu müdür başka bir dolum tesisi veya otogaz istasyonunda görev alamaz.", işlem tarihi itibariyle; "Dolum tesisi ve otogaz istasyonunda sorumlu müdür çalıştırılması zorunludur. Bir sorumlu müdür, bir dolum tesisinde veya aynı il sınırları içerisinde en fazla üç otogaz istasyonunda görev alabilir." kuralına "Sorumlu müdür olacak kişilerde aranacak şartlar" başlıklı 14. maddesinin fiil tarihinde; "(1) Sorumlu müdür olacak kişilerde;(...) İlgili mevzuatta öngörülen eğitimi başarıyla bitirmek, sorumlu müdür sertifikası sahibi olmak, görevin gereklerini yerine getirmesini engelleyecek sağlık engeli bulunmamak, şartları aranır. (2) Lisans sahibi gerçek kişiler, kendi lisanslı tesislerinde sorumlu müdürlük görevinde bulunamazlar." kuralına işlem tarihi itibariyle aynı maddenin ikinci fıkrasında, " A sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi sahibi kişiler, sorumlu müdür sertifikası alarak ve sorumlu müdür sözleşmesi imzalayarak LPG otogaz istasyonlarında sorumlu müdür olarak görev alabilirler." kuralına, "Sorumlu müdür sözleşmesinin yapılması ve sona ermesi" başlıklı 19. maddesinde, tespit tarihi itibariyle; "Sorumlu müdür sözleşmesinin yazılı olarak yapılması zorunludur. Sözleşme süresi, çalışma saatleri ve ilgili mevzuata aykırı olmamak üzere sorumlu müdürün hak, yetki, yükümlülük ve sorumluluklarının neler olduğu hususları sözleşmede açıkça düzenlenir. Sorumlu müdürün ilgili mevzuatta tanımlanan hak, yetki, yükümlülük ve sorumlulukları sözleşme ile daraltılamaz. Sözleşme süresi bir yıldan az, beş yıldan çok olamaz." kuralına, işlem tarihi itibariyle; "Sorumlu müdür sözleşmesinin yazılı olarak yapılması zorunludur. Sözleşme süresi, çalışma saatleri ve ilgili mevzuata aykırı olmamak üzere sorumlu müdürün hak, yetki, yükümlülük ve sorumluluklarının neler olduğu hususları sözleşmede açıkça düzenlenir. Sorumlu müdürün ilgili mevzuatta tanımlanan hak, yetki, yükümlülük ve sorumlulukları sözleşme ile daraltılamaz. Sözleşme süresi beş yıldan çok olamaz." kuralı getirilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerine göre, tespit tarihi itibariyle LPG istasyonlarında çalışan sorumlu müdürlerin .....'a bağlı meslek odaları tarafından düzenlenecek eğitim programlarına katılarak sorumlu müdür sertifikası almak ve sorumlu müdürün hak, yetki, yükümlülük ve sorumluluklarının belirlendiği yazılı olarak yapılan bir sözleşme imzalamak suretiyle LPG otogaz istasyonlarında sorumlu müdür olarak görev yapabilecekleri açıktır.
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; İlgili denetim elemanları tarafından davacıya ait tesiste 16/09/2015 tarihinde yapılan denetimde düzenlenmiş olan ve denetim elemanlarıyla davacı şirketin istasyon yetkilisi tarafından imza altına alınan 16/09/2015 tarihli B – 001236 sayılı tutanakta “LPG sorumlu müdür sözleşmesinde yapılan incelemede sözleşmenin 2/7/2015 tarihinde sona erdiğinin görüldüğü” tespitine yer verildiği, bu bilginin davalı idare bilgisine sunulmasından sonra idari soruşturma başlatılarak, 3/08/2018 tarihli 1127 sayılı Soruşturma Raporunun düzenlendiği, davacı tarafından yasal süresi içinde yazılı savunmasının iletilmediği, Soruşturma raporunda yer alan tespit, görüş ve teklifin Kurul tarafından değerlendirilmesi sonucunda dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine de görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Davacıya ait işyerinde düzenlenen 16/09/2015 tarihli B - 001236 sayılı tutanakta; LPG sorumlu müdür sözleşmesinin 2/7/2015 tarihinde sona erdiği tespitine yer verilmiş; ancak dava konusu işleme esas alınan fiilin ise istasyonda sorumlu müdür belgesine sahip sorumlu müdür çalıştırılmama olarak alındığı görülmüş olup, 5307 sayılı Kanunun, "sorumlu müdürün yetki, sorumluluk ve nitelikleri Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmüne istinaden sorumlu müdür belgesi ve bu belgenin alınma zorunluluğu 07/01/2006 tarih ve 26046 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Sorumlu Müdür Yönetmeliği ile 25/03/2006 tarih ve 26119 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Eğitim Yönetmeliğinde düzenlenmiştir. Ancak anılan Yönetmelikler 16/12/2012 tarih ve 28499 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılmış, 16/12/2012 tarih ve 28499 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliğinde ise, ''Sorumlu Müdür Sertifikası'' düzenlemesine yer verilerek, .....'dan alınan eğitim sonucunda sorumlu müdür sertifikasının alınması zorunluluğu getirilmiş, ancak, "Sorumlu Müdür Belgesi" alınması öngörülmemiştir.
Sorumlu müdür belgesi zorunluluğu, 16/12/2016 tarih ve 29919 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile düzenlenmiştir.
Bu durumda, 16/09/2015 tarihinde yapılan denetimde, sözleşmenin süresinin 2/7/2015 tarihinde sona erdiğinden bahisle istasyonda sorumlu müdür belgesine sahip sorumlu müdür çalıştırılmadığı sonucuna varılmak suretiyle dava konusu işlem tesis edilmiş ise de; denetim tarihi itibariyle sorumlu müdür belgesi ibraz edilmemesinden dolayı ceza uygulanmasını öngören bir düzenlemenin bulunmadığı ancak, o tarih itibariyle sorumlu müdür sözleşmesinin ve sertifikasının aranılması gerektiği kuşkusuzdur.
Bu halde, yukarıda yer verilen mevzuatta aranılan asıl yükümlülük sorumlu müdür çalıştırma yükümlülüğü olduğuna göre, sorumlu müdür çalıştırılıp çalıştırılmadığının belirlenme usulünün açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Uyuşmazlıkta sorumlu müdür çalıştırıldığının kabulü ile sorumlu müdür belgesinin aranılıp aranılmayacağı tartışılmış ise de; sorumlu müdür çalıştırıldığının ancak usulüne uygun olarak düzenlenmiş bir sözleşme ile ortaya konulacağı ve akabinde çalıştırılanın sahip olması gereken belgelerin hangileri ya da hangi tarihleri kapsaması gerektiğinin belirlenmesi gerekmektedir.
Dava konusu işleme dayanak oluşturan LPG otogaz bayilik lisansı kapsamında faaliyet gösteren davacı şirkete ait tesiste yapılan tespite istinaden sorumlu müdürün çalışıp çalışmadığının belirlenmesi, söz konusu işyeri ile yapılmış bir sözleşmenin varlığına bağlı bulunmaktadır.
Dava dosyasında mevcut olan tüm belgelerin incelenmesinden; davacı tarafından işletilen söz konusu LPG istasyonunda sorumlu müdür olarak çalıştırılan kişilere ait değişik tarihlerde ve değişik tarihleri kapsayacak şekilde düzenlenmiş olan '' Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Dolum Tesisi / Otogaz İstasyonu Sorumlu Müdür Tip Sözleşmelerinin bulunduğu görülmüş ise de, bu sözleşmelerin hiç birisinin denetim tarihini kapsamadığı, diğer bir ifadeyle denetim tarihinde geçerli olan mevcut bir sözleşmenin mevcut olmadığı görülmüştür.
Bu durumda, davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 16/09/2015tarihinde yapılan denetimde denetim tarihini kapsayan bir sorumlu müdür sözleşmesinin ibraz edilmediği, sorumlu müdür sözleşmesinin bulunmasının mevzuat değişiklikleri yapılmadan önce de bir başka ifadeyle her zaman aranan bir şart olduğu dikkate alındığında, denetim tarihinden önce imzalanmış ve denetim tarihini de kapsayacak şekilde geçerli bir sözleşmenin sunulmamış olması nedeniyle tespit tarihinde mevzuatta belirlenen niteliklere haiz sorumlu müdür çalıştırılmadığı sonucuna ulaşıldığından, 5307 sayılı Kanun'un 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi uyarınca, davacı hakkında 88.517,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin Kurul kararında hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptaline dair aksi yöndeki Mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davalı tarafın istinaf başvurusunun KABULÜ ile Ankara 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 20/09/2019 tarih ve E:2019/192, K:2019/1752 sayılı kararın KALDIRILMASINA; 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davada, davanın REDDİNE; aşağıda dökümü yapılan, mahkeme safhasına 216,30 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf safhasına ait 137,80-TL yargılama giderinin ve yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 1.700,00 TL avukatlık ücretinin ise davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine, posta gideri avansından artan miktarın istenilmesi halinde istinaf başvurusunda bulunan tarafa iadesine, 2577 sayılı Yasanın değişik 46. maddesi uyarınca kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay ilgili Dairesine temyiz yolu açık olmak üzere, 01/10/2020 tarihinde oybirliğiyle olarak karar verildi. (¤¤)