(5393 S. K. m. 14) (5216 S. K. m. 5, 7, 9) (Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği m. 18)
İSTEMİN ÖZETİ : İzmir ili, Bergama ilçesinde şehir içi yolcu taşımacılığı yapan davacı tarafından, Bergama Belediyesine ait …… plakalı araca Belediye Servis İzin Belgesi verilmesine ilişkin İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Terminaller ve Ticari Plaka İşlemleri Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan davada; Belediyelerin UKOME kararında tanımlanan hizmetleri ücretsiz olarak kamu yararına yapabilecekleri yadsınamaz bir gerçekse de, UKOME kararında yer alan çarşı, pazara ücretsiz yolcu taşınmasının davacının taşımacılık yapma hakkını bir bedel ödeyerek elde ettiği, güzergah üzerinde ücretsiz yolcu taşınmasının bu bedeli belirleyen esaslı unsurlardan biri olduğu ve sonradan yapılan böyle bir uygulamanın ahde vefasızlık oluşturacağı, davacının ihale sürecinde öngörülen sayıda yolcu alamayarak zarara uğrayacağı, haklarını zedeleyeceği, bu durumda, Bergama Belediyesine ait ….. plakalı araca Belediye Servis İzin Belgesi verilmesine ilişkin İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Terminaller ve Ticari Plaka İşlemleri Müdürlüğü işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar veren İzmir 4.İdare Mahkemesi'nin 29/11/2019 gün ve E:2019/217, K:2019/1239 sayılı kararının; davalı idare tarafından; belediyelerin kamu yararı adına hizmet veren kurumlar olduğu, kamu yararı amaçlı yapılan belediye taşımacılığının normal servis araçları gibi değerlendirilemeyeceği, alınan belgenin davacının ticari faaliyeti ile ilgisinin bulunmadığı ileri sürülerek kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf yoluna başvurulan kararın kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı, usul ve kanuna uygun olan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi Yedinci İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava, İzmir ili, Bergama ilçesinde şehir içi yolcu taşımacılığı yapan davacı tarafından, Bergama Belediyesine ait .. plakalı araca Belediye Servis İzin Belgesi verilmesine ilişkin İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Terminaller ve Ticari Plaka İşlemleri Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14. maddesinde imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı... hizmetlerini yapmak veya yaptırmak belediyenin görev sorumlulukları arasında sayılmış, aynı maddenin 4. fıkrasında, belediye hizmetlerinin, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulacağı, hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun değişik 5/1'inci maddesinde; büyükşehir belediyelerinin sınırlarının il mülki sınırları olduğu belirtilmiş, 7. maddesinin, 1'inci fıkrasının, (f) bendinde; büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek, (p) bendinde; büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmış, 9. maddesinde; Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin kurulacağı, ilçe belediye başkanlarının kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılacağı, Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşlerinin alınacağı, bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
5216 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin ''Ulaşım Koordinasyon Merkezinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri” başlıklı bölümünün “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde;“(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla,...ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde (Değişik ibare:RG-25/4/2014-28982) engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla, d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, "Trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, ... görevli ve yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir.
İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin 09.12.2018 tarih ve 2018/912 nolu kararında İzmir Büüyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesi'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; "Belediye Servis Hizmet Aracı: Belediyelerin, İzmir Büyükşehir sınırları içerisinde, pazar, çarşı, mezarlık, huzurevi, sosyal tesis vb. gibi yerlere, çeşitli açılışlara, törenlere, özel günlerde düzenlenen etkinliklere, spor karşılaşmalarına, festivallere kendi kendi vatandaşlarını taşımak üzere kullandığı araçlardır." şeklinde tanımlanmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; İzmir ili, Bergama ilçesinde şehir içi yolcu taşımacılığı yapan davacı tarafından, Bergama ilçesinde her pazartesi günü Belediye adına tescilli resmi plakalı otobüsler ile davacının hat ve güzergahını kullanarak ilçe vatandaşlarını kapalı pazar yerine ücretsiz taşıması nedeni ile açılan dava sonucunda İzmir 4. İdare Mahkemesi'nin 11.10.2018 tarih ve E:2017/1758 K: 2018/1524 sayılı kararı ile işlemin iptaline karar verilmesi üzerine İzmir Büyükşehir Belediyesi Ukome Genel Kurulu'nun olağanüstü toplanarak 19.12.2018 tarih ve 2018/912 nolu servis araçları yönergesine belediye araçlarını da eklediği ve içeriğine de "pazar, çarşı" ibaresini de ekleyerek Bergama Belediyesine ait .. plakalı araca Belediye Servis İzin Belgesi verilmesi üzerine İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Terminaller ve Ticari Plaka İşlemleri Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, İzmir Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesine, Belediyelerce verilecek servis hizmetinin eklenmesi yönündeki düzenlemenin kabulüne ilişkin İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin (UKOME) 19/12/2018 tarih ve 912 sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada, davanın reddi yolunda verilen İzmir 2. İdare Mahkemesi'nin 20/11/2019 gün ve E:2019/10, K:2019/1401sayılı kararına davacı tarafından karşı yapılan istinaf başvurusunun, Dairemizin 07/07/2020 gün ve E: 2020/630, K:2020/700 sayılı kararıyla reddedildiği görülmektedir.
Dairemizce yapılan değerlendirmede, İzmir Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesinin yukarıda aktarılan 3. maddesine göre belediyelerin, İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde pazar yerlerine ücretsiz yolcu taşıyabileceğinin açıkça düzenlenmiş olması ve anılan madde hükmüne karşı açılan davanın reddedilmiş olması karşısında, belediyeye ticari bir gelir elde etme amacı taşımayan ve belde sakinlerine sosyal yardım maksadıyla yapıldığı anlaşılan hizmetin yürütülebilmesi için Bergama Belediyesine ait .. plakalı araca Belediye Servis İzin Belgesi verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemi iptal eden idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile İzmir 4. İdare Mahkemesi'nin 29/11/2019 gün ve E:2019/217, K:2019/1239 sayılı kararın kaldırılmasına, davanın reddine, davacı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 519,55-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı idare tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 325,20-TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen 3.110,00-TL vekalet ücretinin davacı tarafından davalı idareye verilmesine, davalı yanında müdahil idare tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 139,60-TL yargılama giderinin davacı tarafından davalı yanında müdahil idareye verilmesine, 148,60-TL YD harcının davalı yanında müdahil üzerinde bırakılmasına, yatırılan posta gideri avanslarından artan miktarların mahkemesince aidiyetlerine göre yatıranlara iadesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrasına göre kesin olarak, 26/11/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)