İSTEMİN KONUSU: Kocaeli 2. İdare Mahkemesi Hakimliğinin 07.11.2019 tarih ve E:2018/1056, K:2019/1107 sayılı kararının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve talepleri gibi karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Kocaeli İli, Gebze İlçesi, .... Mahallesi, 91 ada, 9 parselde mevcut yapıda ruhsat eki onaylı projesine aykırı imalatlar yapıldığından bahisle, Gebze Belediye Encümeninin 13/06/2018 tarih ve 2018/1379 sayılı kararıyla 3194 sayılı İmar Kanununun 42.maddesi uyarınca verilen 10.145,21.-TL idari para cezasının tahsili amacıyla davacı adına düzenlenen 03/09/2018 tarih ve 26/3566 cilt/sıra nolu ödeme emrinin iptali istenilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararının özeti: Kocaeli 2. İdare Mahkemesi Hakimliğinin 07.11.2019 tarih ve E:2018/1056, K:2019/1107 sayılı kararı ile;" ...Dava dosyasının incelenmesinden, davacının hissesine sahip olduğu taşınmaz üzerinde imar mevzuatına ve ruhsata aykırı olarak inşaat yapıldığı tespit edildiğinden bahisle hakkında 10.145,21-TL idari para cezası tesis edildiği, işbu idari para cezasının tahsili amacıyla davacı hakkında 03.09.2018 tarih ve 26 cilt 3566 sayılı 10.145,21-TLmeblağlı ödeme emrinin düzenlenmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı, uyuşmazlık konusu ödeme emrinin dayanağı olan, Gebze Belediye Encümeni'nin 13/06/2018 tarih ve 2018/1379 sayılı kararına kararına karşı Mahkememizin E:2018/1065 sayılı esasına kayden açılan davada, söz konusu işlem terkin edildiği gerekçesiyle, Mahkememizin 29/05/2019 tarih ve E:2018/1065, K:2019/586 sayılı ilamıyla konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, bu haliyle dava konusu ödeme emrinin dayanaksız kaldığı, bu durumda, uyuşmazlık konusu ödeme emrinin dayanağı idari para cezasına ilişkin işlemin terkin edilerek kaldırılması karşısında, anılan işlem dayanarak gösterilerek tesis edilen dava konusu 03.09.2018 tarih ve 26 cilt 3566 sayılı 10.145,21-TLmeblağlı ödeme emrinde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
İSTİNAFA BAŞVURANTARAFLARIN İDDİALARI:
1- (DAVACI)
Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu, ödeme emrinin 1 aylık başvuru süresi dolmadan düzenlendiği, davanın açılmasına idarenin sebebiyet verdiği, yapı kayıt belgesi düzenlenmesine rağmen cebri icra yoluna gidildiği, vekalet ücreti ve yargılama giderinden idarenin sorumlu olması gerektiği, ileri sürülerek dava konusu işlemin bu kısım yönünden de iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
2- (DAVALI)
Mahkeme Kararının hukuka aykırı olduğu, ruhsatsız yapı yapıldığının sabit olduğu, ruhsata tabi yapı için tesis edilen işlemin usul ve hukuka uygun olduğu, öne sürülerek davanın bu kısım yönünden de reddine karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI:
1- (DAVACI)Savunma verilmemiştir.
2- (DAVALI)Davanın reddine ilişkin kısmın hukuka uygun olduğu ileri sürülerek, davacı istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Kocaeli İli, Gebze İlçesi, .... Mahallesi, 91 ada, 9 parselde mevcut yapıda ruhsat eki onaylı projesine aykırı olarak ön ve sağ yan cephelere giydirme cephe yapıldığı, katlarda bulunan ofislerin kısman iptal edildiği veya birleştirilmiş olduğu, pasajda çıkışların kapatılmış olduğu tespit edilerek 01/06/2018 günlü, 07/15 cilt/sayfa numaralı yapı durdurma tutanağı düzenlenmiştir.
Sonrasında bu tespit esas alınarak 13/06/2018 tarih ve 2018/1379 sayılı Gebze Belediye Encümeni kararıyla 3194 sayılı İmar Kanununun 42.maddesi uyarınca yapı sahibi sıfatıyla davacıya 10.145,21 TL idari para cezası verilmiştir.
Para cezasının tahsili amacıyla davacı adına 03/09/2018 tarih ve 26/3566 cilt/sıra nolu ödeme emri düzenlenip tebliğ edilmiştir.
Anılan ödeme emrinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
Ödeme emri içeriği para cezasına konu yapı için 3194 sayılı İmar Kanununun 7143 sayılı Kanunun 16’ncı maddesi ile eklenen geçici 16’ncı maddesi uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 12/03/2019 tarihli, SMLDN657 belge nolu ve 12/03/2019 tarihli, J15Y3VK9 belge nolu Yapı Kayıt Belgelerinin düzenlendiği görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İstinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.) 45. maddesinin 4. fıkrasında, “Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir.” ve 6. fıkrasında, "Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir. Bu kararlar, dosyayla birlikte kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilir ve bu mahkemelerce yedi gün içinde tebliğe çıkarılır." hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 18 Mayıs 2018 tarihli ve 30425 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 16’ncı maddesi ile eklenen geçici 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne, dördüncü fıkrasında ise; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." hükmüne yer verilmiş; 31.12.2018 günlü ve 538 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Yapı Kayıt Belgesi başvuru süresinin 30/06/2019 tarihine kadar uzatılmasına karar verilmiştir.
Anılan Yasa hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 6 Haziran 2018 tarihli ve 30443 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 6. maddesinde de, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların maliklerinin, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorunda oldukları, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği belirtilmiştir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 55. maddesinde; amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 7 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emriyle tebliğ olunacağı belirtilmiş, 58. maddesinde ise; kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı iddialarıyla tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde dava açabileceği hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; Kocaeli İli, Gebze İlçesi, .... Mahallesi, 91 ada, 9 parselde mevcut yapıda ruhsat eki onaylı projesine aykırı olarak ön ve sağ yan cephelere giydirme cephe yapıldığı, katlarda bulunan ofislerin kısman iptal edildiği veya birleştirilmiş olduğu, pasajda çıkışların kapatılmış olduğunun 01/06/2018 tarih ve 07/15 cilt/sayfa numaralı yapı durdurma tutanağı ile tespit edilmesi üzerine, 13/06/2018 tarih ve 2018/1379 sayılı Gebze Belediye Encümeni kararıyla 3194 sayılı İmar Kanununun 42.maddesi uyarınca yapı sahibi sıfatıyla davacıya 10.145,21.-TL idari para cezası verildiği, bu para cezasının tahsili amacıyla bakılmakta olan davanın konusu olan 03/09/2018 tarih ve 26/3566 cilt/sıra nolu ödeme emrinin düzenlendiği, uyuşmazlık konusu yapı için yukarıdaki madde hükümleri uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 12/03/2019 tarihli, SMLDN657 belge nolu ve 12/03/2019 tarihli, J15Y3VK9 belge nolu Yapı Kayıt Belgelerinin düzenlendiği, Gebze Belediye Encümeninin 31.10.2019 tarihli, 2898 sayılı kararı ile yapı kayıt belgesine istinaden yıkım kararının iptal edildiği, ayrıca tahsil edilmeyen para cezalarının tahakkuk iptali için Mali Hizmetler Müdürlüğüne yazı yazıldığının aynı kararda belirtildiği, akabinde 24.02.2020 kayıt tarihli istinafa cevap dilekçesinde idari para cezasının kanun kapsamında terkin edildiği hususunun beyan edildiği belirtilmektedir.
Gebze Belediye Encümeni kararı gereği tahakkuk eden 10.145,21.-TL para cezasının iptal edildiği hususu; davalı idarenin beyanı ile Dairemizin E:2020/1519, E:2019/2299, E:2020/569 sayılı dosyalarında mevcut olan belgelerin incelenmesinden anlaşılmıştır.
Bu durumda, ödeme emrine konu 10.145,21.-TL para cezası yönünden uyuşmazlığın ortadan kalktığı, bir diğer deyişle davanın konusuz kaldığı anlaşıldığından, konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerekirken, ödeme emrinin iptali yolundaki mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 323. maddesinde, yargılama giderlerinin kapsamı belirlenmiş; bu çerçevede, karar ve ilam harçları, posta giderleri, keşif ve bilirkişi ücretleri, vekille takip edilen davalarda yasa gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti yargılama giderleri arasında sayılmış; 326. maddesinde, yasada yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği; 331. maddesinde, davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği kurala bağlanmış, böylece, kural olarak, yargılama giderlerinin davada haksız çıkan tarafa yükletilmesi esası benimsenmiştir.
Bilindiği üzere, yargılama sonucu bir tarafa yargılama giderlerinin yükletilmesinin nedeni, o tarafın dava açmak ya da dava açılmasına sebebiyet vermek suretiyle karşı tarafın yargılama masrafı yapmasına neden olunmasıdır.
Olayda, 3194 sayılı Kanunun geçici 16. maddesi uyarınca para cezasının iptal edilmiş olması nedeniyle konusuz kalan davada, dava konusu işlem yönünden hukuksal denetim yapılamadığından ve tarafların haklılık durumu değerlendirilmediğinden yargılama giderleri bakımından sorumlu tutulmalarının, adalet, hakkaniyet, hukuk devleti ilkelerine uygun düşmeyeceği açık olup, yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılması ve taraflar lehine veya aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca tarafların istinaf başvurularının KABULÜNE,
2.Aynı Kanun hükmü uyarınca Kocaeli 2. İdare Mahkemesi Hâkimliğinin 07/11/2019 tarih ve E:2018/1056, K:2019/1107 sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3.7143 sayılı Kanunla 3194 sayılı İmar Kanununa eklenen geçici 16. madde uyarınca alınan Yapı Kayıt Belgesine istinaden dava konusu idari para cezası davalı idare tarafından terkin edildiğinden, dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
4.Aşağıda dökümü yapılan 231,10.-TL davada yargılama gideri ile 187,85.-TL istinaf yargılama gideri toplamı olan 418,95.-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5.Aşağıda dökümü yapılan 187,85.-TL istinaf yargılama giderinin davalı İdare üzerinde bırakılmasına,
6.Taraflar lehine ve aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmemesine,
7.Posta gideri avansından artan miktarın mahkemesince istinaf isteminde bulunana iadesine,
8.2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine,
9.2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca kesin olarak 03.12.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)