(2576 S. K. m. 5) (2577 S. K. m. 2, 3, 5, 14, 15, 45, 49) (657 S. K. m. 48) (375 S. KHK. Geç. m. 23, 24)
İSTEMİN ÖZETİ: Menemen Belediye Başkanlığı'nın büyük çoğunluğuna sahip olduğu …. İnş. Taş. Unlu Mam. Turizm Sanayi ve Tic. Ltd. Şti'nde sürekli işçi olarak çalışan davacının, arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uyarınca 14.10.2019 tarihinde iş akdinin feshedilmesi işlemi ile işleme dayanak alınan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının iptali istemiyle açılan davada; "...Bakılan davada; her ne kadar dava konusu işlem Belediye Başkanı sıfatı ile ... tarafından imzalanmışsa da; işlem anteti incelendiğinde işlemin davalı idareye ait bir işlem olmadığı ve işlemde Belediye başkanının imzasının bulunmasının asıl sebebinin 29.05.2019 tarih ve 9839 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edildiği üzere Belediye Başkanının şirket müdürü olmasından kaynaklı olduğu, diğer yandan davacının sürekli işçi kadrosuna geçişi yapılan personellerden de olmadığı görülmektedir. Bu itibarla, uyuşmazlığın, idari yargıda görülmesi gereken idari bir işlem veya hizmetten kaynaklanmadığı; hukuki niteliği itibarıyla özel hukuk sözleşmesi olan davacı ile …. A.Ş. arasında, İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesinden kaynaklandığı açıktır. Bu durumda, davacı ile şirket arasında İş Kanunu hükümlerine tabi hizmet sözleşmesinin feshine ilişkin bildirim ve dayanağı arşiv araştırmasının iptali istemiyle açılan işbu davanın görüm ve çözümünde adli yargı mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine ilişkin İzmir 4. İdare Mahkemesi'nin 17.06.2020 gün ve E:2020/32, K:2020/806 sayılı kararının; arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması işlemlerinin iş hukukuna değil, idare hukukuna tabi işlemler niteliğinde olduğu, idarenin kamu gücüne dayanarak tesis ettiği, idari işlem niteliğinde bulunan dava konusu işlemler ile ilgili davanın esastan görüşülmesi gerekir iken davanın görev yönünden reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek istinaf yoluyla kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. İdare Dava Dairesince, 17/07/2020 günü kayda alınan dilekçe ile davacı tarafından Mahkeme kararının yürütmesinin durdurulması da istenilmiş ise de; istinaf dilekçesinin davacı tarafa tebliğ edilerek dosyanın tekemmül ettirildiği görüldüğünden, yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava; Menemen Belediye Başkanlığı'nın büyük çoğunluğuna sahip olduğu ... İnş. Taş. Unlu Mam. Turizm Sanayi ve Tic. Ltd. Şti'nde sürekli işçi olarak çalışan davacının, arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uyarınca 14.10.2019 tarihinde iş akdinin feshedilmesi işlemi ile işleme dayanak alınan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının iptali istemiyle açılmıştır.
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemeleri Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un5. maddesinin 1. fıkrasında; "İdare mahkemeleri, Vergi Mahkemelerinin görevlerine giren davalarla ilk derece Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki;
a) İptal davalarını,
b) Tam yargı davalarını,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan idarî sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları,
d) Diğer kanunlarla verilen işleri, çözümler." hükmü yer almıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları ve idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları idari dava türleri olarak sayılmış;14. maddesinin 3. bendinde, dava dilekçelerinin, görev ve yetki, idarî merci tecavüzü, ehliyet, idarî davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği belirtilmiş;15. maddesinin 1/a bendinde, 14. maddenin 3/a bendine göre adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddedileceği kurala bağlanmıştır.
Öte yandan, anılan Kanunun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı,49. maddesinin 2. fıkrasının, (c) bendinde; usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması halinde, incelenen kararın Danıştayca bozulacağı, ''İstinaf' 'başlıklı 45. maddesinin 2. fıkrasında ise; istinafın temyizin şekil ve usullerine tabi olduğu hükme bağlanmıştır.
01.12.2018 tarihli, 7079 sayılı Kanun'un 118. maddesiyle aynen kabul edilen 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Geçici 24. maddede; "İl özel idareleri ve belediyeler ile bağlı kuruluşlarında ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinde, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketlerde 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşımak,
(...) kaydıyla bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde hizmet alım sözleşmesini yapan idareye veya şirkete, ek 20 nci madde kapsamındaki şirketlerinde işçi statüsünde çalıştırılmak üzere yazılı olarak başvurabilirler." hükmü,
01.01.2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan "Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı Sözleşmeleri Kapsamında Çalıştırılmakta Olan İşçilerin Sürekli İşçi Kadrolarına veya Mahalli İdare Şirketlerinde İşçi Statüsüne Geçirilmesine İlişkin375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 23. ve 24. maddelerinin Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar" başlıklı Tebliği'nin "Hak sahipliği açısından kapsamın belirlenmesi" başlıklı 30.maddesinde; "(1) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 24 üncü madde ile tanınan ve bu Usul ve Esasların 28 inci maddesinde ifade edilen şirketlerden birinde işçi statüsüne geçirilme hakkından yararlanılabilmesi için idarede veya idarenin şirketlerinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalışıyor olmak gerekir.
(2) Kapsama giren işçilerin, idarenin şirketlerinde işçi statüsüne geçiş hakkından yararlanabilmesi için aşağıdaki nitelikleri de taşımaları gerekir:
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak, (..) hükmü bulunmaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ''Genel ve Özel Şartlar'' başlıklı 48. maddesinin1. fıkrasının (A) bendine, önce 676 sayılı KHK'nın 74. maddesiyle daha sonra da 7070 sayılı Kanun'un 60. maddesi ile aynen kabul edilen düzenleme ile sekizinci alt bent olarak ''Güvenlik Soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak'' hükmü eklenmiştir.
Dava dosyasının ve Dairemizin 03.09.2020 tarihli ara kararı gereğince gönderilen bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden; davacının Menemen Belediye Başkanlığı'nın büyük çoğunluğuna sahip olduğu ... İnş. Taş. Unlu Mam. Turizm Sanayi ve Tic. Ltd. Şti'nde işçi olarak çalışmakta iken, 696 sayılı KHK'nin 127. maddesi ile 375 sayılı KHK'ya eklenen Geçici 24. madde hükmüne istinaden sürekli işçi kadrosuna alındığı, Menemen Belediye Başkanlığı'nın talebi doğrultusunda İzmir Valiliği'nce yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde davacı hakkında elde edilen bilgilerin Menemen Belediyesine gönderildiği, 14.10.2019 tarihli, 1417 sayılı işlem ile de davacının arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uyarınca 14.10.2019 tarihi itibariyle iş akdinin feshedildiğinin bildirilmesi üzerine anılan işlemin ile işleme dayanak alınan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı açılmıştır.
İdari davalara konu olabilecek idari işlemler, idarenin tek taraflı, kamu gücüne dayalı olarak tesis ettiği işlemler olup, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2 nci maddesinde; ''idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları'', idari davalar arasında sayılmıştır.
Bakılan davada; Mahkemece uyuşmazlığın İş Kanunu hükümlerine tabi hizmet sözleşmesinin feshi olarak nitelendirilmesi suretiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiş ise de, davacının sözleşmesinin 14.10.2019 tarihi itibariyle feshedildiğine ilişkin 14.10.2019 tarihli, 1417 sayılı dava konusu işlemin dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu olmayıp, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 23. ve Geçici 24. maddeleri ile anılan Maddelerin Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğin 30. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen şartı davacının taşımadığının yapılan güvenlik soruşturması neticesinde tespit edilmiş olması olduğu, nitekim sözleşmesinin feshedilmesi işleminin dayanağı güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına ilişkin işlemin de dava konusu olduğu, dolayısıyla davalı idare tarafından kamu gücü kullanılarak ve tek taraflı olarak tesis edilen uyuşmazlık konusu işlemlerde özel hukuk normlarının uygulanma imkanı bulunmadığı, bu nedenle davanın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun kabulüne, İzmir 4. İdare Mahkemesi'nin 17.06.2020 gün ve E:2020/32, K:2020/806 sayılı istinaf başvurusuna konu kararının kaldırılmasına, dava dosyasının tekemmül ettirilerek yeniden karar vermek üzere dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, kaldırma kararı üzerine mahkemece yeniden verilecek kararla birlikte tüm yargılama giderleri de hüküm altına alınacağından, bu aşamada yargılama giderleri hakkında hüküm kurulmasına gerek bulunmadığına kesin olarak,03/11/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)