(3194 S. K. m. 2, 5, 18, 21, 26, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40, 41, 42, Geç. m. 16) (2577 S. K. m. 45, 46) (Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar m. 4, 6)
İSTEMİN ÖZETİ: Muğla ili, Marmaris ilçesi, ....... Mahallesinde, tapunun 133 ada, 153 parsel numarasına kayıtlı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, anılan taşınmaz üzerinde yapılan ruhsatsız yapının 1 aylık yasal süresi içinde uygun hale getirilmediği veya ruhsatlandırılmadığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32'nci maddesi uyarınca yapının yıkılmasına, yıkım masraflarının davacıdan tahsiline ve aynı Kanunun 42/3'üncü maddesi uyarınca 4.649,14-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin 15/05/2019 tarih ve 2019/543 sayılı Marmaris Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılan davada; davanın reddi yolunda Muğla 1.İdare Mahkemesince verilen 17/03/2020 gün ve E:2019/1095, K:2020/350 sayılı kararın; davacı tarafından; istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkemece verilen kararın kaldırılması, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülerek, istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 4. İdare Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava; Muğla ili, Marmaris ilçesi, ....... Mahallesinde, tapunun 133 ada, 153 parsel numarasına kayıtlı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, anılan taşınmaz üzerinde yapılan ruhsatsız yapının 1 aylık yasal süresi içinde uygun hale getirilmediği veya ruhsatlandırılmadığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32'nci maddesi uyarınca yapının yıkılmasına, yıkım masraflarının davacıdan tahsiline ve aynı Kanunun 42/3'üncü maddesi uyarınca 4.649,14-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin 15/05/2019 tarih ve 2019/543 sayılı Marmaris Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Muğla 1. İdare Mahkemesince verilen 17/03/2020 gün ve E:2019/1095, K:2020/350 sayılı karar ile; İmar Kanununun 21'inci maddesi uyarınca bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26'ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatı alınmasının mecbur olmasına karşın davacı tarafından mevcut zemin kat üzerine birinci kat şeklinde yapı tanımına uyan, dolayısıyla ruhsat gerektiren imalat yapıldığı, bu itibarla, ruhsatsız bu imalatın davalı idarece usulüne uygun olarak tutulan yapı tatil tutanağı ile mühürlendikten sonra verilen süre içerisinde imar kurallarına uygun hale getirilmeyen imalatların, yıkılmasına, yıkım masraflarının yapıyı yapan davacıdan tahsil edilmesine ve mükellefiyetlerini yerine getirmeyen davacıya 4.649,14-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu encümen kararında hukuka aykırılık görülmediği, bunun yanında davacı tarafından dosyaya sunulan 15/05/2019 tarih ve 3NBNZULE sayılı yapı kayıt belgesi ile uyuşmazlığa konu imalatların kayıt altına alındığı ileri sürülmüş ise de, Muğla Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından tutulan ve bir örneği dosyada bulunan 29/11/2018 tarihli saha tespit tutanağından tespit tarihi itibariyle inşai faaliyetlerin devam ettiği görüldüğünden Kanunun geçici 16'ncı maddesi gereğince 31/12/2017 tarihinden önce tamamlanmış olma şartını taşımadığı açık olan söz konusu parselde yer alan mevcut eski yapıyı da kapsar şekilde alındığı anlaşılan yapı kayıt belgesinden faydalanma imkanının bulunmadığı değerlendirilmekle, davacının bu iddiasına itibar edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Davacı tarafından; Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, tutanak tarihi itibariyle yapının kaba inşaatının bitmiş olduğu, boya ve badana gibi ruhsata tabi olmayan işlerin kaldığı, mahkemece yeterli inceleme yapılmadan eksik inceleme ile karar verildiği, taşınmazın bulunduğu bu yerde yoğun bir nüfus barındığı halde imar plan ve çalışmasının yapılmadığı, bu nedenle kişilerin gayri yasal statüde yapı yapmak zorunda bırakıldığı, barınma ihtiyacını temin etmek için yapıların yapıldığı ileri sürülerek, istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkemece verilen kararın kaldırılması, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45.maddesinin 3.fıkrasında; "Bölge İdare Mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir.", 4. fıkrasında: "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir." hükmü ile 6. fıkrasında, "Bölge İdare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir" kuralı yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Kapsam "başlıklı 2'nci maddesinde; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapıların bu Kanun hükümlerine tabi oldukları belirtilmiş, 5'inci maddesinde; yapı, tanımına yer verilmiş, 21'inci maddesinde; bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için kanunda belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatı alınmasının mecbur olduğu, 32'nci maddesinde; bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece ya da fenni mesulce tespit veya ihbarı yoluyla herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması halinde belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumunun tespit edilip yapının mühürlenerek inşaatın derhal durdurulacağı, durdurmanın, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı, bu tebligatın bir nüshasının muhtara bırakılacağı, bu tarihten itibarenen çok bir ay içinde yapı sahibinin, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını isteyebileceği, ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş veya ruhsat alınmışsa ya da yapının ruhsata uygun olduğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mührün, belediye veya valilikçe kaldırılıp inşaatın devamına izin verileceği, aksi takdirde, ruhsatın iptal edilip, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binanın, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılacağı, masrafın da yapı sahibinden tahsil edileceği,42'nci maddesinin 1'inci fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı,2. fıkrası (c) bendinde de, alt bentlerde sayılı nedenlerin bulunması halinde cezanın bunlara denk gelen oranda arttırılacağı, 3'üncü fıkrasında ise, 18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere para cezası verileceği gibi bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması ile can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde daha yüksek miktarda ceza verileceği kurala bağlanmıştır.
18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 16'ncı maddesiyle 3194 sayılı İmar Kanunu'na eklenen Geçici 16'ncı maddenin 1'inci fıkrasında; ''Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.'' hükmü ile son fıkrasında, "Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir." düzenlemesi yer almaktadır.
06/06/2018 tarih ve 30443 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esasların "Yapı kayıt belgesi müracaatı" başlıklı 4'üncü maddesinde "(1) Yapı Kayıt Belgesi 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için verilir.
(...)
(3) Müracaatın e-Devlet üzerinden yapılması durumunda, Yapı Kayıt Belgesi formunun eksiksiz olarak doldurulmasından ve Yapı Kayıt Belgesi bedelinin yatırılmasından sonra, Yapı Kayıt Sistemi tarafından oluşturulan Yapı Kayıt Belgesi talepte bulunan yapı sahibince e-Devlet üzerinden alınır.
(4) Müracaat kurum ve kuruluşlara yapılmış ise, Yapı Kayıt Belgesi formu müracaat sahibinin beyanına göre eksiksiz olarak doldurulur, Yapı Kayıt Belgesi bedelinin yatırılması sağlanır, Yapı Kayıt Belgesi formu sistem üzerinden onaylanmak üzere Müdürlüğe gönderilir ve formun Müdürlükçe onaylanmasından sonra bir örneği talepte bulunan yapı sahibine verilir." hükmüne, "Yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar" başlıklı 8'inci maddesinin 2'nci fıkrasında, " Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan ve yanlış beyanda bulunulan müracaat sahibi hakkında 10 uncu maddenin ikinci fıkrası uyarınca suç duyurusunda bulunulur." kuralına yer verilmiştir.
06/06/2018 tarih ve 30443 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar" hakkında Tebliğin 6.maddesinin 1.fıkrasında "İnşaat halindeki yapılarda 31/12/2017 tarihi itibarı ile bitmiş olan kısımlar için ilave inşaat alanı ihdas etmemek şartı ile yapı kayıt belgesi verilebileceği ve yapı kayıt belgesi verilen kısımların eksik inşaat işlerinin tamamlanabileceği" hükmü yer almaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; Muğla ili, Marmaris ilçesi, ....... Mahallesinde, tapunun 133 ada, 153 parsel numarasına kayıtlı taşınmaz üzerinde, ruhsatsız olarak 152,84 m2 inşaat alanlı betonarme yapı (1. Kat) yapıldığının 12/04/2019 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edilerek anılan yapının mühürlendiği, bu imalat nedeniyle davacıya İmar Kanununun 42'inci maddesinin 2'nci fıkrası uyarınca 22.383,08-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava dışı 18/04/2019 tarih ve 372 sayılı encümen kararının alındığı, akabinde bu yapıların verilen süre içerisinde imar kurallarına uygun hale getirilmediği tespit edilerek söz konusu yapıların anılan Kanunun 32'nci maddesi uyarınca yıkılmasına, yıkım masraflarının davacıdan tahsil edilmesine ve yapıyı imar kurallarına uygun hale getirme hususunda yükümlülüklerini yerine getirmeyen davacıya aynı Kanunun 42'nci maddesinin 3'üncü fıkrası uyarınca 4.649,14-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu 15/05/2019 tarih ve 2019/543 sayılı Marmaris Belediye Encümeni Kararının tesis edildiği, anılan kararın davacıya tebliği üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda; davacı tarafından ruhsatsız yapı yapıldığına ilişkin olarak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü personeli tarafından 29/11/2018 tarihli Saha Tespit Raporu düzenlendiği akabinde durumun davalı idareye bildirildiği, davalı idarece de Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın (müfettişlik) 26/12/2018 tarih ve E.22 sayılı yazısı gereğince yerinde tespit yapılarak 12/04/2019 tarihli Yapı Tatil Zaptının düzenlendiği, dosya içeriği evrak ile görsellerden; davacının, ölçüleri yapı tatil zatında gösterilen şekilde mevcut tek katlı yapı üzerine birinci kat inşaa ettiği hususunda tereddüt bulunmadığı, fakat gerek Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ve gerekse davalı idare tespitine konu olan bu yapının her iki tespitin yapıldığı tarihte yanları örülmüş, üzeri örtülü ve daha sonra da tamamen bitmiş vaziyette olduğunun görüldüğü, buna karşın davalı idarece saha tespit raporu eki fotoğrafta yapı üzerinde halen çalışanların bulunduğu şeklindeki beyan dışında davacının yapıyı 31/12/2017 tarihinden sonra bu hale getirdiği ya da bu tarihten sonra inşaasına başladığına yönelik somut bir evrak ya da bilginin dosyaya sunulamadığı, kaldı ki davacı tarafından 15/05/2019 tarih ve ….. Belge numaralı yapı kayıt belgesinin de alınmış olduğu, mezkur belgenin iptal edildiğine yönelik tesis edilmiş her hangi bir kararın da bulunmadığı, kaldı ki bu yönde bir karar alınsa dahi bunun başka işlem veya davanın konusunu teşkil edeceği görülmektedir.
Bu durumda; saha tespit tarihi itibariyle duvarı örülü ve çatısı örtülü şekilde büyük oranda kaba inşaası tamamlanmış vaziyette iken tespiti yapılan yapı kayıt belgeli yapının yukarıda yer verilen mevzuat gereği 31/12/2017 tarihinden sonra inşaa edildiği hususu somut olarak ortaya konulmaksızın tesis edilen idari işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun KABULÜ ile Muğla 1.İdare Mahkemesince verilen 17/03/2020 gün ve E:2019/1095, K:2020/350 sayılı kararın KALDIRILMASINA, dava konusu işlemin İPTALİNE, davacı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 593,90-TL yargılama giderleri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.040,00-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, yatırılan posta gideri avansından artan miktarın Mahkemesince HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatıranlara geri verilmesine, kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca, Danıştay'a temyiz yolu KAPALI ve KESİN OLMAK üzere, 24/11/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)