(2577 S. K. m. 45, 49)
İSTEMİN ÖZETİ: Çanakkale Gökçeada' da bulunan ….. Komutanlığı emrinde ….. olarak görev yapmakta olan davacının, 30/08/2014-30/08/2015 sicil dönemine ilişkin 2015 yılı Mayıs ayında düzenlenen sicilin ve sicilinde yazılı olumsuz kanaatlerin iptali istemiyle açılan davada; dava konusu 2015 yılına ilişkin 1. ve 2. sicil üstlerince tesis edilen sicil işlemi değerlendirildiğinde; davacı hakkında olumsuz değerlendirme yapılarak davacının emsallerinin altında kalan bir çok olumsuz nitelikleri belirtilirken, müsbet kıstasların işaretlenmediği ve olumlu kanaat belirtilmediği, davacının önceki sicil notları ve sonrasındaki sicil notları değerlendirildiğinde ise; davacının meslek yaşantısının başından bu yana dava konusu sicile değin almış olduğu sicillerin ilk başlarda olumlu olmasına karşın sonrasında düşüş yönünde grafik çizdiği, yani kademeli olarak sicilinin düşme gösterdiği, dava konusu edilen sicil değerlendirmesi sonrasındaki değerlendirmelerde de, sicil notunun kademeli düşüş gösterdiği görülmekte olup genel olarak davacının sicil notlarında iddia edildiği üzere ani bir düşüşün bulunmadığı, sicil dönemine ilişkin olarak bir adet takdirnamenin bulunduğu, dava konusu edilen sicil notunun ise somut tespit ve değerlendirmeler neticesinde hem 1. hem de 2. sicil üstünce ortak şekilde saptandığı, bu tespitlerin ise gözlem ve çalışma ortamına, davacıyla birlikte çalışan sicil amirlerinin takdirine dayandığı, 2015 yılı dava konusu sicil işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar veren Çanakkale İdare Mahkemesi'nin 31/12/2019 gün ve E: 2018/861, K: 2019/1566 sayılı kararının; hukuka aykırı olduğu, meslek hayatına atıldığı ilk günden bu yana başarıyla görev yaptığı, 2011 mezunu 345 piyade sınıfı astsubay arasında dönem birincisi olduğu, FETÖ'cü amirler tarafından sicil puanının haksız olarak düşürüldüğü, takdir yetkisinin objektif olarak kullanılmadığı ileri sürülerek, istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Dava konusu işlemin usul ve yasaya uygun olarak tesis edildiği, davacı hakkında düzenlenen sicilin kuruluş bağlantısına uygun, yetkili sicil üstlerince tanzim edildiği, sicil üstlerinin sicil döneminde davacı ile üç aylık birlikte çalışma şartını sağladıkları ve sicil süresi içinde açıkta ve tutuklu kalmadıkları, sicil üstlerinin personelin 2015 yılı sicil dönemlerindeki performansını değerlendirdikleri, sicil notlarının hukuka uygun olduğu ileri sürülerek istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5.İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların istinaf yolu ile incelenip kaldırılmaları, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 2. fıkrasının göndermede bulunduğu aynı kanunun 49. maddesinin 2. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
Çanakkale İdare Mahkemesi'nin 31/12/2019 gün ve E: 2018/861, K: 2019/1566sayılı kararının dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun reddine, aşağıda dökümü yapılan istinaf aşamasına ait 219,73-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, yatırılan posta ücretinin kullanılmayan kısmının Mahkemesince yatırana iadesine, 12/11/2020 gününde kesin olarak karar verildi.
AZLIK OYU
Uyuşmazlık; Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Çanakkale İli Gökçeada ilçesi, ..... Komutanlığı emrinde ..... rütbesinde görev yapan davacının 2015 yılı sicil notunun iptali isteminden kaynaklanmaktadır.
28.12.1998 tarih ve 23567 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürülüğe giren Astsubay Sicil Yönetmeliğinin Sicil Üstlerinin Görev ve Sorumluluğu başlıklı 5'inci maddesinde;
"Sicil üstleri; emri altındakiler hakkında sicil düzenlerken; üstlük ve komutanlığın en önemli olan özel yetkilerinden birini kullanırlar.
Sicil üstleri; bu görevin önemini göz önünde tutarak, sicil belgelerindeki nitelikleri tam bir tarafsızlık, adalet ve vicdanî kanaatle değerlendirmekten sorumludurlar. Aksi durum, ehliyetli olmayanların lâyık olmadıkları rütbe ve makamlara yükselmelerini, dolayısıyla Türk Silâhlı Kuvvetlerinin yetenekten yoksun kişilerin elinde görevini yapamaz duruma düşmesi sonucunu doğurur. Hissî ve aşırı merhamet duygusuyla verilecek sicillerin, hak eden bir başka personelin hakkını ihlâl edeceği , daima göz önünde bulundurulur.
Sicil üstleri, haklarında sicil düzenleyecekleri astsubayları iyi tanımak zorundadırlar. Bu nedenle, haklarında sicil düzenleneceklerin, günlük eğitim ve çalışmalarını, tavır ve hareketlerini, disiplin ve itaatini, sicil belgesinde yazılı diğer hususları aralıksız izleyerek; yapacakları haberli ve habersiz denetlemeler, özel yazılı veya sözlü sınavlar, verecekleri özel görevler, çeşitli tatbikat ve manevralardaki tutum ve durumu ile de yeterlik ve yetenekleri hakkında tam bir kanaat edinmeye çalışırlar. Maiyetini çok kısa zamanda gerçek durumu ile tanıyabilmek ve onun yeteneklerini ölçebilmek imkânına sahip olan komutan veya âmirin, iyi bir lider olduğu şüphe götürmez bir gerçektir. Düzenledikleri sicillerdeki isabet derecesine göre sicil üstleri hakkında hüküm verilir.
Birinci sicil üstleri, astları hakkında mutlak kanaat sahibi olmaktan sorumludurlar. Daha üst sicil üstlerinin kanaat sahibi olmaları şahsî becerilerine, çalışma şartlarına, kuruluş bağlantısına ve görev fonksiyonlarına bağlıdır.
(Mülga fıkra:RG-21/8/2014-29095)(1) (…)
(Değişik altıncı fıkra:RG-21/8/2014-29095) Sicillerde görülen eksiklikler veya bu Yönetmeliğe uygun olarak düzenlenmemiş siciller, sicil üstleri tarafından gerektiğinde imza, işaret, gerekçe ve kanaat hariç olmak üzere, geri çevrilmeyerek düzeltilir ve ilgili sicil üstüne bilgi verilir." hükmü yer almaktadır.
Aynı Yönetmeliğin "Sicil belgelerinin düzenlenmesi" başlıklı 21. maddesinin (d) fıkrasında;
"Sicil belgesindeki ayırt edici nitelikler bunları açıklayan kıstaslar yardımıyla değerlendirilir.
Sicil üstleri, sicil belgesi ve Türk Silâhlı Kuvvetleri sicil belgesi düzenleme kılavuzunda yer almayan hususlarla ilgili varsa ilâve kanaatlerini yazabilirler. Bu kanaatler, ihtiyaç duyulması halinde, sonraki sicil üstleri ve/veya ilgili birimler tarafından, personel hakkında yapılacak değerlendirmeler ile atama, seçim, görevlendirme vb. konularında personel hakkında verilecek kararlarda kullanılabilir.
Astsubay sicil belgesinde birinci sicil üstleri tarafından üstün başarılı ve kategorisindeki emsallerinin üstünde ile yetersiz ve kategorisindeki emsallerinin altında olarak değerlendirilen ortak nitelikler için tek, görev alanı niteliklerinin her biri için ayrı olacak ve öncelikle ne zaman, nerede ve neden sorularına cevap verecek şekilde en az 20 kelimeden (150 karakter) oluşan gerekçe yazılması zorunludur. Gerekçelerin şekil ve anlamlılık uygunluğu sıralı sicil üstleri ve Kuvvet Personel Başkanlıklarının uygun göreceği birimler tarafından incelenir." denilmektedir.
Bilindiği üzere, özünde değerlendirme unsurunu barındırdığı ve bir değerlendirme sürecinin sonunda ortaya çıktığı için, sicil işlemleri, idarenin diğer işlemlerine nazaran takdir yetkisini yoğun olarak kullandığı işlem grubu içerisinde yer alır. Bu bağlamda sicil işlemlerinin denetimi, takdir yetkisinin eşit, adil, objektif ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı, bu yetkinin kullanımında hukuka aykırı bir durumun bulunup bulunmadığı yönünden yapılmak durumundadır. Sicil üstünün, astı hakkında sicil düzenlemesi işleminin, tamamen üstün hareket alanı içinde kaldığını varsaymak da mümkün değildir. Zira Anayasanın 125'inci maddesinin 4'üncü fıkrasında “takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceği” belirtilmiş, takdir yetkisinin denetlenmesi konusunda bir kısıtlama getirilmemiştir. Buna göre; yargı yerince denetlenemeyecek olan, hukuka uygun kullanıldığı tespit edilen takdir yetkisi olup, bu yetkinin kullanılma sürecindeki hukuka aykırılık halleri ise denetlenebilecektir.
Sicil işlemlerinde, takdir yetkisinin kullanılma sürecindeki hukuka aykırılık ise; uzun yıllar, belirgin bir çoğunlukla çok yüksek sicil notları ve olumlu kanaatler ile takdir edilmiş personele, genel safahatına ve uygulamaya istisna teşkil edecek ve göze çarpacak nitelikte (birden bire düşüşü izah eden makul ve kabul edilebilir nedenler öne sürülmeksizin) düşük sicil notları takdir edilmesi ve hakkında olumsuz kanaatler belirtilmesi durumunda ortaya çıktığı gibi, sicil amirlerinin takdir ettiği notlar ile belirttiği kanaatlerin birbiriyle uyumlu olmaması ve çelişmesi durumunda da ortaya çıkmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Çanakkale ili, Gökçeada ilçesi, ..... Komutanlığı emrinde ..... olarak görev yapan davacının 2015 yılı sicilinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; dava konusu edilen 2005 yılı sicili incelendiğinde, 1. sicil amirince düzenlenen ortak niteliklerine ait kanaatlere ilişkin bölümde; "kadro görevlerini emir verilmeden yerine getirir, görev odaklı ve koordineli çalışır, gayretli bir personel olduğundan takip ve kontrole gerek yoktur." şeklinde olumlu görüşe yer verilmiş olup, görev alanı niteliklerine ait kanaatlere ilişkin bölümde de; "verilen emirleri layıkıyla yerine getirir, genelde riske girmez, sınırlı olarak insiyatif kullanır, görev alanı ile ilgili öngörülü bir astsubaydır." şeklinde olumlu görüşe yer verilmiş, davacının emsallerinden üstün nitelikleri olarak ise; disiplini, mesleki değerlere bağlılığı, görev ve sorumluluk bilinci, takım çalışmasına ve işbirliğine yatkınlığı, gelişmeye ve öğrenmeye açık olma ve görev etkinliği gösterilmiş, emsallerinin altında ise herhangi bir nitelik belirtilmemiş, ancak sicil puanı olarak 86,86 puan takdir edildiği görülmüştür.
2. sicil amirince, sicil notu düzenlenirken ortak niteliklerine ve görev alanı niteliklerine ait kanaatlere ilişkin bölümde herhangi bir görüşe yer verilmemiş, davacının emsallerinden üstün niteliklerine ilişkin kanaat belirtilmiş ve davacının disiplini, mesleki değerlere bağlılığı, görev ve sorumluluk bilinci, takım çalışmasına ve işbirliğine yatkınlığı, gelişmeye ve öğrenmeye açık olma ve görev etkinliği bakımdan emsallerinden üstün olduğu belirtilmiş, emsallerinin altında ise herhangi bir nitelik belirtilmemiş, ancak sicil puanı olarak 86,86 puan takdir edildiği görülmüştür.
Diğer 2. sicil amirince ise, sicil notu düzenlenirken ortak niteliklerine ve görev alanı niteliklerine ait kanaatlere ilişkin bölümde herhangi bir görüşe yer verilmemiş, davacının emsallerinin altındaki niteliklerine ilişkin kanaat belirtilmiş ve davacının disiplini, mesleki değerlere bağlılığı, görev ve sorumluluk bilinci, güç şartlarda görev yapma, sağduyu sahibi, dengeli ve tutarlı olma, idare becerisi, astlarının gelişimine katkı, birlik başarısına katkı, problem çözmeye katkı, takım çalışmasına ve işbirliğine yatkınlığı, gelişmeye ve öğrenmeye açık olma ve görev etkinliği bakımdan emsallerinden altında olduğu belirtilmiş, emsallerinin üstünde ise herhangi bir nitelik belirtilmemiş, sicil puanı olarak da diğer iki sicil amirinin aksine daha yüksek puan verilerek 90,45 puan takdir edildiği görülmüştür.
Bu durumda; davacının 2015 yılı sicilini oluşturan 3 farklı sicil amirinin takdir ettiği puanlar ile sicil işlemindeki kanaatler bir bütün olarak değerlendirildiğinde; 1. ve 2. sicil amiri davacı hakkında herhangi bir olumsuz kanaate yer vermeyip, aksine olumlu olarak bir çok görüşe ve emsallerinden birden fazla üstün niteliklerine yer vermesine rağmen takdir ettikleri 86,86 puanın, davacı hakkındaki kanaatlerle örtüşmediği, bunun yanında diğer 2. sicil amiri davacı hakkında herhangi bir olumlu görüşe yer vermediği gibi emsallerinin altında birden çok niteliği olduğu kanaatini belirtmesine rağmen, davacıya diğer sicil amirleri tarafından verilen puandan daha yüksek sicil puanı (90,45) takdir ettiği, bu haliyle diğer sicil amirlerince verilen puan ile bu puanın örtüşmediği görülmüş olmakla, 3 sicil amirinin takdir ettiği puanlar ile belirttiği kanaatlerin birbirleriyle çeliştiği ve bu suretle 2015 yılı sicilinin objektif olarak düzenlenmediği sonuç ve kanaatine varılarak dava konusu sicil notu işleminde hukuka uygunluk bulunmadığından iptali gerektiği görüşüyle aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum. (¤¤)