İSTEMİN ÖZETİ: Afganistan uyruklu olan davacının, uluslararası koruma başvuru sahibi statüsünde iken 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 77/1-ç maddesinde belirtilen mazeretsiz olarak bildirim yükümlüğünü üç defa üst üste yerine getirmemesi, belirlenen ikamet yerine gitmemesi veya ikamet yerini izinsiz terk etmesi şeklindeki hükme aykırı hareket ettiğinden bahisle başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına dair Trabzon Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü'nün 22/05/2019 tarihli 8185 sayılı işleminin iptali istemiyle açtığı davada; davanın reddine karar veren Trabzon İdare Mahkemesi'nin 13/11/2019 gün ve E:2019/600, K:2019/1185sayılı kararının; kendisinin Trabzon İl Göç İdaresi'nen aldığı iznin bitmesine 2 gün kaldığı, bu esnada eşinin göz altına alındığı, iki küçük çocuğuyla tek başına ve hamilelik nedeniyle sağlık sorunları varken Trabzon'a iznin bitiminde yetişemediği, geldiğinde ise artık geç kaldığından bahisle imza attırılmayarak hakkında işlem yapıldığı, salıverildikten sonra 2 gün içinde para tedarik edip Trabzon'a dönebilmesinin kültür ve eğitim durumu düşünüldüğünde imkansız olduğu ileri sürülerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması istemidir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davalı idare tarafından, davacının durumu incelendiğinde; ülkemizde illegal yollarla çıkış yapmak isterken İstanbul .... İlçe Emniyet Müdürlüğü görevli ekipler tarafından yakalandığı ve ikamet ili olan Trabzon iline gönderildiği, söz konusu davacının, İstanbul iline gitmek için idari makamlardan herhangi bir "Yol İzin Belgesi" almadığı ve ikamet yerini izinsiz bir şekilde terk ettiği ileri sürülerek davacının istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Samsun Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Davacının adli yardım talebinin ilk derece mahkemesince kabul edildiği ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 335. maddesinin 3. fıkrasında adli yardımın, hükmün kesinleşmesine kadar devam edeceği öngörüldüğünden, davacının istinaf dilekçesinde yer alan adli yardım talebi hakkında karar verilmeksizin işin esasına geçildi.
Dava, Afganistan uyruklu olan davacının, uluslararası koruma başvuru sahibi statüsünde iken 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 77/1-ç maddesinde belirtilen mazeretsiz olarak bildirim yükümlüğünü üç defa üst üste yerine getirmemesi, belirlenen ikamet yerine gitmemesi veya ikamet yerini izinsiz terk etmesi şeklindeki hükme aykırı hareket ettiğinden bahisle başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına dair Trabzon Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü'nün 22/05/2019 tarihli 8185 sayılı işleminin iptali istemine ilişkindir.
İdare Mahkemesi'nce; davacının 29.04.2019 ile 09.05.2019 tarihleri arasında akraba ziyareti için İstanbul ilinde bulunmak üzere yol izin belgesi aldığı, dolayısıyla davacının Trabzon ilinden İstanbul iline gidişinin ve anılan tarihlerde İstanbul'da bulunmasının meşru zemine dayandığı anlaşılmakla birlikte; davacı, İstanbul .... İlçe Emniyet Müdürlüğü ekiplerince yakalandıktan ve hakkında "illegal çıkışa teşebbüs" eyleminden işlem yapılarak 07.05.2019 tarihinde salıverildikten sonra süresinde ikamet ili olan Trabzon'a dönmek suretiyle başvuruda bulunmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla dava konusu işlemin sebebini, davacının "ikamet yerini izinsiz bir şekilde terk etmesi" değil, davacının "belirlenen ikamet yerine gitmemesi" oluşturduğu, bu itibarla, uluslararası koruma başvuru sahibi statüsünde bulunan davacıya uyması gereken yükümlülükler ve bunların ihlali durumunda karşılaşacağı yaptırımlar tebliğ edildiği halde, İstanbul ilinde illegal yollarla ülkemizden çıkış yapmak isterken yakalanan ve salıverildikten sonra izin bitimi süresinde Trabzon iline dönmediği açık olan davacının uluslarası korumabaşvurusunun geri çekilmiş sayılması yönünde tesis edilen dava konusu işlemde sonucu itibariyle hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 54. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendinde; Uluslararası koruma başvurusu reddedilen, uluslararası korumadan hariçte tutulan, başvurusu kabul edilemez olarak değerlendirilen, başvurusunu geri çeken, başvurusu geri çekilmiş sayılan, uluslararası koruma statüleri sona eren veya iptal edilenlerden haklarında verilen son karardan sonra bu Kanunun diğer hükümlerine göre Türkiye’de kalma hakkı bulunmayanlar hakkında sınır dışı etme kararı alınacağı hüküm altına alınmış bulunmaktadır.
6458 sayılı Kanun'un 'Başvuru sahibinin bilgilendirilmesi ve tercümanlık' başlıklı 70.maddesinde "(1) Başvuru sahibi, başvurusuyla ilgili takip edilecek usuller, başvurusunun değerlendirilmesi sürecindeki hak ve yükümlülükleri, yükümlülüklerini nasıl yerine getireceği ve bu yükümlülüklere uymaması ya da yetkililerle iş birliğinde bulunmaması hâlinde ortaya çıkabilecek muhtemel sonuçlar, itiraz usulleri ve süreleri konusunda kayıt esnasında bilgilendirilir. (2) Başvuru sahibinin talep etmesi hâlinde, başvuru, kayıt ve mülakat aşamalarındaki kişisel görüşmelerde tercümanlık hizmetleri sağlanır." hükmü, 'İkamet zorunluluğu ve bildirim yükümlülüğü' başlıklı 71.maddesinde "(1) Başvuru sahibine, kendisine gösterilen kabul ve barınma merkezinde, belirli bir yerde veya ilde ikamet etme zorunluluğu ile istenilen şekil ve sürelerde bildirimde bulunma gibi idari yükümlülükler getirilebilir.(2) Başvuru sahibi, adres kayıt sistemine kayıt yaptırmak ve ikamet adresini valiliğe bildirmekle yükümlüdür." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 77.maddesinde "(1) Başvuru sahibinin;
a) Başvurusunu geri çektiğini yazılı olarak beyan etmesi,
b) Mazeretsiz olarak mülakata üç defa üst üste gelmemesi,
c) İdari gözetim altında bulunduğu yerden kaçması,
ç) Mazeretsiz olarak; bildirim yükümlülüğünü üç defa üst üste yerine getirmemesi, belirlenen ikamet yerine gitmemesi veya ikamet yerini izinsiz terk etmesi,
d) Kişisel verilerinin alınmasına karşı çıkması,
e) Kayıt ve mülakattaki yükümlülüklerine uymaması, hâllerinde başvurusu geri çekilmiş kabul edilerek değerlendirme durdurulur." hükmüne, 'Hızlandırılmış değerlendirme' başlıklı 79.maddesinde"(1)Başvuru sahibinin;.... f) Başvurusunun geri çekilmiş sayılmasından sonra yeniden başvuruda bulunması, hâllerinde, başvurusu hızlandırılmış olarak değerlendirilir...." hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen Kanun hükümleriyle, siyasi ve idari icaplara aykırı hareket, örf ve adetle yahut siyasi icabatla telif edilemeyecek durum, kamu düzenini bozmak niyeti, kamu düzenini bozanlara katılmak yada yardım etmek amacıyla geldiğinin sezilmesi gibi durumlarda idareye yurtta kalmasına izin verilecek yabancılarla ilgili olarak karar alma konusunda geniş takdir yetkisi tanındığı açıktır. Bu bağlamda, yabancı uyruklu şahsın sınırdışı edilmesini ve yurda girişinin yasaklanmasını gerektiren durumların mutlaka suç niteliği taşıması ve bunun yargı kararıyla belirlenmiş olması zorunluğu bulunmamaktadır. Bu haliyle, idareye tanınan takdir yetkisi, yabancılar hukuku açısından dikkate alındığında, devletin hükümranlık haklarının doğal sonucu olup; kamu düzeninin korunması amaçlanmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının yasadışı yollarla 08.10.2018 tarihinde ülkemize giriş yaptığı, 22/02/2019 tarihinde Trabzon ilinde eşi refakatinde uluslararası koruma başvurusunda bulunduğu, bunun üzerine tercüman eşliğinde uyması gereken yükümlülükler ve bunların ihlali durumunda karşılaşacağı yaptırımların tebliğ edildiği, davacının 29.04.2019 ile 09.05.2019 tarihleri arasında akraba ziyareti için İstanbul ilinde bulunmak üzere yol izin belgesi aldığı, bu süreçte İstanbul .... İlçe Emniyet Müdürlüğü ekiplerince yakalandığı, "illegal çıkışa teşebbüs" yönünden hakkında işlem yapılarak ve 3 gün içerisinde Trabzon iline giderek müracaat etmesi gerektiği kendisine bildirilerek İstanbul İl Göç İdaresi Silivri Geri Gönderme Merkezi'nden 07.05.2019 tarihinde salıverildiği, bunun üzerine davacının ikamet yerini izinsiz bir şekilde terk ettiğinden bahisle 6458 sayılı Kanunun 77/1-ç maddesi uyarınca başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına dair Trabzon Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü'nün 22/05/2019 tarihli 8185 sayılı işleminin tesis edildiği ve bu kararın davacıya tebliğ edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, davacı yol izin belgesiyle ikamet yerini terk etmiş olup izinli olduğu dönem içinde illegal çıkışa teşebbüsten yakalanıp yine aynı dönem içinde, 07.05.2019 tarihinde, serbest bırakılmış ve 3 gün içinde ikamet yerine giderek müracaatta bulunması gerektiği belirtilmişse de; bu süreçte eşi ile birlikte hareket ettiği, eşinin İstanbul ilinde 20.05.2019 tarihinde idari gözetim altına alınarak 29.05.2019'da Kırklareli iline sevk edildiği, hamile olduğu ve parası olmadığı için eşi olmadan hareket edemediğini bildirdiği, dolayısıyla ikamet yerini izinsiz terk etmemiş olan ve mazeretsiz olarak ikamet yerine gitmediğinden bahsedilemeyecek olan davacının bu haliyle uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayısına ilişkin işlemde hukuka uyarlık aksi yöndeki Mahkeme kararında yasal isabet bulunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulüne, Trabzon İdare Mahkemesi'nin 13/11/2019 gün ve E:2019/600, K:2019/1185 sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, adli yardım kabul kararı nedeniyle davacıdan alınmayan ve aşağıda dökümü yapılan dava ve istinaf başvuru aşamasına ait toplam 441,30-TL yargılama giderlerinin (davalı idare harçtan muaf olduğundan) harçlara isabet eden 210,10-TL'sinin tahsiline yer olmadığına, 231,20-TL'lik posta gideri kısmının ise davalı idareden tahsil edilmesi için ilgili Vergi Dairesi Başkanlığı'na Mahkemesince müzekkere yazılmasına, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.700,00-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 11/03/2020 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. (¤¤)