(2709 S. K. m. 129) (657 S. K. m. 125, 130) (Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliği m. 28)
İSTEMİN ÖZETİ: Muğla İli, Dalaman Açık Ceza İnfaz Kurumunda, infaz ve koruma memuru olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/B-c maddesi uyarınca ''Kınama'' cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Dalaman Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü'nün 12/06/2018 tarih ve 2018/27 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; davacının baş memur geçtiği esnada oturduğu yerden kalkmaması fiilinin tek başına tam bir vicdani kanaat oluşturacak şekilde görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak fiili kapsamında sayılmasının hakkaniyet gereği mümkün olamayacağı, bunun dışında davacının disiplin suçu teşkil edecek başkaca bir isnat ve iddianın bulunmadığı, yine baş memurun geri dönerek davacıya hitaben ''Sen beni s.klemiyor musun, bilmem gereken birşey mi var, neden bana ısrarla saygısızlık yapıyorsun'' şeklinde uyarıda bulunması sonucu, davacının baş memur T.G. hakkında hakaret iddiasıyla Ortaca Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunması eyleminin ise; Anayasal bir hak olan dava hakkının kullanılması kapsamında olduğu ve kasıtlı olarak saygısızlık, itibarsızlaştırma ve bulunduğu konum gereği küçük düşürmeye çalışma eylemi kapsamında değerlendirilmesine olanak bulunmadığı, davacıya isnat edilen "Görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak" fiilinin sübuta ermediği, davacının eylemlerinin disiplin cezasını gerektirecek mahiyette olmadığı anlaşıldığından,657 sayılı Kanun'un 125/B-c maddesi uyarınca davacıya kınama cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilenMuğla2.İdareMahkemesinin 14/11/2019 gün ve E:2019/299, K:2019/1174 sayılı kararının; davalı idare tarafından, hiyerarşik disiplin gerektiği görev yapan davacının, disiplinsiz davranışının kurumda asayiş ve düzeni bozacağı disiplinsiz hareket ettiği, ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi İkinci İdari Dava Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava, Muğla İli Dalaman Açık Ceza İnfaz Kurumunda, infaz ve koruma memuru olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/B-c maddesi uyarınca ''Kınama'' cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Dalaman Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü'nün 12/06/2018 tarih ve 2018/27 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 125.maddesinin, birinci fıkrasının,(B/c) bendinde; "görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak," fiili, kınama cezası ile cezalandırmayı gerektiren haller arasında sayılmış, "Savunma hakkı" başlıklı 130. maddesinde ise; Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemeyeceği, soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen tarihte savunmasını yapmayan memurun savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı hükme bağlanmıştır.
Öte yandan, Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliğinin 28/4. maddesinde; savunma istem yazısının, disiplin soruşturması kapsamında tüm deliller toplanıp, disipline aykırı fiil veya hâl somut olarak belirlendikten sonra ilgilisine tebliğ edileceği kuralına yer verilmiştir.
Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler.
Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar pozitif olarak mevzuatla belirlenmekte, doktrin ve yargısal içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır. Buna göre, disiplin cezası verilebilmesi için kusurlu halin tespitinden sonra belli yasal süreler içinde ilgili memur hakkında tarafsız bir soruşturmacı görevlendirilerek disiplin soruşturması açılması, yapılacak soruşturmada varsa iddia sahipleri ile olayın açıklığa kavuşması için gerekli tanık ve davacının ifadelerinin alınması, lehe ve aleyhe olan tüm delillerin toplanarak olayın değerlendirilmesi ve ekleriyle birlikte soruşturma raporunun oluşturulması, davacıya isnat edilen fiil, söz konusu fiili ve kapsamında kaldığı Yasa maddesi belirtilmek suretiyle usulüne uygun şekilde ve sürede yazılı savunma hakkı tanınması, sonrasında disipline aykırı davranış olarak tespit edilen eylemin hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanarak eylemine uygun olan disiplin cezası maddesinin tayini ve uygulanması gerekmektedir.
Yine, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129/2. maddesi ve 657 sayılı Yasa'nın 130. maddesi uyarınca, savunma alınmadan disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmış olup, Anayasal güvenceye bağlanan savunma hakkının usulüne uygun olarak kullanılması için savunmanın; ilgili kişinin üzerine atılı disiplin suçuna dair tüm delillerin toplanması sonrası, süre verilmek suretiyle ve savunma istem yazısında, isnat edilen eylem açık ve net olarak belirtilerek alınması gerekmektedir. Aksi halde, hangi disiplin suçunu ne zaman ve ne şekilde işlediği ortaya konulmadan ilgiliden savunma istenilmesinin, savunma hakkının kısıtlanması anlamına geleceği açıktır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Dalaman Açık Ceza İnfaz Kurumunda, infaz ve koruma memuru olarak görev yapan davacının, 12/09/2017 tarihinde iç nizamiyede görev yaptığı esnada baş memur olan T.G'in 08:30 sıralarında günaydın diyerek iç nizamiyeden kuruma giriş yaptığı, davacının baş memurun giriş yaptığı esnada ayak ayak üstüne atmış bir şekilde oturmakta olduğu ve duruşunu hiç bozmadan oturmaya devam ettiği, bunun üzerine baş memurun geri dönerek davacıya hitaben ''Sen beni s.klemiyor musun, bilmem gereken birşey mi var, neden bana ısrarla saygısızlık yapıyorsun'' şeklinde uyarıda bulunduğu, bu olaydan bir süre sonra davacının baş memur T.G. hakkında hakaret iddiasıyla Ortaca Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduğu, davacının amirine karşı kasıtlı olarak saygısızlık, itibarsızlaştırma ve bulunduğu konum gereği küçük düşürmeye çalışma eylemlerini işlediğinden bahisle baş memur T.G'in 02/02/2018 tarihli şikayet dilekçesi ile disiplin soruşturmasına başlanıldığı, 16.02.2018 tarihinde davacıdan savunma istenildiği, davacının savunmasını 20.02.2018 tarihinde verdiği, olaya ilişkin tanık ifadelerinin ise 6 Şubat 2018 -7 Haziran 2018 tarihlerinde alındığı, 8 Haziran 2018 tarihinde düzenlenen soruşturma raporunda, davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/B-c maddesi uyarınca ''Görev Sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak'' fiilini işlediğinden bahisle ''Kınama'' cezasıyla cezalandırılmasının teklif edildiği, dava konusu Dalaman Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü'nün 12/06/2018 tarih ve 2018/27 sayılı işlemiyle davacının soruşturmacının teklifi doğrultusunda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/B-c maddesi uyarınca kınama cezası ile cezalandırıldığı anlaşılmaktadır.
Bakılan uyuşmazlıkta, soruşturmacı tarafından lehte ve aleyhte olan tüm deliller toplanarak, tanık ifadeleri alınarak disiplin soruşturması tamamlandıktan sonra soruşturmayı yapan muhakkik veya yetkili disiplin amiri tarafından isnat edilen fiil belirtilmek suretiyle 7 günden az olmamak üzere süre verilip davacının savunmasının istenilmesi gerekirken, soruşturmacı tarafından görevlendirme akabinde ifade mahiyetinde bulunan savunmasının alındığı, daha sonra tanık ifadelerinin alınması yoluna gidildiği, olay araştırılıp, fiil somutlaştırılmadan savunma istenildiği, sonrasında soruşturma raporunun hazırlandığı, henüz soruşturma tamamlanmadan alınan savunmaya dayanılarak disiplin cezası verildiği anlaşılmakla, soruşturma usulüne riayet edilmeksizin tesis edilen dava konusu disiplin cezasında hukuka uyarlık bulunmadığından, başvuruya konu Mahkeme kararının "Görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak" fiilinin sübuta ermediği yönündeki gerekçesi yerinde görülmemekte ise de, işlemin iptali yönündeki karar sonucu itibarıyla yerinde görülmüştür.
Açıklanan nedenlerle; Muğla 2. İdare Mahkemesinin 14/11/2019 gün ve E:2019/299, K:2019/1174 sayılı kararına yönelik davalı idare istinaf başvurusunun yukarıda yer verilen gerekçe ile reddine, aşağıda dökümü yapılan yargılama giderlerinin istinaf başvurusunda bulunan üzerinde bırakılmasına, yatırılan posta gideri avansından artan miktarın mahkemesince HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatırana iadesine, 24/11/2020 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)