İSTEMİN ÖZETİ: İskenderun Teknik Üniversitesi Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü İnşaat Mühendisliği Bölümü Tezli Yüksek Lisans öğrencisi olan davacının, 6 yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan başarı koşullarını yerine getiremediğinden bahisle İskenderun Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'nin 33/1 ve 33/2. Maddeleri gereğince ilişiğinin kesilmesine dair İskenderun Teknik Üniversitesi Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulunun 27/09/20 tarih ve 52/44 sayılı işlemin iptali talebiyle açılan davada; "...İskenderun Teknik Üniversitesi Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü İnşaat Mühendisliği Bölümü Tezli Yüksek Lisans öğrencisi olan davacının, 6 yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan başarı koşullarını yerine getiremediğinden bahisle İskenderun Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'nin 33/1 ve 33/2. maddeleri uyarınca ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı..." gerekçesiyle davanın reddine dair Hatay 2. İdare Mahkemesi'nin 15/04/2021 tarih ve E.2020/129 K:2021/405 sayılı kararının; davacı tarafından; tezli yüksek lisans çalışmasını belirlenen sürede tamamladığı, üniversite tarafından istenilen şatları yerine getirdiği ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davacının, İskenderun Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğine İlişkin Senato Esaslarının 13. maddesinde yer alan yayın şartını sağlayamadığından yüksek lisans tez savunma sınavına girmesinin mümkün olmadığı ve 6 yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan başarı koşullarını yerine getiremediğinden bahisle İskenderun Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'nin 33/1 ve 33/2. maddeleri gereğince ilişiğinin kesilmesine dair işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülerek istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Adana Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi'nce dava dosyası 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesi gereğince incelenerek işin gereği görüşüldü:
KARAR: Dava; Tezli Yüksek Lisans öğrencisi olan davacının, 6 yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan başarı koşullarını yerine getiremediğinden bahisle ilişiğinin kesilmesine dair 27/09/20 tarih ve 52/44 sayılı işlemin iptali talebiyle açılmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 44/c maddesinde; "........ Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 44/c maddesine dayanılarak hazırlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 7. maddesinde; "(1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır. (2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde yükseköğretim kurumunun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir....", 9. maddesinde; "(1) Tezli yüksek lisans programında eğitim alan bir öğrenci, elde ettiği sonuçları senato tarafından belirlenen yazım kurallarına uygun biçimde yazar ve tezini jüri önünde sözlü olarak savunur. (2) Yüksek lisans tezinin savunmasından önce ve düzeltme verilen tezlerde ise düzeltme ile birlikte öğrenci tezini tamamlayarak danışmanına sunar. Danışman tezin savunulabilir olduğuna ilişkin görüşü ile birlikte tezi enstitüye teslim eder. Enstitü söz konusu teze ilişkin intihal yazılım programı raporunu alarak danışmana ve jüri üyelerine gönderir. Rapordaki verilerde gerçek bir intihalin tespiti halinde gerekçesi ile birlikte karar verilmek üzere tez enstitü yönetim kuruluna gönderilir..... (4) Tez çalışmasını tamamlayan öğrenci, tezin istenen sayıda nüshasını tez danışmanına teslim eder. Danışman, tezin yazım kurallarına uygunluğu yönünden yazılı olarak belirttiği görüşü ile tezin nüshalarını anabilim/anasanat/bilim/sanat dalı/program başkanlığı aracılığıyla ilgili enstitüye gönderir......... (9) Tezi reddedilen öğrencinin talepte bulunması halinde, tezsiz yüksek lisans programının ders kredi yükü, proje yazımı ve benzeri gereklerini yerine getirmiş olmak kaydıyla kendisine tezsiz yüksek lisans diploması verilir." hükmüne yer verilmiştir.
İskenderun Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 33. maddesinde; "1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır. (2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde Üniversitenin öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin Üniversite ile ilişiği kesilir.", 35. maddesinde; "..... (4) Tez çalışmasını tamamlayan öğrenci, tezin istenen sayıda nüshasını tez danışmanına teslim eder. Danışman, tezin yazım kurallarına uygunluğu yönünden yazılı olarak belirttiği görüşü ile tezin nüshalarını EABDB aracılığıyla ilgili enstitüye gönderir. (5) ...... Tez sınavı, tez çalışmasının sunulması ve bunu izleyen soru-cevap bölümünden oluşur. Tez sınavı, öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alanın uzmanlarından oluşan dinleyicilerin katılımına açık ortamlarda gerçekleştirilir. (6) Tez sınavının tamamlanmasından sonra jüri tez hakkında salt çoğunlukla kabul, ret veya düzeltme kararı verir. Bu karar EABDB tarafından tez sınavını izleyen üç gün içinde ilgili enstitüye tutanakla bildirilir. (7) Tezi başarısız bulunarak reddedilen öğrencinin Üniversite ile ilişiği kesilir. (8) Tezi hakkında düzeltme kararı verilen öğrenci en geç üç ay içinde düzeltmeleri yapılan tezi aynı jüri önünde yeniden savunur. Bu savunma sonunda da başarısız bulunarak tezi kabul edilmeyen öğrencinin Üniversite ile ilişiği kesilir. (9) Tezi reddedilen öğrencinin talepte bulunması halinde, tezsiz yüksek lisans programının ders kredi yükü, proje yazımı ve benzeri gereklerini yerine getirmiş olmak kaydıyla kendisine tezsiz yüksek lisans diploması verilir." hükmüne yer verilmiştir.
Üniversitelerde Akademik Teşkilât Yönetmeliği'nin "Senato" başlıklı 5. maddesinde; "a) Kuruluş ve işleyişi: Senato rektörün başkanlığında, rektör yardımcıları, dekanlar ve her fakülteden, fakülte kurullarınca üç yıl için seçilecek birer öğretim üyesi ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul müdürlerinden oluşur. Senato, her öğretim yılı başında ve sonunda olmak üzere yılda en az iki defa toplanır. Rektör, gerekli gördüğü hallerde senatoyu toplantıya çağırır.
b) Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar:
1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayın faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak,
2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek,
3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak,
4) Üniversitenin yıllık eğitim-öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak.
5) Bir sınava bağlı olmayan fahri akademik unvanları vermek ve fakülte kurullarının bu konudaki önerilerini karara bağlamak,
6) Fakülte kurulları ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul kurullarının kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek karara bağlamak,
7) Üniversite yönetim kuruluna üye seçmek,
8) Kanun ve yönetmeliklerle kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır." hükmüne yer verilmiştir.
İskenderun Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğine İlişkin Senato Esaslarının 18/09/2018 tarih ve 11 sayılı Senato Kararı ile değişik 13. maddesinde; "Yüksek Lisans öğrenimine başlama tarihinden itibaren, öğrencinin tezi konusunda; ulusal veya uluslararası hakemli dergilerde en az bir ulusal makale yayımlanması veya kabul belgesi alması ve/veya makale formatında (tam metin) uluslararası bildiri (kongre, konferans, sempozyum) yayımlaması gerekir." hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının tetkikinden; davacının, İskenderun Teknik Üniversitesi Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü İnşaat Mühendisliği Bölümü Tezli Yüksek Lisans Programına 14/09/2007 yılında kayıt yaptırarak öğrenimine başladığı, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin Geçici 1. maddesi hükümlerinden yararlanarak azami öğrenim süresinin Yüksek Öğretim Kurumu Başkanlığının 13/06/2016 tarih ve 35253 sayılı yazısı gereği yeniden başlatıldığı ve bu sürenin başlangıç tarihi olarak 2016-2017 güz yarı yılının esas alındığı, devam eden öğrenim sürecinde davacı tarafından yüksek lisans tez çalışmasının tamamlandığı ve tez savunma sınavına girmek için başvuruda bulunduğu, bu başvuru üzerine İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı Kurulunun 23/05/2019 tarih ve 14 sayılı Kararı ile davacının tez çalışmasını tamamladığı ve yayın şartını sağladığından bahisle 10/06/2019 tarihinde tez savunma sınavına girebileceği hususunun Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsüne arz edildiği, bunun üzerine Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğünün 30/05/2019 tarih ve E.7718 sayılı yazısı ile "davacının, İskenderun Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğine İlişkin Senato Esaslarının 13. maddesinde yer alan; "Yüksek Lisans öğrenimine başlama tarihinden itibaren, öğrencinin tezi konusunda; ulusal veya uluslararası hakemli dergilerde en az bir ulusal makale yayımlanması veya kabul belgesi alması ve/veya makale formatında (tam metin) uluslararası bildiri (kongre, konferans, sempozyum) yayımlaması gerekir." hükmü gereği yayın şartını sağlayamadığından, yüksek lisans tez savunma sınavına girebilmesinin mümkün olmadığının belirtildiği, bunun üzerine davacı tarafından İskenderun Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü tarafından düzenlenen uluslararası konferansta 14/06/2019 tarihinde seminer verildiği ve bu seminerin Bildiriler Kitabında yayınladığı ve yayın şartını yerine getirdiğinden bahisle yeniden tez savunma sınavına girmek için başvuruda bulunulduğu, bu başvuru üzerine Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğünün 08/08/2019 tarih ve E.10842 sayılı yazısı ile "...bahse konu talebin Üniversite Senatosunca kabul edilen 2018-2019 eğitim öğretim yılı lisansüstü akademik takviminde (20/05/2019 - 10/06/2019) belirtilen tarihlere uymadığından, yüksek lisans tez savunma sınavı jürisinin oluşturulma talebiniz uygun görülmemiştir." şeklinde cevap verildiği ve akabinde davacının, 6 yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan başarı şartını yerine getiremediğinden bahisle İskenderun Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'nin 33/1 ve 33/2. maddeleri gereğince ilişiğinin kesilmesine dair İskenderun Teknik Üniversitesi Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulunun 27/09/2019 tarih ve 52/44 sayılı işleminin tesis edildiği, anılan işlemin iptali talebiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İdarelerin düzenleyici işlemler yapabilme yetkisi Anayasa'nın 124. maddesine dayanan anayasal bir yetki olması sebebiyle, idareler tarafından mevzuatla verilen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla düzenleyici işlemler yapılabileceği kuşkusuzdur. Ancak, bu düzenlemeler yapılırken, Anayasa'da yer alan hukuk devleti ilkesi gereğince, kazanılmış hak, haklı beklenti, idari faaliyetlerin belirliliği ve hukuki güven ilkesi gibi ilkelerin de göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, fiil ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.
Hukuk devleti ilkesinin vazgeçilmez unsurlarından biri olan "Hukuk güvenliği" ilkesi ise, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, fertlerin tüm fiil ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de kanuni düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, önceden oluşmuş hukuki durumların, sonradan yapılacak işlemlerle değiştirilmesi, hukuktan beklenen güvenle bağdaşmayacaktır.
Hukuk devleti ilkesinin temel gereklerinden biri de hiç kuşkusuz kazanılmış haklara saygı gösterilmesidir. "Kazanılmış hak" doktrinde, yürürlükteki hukuka uygun olarak doğan ve böylece kişiye özgü lehte sonuçlar doğurmuş, daha sonra mevzuat değişikliği ya da işlemin geri alınması gibi durumların varlığına rağmen hukuk düzenince korunması gereken bir hak olarak tanımlanmaktadır. İdarenin ister düzenleyici işlem, ister bir taahhüt, isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, fertlerin menfaatlerine ya da lehlerine olan bir neticeye ulaşabileceklerini ümit etmelerine de "haklı beklenti" denilmektedir. Hukuki belirlilik ve güvenlik ilkesi gereğince idareler düzenlemelerini önceden öngörülebilir ve kişilerin haklı beklentilerini gözardı etmeyecek şekilde yapmak mecburiyetindedir.
Bu bağlamda, gerek uluslararası gerek ulusal mevzuat hükümleri ile koruma altına alınmış olan eğitim hakkını kullanarak idareler tarafından yürürlüğe konulan düzenlemeler ve uygulamalar doğrultusunda Tezli Yüksek Lisans programına kabul edilen ilgililerin eğitimlerine devam ederken yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre elde etme beklentisi içinde oldukları kazanımların, idareler tarafından yürürlüğe konulan düzenlemede göz ardı edilmesi yukarıda belirtilen ilkelerle bağdaşmamaktadır.
İhtilaf konusu olayda; yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; tezli yüksek lisans programının en çok altı yarıyılda tamamlanması gerektiğinin ve bu süre içerisinde Üniversitenin öngördüğü başarı şartlarını/kıstaslarını yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin Üniversite ile ilişiği kesileceğinin belirlendiğinin görüldüğü, İskenderun Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğine İlişkin Senato Esaslarının 13. maddesinde yer alan; "Yüksek Lisans öğrenimine başlama tarihinden itibaren, öğrencinin tezi konusunda; ulusal veya uluslararası hakemli dergilerde en az bir ulusal makale yayımlanması veya kabul belgesi alması ve/veya makale formatında (tam metin) uluslararası bildiri (kongre, konferans, sempozyum) yayımlaması gerekir." hükmüne İskenderun Teknik Üniversitesi Senatosunun 18.09.2018 tarih ve 11 nolu toplantıda karar verildiği ve bahse konu senato kararının İnşaat Mühendisliği Anabilim dalı dahil bütün anabilim dallarına gönderildiği, ancak senato kararının davacıya tebliğ edilmediği, davacının tez aşamasını tamamlayarak tez savunma aşamasına geçtiği safhada, idarenin yaptığı düzenleme ve bu düzenlemelerin uygulanması sebebiyle Tezli Yüksek Lisans programına yerleştiği tarihte mezuniyet için yayın şartı olarak aranmayan "Yüksek Lisans öğrenimine başlama tarihinden itibaren, öğrencinin tezi konusunda; ulusal veya uluslararası hakemli dergilerde en az bir ulusal makale yayımlanması veya kabul belgesi alması ve/veya makale formatında (tam metin) uluslararası bildiri (kongre, konferans, sempozyum) yayımlaması gerekir." şartının davacı açısından aranması, Tezli Yüksek Lisans eğitimi ve devamında akademik bir kariyer için haklı beklentilerinin karşılanmasını sağlayacak nitelikte olmadığı görülmektedir.
Bu durumda, davacının Tezli Yüksek Lisans programına başladığı dönemde mezuniyet için yayın şartı olarak aranmayan "Yüksek Lisans öğrenimine başlama tarihinden itibaren, öğrencinin tezi konusunda; ulusal veya uluslararası hakemli dergilerde en az bir ulusal makale yayımlanması veya kabul belgesi alması ve/veya makale formatında (tam metin) uluslararası bildiri (kongre, konferans, sempozyum) yayımlaması gerekir." şartının, yapılan mevzuat değişikliğinden önce Tezli Yüksek Lisans programına başlayan ilgililer yönünden aranmaması, yukarıda aktarılan ilkeler ve mevzuat hükümleri bakımından hakkaniyet gereği olup, dava konusu düzenleme yürürlüğe konulurken haklı beklentilerin korunması ve bu yönde düzenleme yapılması gerekmekte iken, eğitimin tamamlanması durumunda elde edilme beklentisi içinde oluşan haklar korunmadan yürürlüğe konulan ve davacıya tebliğ edilmeyen düzenleme gereğince, İskenderun Teknik Üniversitesi Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü İnşaat Mühendisliği Bölümü Tezli Yüksek Lisans öğrencisi olan davacının, 6 yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan başarı şartlarını yerine getiremediğinden bahisle İskenderun Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'nin 33/1 ve 33/2. maddeleri gereğince ilişiğinin kesilmesine dair dava konusu işlemde ve davanın reddine dair mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.
SONUÇ: Açıklanan sebeplerle;
1- İstinaf başvurusunun KABULÜNE, İstinafa konu Hatay 2. İdare Mahkemesi'nin 15/04/2021 tarih ve E.2020/129 K:2021/405 sayılı kararının KALDIRILMASINA, dava konusu işlemin İPTALİNE,
2- Davacı tarafından dava aşamasında 211,80 TL ve istinaf aşamasında 248,10 TL olmak üzere sarf edilen toplam 459,90 TL muhakeme masrafının davalı idare tarafından davacıya ödenmesine, bakiye posta avansının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesini müteakiben Mahkemesince re'sen yatırana iadesine,
3- 2577 sayılı Kanun'un 46 maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde Danıştay’a temyiz yolu açık olmak üzere, 17.02.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.(¤¤)