İSTEMİN ÖZETİ: Davacı şirket tarafından, Bursa ili, Mudanya ilçesi, Halitpaşa Mahallesi, 12 Eylül Caddesi, No:48 adresinde faaliyette bulunan "K..." ünvanlı işyerine verilen 05.10.2012 tarih ve 2012/435 sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin Mudanya Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünün 11.11.2019 tarih ve 29101 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; "...Bursa İli, Mudanya İlçesi, Halitpaşa Mahallesi, 12 Eylül Caddesi, No:48 adresinde 1143 ada 1 parselde yer alan taşınmaz üzerinde faaliyette bulunan "Kıyı Balık Restaurant" ünvanlı işyerine ait 05.10.2012 tarih ve 2012/435 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 27.06.2019 tarih ve 8883 sayılı Kararı doğrultusunda iptaline ilişkin Mudanya Belediye Başkanlığı'nın dava konusu işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle verilen davanın reddine ilişkin Bursa 4. İdare Mahkemesinin 25/12/2020 tarih ve E:2019/620, K:2020/1151 sayılı kararının; davacı tarafından; 3194 sayılı Kanun'un geçici 16.maddesinde açık bir düzenleme bulunmamasına rağmen, "alınan yapı kayıt belgesinin; inşaa edilen yapıya geçici bir hukuki koruma sağladığı ve 2863 sayılı yasa kapsamındaki yapıları kapsamadığı" şeklindeki idare mahkemesi görüş ve tezinin tamamıyla hukuka aykırı olduğu, Kanunda, aksine bir düzenleme açıkça olmadıkça, yorum yolu ile bu kanun, şu kanun kapsamındaki yerleri kapsar, ya da kapsamaz demenin, açıkça Kanuna kanunun getiriliş amacına ve kanun koyucunun amaç ve iradesine aykırı olduğu, kanunların genel ve soyut hukuki metinler olduğu, eğer Kanun koyucunun bir konuyu ve/veya bir şeyi ya da bölgeyi Kanun kapsamından faydalandırmamak yani Kanun kapsamı dışında bırakmak istiyorsa bunu metinde açıkça belirteceğini, bundan ari olarak, hiç bir organ ve veya mercii tarafından Kanunda bu durum/ bu kapsam dışılık açıkça/lafzen yazılmadığı sürece, Kanun bunları kapsamaz diye bir yorum yapılamayacağı, davacı işletmeye ait balık restaurantın bulunduğu 1143 ada, 1 parselde kayıtlı iki katlı kargir ev olan dava konusu taşınmazla ilgili alınmış herhangi bir tescil kararı vs. bulunmadığı için, dava konusu taşınmazın, 2863 sayılı Yasa hükümlerine tabi olmadığının dosya kapsamından belli olduğu, işletmenin iştigal ettiği, iki katlı kargir ev niteliğindeki taşınmaz hakkında, Kültür Varlıklarını Koruma Kurullarınca alınmış herhangi bir tescil ve/veya kültür ve tabiat varlığı kaydı kararı bulunmadığı, hukuka aykırılık sebepleri muvacehesinde, istinaf konusu kararın kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu, istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Bursa Bölge İdare Mahkemesi İkinci İdari Dava Dairesince, dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:
KARAR: Dava, davacı şirket tarafından, Bursa ili, Mudanya ilçesi, Halitpaşa Mahallesi, 12 Eylül Caddesi, No:48 adresinde faaliyette bulunan "K..." ünvanlı işyerine verilen 05.10.2012 tarih ve 2012/435 sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin Mudanya Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünün 11.11.2019 tarih ve 29101 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde; "Kültür varlıkları"; tarih öncesi ve tarihi devirlere ait bilim, kültür, din ve güzel sanatlarla ilgili bulunan veya tarih öncesi ya da tarihi devirlerde sosyal yaşama konu olmuş bilimsel ve kültürel açıdan özgün değer taşıyan yer üstünde, yer altında veya su altındaki bütün taşınır ve taşınmaz varlıklardır.", "Korunma alanı"; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının muhafazaları veya tarihi çevre içinde korunmalarında etkinlik taşıyan korunması zorunlu olan alandır." olarak tanımlanmış, "Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları" başlıklı 6. maddesinde; "Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları: Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları şunlardır: a) Korunması gerekli tabiat varlıkları ile 19 uncu yüzyıl sonuna kadar yapılmış taşınmazlar, b) Belirlenen tarihten sonra yapılmış olup önem ve özellikleri bakımından Kültür ve Turizm Bakanlığınca korunmalarında gerek görülen taşınmazlar, c) Sit alanı içinde bulunan taşınmaz kültür varlıkları, d) Milli tarihimizdeki önemleri sebebiyle zaman kavramı ve tescil söz konusu olmaksızın Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunda büyük tarihi olaylara sahne olmuş binalar ve tesbit edilecek alanlar ile Mustafa Kemal ATATÜRK tarafından kullanılmış evler. Ancak, Koruma Kurullarınca mimari, tarihi, estetik, arkeolojik ve diğer önem ve özellikleri bakımından korunması gerekli bulunmadığı karar altına alınan taşınmazlar, korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı sayılmazlar. ( ... )" hükmüne, "Tespit ve tescil" başlıklı 7. maddesinde; "Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının ve doğal sit alanlarının tespiti, Kültür ve Turizm Bakanlığının koordinatörlüğünde ilgili ve faaliyetleri etkilenen kurum ve kuruluşların görüşü alınarak yapılır. Yapılacak tespitlerde, kültür ve tabiat varlıklarının tarih, sanat, bölge ve diğer özellikleri dikkate alınır. Devletin imkanları gözönünde tutularak, örnek durumda olan ve ait olduğu devrin özelliklerini yansıtan yeteri kadar eser, korunması gerekli kültür varlığı olarak belirlenir. Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili yapılan tespitler koruma bölge kurulu kararı ile tescil olunur." hükmüne, "Koruma Bölge Kurullarının görev, yetki ve çalışma şekli" başlıklı 57. maddesinde; "Koruma bölge kurulları, Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde olmak kaydıyla aşağıdaki işleri yapmakla görevli ve yetkilidir; a) Bakanlıkça tespit edilen veya ettirilen korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının tescilini yapmak, b) Korunması gerekli kültür varlıklarının gruplandırılmasını yapmak, c) Sit alanlarının tescilinden itibaren üç ay içinde geçiş dönemi yapı şartlarını belirlemek, d) Koruma amaçlı imar planları ile bunların her türlü değişikliklerini inceleyip karar almak, e) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının koruma alanlarının tespitini yapmak, f) Korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarından özelliklerini kaybetmiş olanlarının tescil kaydını kaldırmak, g) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarına ilişkin uygulamaya yönelik kararlar almak ( ... )" hükmüne, "Kararlara Uyma Zorunluluğu" başlıklı, 61/1. maddesinde, "Kamu kurum ve kuruluşları ve belediyeler ile gerçek ve tüzel kişiler, Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının kararlarına uymak zorundadır. ( ... )" hükmüne yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 'İşyerinde Aranacak Genel Şartlar' başlıklı 5/1-b maddesinde; 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamına giren gayrimenkullerin, tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve benzeri eğlence ve toplantı yerleri; fırın, lokanta, pastane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri; imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi işyerlerinin açılması hususunda kat maliklerinin oy birliği ile karar alması zorunluğu bulunduğu düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirketin, Bursa İli, Mudanya İlçesi, Halitpaşa Mahallesi, 12 Eylül Caddesi, No:48 adresinde faaliyette bulunan "K..." ünvanlı işyerinin ruhsat sahibi olduğu, belirtilen adresteki 1143 ada 1 parselde yer alan taşınmazda şikayet üzerine davalı idarece 29.05.2019 tarihinde yapılan inceleme neticesinde binanın teras bölümünde izin alınmadan ahşap taşıyıcı direkler üzerine makaslı sundurma çatı yapıldığı, yapının deniz tarafında sökülüp takılır malzemeden ahşap sundurmalar yapıldığı tespitine yer verilerek aynı tarihli 2/68 sayılı yapı tespit ve tatil zaptı tanzim edilerek inşaatın mühürlendiği, buna istinaden Mudanya Belediyesi Encümeni'nin 12.06.2019 tarih ve 2019/304 sayılı Kararı ile 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanarak inşaatın ruhsata uygun hale getirilmesi için 1 ay süre verildiği, 13.06.2019 tarihinde yapılan denetimde yapıda inşaata devam edildiği tespitine yer verilerek aynı tarihli 2/72 sayılı yapı tespit ve tatil zaptı tanzim edilerek inşaatın tekrar mühürlendiği, bu tutanağa istinaden Mudanya Belediyesi Encümeni'nin 19.06.2019 tarih ve 2019/330 sayılı Kararı ile 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanmasına ve söz konusu yapının yıkımına karar verildiği, dava konusu yapı ile ilgili 12.06.2019 tarihine kadar yapılan işlemlerin Mudanya Belediyesi Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün aynı tarih ve E.14678 sayılı yazısı ile yapıya ait 14.05.2019 tarih ve JVD8V279 sayılı Yapı Kayıt Belgesi bulunduğu da belirtilerek Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'na bildirildiği, Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 27.06.2019 tarih ve 8883 sayılı Kararı ile tespit edilen aykırı uygulamaların kaldırılarak sorumlular hakkında yasal işlem başlatılmasının davalı idareden istenildiği, Mudanya Belediyesi Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün 29.07.2019 tarih ve E.17917 sayılı yazısı ile 19.06.2019 tarihli Belediye Encümeni Kararı'na atıf yapılarak yapı kayıt belgesi bulunması nedeniyle yıkım işlemlerinde tereddüte düşüldüğü ve Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nden görüş beklenildiğinin bildirilmesi üzerine Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nün 23.10.2019 tarih ve E.876963 sayılı yazısı ile söz konusu yapının 2863 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğu, 8883 sayılı Kurul Kararı'na uyulması gerektiği belirtilerek tespit edilen aykırılıkların kaldırılarak varsa işletme ruhsatlarının iptal edilip her türlü ticari faaliyetinin engellenmesinin istenildiği, Mudanya Belediye Başkanlığı'nın 11.11.2019 tarih ve 29111 sayılı işlemi ile de davacı şirket adına verilen 05.10.2012 tarih ve 2012/435 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın iptali üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bakılan davada, Bursa Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nün 18.07.2009 tarih ve 4633 sayılı kararı ile uygun bulunan "Mudanya 1/1000 Ölçekli Mudanya Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Revizyonu"na ilişkin plan paftasından da dava konusu işyerinin bulunduğu taşınmazın tescilli sivil mimari yapı olmadığı ancak tescilli sivil mimari yapılan arasında kaldığının anlaşıldığı, kentsel sit alanında meskun konut alanında kalan bölgede korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının komşuluklarına veya kentsel sit alanında meskun konut alanında kalan taşınmazlarda faaliyet gösteren işyerlerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesi ya da verilen ruhsatın iptal edilmesine ilişkin olarak alınan bir Kurul kararının; dava konusu işyerinin bulunduğu taşınmazın kültür varlığı olduğuna ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin dava dosyasına sunulmadığı görülmektedir.
Bu durumda, dava konusu işlem; Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü'nün 23.10.2019 tarih ve E.876965 sayılı yazısıyla " kentsel sit sınırları içinde ve konut alanında yer alan restoranın işletme ruhsatlarının iptal edilerek ticari faaliyetinin engellenmesinin " istenildiği gerekçesiyle tesis edilmişse de davacıya ait işyerinin bulunduğu taşınmazın korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli yapılardan olmadığı ve dava konusu işyerinin açma ve çalışma ruhsatının iptali sonucunu doğuracak nitelikte bir koruma yüksek kurulu veya koruma bölge kurulu kararı bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddine ilişkin ilk derece mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle; davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Bursa 4. İdare Mahkemesinin 25/12/2020 tarih ve E:2019/620, K:2020/1151 sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan ve davacı tarafından karşılanan 1.213,35-TL yargılama gideri ile karar verildiği tarihte yürürlükte bulunana Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.550,00-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, YD itiraz aşamasında davalı idare tarafından yapılan 127,70-TL yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan kısmın talep edilmemesi halinde kararın kesinleşmesini takiben mahkemesince resen ilgilisine iadesine, kararın taraflara tebliğine, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde Dairemiz aracılığıyla Danıştay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 16.02.2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)