İSTEMİN ÖZETİ: Trabzon İdare Mahkemesi'nin 26/02/2020 günlü, E:2019/40, K:2020/214 Sayılı kararının; 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf kanun yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
CEVABIN ÖZETİ: Taşınmazlarının imar planında üniversite alanı olarak belirlendiği ve uzun yıllardır kamulaştırılmadığı, bu nedenle uğradıkları zararın bilirkişi raporu ile ortaya çıktığı, esasen taşınmaz değerinin çok daha fazla olduğu, kentin en güzel bölgesinde yer alan taşınmazlarına hukuken el atılmak suretiyle mülkiyet haklarını ihlal eden idarece, bu nedenle uğranılan zararın tazmini yolunda verilen idare mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Samsun Bölge İdare Mahkemesi İkinci İdari Dava Dairesince, Trabzon İdare Mahkemesi'nce tazminat isteminin kabulü yolunda verilen 26/02/2020 günlü, E:2019/40, K:2020/214 Sayılı karara karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda Dairemizce verilen 09/12/2020 günlü, E:2020/392, K:2020/49 Sayılı kararın, Danıştay Altıncı Dairesi'nin 24/03/2021 günlü, E:2021/2667 K:2021/4426 Sayılı kararı ile davanın devamı sırasında davacılardan F. A.'ın vefat etmesi nedeniyle 2577 Sayılı Kanun'un 26.maddesinin uygulanması amacıyla bozulması üzerine bozma kararına uyularak yapılan 28/10/2021 tarihli ara kararına rağmen ölen F. A. mirasçılarının davaya katılma isteminde bulunmadığı görülerek dava dosyası yeniden incelenmek suretiyle işin gereği görüşüldü:
KARAR: Dava; Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, Üniversite Mahallesi, Ortamahalle Mevkii, 330 parsel sayılı, davacıların hissedarı oldukları taşınmazın imar planında "üniversite alanı" olarak ayrılmış olmasına karşın uzun süredir kamulaştırılmaması nedeniyle mülkiyet hakkının kısıtlandığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık şimdilik 20.000,00-TL (artırılan tutarla birlikte 277.378,95-TL) tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Trabzon İdare Mahkemesi'nin 26/02/2020 günlü, E:2019/40, K:2020/214 Sayılı kararıyla; uzun yıllar programa alınmayan imar planının fiilen hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği; bu haliyle idarenin eyleminin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliğe sahip bulunan kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı için yeterli olduğu, bu bağlamda, davacılara ait taşınmazın imar planında kamusal kullanıma ayrılmış olması nedeniyle davacıların mülkiyet hakkı kullanımının engellendiği, bunun yanında, idarece belirsizliği telafi edecek herhangi bir hukuki karar alınmayarak arazi üzerindeki kısıtlamanın da halen devam ettiği, taşınmazın, cins ve nevini, yüzölçümünü, kıymetini etkileyebilecek bütün nitelik ve unsurlarını ve her unsurun ayrı ayrı değerini, varsa vergi beyanını, varsa resmi makamlarca yapılmış kıymet takdirlerini, arazi niteliğinde ise dava açma tarihindeki mevkii ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelirini, arsa niteliğinde ise dava açma tarihinden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre satış değerini, değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklamak suretiyle karşılaştırma yapılarak, bedelin tespitinde etkili olacak diğer objektif ölçüler ile iddia ve savunma dilekçelerinde öne sürülen diğer beyanlar da göz önünde bulundurularak, taşınmazın değerinin dava açma tarihi itibariyle hesap edilmesi amacıyla yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu bilirkişilerce hazırlanan rapor ve dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu taşınmazın hissedarları tarafından kamulaştırmasız el atma tazminatı ödenmesi istemiyle açılan davada taşınmazla ilgili olarak yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde dava konusu taşınmazın arsa m² bedelinin 990,00 TL olduğu, bu doğrultuda dava açma tarihi (10.01.2019) itibariyle imar planında üniversite alanında kalan 2.008,00 m²'lik taşınmaz için toplamda 1.987.920,00 TL'den ıslah miktarı da dikkate alınarak davacıların hissesine düşen bedel olan 277.378,95 TL (N. A.'a 114.687,68 TL, F. A.(K.)'a, 45.179,98 TL, M. E.'e 28.671,90 TL, A. Y.'a 31.495,65 TL, M. G.'a 7.167,96 TL, H. A.'ya 7.167,96 TL, M. G.'a 28.671,90 TL, Z. K..'ya 7.167,96 TL, N. G.'a 7.167,96 TL)'nin davacılara ödenmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davacıların 277.378,95 TL tazminat isteminin kabulüne karar verilmiştir.
Davalı idare tarafından; taşınmazın bulunduğu alana ilişkin 1/5000 ölçekli planın yargı kararı ile yürütmesinin durdurulduğu, kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminata hükmedilebilmesi için 1/1000 ölçekli planın yapılmasından itibaren 5 yıl geçmesi gerektiği, alana ilişkin planın yürütmesinin durdurulması nedeniyle bu koşulun gerçekleşmediği, taşınmaza ilişkin üniversitenin herhangi bir kamulaştırma kararı almadığı, arsaya herhangi bir el atmanın da söz konusu olmadığı, Trabzon Belediye Meclisinin 06/12/2012 tarih ve 294 Sayılı kararına göre ilgili parselin bulunduğu alan üniversite alanı olarak düzenlendiği, emsal taşınmaz ile dava konusu taşınmazı karşılaştırıldığında Yargıtayın bu husustaki değerlendirmesine uyulmadığı, bilirkişi raporuna karşı itirazların dikkate alınmadan ve yeni bir bilirkişi raporu alınmadan verilen kararın hukuka aykırı olduğu, hukuki el atma dosyalarında ilgili taşınmazın tesciline ilişkin mevzuatta, uygulamada ve doktrinde fikir birliği bulunmadığı, hukuki el atılan taşınmazların tescili için Anayasanın 125/4 maddesi ve 2577 Sayılı kanunun 2/2 maddesine göre idarenin yargı kararları ile işlem yapmaya zorlanamayacağı ilkesinden hareketle idarece mahkemelerinin tescil kararı veremeyeceği, dolayısıyla asliye hukuk mahkemelerinde ayrıca bir tescil davası açılması yönündeki görüşler bulunsa da, bu görüşlerin hukuki anlamda yerinde olmadığının görüleceği ileri sürülerek anılan karara karşı istinaf başvurusunda bulunulmakta ve kararın kaldırılması istenilmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, bakılmakta olan davanın ilk defa 10.01.2019 tarihinde havale edilen dilekçeyle hissedarı oldukları taşınmazın imar planında üniversite alanına ayrılmak suretiyle tasarruf haklarının kısıtlanmasından kaynaklı zararın tazmini istemiyle taşınmazın dokuz hissedarı tarafından birlikte açıldığı, davanın kabulü yolundaki Trabzon İdare Mahkemesi kararının idarece istinafı üzerine henüz istinaf başvurusu hakkında bir karar verilmeden önce 28/11/2020 tarihinde davacılardan F. A.'ın vefat ettiği, dosya içinde bulunan Trabzon 2.Sulh Hukuk Mahkemesi kararına göre vefat eden F. A.'ın altı mirasçısı bulunmasına rağmen bu mirasçılardan iki tanesinin davaya katıldığı ancak dört mirasçının davaya katılma yolunda herhangi bir başvurusunun bulunmadığı, Danıştay Altıncı Dairesi tarafından da 2577 Sayılı Kanun'un 26.maddesi uyarınca davaya katılmayan dört mirasçının davayı takip edip etmeyeceğinin saptanması amacıyla kararımızın bozularak dosyanın Dairemize gönderildiği, davanın konusunun, vefat eden davacı F. A.'ın hissedar olduğu taşınmazın imar planı kararı ile kısıtlanması nedeniyle uğranılan zararın tazminine ilişkin olması nedeniyle uyuşmazlığın yalnızca davacıyı ilgilendiren uyuşmazlıklardan olmadığı, bu nedenle gerçek kişi olan davacının ölümü nedeniyle bakılan davanın mirasçılar tarafından takibinin olanaklı olduğu gözetilerek yapılan 28/10/2021 tarihli ara kararı ile ölen F. A. mirasçılarının davaya katılması için kendilerine süre tanınmasına rağmen Danıştay aşamasında davaya katılan F. A. mirasçıları İ. H. Ç. ile N. A. dışındaki mirasçıların davaya katılma isteminde bulunmadıkları görülmekte olup; fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak 20.000,00-TL olarak açılan davada, bilirkişi tarafından hesaplanan ve vefat eden F. A.'ın tüm hisseleri de gözetilerek belirlenen toplam miktar olan 277.378,95-TL üzerinden miktar artırımına konu edilen davada, F. A. mirasçıları 46891823… TC Kimlik numaralı M. S. A., 46888823… TC Kimlik numaralı Ş. A., 46882824… TC Kimlik numaralı A. A. ve 46876824… TC Kimlik numaralı E. S.'in davaya katılmamaları nedeniyle hisselerine isabet eden tutara yönelik davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede; dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu taşınmazın hissedarları tarafından kamulaştırmasız el atma tazminatı ödenmesi istemiyle açılan davada taşınmazla ilgili olarak yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde dava konusu taşınmazın arsa m² bedelinin 990,00 TL olduğu, bu doğrultuda dava açma tarihi (10.01.2019) itibariyle imar planında üniversite alanında kalan 2.008,00 m²'lik taşınmaz için toplamda 1.987.920,00 TL'den artırım miktarı ve vefat eden yerine davaya katılmayanlar da dikkate alınarak davacıların hissesine düşen bedel olan 247.258,97 TL (N. A.'a 122.217,67 TL (7.529,99 TL'si F. A. mirasçısı olması nedeniyle) M. E.'e 28.671,90 TL, A. Y.'a 31.495,65 TL, M. G.'a 7.167,96 TL, H. A.'ya 7.167,96 TL, M. G.'a 28.671,90 TL, Z. K..'ya 7.167,96 TL, N. G.'a 7.167,96 TL ve İ. H.Ç.'na 7529,99 TL)'nin davacılara ödenmesi, bunu aşan 30.119,98 TL tazminat isteminin ise reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, Trabzon İdare Mahkemesince verilen istinaf başvurusuna konu 26/02/2020 günlü, E:2019/40, K:2020/214 Sayılı kararın tazminat isteminin 247.258,97 TL'lik kısmının kabulüyle anılan tazminatın 20.000,00 TL'lik kısmı yönünden dava açma tarihi tarihi olan 10.01.2019 tarihinden itibaren, 227.258,97 TL yönünden ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 13.08.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden alınarak davacılara ödenmesine ilişkin kısmı hukuka uygun bulunduğundan bu kısma karşı davalı idare istinaf başvurusunun reddine, istinaf başvurusunun kısmen kabulüyle kararın 30.119,98 TL tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmının kaldırılmasına, bu kısma yönelik davanın reddine, dava sonuç olarak kısmen kabul (247.258,97 TL), kısmen ret (30.119,98 TL) ile sonuçlandığından, dava aşamasına ait 2.158,50.- TL yargılama giderinin tarafların haklılık durumu da gözetilerek takdiren belirlenen 2.000,00- TL'lik kısmı ile kararın verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.550,00-TL vekalet ücretinin davalı idarece davacılara ödenmesine, kalan kısmın davacılar üzerinde bırakılmasına, istinaf ve temyiz aşamasında davalı idare tarafından yapılan toplam 275,50 TL posta giderinin 50,00 TL'lik kısmı ile kararın verildiği tarih itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.550.00-TL vekalet ücretinin davacılar tarafından davalı idareye verilmesine, kalan kısmın davalı idare üzerinde bırakılmasına, artan posta gideri avansının kararın kesinleşmesinden sonra davalı idareye iadesine, 2577 Sayılı Kanun'un 46/b maddesi uyarınca, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay'da temyiz yolu açık olmak üzere, 02/02/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)