(926 S. K. m. 118) (Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği m. 6, 14, 63, 65)
İSTEMİN ÖZETİ: Muğla ili, Marmaris ilçesi, Aksaz Deniz Üs komutanlığı emrinde Astsubay Çavuş unvanıyla çalışmakta iken sağlık durumundan dolayı kara teşkili birliğinde geçici görevlendirilmiş olan davacının, tekrar yüzer birlik lojistik destek gemileri ve firkateynlerde görevlendirilmesine ilişkin 08/05/2020 tarih ve 37347158-124-4062-49 sayılı işlemin iptali talebiyle açtığı davada; "... yukarıda metnine yer verilen mevzuat ve yapılan açıklamalar uyarınca her ne kadar hareket hastalığı teşhisi konulan davacının sevk edildiği hastanelerce denizin kıyı teşkillerinde görev yapması uygundur yönünde raporlar tanzim edildiği görülse de, bu durumun mevzuat gereği görevini yüzer birliklerde icra etmesine engel olmadığı, denizin kara birliklerinde görevlendirme noktasında idareye takdir hakkı tanındığı, takdir hakkının da keyfi kullanıldığı noktasında dosyada herhangi bir bilgi ve belgenin öne sürülmediği, işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sunucuna varılmıştır." gerekçesiyle davanın reddine ilişkin Muğla 2. İdare Mahkemesinin 10/12/2021 gün ve E:2020/1061, K:2021/1528 sayılı kararının; branşı kapsamında görev yapabileceği savaş gemilerinde çalışamayacağı ilgili sağlık kurulu raporlarında belirtildiği halde eski branşına döndürüldüğü, kendisinin denizin kara teşkillerine alındığı bir yıllık süreçte rahatsızlığının tedavisiyle ilgileneceği, tedavi ve nekâhet hâlinin sona ermeden yüzer birliklere dâhil edilmesinin Anayasa'yla korunan ve uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerin ihlali anlamına geldiği ileri sürülerek istinaf yoluyla kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davacının rahatsızlığının başladığı TCG Poyraz komutanlığından deniz şartlarında daha az etkileneceği lojistik destek gemileri veya firkateynlerde görevlendirilmesi konusunda Deniz Kuvvetleri Komutanlığının 08.05.2020 tarihli olurunun alındığı, tesis edilen işlemlerde usule ve yasal mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek istinaf isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesince, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava; Muğla ili, Marmaris ilçesi, Aksaz Deniz Üs komutanlığı emrinde Astsubay Çavuş unvanıyla çalışmakta iken sağlık durumundan dolayı kara teşkili birliğinde geçici görevlendirilmiş olan davacının, tekrar yüzer birlik lojistik destek gemileri ve fırkateynlerde görevlendirilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunun 118 inci maddesinde; subayların ve astsubayların atanma ve yer değiştirmelerinin, hizmetin aksatılmadan yürütülmesi esasına bağlı olarak; memleketin ekonomik, sosyal, iklim ve ulaştırma durumları ile kültür ve sağlık durumları ve bunlara benzer yer ve bölge şartları gözönüne alınarak tespit edilecek bölgelere ve garnizonlara:
a) Meslek programları, meslek içi eğitim esasları ve kadro ihtiyacı,
b) Sağlık durumu,
c) İdari, asayiş ve zaruri sebepler,
d) İstekli bulunduğu yerler.”
esasları da dikkati nazara alınarak sıra ile yapılacağı öngörülmüştür.
18/12/2005 tarihli ve 26027 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliğinin “Hizmet ihtiyacına göre değişik garnizonlara atama ilkesi” başlıklı 6"ncı maddesinde; subay ve astsubayların, Türk Silahlı Kuvvetlerinin hizmet ihtiyacı esas alınarak ve bu Yönetmelikte düzenlenmiş esaslar kapsamında, meslek hayatları boyunca değişik garnizonlarda vazife görecek şekilde atama işlemine tâbi tutulacakları, 14 üncü maddesinde; subay ve astsubayların atamalarının, hizmetin aksatılmadan yürütülmesi esasına ve hizmet ihtiyacı prensibine uygun olarak ve
a) Meslek programları ve meslek içi eğitim esasları,
b) Kadro ihtiyaçları,
c) Kıta hizmeti zorunluluğu,
ç) Terfi durumu,
d) Sınıf, branş ve ihtisasları,
e) Kendisinin, eşinin ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının atamaya esas hayati önemi haiz sağlık durumları,
f) İdari, asayiş ve zaruri sebepler,
g) Personelin atanma isteğinde belirttiği yerler.
kriterleri dikkate alınarak Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından atama yönergelerinde belirtilen garnizonlar arasında sıra ile yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Yine aynı Yönetmeliğin “Garnizon dereceleri” başlıklı 63"üncü maddesinde; Deniz Kuvvetleri mensupları için atama bakımından kadrolarda mevcut hizmet yerlerinin Kara Birlikleri ve Yüzer Birlikler olarak ikiye ve bu kapsamda 5 ayrı dereceye (Kara Birlikleri 1, 2, 3 ve 4 üncü dereceler, Yüzer Birlikler 5 inci derece) ayrıldığı, garnizonların Deniz Kuvvetleri Komutanlığınca belirlenen derecelerine ait listenin Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Atama Yönergesinde gösterileceği ifade edilmiş, “Garnizon hizmet süreleri” başlıklı 65 inci maddesinde; Subay ve Astsubayların kara ve yüzer birliklerdeki hizmet sürelerinin:
a) Kara birliklerinde 1 ve 2. derece garnizonlarında asgari 3 yıl, 3 ve 4"üncü derece garnizonlarında ise asgari 2 yıl kalış süresi uygulanacağı, hizmetin gereği ve benzeri zaruri sebeplerle personelin kara birliklerinde kalış sürelerinin uzatılıp kısaltılabileceği,
b) Yüzer birliklerin 5"inci garnizon derecelerine karşılık geldiği, yüzer birliklere yönelik olarak muharip sınıf subay ve astsubaylar için hizmetin yüzer birliklerde geçirilmesinin esas olduğu, yüzer birliklerde garnizon kalış süresinin uygulanmayacağı kural altına alınmıştır.
Mezkûr Yönetmelik uyarınca çıkarılmış Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Atama Yönergesi (DKY 51-18) ile de, kara birliklerinin bulunduğu garnizonlar ve dereceleri belirlenmiş, Yönetmeliğin 65"inci maddesi hükmü tekrarlanarak 1 ve 2"nci derece garnizonlarda hizmet süresinin asgari 3 yıl, 3 ve 4"üncü derece garnizonlarda ise asgari 2 yıl olacağı, yüzer birliklerde garnizon kalış süresi bulunmadığı belirtilmiştir.
Diğer yandan; 11/11/2016 tarihli ve 29885 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinin, 1. maddesinde, 'bu Yönetmeliğin, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensubu olan personel, öğrenciler ve bunların adaylarının Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığındaki görevlere uyarlık bakımından sağlık yeteneklerini tespit etmeyi ve barışta ve savaşta yapılacak sağlık işlemlerini düzenlemeyi amaçladığı, 20.maddesinde; sağlık kurulu raporu nedeniyle sınıf veya branş değiştirmesi gereken erbaş ve erlerin Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından sağlık yeteneklerine uygun başka bir sınıfa veya branşa geçirileceği, 52.maddesinde, denizde görev yapmaya engel hastalığı tespit edilen veya hastalığının deniz şartlarından olumsuz etkileneceği değerlendirilen subay ve astsubayların, sağlık kurulu kararıyla deniz görevlerinden geçici olarak alınacakları, düzenlenen raporlarda denizde görev yapmasına engel olan bilimsel gerekçelerin belirtileceği, bu personel hakkında, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı birliklerinin kıyı teşkillerinde geçici olarak en çok iki yıl (ruh sağlığı ve hastalıkları için en çok bir yıl) süreyle “Denizin Kıyı Teşkillerinde Görev Yapması Uygundur” kararlı sağlık kurulu raporu düzenleneceği, bunların süre sonunda yeniden sağlık kurulu muayenesine gönderilecekleri ve alacakları raporlara göre haklarında kesin işlem yapılacağı, bununla birlikte “Hareket Hastalığı”(21(A)/5) kararının, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı personelinin sınıfı görevlerini ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personelinin sınıfı/branşı görevlerini yüzer birliklerde icra etmelerine engel oluşturmadığı, bu tanıyı alan personelin, deniz şartlarından daha az etkileneceği yüzer birliklerde veya denizin kara birliklerinde görevlendirilmesi hususunun Deniz Kuvvetleri Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından kararlaştırılacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının, Astsubay Çavuş olarak görev yaptığı TCG Poyraz hücumbotunda rahatsızlanması üzerine yetkili sağlık kurulunca "Hareket Hastalığı" tanısı konularak bir yıl süreyle denizin kara teşkillerinde çalışması uygundur kararı verildiği, bu karara istinaden geçici olarak kara teşkili birliği olan Güney Grup Komutanlığı'na görevlendirmesinin yapıldığı, akabinde ilgili yönetmelik hükmünde yapılan değişiklik sonrasında yüzer birlik olan lojistik destek gemileri veya firkateynlerde görevlendirilmesine yönelik Deniz Kuvvetleri Komutanlığının 08/05/2020 tarih ve 37347158-124-4062-49 sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine, bu işlemin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta; davacının Muğla ili, Marmaris Aksaz Deniz Üs komutanlığına bağlı Astsubay Çavuş olarak görev yaptığı TCG Poyraz hücumbotunda rahatsızlanması üzerine Marmaris Devlet Hastanesine sevk edildiği, burada 18/02/2020 tarihli rapor ile hareket hastalığı tanısı konularak ''bir yıl süre ile denizin kıyı teşkillerinde görev yapması uygundur.'' kararının verildiği, akabinde kontrol muayenesi maksadıyla Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edildiği, burada da tekrar hareket hastalığı tanısı koyularak 18/03/2020 tarihli rapor ile ''bir yıl süre ile denizin kıyı teşkillerinde görev yapması uygundur.'' kararının verildiği, verilen raporlar doğrultusunda geçici olarak kara teşkili birliği olan Güney Grup Komutanlığı'na görevlendirmesinin yapıldığı, akabinde 15/04/2020 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine eklenen "Bununla birlikte “Hareket Hastalığı”(21(A)/5) karan, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı personelinin sınıfı görevlerini ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personelinin sınıfı/branşı görevlerini yüzer birliklerde icra etmelerine engel değildir. Bu tanıyı alan personelin, deniz şartlarından daha az etkileneceği yüzer birliklerde veya denizin kara birliklerinde görevlendirilmesi hususu Deniz Kuvvetleri Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından karar verilir.'' hükmü uyarınca dava konusu işlemle davacının yüzer birlik olan lojistik destek gemileri veya fırkateynlerde görevlendirilmesine karar verildiği görülmektedir.
Her ne kadar davalı idarece "Motorcu sınıfı astsubaylar için olumsuz deniz şartlarından en az etkilenen yüzer unsurun lojistik destek gemileri ve fırkateynler olduğundan" hareketle davacının ataması lojistik destek gemisi sınıfındaki TCG Akar Komutanlığına yapılmış ise de, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi sağlık kurulu tarafından davacı hakkında "Hareket Hastalığı" teşhisine istinaden düzenlenen 18.03.2020 tarihli rapor ile verilen "bir yıl süre ile denizin kıyı teşkillerinde görev yapması uygundur" kararı bulunmasına rağmen, davacının sağlık durumunun yönetmelikte yapılan değişiklik sonrası bahsi geçen "deniz şartlarından daha az etkileneceği yüzer birliklerde görev yapmasına engel oluşturmayacağı" hususunun, sağlık kuruluna sevki yapılarak bilimsel gerekçelerinin belirtildiği rapor ile ortaya konulmaksızın Deniz Kuvvetleri Komutanlığınca yapılan değerlendirmeye istinaden davacının yüzer birlikler bünyesinde görevlendirilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk, davanın reddine dair Mahkeme kararında yasal isabet bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun kabulüne, Muğla 2. İdare Mahkemesinin 10/12/2021 gün ve E:2020/1061, K:2021/1528 sayılı istinaf başvurusuna konu kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, davacı tarafından yapılan aşağıda dökümü gösterilen 990,70.-TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.550,00.-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, yatırılan posta gideri avansından artan miktarın Mahkemesince ilgilisine iadesine, kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu Mahkemeye gönderilmesine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45/6 ve 46. maddeleri uyarınca kesin olarak, 17/03/2022 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)