1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/1/Ş.YA.-00/1 (ÖNARAŞTIRMA)
Karar Sayısı : 00-25/258-140
Karar Tarihi : 04.07.2000
A- DOSYA KONUSU: Bölgesindeki yeniden satıcılar üzerindeki
uygulamaları ile Fruko, Tamek, Pepsi-Cola ve Yedigün Kadirli Başbayisi
İbrahim Döğüşçü tarafından 4054 sayılı Kanun'un ihlal edildiği iddiası.
B- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU.
Üyeler : Dr. Kemal EROL (İkinci Başkan), Mehmet Zeki UZUN,
Sadık KUTLU, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK,
A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER.
C- RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Bülent GÖKDEMİR.
D- ŞİKAYET EDENLER:
- Ahmet NOMANOĞLU (Nomanoğlu Bakkaliyesi)
Pazar Mah., Dervişpaşa Cad., No:109/A, Kadirli/OSMANİYE
- Ahmet KÖSECE (Burak Ticaret)
C.Topel Mah., Osmaniye Cad., No:14, Kadirli/OSMANİYE
- Eşref KÜÇÜKYILMAZ (Yılmaz Ticaret)
Pazar Mah., Park Cad., Kadirli/OSMANİYE
- Galip KADIOĞLU (Kadıoğlu Ticaret)
7 Mart Mah., Andırın Cad., Mezarlık Karşısı, Kadirli/OSMANİYE
- Süleyman AKDAĞ (Akdağ Pazarlama)
Pazar Mah., Park Cad., No:18, Kadirli/OSMANİYE
- Kasım YASDI (YASDIOĞLU Ticaret)
Pazar Mah., Eski Sebze Hali İçi, No:69, Pazar Mah., Park Cad.,
Kadirli/OSMANİYE
E- HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Fruko, Tamek, Pepsi-Cola ve Yedigün Baş Bayii İbrahim DÖĞÜŞÇÜ
Köprübaşı Belediye Dükkanları, Kadirli/OSMANİYE
2 REKABET KURUMU
F- İDDİALARIN ÖZETİ:
Kadirli ilçe merkezi ve çevresinde Fruko - Tamek Meşrubat Pazarlama ve
Ticaret A.Ş.’nin ürettiği Pepsi-Cola, Tamek, Yedigün gibi meşrubatların münhasır
dağıtıcısı olan Fruko, Tamek, Pepsi-Cola ve Yedigün Kadirli Başbayii sahibi İbrahim
Döğüşçü’nün, söz konusu ürünleri kendisinden değil de Adana’da bulunan çeşitli
bayilerden satın aldıkları ve bu yolla haksız kazanç sağladıkları gerekçesiyle
mahkemeye başvurduğu ve T.C. Kadirli Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.07.1999
tarih ve 1999/97-98 sayılı kararı ile yetkili bayi dışındaki yerlerden alınan içecek
kolaların üzerine satışlarının durdurulması için ihtiyati tedbir konulduğu ve bu yolla
mağdur edildikleri.
G- DOSYA EVRELERİ:
Dosya konusu iddia ile Kurum kayıtlarına 11.08.1999 tarih, 2594 sayı ile giren
ve Kadirli’de faaliyet gösteren 6 teşebbüs sahibinin imzasını içeren şikayet
başvurusu üzerine, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 55/1’inci
maddesi uyarınca hazırlanan 12.01.2000 tarih, D3/1/Ş.YA.-00/1 sayılı İlk İnceleme
Raporu, 25.01.2000 tarih, 00-4 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek, 00-4/34-16
sayılı karar ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 40/1’inci
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
Anılan karar uyarınca ve 4054 sayılı Kanun’un 40’ıncı maddesi uyarınca,
Raportörler Şahin YAVUZ ve Bülent GÖKDEMİR tarafından düzenlenen 15.06.2000
tarih, D3/Ş.YA.-00/2 sayılı Önaraştırma Raporu, 00-25 sayılı Kurul toplantısında ele
alınmıştır.
H- RAPORTÖR GÖRÜŞÜ:
Dosya konusuna ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
şikayetin reddedilmesi gerektiği .
İ- DEĞERLENDİRME:
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, mal ve hizmet
piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma, karar ve
uygulamaları ve piyasaya hakim olan teşebbüslerin bu hakimiyetlerini kötüye
kullanmalarını önlemek, bunun için gerekli düzenleme ve denetlemeleri yaparak
rekabetin korunmasını sağlamayı amaçlamaktadır. Bu amacı gerçekleştirmek üzere
oluşturulan Rekabet Kurumu, idari ve mali özerkliğe sahip idari bir kurum
niteliğindedir.
Söz konusu olayda, Kadirli bölgesinde Fruko – Tamek ürünlerinin yeniden
satışı konusunda faaliyet gösteren yetkili ana dağıtıcı, sağlayıcı teşebbüs ile yaptığı
anlaşmaya dayanarak, bölgesinde mutlak olarak topraksal korumaya sahip olduğu
savından hareketle, diğer yeniden satıcıların (toptancı) bölge dışından temin ettikleri
malları bölge içinde satmalarının, mevcut anlaşma hükümleri dolayısıyla haksız
3 REKABET KURUMU
kazanç sayılması gerektiği iddiasıyla mahkemeye başvurmuş ve talebi mahkemece
ilk aşamada kabul edilip, konu ile ilgili ihtiyati tedbir alınmasına karar verilmiştir.
Davacı, faaliyet gösterdiği bölgede tek satıcı olmasını ve başka yeniden
satıcıların diğer bölgelerden aldıkları ürünleri o bölgede satmalarının, sağlayıcı
teşebbüs Fruko – Tamek Meşrubat Pazarlama ve Ticaret A.Ş. ile yaptığı anlaşma
dolayısıyla mümkün olmadığını ileri sürmektedir. Mezkur yeniden satıcılık
anlaşmasının 1 inci maddesinde “…piyasa ve BAYİ’nin faaliyet durumuna göre
FRUKO – TAMEK aynı satış bölgesinde doğrudan doğruya veya başka aracılar
marifetiyle de mamullerinin satış ve tevzii cihetine gidebilecektir...” hükmü yer
almaktadır. Söz konusu hüküm yeniden satıcıya tahsis edilen bölgenin münhasır
bölge olma özelliğini ortadan kaldırmaktadır. Kaldı ki; yapılan anlaşma tek elden
dağıtım anlaşması niteliğinde olsa ve yeniden satıcıya münhasır bölge tahsis edilmiş
olsa bile, sağlayıcının ya da yeniden dağıtıcının satışa sunulan malların belirlenmiş
bölgeler arası ticaretini (paralel ticaret) fiili ya da anlaşma yoluyla engelleyebilmesi
veya tek elden dağıtım anlaşması hükümlerinin bu şekilde yorumlanabilmesi
mümkün değildir. Böyle bir uygulama, 4054 sayılı Kanun’un 5 inci maddesi
doğrultusunda çıkarılan grup muafiyet tebliğlerinin izin verdiği rekabet sınırlamaları
kapsamını aşacağından, aynı Kanun’un 4 üncü maddesinde sayılan yasaklar
kapsamına girecektir.
Diğer taraftan, gerek marka sahibi Fruko – Tamek’in, gerekse Kadirli
bölgesinde markasını kullanmasına izin verdiği bölge bayisinin marka hakkına
dayanarak da, diğer bölgelerde satışa sunulmuş mamullerin üçüncü kişiler
tarafından Kadirli bölgesinde tekrar satışa sunulmasını (paralel ticaret) önleme
yetkisi ve hakkı bulunmamaktadır.
Belirlenmiş bölgeler arası paralel ticaretin engellenmesi, 4054 sayılı
Kanun’nun yasak saydığı fiillerden olup, grup muafiyetleri tebliğlerinin de izin verdiği
rekabet sınırlamaları arasında bulunmamaktadır. Ancak, şikayet konusu olayda
paralel ticaretin engellenmesine ilişkin rekabet kısıtlaması teşebbüsler arası bir
anlaşma ya da uygulama ile değil, bizatihi mahkeme kararıyla olmaktadır.
Rekabet ancak teşebbüs niteliğine sahip gerçek ve tüzel kişilerin tek
başlarına ya da birlikte davranışları dolayısıyla engelenir, bozulur ya da kısıtlanırsa
4054 sayılı Kanun kapsamına girmektedir. Yargı yerlerinin ya da idarenin düzenleyici
birimlerinin, teşebbüs niteliği haiz olmadan alacağı kararlar veya yapacağı işlemler
dolayısıyla rekabet kısıtlanırsa, Kanun hükümleri uygulanamayacak ve ilgililer
hakkında zorlayıcı bir işlem tesis edilemeyecektir. Kaldı ki; Anayasa’nın 138 inci
maddesinin son fıkrasında, “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme
kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiç bir
suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.” denilmek
suretiyle yürütmeye göre yargıya tanınan üstünlük vurgulanmaktadır. Şikayet konusu
olayda; her ne kadar 4054 sayılı Kanun açısından çelişkili bir durum mevcut olsa da,
rekabetin kısıtlanması sonucunu doğuran olayın yargı kararı doğrultusunda oluşmuş
olmasından dolayı, şikayetle ilgili bir işlem yapılamamaktadır.
4 REKABET KURUMU
J- SONUÇ:
Dosya mevcudu bilgi ve belgeler ile yukarıda özetlenen değerlendirmeler
doğrultusunda;
a) Rekabet Kurulu’nun, şikayet konusu olayla ilgili olarak Kadirli Asliye Hukuk
Mahkemesi’nce verilmiş olan ihtiyati tedbir kararı üzerinde hukuka uygunluk
açısından bir denetim yetkisi bulunmadığına;
b) Şikayet edilen Kadirli Başbayisi İbrahim DÖĞÜŞÇÜ ile sağlayıcısı Fruko-Tamek
Meşrubat Pazarlama ve Tic. A.Ş. arasında akdedilmiş bayilik sözleşmesinde 4054
sayılı Kanun’u ihlal eder nitelikte bir unsurun bulunmaması dolayısıyla, şikayet
edilen İbrahim DÖĞÜŞÇÜ’nün şikayete konu eyleminin, 4054 sayılı Kanun’un
4’üncü maddesinde sözü geçen teşebbüsler arası rekabete aykırı bir anlaşma ya
da uyumlu eyleme dayalı bir ihlal olarak değerlendirilemeyeceğine;
c) 4054 sayılı Kanun'un 6’ncı maddesi kapsamında değerlendirilebilecek bir “hakim
durum”un bulunmadığına;
bunun sonucu olarak bir rekabet ihlalinin tespit edilmemiş olması nedeniyle
sözkonusu şikayet başvurusuna ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy