Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-305 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-57/1472-529
Karar Tarihi : 17.11.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, 10
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : Ekrem SOLMAZ, Hatice YAVUZ, Necla SÜMER
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Resen
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Oyak Beton San. ve Tic. A.Ş.
İstanbul Yolu Türk Kuşu Karşısı No:120 Etimesgut/Ankara 20
- Güven Beton İnş. Oto. Nak. İml. San. Tic. Ltd. Şti.
Ankara İst. Asfaltı Orman İşletmesi Yanı Gerede/Bolu
- Köroğlu Beton İnşaat Turizm İç ve Dış Tic. A.Ş.
D-100 Karayolu Üzeri Organize San. Karşısı Oğulduruk
Mevkii 8.Km Oğulduruk/Bolu
- Yiğit Hazır Beton San. ve Tic. Ltd. Şti.
Şaşmaz Oto San. Sit. 7. Cd. No: 9 Etimesgut/Ankara
- Nuh Beton A.Ş.
Büyükbakkalköy Mah. Samandıra Cad. 34857
Maltepe/İstanbul 30
- Yiğitler Beton Kum Çakıl Hafriyat Nakliye San. ve Tic. A.Ş.
Doğanlı Köyü Düzce
- Koç İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Şerefiye Mah. Atatürk Bul. Düzce
E. DOSYA KONUSU: Bolu ve Düzce illerinde hazır beton sektöründe faaliyet
gösteren firmaların 4054 sayılı Kanun'u ihlal edecek eylemlerde bulundukları
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: 11-07/138-M sayılı karar çerçevesinde yapılan önaraştırma
kapsamında gerçekleştirilen yerinde incelemelerde elde edilen belgelerin
değerlendirilmesi sonucunda, Bolu ve Düzce illerinde hazır beton sektöründe faaliyet 40
gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun'u ihlal edecek eylemlerde bulundukları şüphesi
bulunmaktadır.
G. DOSYA EVRELERİ: Yerinde incelemede elde edilen bazı belgeler dikkate alınarak
hazırlanan 08.07.2011 tarih ve 2011-2-305/BN-11-373.ESO sayılı Bilgi Notu Rekabet
Kurulu’nun 14.7.2011 tarihli toplantısında görüşülerek, 11-43/936-M sayı ile resen
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
11-57/1472-529
2
İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan 10.11.2011 tarih ve 2011-2-
305/ÖA-11-373.ESO sayılı Önaraştırma Raporu, 14.11.2011 tarih ve REK.0.16.00.00-
110/659 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır. 50
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Bolu ve Düzce illeri hazır beton
sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettikleri yönünde herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılmadığından söz konusu teşebbüsler
hakkında aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı
görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Sakarya ilinde faaliyet gösteren hazır beton firmalarının anlaşma yapmak sureti ile hazır
beton fiyatlarını belirledikleri ve fiyatlara birlikte zam yaptıklarına ilişkin başvuruya
yönelik olarak 03.02.2011 tarih ve 11-07/138-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. Yapılan önaraştırma sonucunda, Rekabet Kurulu’nun 17.05.2011 tarih ve 11-60
31/626-M sayılı kararı ile hazır beton sektöründe faaliyet göstermekte olan;
İnciler İnşaat Kum Ocağı İşlt. Ticaret ve Sanayi A.Ş. (İnciler Beton),
Oyak Beton San. ve Tic. A.Ş. (Oyak Beton),
Arıdil Konut ve Otomotiv Pazarlama San. ve Tic. A.Ş.,
Belpaş Sakarya Büyükşehir Belediyesi İhtiyaç Maddeleri Paz. Tic. ve San. A.Ş.
(Belpaş Beton),
Nuh Beton A.Ş. (Nuh Beton),
Çimsa Çimento Sanayi ve Tic. A.Ş.,
Akyazı Hazır Beton Nalburiye İnş. Nakliye Petrol Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.
hakkında, aralarında anlaşma yapmak suretiyle hazır beton sektöründe 4054 sayılı 70
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti
amacıyla aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmıştır.
Yukarıda belirtilen önaraştırma kapsamında yapılan yerinde incelemelerde elde edilen
belgelerin değerlendirilmesi sonucunda Bolu ve Düzce illerinde hazır beton sektöründe
faaliyet gösteren teşebbüsler hakkında re’sen önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler
Önaraştırma konusu temel olarak, Bolu ve Düzce illerinde faaliyet gösteren hazır beton
firmalarının 4054 sayılı Kanun’u ihlal edecek eylemlerde bulunup bulunmadıklarının
değerlendirilmesine ilişkindir. Bu kapsamda, söz konusu illerde hazır beton üretiminde
önemli paya sahip teşebbüsler olmaları nedeniyle Bolu ilinde Oyak Beton, Güven Beton 80
İnş. Oto. Nak. İml. San. Tic. Ltd. Şti. (Güven Beton), Köroğlu Beton İnşaat Turizm İç ve
Dış Tic. A.Ş. (Köroğlu Beton) ve Yiğit Hazır Beton San. ve Tic. Ltd. Şti. (Yiğit Beton)’de
ve Düzce ilinde ise Nuh Beton, Oyak Beton, Yiğitler Beton Kum Çakıl Hafriyat Nakliye
San. ve Tic. A.Ş. (Yiğitler Beton) ve Koç İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Koç
Beton)’de yerinde inceleme yapılmıştır.
I.1.1. Oyak Beton
2004 tarihinde kurulan ve Oyak Grubu şirketlerinden olan Oyak Beton Marmara, İç
Anadolu, Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde ve İstanbul, İzmit, Adapazarı, Bolu,
Adana, Mersin, Niğde, K.Maraş, Osmaniye, Hatay, Ankara, Samsun, Trabzon, Rize
illerinde faaliyet göstermektedir. Oyak Beton'un, toplam kapasitesi 7.500.000 m³ olan 45 90
11-57/1472-529
3
adet hazır beton tesisi bulunmaktadır. Şirketin, hazır betonun ana hammaddelerinden
biri olan agrega ihtiyacını tedarikçi firmalardan karşıladığı gibi sahip olduğu agrega
ocaklarından da karşıladığı belirtilmektedir. Bu kapsamda, Oyak Beton’un İstanbul, Bolu,
Gebze, Ankara'da faaliyet gösteren 5 adet agrega ocağı bulunmaktadır.
I.1.2. Nuh Beton
Nuh Çimento Sanayi A.Ş.'nin ayrı bir faaliyet kolu olarak 1987 yılında Bostancı tesisinde
üretime başladığı belirtilen Nuh Beton, Hereke, B.Bakkalköy, İkitelli B.Çekmece, İzmit,
Yalova, Tuzla, Adapazarı, Yenikapı, Adapazarı-Çamyolu, Düzce, Gölcük, Gebze,
Gemlik, Altınova, Olimpiyat, Gaziosmanpaşa, Göztepe, Silivri, Bahçeşehir, Maltepe ve
Ayazağa tesislerinde faaliyet göstermektedir. 100
I.1.3. Yiğit Beton
1993 yılında Bolu'da kurulmuş olan Yiğit Beton’un Bolu ilinde 60 m³/saat, Ankara ilinde
ise 60 m³/saat kapasiteye sahip olan iki adet hazır beton santrali bulunmaktadır. Şirketin
aynı zamanda agrega üretimi, kum ve nakliye alanlarında da faaliyet gösterdiği
anlaşılmaktadır.
I.1.4. Köroğlu Beton
2000 yılında faaliyete geçen Köroğlu Beton’un 3 pompa, 12 transmikser ve 2 silobas ile
Bolu ili merkezi ve ilçelerinde hizmet verdiği belirtilmektedir.
I.1.5. Güven Beton
Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre, Güven Beton 2006 yılında kurulmuş olup 110
bir adet hazır beton tesisine sahip bulunmaktadır. Günlük ortalama kapasitesi 350 m³
olan söz konusu tesisin Bolu iline bağlı Gerede, Yeniçağa, Mengen, Dörtdivan ilçelerine
satış yaptığı belirtilmiştir.
I.1.6. Koç Beton
Koç İnşaat, 1976 yılında şahıs şirketi olarak faaliyete başlamış, 1993 yılında
kurumsallaşma yolunda ilk adımını atarak Koç Beton’u kurmuştur. Bünyesinde bir sabit
bir de mobil olmak üzere iki adet beton santrali bulundurmaktadır. Düzce ilinde faaliyet
göstermektedir.
I.1.7. Yiğitler Beton
Yiğitler Beton, 2005 yılında çelik konstrüksiyon ve inşaat sektöründe faaliyetlerine 120
başlayan Yiğitler Yapı Tic. ve San. Ltd. Şti. ile aynı grupta yer almaktadır. Yiğitler Beton
Düzce ilinde hazır beton satışı yapmaktadır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Hazır beton; belirli oranlarda çimento, doğal veya yapay agrega, su ve belli katkı
malzemelerinin mikserle karıştırılması yöntemiyle üretilen bir inşaat malzemesidir. Hazır
beton ürünleri, kullanım amaçları bakımından C14, C16, C18, C20, C25 ve C25+ gibi alt
kategorilere ayrılabilse de, alt ürün grupları arasında yüksek arz ikamesi bulunmaktadır.
Dosya konusunun alt ürün grupları ayrımına gidilmeksizin hazır betona ilişkin olması
nedeniyle ilgili ürün pazarı “hazır beton pazarı” olarak belirlenmiştir. 130
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Hazır beton belirli bir sürenin geçmesi halinde özelliğini yitirdiğinden, stoklanamayan
yüksek taşıma maliyetleri olan ve uzun mesafelere taşınması hem teknik hem de
ekonomik açıdan güç olan bir üründür. Ürünün bu nitelikleri ve yüksek taşıma maliyetleri
11-57/1472-529
4
nedeniyle, hazır betonun, üretildiği santralden yaklaşık 50 km uzaklığa kadar
taşınabildiği kabul edilmektedir. Bununla birlikte, bu mesafe, yol ve iklim koşullarına göre
değişebilmektedir. Bu noktada, belirleyici olan unsur üretim sonrasında geçen süre olup;
betonun tesiste transmiksere yüklenmesi, tesisten transmikser ile inşaat alanına
ulaştırılması, müşteri tarafından teslim alınması ve pompa aracılığıyla kalıba
yerleştirilmesi süreçlerinde geçen zamanın hazır betondaki kıvam ve işlenebilirlik 140
kayıplarının önlenebilmesinde kritik eşik olan iki saatin altında tutulması gerekmektedir.
Dolayısıyla ilgili coğrafi pazarın tespit edilmesi açısından da temel itibariyle ürünün bu
özelliklerinin dikkate alınması gerekmektedir.
Bununla birlikte, pazarın kesin sınırlarının dosya kapsamında yapılan değerlendirmeler
açısından belirleyici bir önemi olmaması nedeniyle kesin bir coğrafi pazar tanımı
yapılmamıştır.
I.3. Değerlendirme
I.3.1. Teşebbüslerden Talep Edilen Bilgiler Çerçevesinde Yapılan Tespitler
Bolu ve Düzce illerinde hazır beton sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin 2010 yılı
tamamı ile 2011 yılının ilk sekiz ayında C25 ve C30 hazır beton türlerine ait aylık 150
ortalama satış fiyatlarına ilişkin grafikler, dosya mevcudu satış verileri dikkate alınarak
aşağıda sunulmaktadır.1
Şekil 1: Bolu İli 2010 Yılı C25 Türü Hazır Beton Ortalama Satış Fiyatları
(…………TİCARİ SIR……..….)
Şekil 2: Bolu İli 2010 Yılı C30 Türü Hazır Beton Ortalama Satış Fiyatları
(…………TİCARİ SIR……..….)
160
Şekil 3: Düzce İli 2010 Yılı C25 Türü Hazır Beton Ortalama Satış Fiyatları
(…………TİCARİ SIR……..….)
Şekil 4: Düzce İli 2010 Yılı C30 Türü Hazır Beton Ortalama Satış Fiyatları
(…………TİCARİ SIR……..….)
Şekil 5: Bolu İli 2011 Yılı C25 Türü Hazır Beton Ortalama Satış Fiyatları
170
(…………TİCARİ SIR……..….)
1 Dosya kapsamında yapılan fiyat analizlerinde, teşebbüslerin tamamının her bir fatura bazında nakliye
bedellerini ayıramamaları nedeniyle verilerin karşılaştırılabilirliğinin sağlanması açısından nakliye dahil ve
pompa hariç bedeller dikkate alınmıştır.
11-57/1472-529
5
Şekil 6: Bolu İli 2011 Yılı C30 Türü Hazır Beton Ortalama Satış Fiyatları
(…………TİCARİ SIR……..….)
Şekil 7: Düzce İli 2011 Yılı C25 Türü Hazır Beton Ortalama Satış Fiyatları
(…………TİCARİ SIR……..….) 180
Şekil 8: Düzce İli 2011 Yılı C30 Türü Hazır Beton Ortalama Satış Fiyatları
(…………TİCARİ SIR……..….)
Yukarıda yer verilen grafikler incelendiğinde, Bolu ve Düzce’de faaliyet gösteren hazır
beton üreticilerinin 2010 ve 2011 yılları aylık ortalama C25 ve C30 hazır beton
fiyatlarının farklı olduğu ve söz konusu farkın %(….)’dan fazla olduğu görülmektedir. 190
Ayrıca üreticilerin fiyat hareketleri arasında herhangi bir paralellik olmadığı da
anlaşılmıştır.
Diğer taraftan Bolu ve Düzce illeri hazır beton fiyatlarında Ekim 2010 sonrasında kayda
değer oranda herhangi bir artış yaşanmamıştır. Örneğin, Bolu ilinde yapılan C25 türü
hazır beton ortalama satış fiyatları dikkate alındığında, Ekim-Aralık 2010 döneminde,
Oyak Beton’da (….) TL, Güven Beton ve Köroğlu Beton’da (….) TL artarken, Yiğit
Beton’un ortalama fiyatları söz konusu dönemde (….) TL azalmıştır. Aynı dönemde
Düzce C25 hazır beton ortalama fiyatları, Nuh Beton’da (….) TL, Oyak Beton’da (….)
TL, Koç Beton’da (….) TL ve Yiğitler Beton’da ise (….) TL artmıştır.
I.3.2. Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler 200
Önaraştırma kapsamında; raportörlerce yapılan yerinde incelemelerde Bolu ve Düzce
illerinde hazır beton sektöründe faaliyet gösteren firmaların 4054 sayılı Kanun’u ihlal
edecek eylemlerde bulunduklarını gösterir nitelikte herhangi bilgi veya belgeye
ulaşılamamıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
210
Full & Egal Universal Law Academy