Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-1-86 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-65/800-296
Karar Tarihi : 21.8.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER: Müge ÖZERCAN PAŞAOĞLU, Cumhur Atalay HATİPOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Ineos Group Limited
Temsilcileri; Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Murat 20
Hakan ÖZGÖKÇEN
Çitlenbik Sk. No:12 Yıldız Mh. 34349 Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - Ineos Group Limited
Hawkslease Chapel Lane, Lynhurst Hampshire SO43 7FG
BİRLEŞİK KRALLIK
- Borealis A/S
IZD Tower, Wagramerstrasse 17-19, a-1220 Viyana
AVUSTURYA 30
E. DOSYA KONUSU: Borealis A/S tarafından kontrol edilen Borealis A/S
(Norway)’in tüm hisselerinin Ineos Group Limited tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.7.2007 tarih ve 4882 sayı ile giren
bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 15.8.2007 tarih, 2007-1-86/Öİ-07-MÖ sayılı Devralma Ön İnceleme 40
Raporu, 17.8.2007 tarih, REK.0.05.00.00-120/153 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-
65 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Borealis AS (Norway)’in tüm
hisselerinin, Ineos Group Limited tarafından devralınması işleminin, 1997/1 sayılı
Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu; ancak devralma sonucunda hakim durum
yaratılmasının veya var olan bir hakim durumun güçlendirilerek rekabetin önemli
ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla anılan devir işlemine
izin verilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
50
05-01/3-3
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Ineos Group Limited (IGL)
IGL, Ineos Enterprise Group Limited, Ineos Vinyls Italia Limited ve Ineos Paraform
Holding Limited ile birlikte Ineos Grubu şirketlerinden biridir. Ineos Grubu, 60
petrokimyasallar, uzmanlık kimyasalları ve petrol ürünlerinin üretiminde faaliyet
göstermektedir.
İşlemin devralan tarafı konumundaki Ineos grubu şirketi olan IGL’nin faaliyetleri, ara
kimyasalların ve uzmanlık kimyasallarının üretimi, dağıtımı, satışı ve pazarlaması
gibi çok sayıda iş kolunu içermektedir. Teşebbüsün %74,08 oranındaki hissesi
James Ratcliffe tarafından kontrol edilmektedir.
IGL’nin Türkiye’de herhangi bir iştiraki veya bağlı ortaklığı bulunmamakta olup,
teşebbüs Türkiye’deki satışlarını ithalat yoluyla gerçekleştirmektedir. 70
H.1.2. Borealis A/S (Borealis Denmark)
Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre, Borealis grubu bünyesinde yer alan ve
devre konu Borealis AS Norway (Borealis Norway), yine bir Borealis grubu şirketi
olan Borealis Denmark tarafından kontrol edilmektedir. Borealis Denmark,
30.6.2007’ye kadar, tüm Borealis grubu için satış faaliyetleri ile iştigal eden tek şirket
olduğu gibi, satış bedelinin faturalanması ve toplanması ile grubu idare etme
görevini üstlenmiş iken, bu idare görevlerini bu tarihten sonra Borealis GmbH
Viyana, Avusturya’ya devretmiştir. Temmuz 2007’den itibaren Borealis AG Viyana, 80
Avusturya’nın tüm Borealis grubu adına idareci şirket ve satış faaliyetleri ile iştigal
eden şirket olarak hareket etmesi, grubun geriye kalan bölümünün ise sınırlı
operasyon ve işlem ile sorumlu olması kararlaştırılmıştır.
Bildirime konu işlem çerçevesinde IGL’ye devri planlanan Borealis Norway, esas
olarak, polipropilen ve polietilenden oluşan poliolefin grubu ürünlerinin üretimi
alanında faaliyet göstermektedir. Bildirime konu devir işlemi neticesinde teşebbüsün
sahip olduğu polipropilen, düşük yoğunlukta polietilen ve yüksek yoğunlukta
polietilen ünitelerinin yanı sıra Kerling ASA ile müştereken sahip olunan ve bir gas
cracker1 işleten olan bir ortak girişim şirketi olan Noretyl AS’nin de %50 hissesi 90
IGL’nin kontrolüne geçecektir.
Borealis Norway’in Türkiye’de doğrudan herhangi bir faaliyeti bulunmamakta olup,
tüm satış ve pazarlama faaliyetleri Borealis Denmark’ın Türkiye’deki temsilci ofisi
tarafından organize edilmektedir. Borealis Norway, Türkiye’deki satış acentası
olarak hareket eden Borealis Denmark vasıtasıyla Türkiye’de gerçekleştirdiği ürün
satışları neticesinde 2006 yılı itibarıyla (…………) Avro’luk bir ciro elde etmiştir.
1 Dosya mevcudunda yer alan bilgilerden, “cracker”in geniş hidrokarbon moleküllerini parçalamaya ve
daha hafif ve basit moleküllere ayrıştırmaya yarayan bir tesis olduğu ve söz konusu tesisin ortak
girişimin sahipleri tarafından VCM, polipropilen ve polietilen üretiminde kullanılan etilen ve propilen
hammaddelerinin üretimi için kullanıldığı görülmektedir.
05-01/3-3
3
H.2. İlgili Pazar 100
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim Formu’nda yer alan bilgilerden, ilgili işlem çerçevesinde, IGL’nin Borealis
Norway’in sahip olduğu polipropilen, yüksek yoğunlukta polietilen ve düşük
yoğunlukta polietilen ünitelerinin yanı sıra bir gas cracker işletmek suretiyle etilen ve
propilen üretimi gerçekleştiren Noretyl AS’nin %50 hissesini alacağı; bununla
birlikte, tarafların faaliyetlerinin Türkiye’de polipropilen ve polietilen ürünlerinin satışı
alanında örtüştüğü anlaşılmaktadır.
110
Söz konusu ürünlerden polipropilen (PP), propilenden elde edilen ve dünya çapında
kullanılan üç plastik türünden biri olup, homopolimer (HPP), sıradan kopolimer
(RCP) ve blok etkili kopolimer (blok kopolimer) olmak üzere üç alt gruba
ayrılmaktadır. Bildirim Formu’nda yer alan bilgilerden, bu PP türlerinin niteliklerinin
ve nihai kullanım alanlarının farklı olduğu, ancak HPP ve RCP’nin aynı reaktör
içinde üretilebildiği, buna karşın blok kopolimerlerin üretimi için ikinci bir reaktör
gerektiği ve dolayısıyla HPP ve RCP ile blok kopolimer arasında arz yönünden bir
ikame edilebilirliğin söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla anılan PP
türlerinden HPP ve RCP arasında yüksek oranda arz ikamesinin mümkün olması
sebebiyle, bu iki ürünün birlikte bir ilgili ürün pazarı, blok kopolimerin ise ayrı bir ilgili 120
ürün pazarı olarak kabul edilmesinin söz konusu olabileceği görülmektedir. Bununla
birlikte, ileride yer verileceği üzere, devre konu Borealis Norway’in Türkiye’de PP
pazarındaki payının düşüklüğü ve bu pazarda çok sayıda teşebbüsün faaliyet
göstermekte olduğu dikkate alındığında, mevcut dosya özelinde PP pazarı
bakımından böyle bir ayrıma gitmeye gerek olmadığı kanaati oluşmuştur.
Tarafların Türkiye’deki ortak faaliyet alanlarını oluşturan bir diğer ürün ise polietilen
(PE) olup; PE’nin yüksek yoğunluklu PE (HDPE), düşük yoğunluklu PE (LDPE) ve
doğrusal düşük yoğunluklu PE (LLDPE) olmak üzere üç ayrı çeşidi bulunmaktadır.
Dosya mevcudunda yer alan bilgilerden Borealis Norway’in HDPE ve LDPE 130
fabrikalarının bulunduğu, ancak teşebbüsün Ekim 2006’da HDPE üretimine ilişkin
faaliyetlerini askıya aldığı ve mevcut durumda PE’nin türevi olarak sadece LDPE
üretiminde aktif olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, işleme taraf teşebbüslerin
Türkiye’deki PE alanındaki faaliyetleri, (Borealis Norway’in bu alandaki faaliyetleri
askıya alınana kadar) sadece, PE türevlerinden HDPE’nin satışı bakımından
örtüşmekte ve Borealis Norway’in 2006 senesi itibarıyla Türkiye’ye HDPE satışı
bulunmaktadır. Ayrıca HDPE, LDPE’ye nazaran çok daha yaygın bir kullanım alanı
bulduğu gibi, 2006 yılının Ekim ayına kadar, Borealis Norway’in Türkiye’deki PE
satışlarının büyük kısmını oluşturmuştur. Bu çerçevede, tarafların PE alanındaki
faaliyetleri bakımından, pazarın daha dar ya da geniş tanımlanmasının, ilgili 140
dosyaya ilişkin olarak yapılacak değerlendirmeleri etkilemeyeceği de dikkate
alındığında, mevcut dosya özelinde, ilgili ürün pazarı daha dar bir şekilde, tarafların
faaliyetlerinin örtüştüğü HDPE pazarı olarak tanımlanabilecektir.
Yukarıda yer verilmekte olan bilgiler çerçevesinde, mevcut dosya özelinde, ilgili ürün
pazarları “polipropilen” ve “yüksek yoğunluklu polietilen” olarak tanımlanmıştır.
05-01/3-3
4
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
150
Dosya mevcudunda yer alan bilgiler çerçevesinde, işlemin değerlendirilmesinde ilgili
ürün pazarları bakımından bölgesel pazar tanımı yapılmasını gerektirecek koşulların
var olmadığı ve dolayısıyla ilgili coğrafi pazarın “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak
belirlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
H.3. DEĞERLENDİRME
H.3.1. İşlem
Bildirime konu devir işleminin hukuki dayanağını, 4.6.2007 tarihinde, Borealis 160
Denmark ile IGL arasında imzalanan “Alım ve Satım Anlaşması” oluşturmaktadır.
Söz konusu anlaşma uyarınca Borealis Norway’in hisselerinin tamamı IGL
tarafından Borealis Denmark’tan devralınacak ve böylece Borealis Norway’in
kontrolü tam olarak IGL’nin eline geçecektir. Dolayısıyla anılan işlem 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi anlamında bir devralma işlemidir.
H.3.2. Ciro ve Pazar Payları
1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesi uyarınca “birleşme 170
veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin,
ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin
almaları zorunludur.” Bu bağlamda, tarafların ve rakiplerinin 2006 yılı itibarıyla,
Türkiye’de, ilgili ürün pazarlarında IGL’nin satılan ürün hacmi (kiloton üzerinden)
tahminlerine dayanılarak elde edilmiş paylarına aşağıdaki tablolarda yer
verilmektedir.
Tablo 1- Taraflar ve rakiplerinin PP pazarındaki payları 180
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Basel (…)
Petkim (…)
Borealis Grubu2 (…)
IGL (…)
Total (…)
Hellenic (…)
Carmel (…)
Borealis Norway (…)
Diğer (…)
TOPLAM 100
Tablo 2- Taraflar ve rakiplerinin HDPE pazarındaki payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Petkim (…)
Sabic (…)
Borealis Grubu (Borealis Norway (…)
2 Söz konusu işlem sonrasında Borealis grubu kendi tüzel kişiliğini tamamen koruyacağından
Borealis grubunun ilgili pazarlarda Borealis Norway’in faaliyetleri haricindeki faaliyetleri neticesinde
elde etmiş olduğu pazar paylarına tablolarda yer verilmiştir.
05-01/3-3
5
hariç)
Basel (…)
Total (…)
TVK (…)
IGL (…)
Borealis Norway (…)
Diğer (…)
TOPLAM 100
Tablolarda yer verilmekte olan bilgilerden görüleceği üzere, tarafların toplam pazar
payları, PP pazarında % (…), HDPE pazarında ise % (…) dolayında olup, ilgili
Tebliğ’de öngörülen %25’lik pazar payı eşiğinin oldukça altındadır. Buna karşın,
dosya mevcudunda yer alan bilgilerden, 2006 yılı itibarıyla, tarafların PP pazarındaki
toplam cirolarının yaklaşık (…………) YTL, HDPE pazarındakinin ise (…….….) YTL
olduğu görülmektedir3. 190
Yukarıda yer verilmekte olan bilgiler çerçevesinde, tarafların ilgili ürün pazarlarındaki
toplam paylarının %25’lik pazar payı eşiğini aşmamasına rağmen, teşebbüslerin ilgili
ürün pazarlarındaki toplam cirosunun 25 trilyon TL.’lik ciro eşiğini aştığı ve
dolayısıyla işlemin, Rekabet Kurulu iznine tabi olduğu anlaşılmaktadır. Bununla
birlikte, devre konu teşebbüsün ilgili pazarlardaki payının düşüklüğü ve ilgili
pazarlarda çok sayıda teşebbüsün faaliyet gösterdiği dikkate alındığında, söz
konusu işlemin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi
anlamında hakim durum yaratacak veya mevcut bir hakim durumu güçlendirecek
nitelikte olmadığı anlaşılmaktadır. 200
4.3. Rekabet Etmeme Yükümlülüğü ve Gizlilik
Bildirim konusu devralma işleminin dayanağını oluşturan Anlaşma’da herhangi bir
rekabet etmeme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Bununla birlikte Anlaşma’nın
“Ayartmama” başlıklı 19. maddesinde Borealis grubuna, anılan devir işleminin
tamamlanmasından itibaren 1 yıl boyunca hiçbir grup şirketinin idareci ve
yöneticisinin hizmetlerinden yararlanma çabasına girmeme ve bu kişileri ayrılmaya
teşvik etmeme yükümlülüğü getirildiği görülmektedir.
210
Anlaşma’nın “Gizlilik” başlıklı 29. maddesinde ise;
“29. GİZLİLİK
29.1. Kloz 29.3’e tabi olarak, Tamamlanmadan sonra üç (3) yıllık bir süre boyunca,
Satıcı üçüncü taraflara herhangi bir İş Bilgisini açıklamayacağını taahhüt eder (işin
normal seyri içindekiler ve İş veya Alıcı açısından makul olarak ticari ve mali
bakımdan hassas olarak düşünülmeyen bilgiler hariç) ve Alıcı makul olarak Satıcı
veya Satıcının elinde bulundurduğu işler açısından ticari ve mali açıdan hassas
olabilecek bir bilgiyi açıklamayacaktır. 220
29.2. Kloz 29.3’e tabi olarak, Taraflardan her biri yazılı, sözlü veya sair suretle
alınan veya işbu Anlaşmanın akdi veya ifası sonucu elde edilen ve kamusal
3 Teşebbüslerin Türkiye’de PP pazarındaki toplam ciroları (……….) Avro (IGL: (………), Borealis
Norway: (……), HDPE pazarındaki toplam ciroları ise (………) Avro (IGL: (………..) Avro, IGL:
(………) Avro) olup; bu rakamlar 29 Aralık 2006 tarihindeki Avro döviz satış kuru (1,8604) esas
alınarak YTL’ye çevrilmiştir.
05-01/3-3
6
olmayan bir bilgiye çok gizli bir bilgi olarak muamele edecektir. Bu bilgiler:
(a) işbu Anlaşma hükümleri ile ilgili bilgilerle veya
(b) işbu Anlaşma ile ilgili müzakerelerle veya
(c) diğer Tarafla ilgili bilgileri kapsar…”
düzenlemesine yer verilmektedir. 230
Madde 29.3’te ise taraflardan birinin gizli kalması gereken bir bilgiyi hangi hallerde
açıklayabileceği hükme bağlanmıştır.
Esas olarak, alıcının personelinin istihdamdan ayrılmaya teşvik edilmemesine
yönelik olarak satıcıya getirilen bu türden sınırlamalar ile gizlilik hükümleri rekabet
yasağı ile aynı bağlamda değerlendirilebilmektedir. Bununla birlikte, dosya
mevcudunda yer alan bilgilerden, Borealis grubunun Türkiye’de ilgili ürün
pazarlarında Borealis Norway ürünleri haricinde ürünlerin satışını yapmak suretiyle
de faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır. Anılan Anlaşma’da devreden taraf olan 240
Borealis’in ilgili pazarlarda faaliyet göstermesini engellemeye yönelik herhangi bir
hükmün yer almadığı ve dolayısıyla Borealis grubunun ilgili işlem sonrasında ilgili
pazarlarda faaliyetine devam etmesinin önünde herhangi bir engel olmadığı dikkate
alındığında, söz konusu hükümlerin ilgili pazarlarda rekabeti kısıtlayıcı bir nitelik
taşımadığı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
250
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirime konu
işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy