BOROZYNSKI v. POLAND - [Polish Translation]

EUROPEJSKA KOMISJA PRAW CZŁOWIEKA

DECYZJA

W KWESTII DOPUSZCZALNOŚCI

Skargi nr 24086/94

wniesionej przez Wacława borożyńskiego

przeciwko Polsce

Europejska Komisja Praw Człowieka zasiadając przy drzwiach zamkniętych w dniu 2 grudnia 1996 r. W obecności następujących członków:

Pan

S. Trechsel, Przewodniczący

Pani

Pani

G. H. Thune

J. Liddy

Panowie

E. Busuttil

G. Jörundsson

A. S. Gözübüyük

A. Weitzel

J.-C. Soyer

H. Danelius

F. Martínez

L. Loucaides

J.-C. Geus

M. P. Pellonpää

B. Marxer

M. A. Nowicki

I. Cabral Barreto

B. Conforti

N. Bratza

I. Békés

J. Mucha

D. Šváby

G. Ress

A. Perenič

C. Bîrsan

P. Lorenzen

K. Herndl

E. Bieliūnas

E. A. Alkema

M. Vila Amigó

Pan

M. de Salvia, Zastępca Sekretarza Komisji;

Zważywszy na artykuł 25 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności;

Zważywszy na skargę wniesioną w dniu 19 listopada 1993 r. przez Wacława borożyńskiego przeciwko Polsce i zarejestrowaną w dniu 3 maja 1994 r. pod numerem 24086/94;

Zważywszy na:

–      sprawozdania, o których mowa w artykule 47 Regulaminu Postępowania Komisji;

–      uwagi przedłożone przez pozwany Rząd w dniu 16 października 1995 r. oraz uwagi przedłożone w odpowiedzi przez skarżącą w dniu 20 grudnia 1995 r.;

Obradując;

Wydaje następującą decyzję:

FaktySzczególne okoliczności sprawy

Fakty sprawy przedstawione przez strony mogą być streszczone następująco.

Skarżący jest obywatelem polskim urodzonym w 1924 r., Zamieszkuje on w Ostródzie, Polska.

I.

W dniu 24 kwietnia 1992 r. Sąd Rejonowy w Iławie uznał oskarżonego winnym kradzieży
z włamaniem w warunkach recydywy oraz posługiwania się fałszywymi dokumentami i skazał go na karę pozbawienia wolności trzech lat i ośmiu miesięcy. Sąd, który składał się z sędziego zawodowego J.C. i dwóch ławników przesłuchał między innymi policjanta, który widział skarżącego na miejscu popełnienia przestępstwa w czasie jego popełniania, a następnie podjął ustalenia wstępne.

W związku z rewizją skarżącego Sąd Wojewódzki w Olsztynie w dniu 4 września 1992 r. utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Iławie z dnia 24 kwietnia 1992 r.

W dniu 20 maja 1993 r. Minister Sprawiedliwości odrzucił prośbę o wniesienie rewizji nadzwyczajnej.

II.

W dniu 6 lipca 1992 r. skarżący wniósł do prokuratury Wojewódzkiej w Olsztynie
o wszczęcie postępowania karnego przeciwko policjantowi L. N., który zeznawał przeciw niemu podczas powyższego procesu, za składanie fałszywych zeznań.

W dniu 3 sierpnia 1992 r. Prokurator Rejonowy w Iławie odmówił wszczęcia postępowania karnego przeciwko policjantowi. Nie stwierdził on popełnienia przestępstwa przez policjanta
i wskazał, że jego zeznania pokrywały się z zeznaniami złożonymi przez współoskarżonego. Jednocześnie Prokurator wszczął postępowanie karne przeciwko skarżącemu za fałszywe oskarżenie. Podczas śledztwa skarżący odmówił składania wyjaśnień i później najwyraźniej odwołał swoje pomówienia przeciwko L. N.

Skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziego prowadzącego J. C. Prezesa Sądu Rejonowego w Iławie od udziału w sprawie o fałszywe oskarżenie. Skarżący utrzymywał, że jest to ten sam sędzia, który przewodniczył składowi orzekającemu, który uznał go winnym w poprzednim postępowaniu, podczas gdy fakty tych dwóch spraw są ściśle ze sobą powiązane. Prezes Sądu oddalił ten wniosek jako nie posiadający podstaw prawnych.

Podczas rozprawy przed Sądem Rejonowym w Iławie w dniu 10 marca 1993 r. skarżący potwierdził, że chce odwołać swoje oskarżenia względem L. N. Mimo to sąd, w składzie dwóch ławników i sędziego J. C. uznał skarżącego winnym składania fałszywych oskarżeń policjanta, który zeznawał przeciwko niemu podczas poprzedniego postępowania i skazał na karę jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności.

Skarżący wniósł rewizję od tego wyroku do Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie, wskazując m.in., że sędzia, który rozpatrywał pierwszą sprawę powinien zostać wyłączony, jako że był nieprzychylnie nastawiony do skarżącego. Podniósł on, że sędzia nie mógł być bezstronny, ponieważ uniewinnienie w postępowaniu odnoszącym się do fałszywych oskarżeń poddałoby
w wątpliwość zasadność uznania go winnym popełnienia kradzieży. Ponadto podniósł on, że zeznania L. N. w pierwszym postępowaniu były nieprawdziwe.

W dniu 6 maja 1993 r. Sąd Wojewódzki w Olsztynie utrzymał w mocy wyrok z dnia 10 marca 1993. Sąd uznał, że wniosek o wyłączenie sędziego nie mógł być uwzględniony na podstawie artykułu 31 kodeksu postępowania karnego (zob. poniżej Właściwe prawo krajowe). Sąd uznał, że jak wynikało z wyroku Sądu Rejonowego wskazującego, że skarżący był szczególnie wrogi w fałszywym oskarżaniu policjanta, kara została określona prawidłowo,
w celu ochrony uprzednio zapadłego wyroku („(...) wywody Sądu rejonowego wskazują na złośliwość oskarżenia świadka (...). Znalazło to wyraz w wymiarze kary uwzględniającej ochronę (...) zapadłego prawomocnego wyroku (...)”).

W dniu 3 lipca 1993 r. Sąd Wojewódzki w Olsztynie sporządził pisemne uzasadnienie swego wyroku z dnia 6 maja 1993 r.Właściwe prawo krajowe

Niezbędne przesłanki wyłączenia sędziego zawarte są w artykule 31 polskiego kodeksu postępowania karnego, który mówi:

Artykuł 31:

„Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli pomiędzy nim a jedną ze stron zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności tego sędziego.”

Zarzuty

Skarżący podnosi zarzut, że podczas pierwszego postępowania Sąd Rejonowy w Iławie niesłusznie odmówił przeprowadzenia pewnych dowodów, o które wnosił oraz błędnie ocenił materiał dowodowy.

Skarżący ponadto podnosi zarzut, że drugie postępowanie, które doprowadziło do uznania go winnym składania fałszywych oskarżeń było niesprawiedliwe, ponieważ ten sam sędzia przewodniczył w obydwu sprawach przeciwko niemu, podczas gdy ich przedmiot był ściśle ze sobą związany. Podnosi, że sędzia nie był w stanie być bezstronnym, ponieważ uniewinnienie skarżącego w drugim postępowaniu poddałoby w wątpliwość zasadność pierwszego wyroku. Skarżący zarzuca ponadto osobistą niechęć sędziemu prowadzącemu sprawę.

Skarżący podnosi również zarzut dotyczący wyniku postępowania karnego.

Skarżący powołuje artykuł 6 Konwencji.

Postępowanie przed komisją

Skarga została wniesiona w dniu 19 listopada 1993 r. i zarejestrowana w dniu 3 maja 1994 r.

W dniu 27 lutego 1995 r. Komisja podjęła decyzję o powiadomieniu pozwanego Rządu
o skardze i o zwróceniu się do niego o przedłożenie na piśmie uwag w kwestii dopuszczalności i treści skargi.

Uwagi Rządu na piśmie przedłożone zostały w dniu 16 października 1995 r., po przedłużeniu ustalonego w tym celu terminu. Skarżący odpowiedział w dniu 20 grudnia 1995 r.

PrawoSkarżący podnosi zarzut na gruncie artykułu 6 Konwencji, że podczas pierwszego postępowania Sąd Rejonowy w Iławie niesłusznie odmówił przeprowadzenia pewnych dowodów, o które wnosił oraz błędnie ocenił materiał dowodowy. Skarżący podnosi również zarzut dotyczący wyniku tego postępowania.

Komisja przypomina, że Polska uznała kompetencję Komisji do rozpatrywania skarg indywidualnych „od każdej osoby, organizacji pozarządowej lub grupy jednostek, które uważają, że stały się ofiarą naruszenia praw zawartych w Konwencji poprzez jakikolwiek akt, decyzję lub fakt mający miejsce po 30 kwietnia 1993 r.” W sprawie niniejszej przedmiotowe postępowanie zakończyło się wydaniem ostatecznego wyroku w dniu 4 września 1992 r.

Z tego wynika, że ta część skargi jest poza kompetencją ratione temporis Komisji i dlatego też jest niezgodna z przepisami Konwencji w rozumieniu artykułu 27 § 2.  Skarżący ponadto podnosi zarzut na gruncie artykułu 6 Konwencji, że drugie postępowanie, które doprowadziło do uznania go winnym składania fałszywych oskarżeń było niesprawiedliwe, ponieważ ten sam sędzia przewodniczył w obydwu sprawach przeciwko niemu, podczas gdy ich przedmiot był ściśle ze sobą związany.

a)     Rząd podnosi przede wszystkim, że skarga w swej części odnoszącej się do postępowania przed Sądem Rejonowym w Iławie jest niezgodna ratione temporis z Konwencją, ponieważ postępowanie to dobiegło końca w dniu 10 marca 1993 r., tj. przed dniem 30 kwietnia 1993 r. Z drugiej strony Komisja jest kompetentna do rozpatrzenia odwoławczego postępo-wania przed Sądem Wojewódzkim w Olsztynie, które dobiegło końca w dniu 6 maja 1993 r. Jednakże odnotować należy, że skarżący nie kwestionuje sprawiedliwego charakteru postępo-wania przed tym ostatnim Sądem. Rząd podnosi ponadto, że wydarzenia przed dniem 1 maja 1993 r. winny być uwzględnione jedynie jako tło kwestii będących przed Komisją (Eur. Court HR, wyrok w sprawie Hokkanen p. Finlandii, series A vol. 299, str.19, § 53).

Skarżący nie omawia tej kwestii.

Komisja przypomina, że jeśli kompetencja ratione temporis Komisji rozpoczyna się w toku postępowania przed sądem drugiej instancji, może ona rozpatrzyć to postępowanie, lecz nie postępowanie pierwszej instancji (nr 8261/78, Dec. 11.10.79, D.R. 18, str. 150).

Komisja przypomina ponadto, że Polska zaakceptowała jej jurysdykcję w odniesieniu do „wszystkich czynów, decyzji i faktów, mających miejsce po dniu 30 kwietnia 1993 r.”

Komisja odnotowuje, że sprawie niniejszej drugie postępowanie przed Sądem Rejonowym w Iławie dobiegło końca w dniu 10 marca 1993 r. Skarżący wniósł rewizję, w której wskazał m.in., że sędzia, który rozpatrywał pierwszą sprawę powinien zostać wyłączony, jako że był nieprzychylnie nastawiony do skarżącego. Podniósł on, że sędzia nie mógł być bezstronny, ponieważ uniewinnienie w postępowaniu odnoszącym się do fałszywych oskarżeń poddałoby
w wątpliwość zasadność uznania go winnym popełnienia kradzieży. Rewizja ta została rozpoznana przez Sąd Wojewódzki w Olsztynie w dniu 6 maja 1993 r. Sąd uznał, że wniosek
o wyłączenie sędziego na podstawie artykułu 31 kodeksu postępowania karnego nie mógł być uwzględniony przez sąd pierwszej instancji, ponieważ właściwe przesłanki prawne tego przepisu nie zostały spełnione.

Komisja odnotowuje, że skarżący nie podnosi żadnych zarzutów co do sprawiedliwego charakteru postępowania przed Sądem Wojewódzkim w Olsztynie. Podnosi on jedynie zarzut, że Sąd ten nie naprawił rzekomych niedociągnięć postępowania przed Sądem Rejonowym. Komisja zauważa, że postępowanie przed Sądem Rejonowym w Iławie dobiegło końca przed dniem 1 maja 1993 r. W świetle ograniczeń co do kompetencji ratione temporis Komisji zawartych w polskiej deklaracji, Komisja uznaje, że ta część skargi jest poza jej kompetencją ratione temporis i dlatego też jest niezgodna z przepisami Konwencji w rozumieniu artykułu 27 § 2.

Z tych przyczyn, Komisja większością głosów

Uznaje skargę za niedopuszczalną.

/-/ M. de Salvia
Zastępca Sekretarza
Komisji

/-/ S. Trechsel
Przewodniczący
Komisji

 

Full & Egal Universal Law Academy