Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-1-58 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 19-35/526-216
Karar Tarihi : 11.10.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Adem BİRCAN (Başkan V.)
Üyeler : Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Hakan SABUNCU, Ahmet YALÇIN, Kübra Dilara AYAR,
Ali GEZBELİ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - BP p.l.c.
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Burcu CAN,
Av. Merve ÖNER
Yıldız Mah. Çitlenbik Sok. No:12 Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: BP Biocombustiveis S.A. ile Bunge Brasil Holdings BV
arasında biyoetanol, şeker ve elektrik üretim ve tedariki alanlarında iştigal
etmek üzere bir ortak girişim kurulmasına izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 16.09.2019 tarih ve 6163 sayı ile
giren ve eksiklikleri 04.10.2019 tarih, 6700 sayılı yazıyla tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 08.10.2019 tarih ve 2019-1-58/Öİ sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Başvuru; BP p.l.c.’nin (BP GRUBU) tamamına sahip olduğu iştiraki BP
Biocombustiveis S.A. (BP BIOCOMBUSTIVEIS) ve Bunge Limited’in (BUNGE
GRUBU) tamamına sahip olduğu iştiraki Bunge Brasil Holdings BV (BUNGE BRASIL)
tarafından şeker kamışı yetiştiriciliğinin yanı sıra Brezilya’da yer alan 11 değirmende,
şeker, biyoetanol ve şeker kamışı küspesinden elektrik enerjisi üretimi iş kollarının
birleştirilmesi amacına yönelik olarak mezkur ülkede bir ortak girişim kurulmasına
ilişkindir.
(5) Bildirim konusu işlemin temelini taraflar arasında (…..) tarihinde imzalanan Ticari
Birleşme Sözleşmesi (TBS) ve Hissedarlar Sözleşmesi oluşturmaktadır. Bildirim
Formunda, işlem kapsamında BP GRUBU ve BUNGE GRUBU’nun, kurulacak olan
BP Bunge Bioenergia S.A.’ye (BP BUNGE) biyoetanol, şeker ve elektrik üretim ve
tedariki iş kollarında faaliyet gösteren iştiraklerini1 devredeceği, söz konusu iş
kollarının BP BUNGE’ye devredilmesi ile birlikte, BP BUNGE’nin toplam
sermayesinin ve oy hakkı bahşeden sermayesinin %50’sinin de BP
BIOCOMBUSTIVEIS’e devredileceği ifade edilmiştir. OG, Brezilya’da kurulacak olup
faaliyetlerini burada gerçekleştirecek ve tüm cirosunu Brezilya’da elde edecektir.
1 BP GRUBU’na ait ve BP BUNGE’ye devredilecek şirketler; (…..) olup BUNGE GRUBU’na ait ve BP
BUNGE’ye devredilecek şirketler ise; (…..)’dır.
19-35/526-216
2/4
(6) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü
çerçevesinde, bir ortak girişimin anılan Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi
sayılabilmesi için i) ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ii) ortak
girişimin bağımsız bir iktisadi varlık (tam işlevsel) olarak ortaya çıkması unsurlarının
birlikte sağlanması gerekmektedir.
(7) i) Ortak Kontrolün Bulunması: Yapılan bildirimde, BP BUNGE’nin toplam
sermayesinin ve oy hakkı bahşeden sermayesinin %50’sine ayrı ayrı BP
BIOCOMBUSTIVEIS ve BUNGE BRASIL’in sahip olacakları; belirtilmiştir. Hissedarlar
Sözleşmesi’nin 4.2.2. maddesi uyarınca, BP BUNGE’nin yönetim kurulu (…..) BP
GRUBU, (…..) BUNGE GRUBU tarafından atanacak toplam (…..) üye ve yedek
üyelerden oluşacaktır. TBS’nin 8.5.1. maddesi uyarınca ise, (…..) tarafından
atanacaktır. Ayrıca (…..) tayin etme hakkına sahip olacaktır. Yönetim kurulunun
ancak (…..) ve ayrıca BP GRUBU ve BUNGE GRUBU tarafından atanmış en az
(…..) katılımı ile toplanabileceği buna ek olarak yönetim kurulu üyelerinin (…..)
gerektiği belirtilmektedir.
(8) Öte yandan, Hissedarlık Sözleşmesi’nin 3.4. maddesi nitelikli oylama konusuna
açıklık getirmektedir. Buna göre; BP BUNGE’nin muhasebe politikalarında önemli bir
değişiklik yapılması, BP BUNGE’yi ilgilendiren herhangi bir kurumsal yapılanma,
yönetim kurulu üyesi veya görevli yönetim kurulu sayısında herhangi bir değişiklik
yapılması, icra kurulu başkanının atanması veya görevden alınması ve iş planı yahut
yıllık bütçenin onaylanması kararları hisselerin çoğunluğunu elinde bulunduran
hissedarların oyunu gerektirmektedir. Hissedarlık Sözleşmesi’nin 3.6.2. numaralı
maddesi uyarınca ise, hissedarların (…..) hissedarlar toplantısına sunulan nitelikli oy
verme konusuyla ilgili herhangi bir anlaşmaya varamamaları veya aynı nitelikli
oylama konusuyla ilgili olarak toplantı nisabının aynı (…..) halinde, bir kilitlenme
durumu olduğunun kabul edileceği; böyle bir durumda Hissedarlık Sözleşmesi’nin
3.6.3. maddesi uyarınca hissedarların ilgili kilitlenme durumunu çözmek için
müştereken arabuluculuk yapmayı kabul edeceği ve arabuluculuğun, bağımsız
üçüncü taraf içerecek bir prosedüre uygun olarak gerçekleştirileceği ifade edilmiştir.
Dolayısıyla, BP BUNGE’nin kurucuların ortak kontrolünde olduğu kanaatine
varılmıştır.
(9) ii) Bağımsız İktisadi Varlık Olarak Kurulması: Bildirim Formunda kurulacak BP
BUNGE’nin, faaliyetlerini yerine getirmek için bağımsız bir yönetim ekibi ve gerekli
tüm kaynaklara sahip olacağı ve sürekli bir faaliyet planı ile kalıcı olarak kurulduğu
ifade edilmektedir. Bununla birlikte Bildirim Formunda BP BUNGE’nin, BP GRUBU ve
BUNGE GRUBU’na satış yapmasının beklenmediği, Brezilya’da ürettiği şeker,
biyoetanol ve elektriği kurucu taraflarıyla yapılan münhasır veya öncelikli tedarik
düzenlemeleri olmadan üçüncü kişilere satacağı, istisnai bir şekilde anılan taraflara
bir satışın gerçekleşmesi durumunda ise bu satışın mesafeli bir şekilde (arm’s length
terms)2 gerçekleşeceği belirtilmiş, ayrıca BP GRUBU ve BUNGE GRUBU’nun BP
BUNGE’ye girdi sağlamak için münhasır bir arz hakkına sahip olmadığı da ifade
edilmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda, bildirime konu işlemin tam işlevsel bir ortak
girişim olduğu değerlendirilmektedir.
2 Alıcıların ve satıcıların bir taraf diğerini etkilemeden bağımsız hareket ettiği bir ticari anlaşmayı ifade
eder. Bu satış türleri, her iki tarafında kendi çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini ve diğer tarafın
baskısına maruz kalmadığını garanti eder.
19-35/526-216
3/4
(10) Sonuç itibarıyla başvuru konusu işlemin, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi
çerçevesinde bir devralma işlemi olduğu kanaatine varılmıştır. Öte yandan ilgili
tarafların cirolarının söz konusu Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen
eşikleri aşması nedeniyle, işlemin izne tabi olduğu görülmektedir.
(11) Dosyadaki bilgilere göre, taraflardan halka açık bir şirket olan BP GRUBU’nun,
hisseleri Londra, Frankfurt ve New York borsalarında işlem görmekle birlikte merkezi
Londra’dadır. BP GRUBU temel olarak küresel boyutta ulaşım için akaryakıt; ısı ve
ışık için enerji; motorlar için yağ ve boya ve bunların yanı sıra giysi ve ambalaj
ürünleri gibi günlük kullanım ürünlerinin üretimi için petrokimyasal tedariki; petrol ve
doğalgazın geliştirilmesi ve üretim faaliyetlerinde bulunmaktadır.
(12) BP GRUBU, Türkiye’deki akaryakıt ürünlerinin imalatı, üretim, satış ve dağıtım
faaliyetleri; doğalgaz ürünlerinin satış pazarlama ve dağıtım faaliyetleri; üçüncü
kişilere depolama, taşıma ve transfer hizmetleri; akaryakıt depolama faaliyetleri ile
iştigal etmekte olup ayrıca Bakü-Tiflis-Ceyhan projesi çerçevesinde ham petrolü
Azerbaycan’dan Türkiye Ceyhan Limanı’na ulaştırmaktadır. BP GRUBU Türkiye’deki
söz konusu faaliyetlerini (i) BP Petrolleri A.Ş. (ii) BP Doğalgaz Ticaret A.Ş. (iii) BP
Turkey Refined Limited (iv) Ambarlı Depolama Hizmetleri Ltd. Şti. (v) ATAŞ Anadolu
Tasfiyehanesi A.Ş. (vi) BP Akaryakıt Ortaklığı (vii) Çekisan Depolama Hizmetleri Ltd.
Şti.(viii) The Baku-Tblisi-Ceyhan Pipeline Company Ankara Şubesi (ix) BP
Exploration Ltd. Şti. (x) BP Exploration Operating Company Limited Ankara Şubesi
(xi) BP Turkey Refined Limited Türkiye Şubesi (xii) BP Pipelines Limited aracılığıyla
gerçekleştirmektedir.
(13) Nihai olarak BP GRUBU tarafından kontrol edilen işlemin taraflarından BP
BIOCOMBUSTIVEIS’in faaliyet alanı ise elektrik enerjisinin üretilmesi, iletilmesi
ve/veya dağıtılmasını içermektedir. Şirketin Brezilya'da petrol ve gaz, etanol,
biyoyakıt üretim tesisleri bulunmaktadır.
(14) Öte yandan, işlemin diğer ana şirketi BUNGE GRUBU küresel boyutta tarım ve gıda
alanında faaliyet göstermektedir. Buna ek olarak; proteinli hayvan yemi, yemeklik yağ
üretimi için yağ tohumları ve tahılların alımı, satışı, depolanması, taşınması ve
işletilmesi ile birlikte şeker kamışı, değirmen buğdayı ve mısırdan şeker ve etanol
üretimi faaliyetleriyle de iştigal etmektedir. BUNGE GRUBU’nun Arjantin'de
biyoetanol üreten ve %(…..) kontrol edilen bir ortak girişime (Promaiz S.A.) taraf
olduğu ve ABD'de bir biyoetanol üreticisinde (Southwest Iowa Renewable Energy
LLC) azınlık hisseye (%(…..)) sahip bulunduğu bildirilmiştir.
(15) BUNGE GRUBU ülkemizdeki faaliyetlerini iştiraki olan Bunge Gıda San. ve Tic. A.Ş.
ve yerel distribütörler aracılığıyla gerçekleştirmekte olup, temel olarak bitkisel yağ ve
yemeklik zeytinyağı ürünlerinin üretim ve satışı; kişisel bakım ürünlerinin üretimi ve
satışı; yağ tohumlarının işlenmesi ve dağıtımı, yemeklik yağların damıtılması ve
şişelenmesi ve bitkisel yağ şirketlerine ve nihai kullanıcılara liman ve lojistik
tesislerinde ürün ve hizmetlerin sağlanması alanlarında faaliyet göstermektedir. Ortak
girişime taraf olan ve BUNGE GRUBU bünyesinde faaliyet göstermekte olan BUNGE
BRASIL’in ise Türkiye’de faaliyeti bulunmamaktadır.
(16) Yukarıdaki bilgilerden de anlaşıldığı üzere, BP BUNGE taraflarının ülkemizdeki
cirolarını elde ettiği ürün pazarları arasında yatay veya dikey örtüşme söz konusu
değildir. Diğer yandan BP BUNGE, Brezilya’da kurulacak olup Bildirim Formunda BP
BUNGE’nin ülkemizde faaliyet göstermediği ve yakın gelecekte de ülkemize yönelik
olarak herhangi bir faaliyet planının bulunmadığı belirtilmiştir. Bununla birlikte ana
şirketlerin de ilgili ürün pazarında Türkiye’de faaliyet göstermeyeceği ifade
19-35/526-216
4/4
edilmektedir. Dolayısıyla ilgili işlem bakımından Türkiye pazarında herhangi bir yatay
veya dikey örtüşme söz konusu değildir.
(17) Küresel bazda tarafların faaliyetlerine bakıldığında ise biyoetanol üretimi ve satışı
pazarında BP BUNGE’ye devredilecek olan iş kollarının 2018-2019 yılına ait toplam
pazar paylarının yaklaşık %(…..) olduğu tahmin edilmektedir.3 Bildirim Formu ve
gelen cevabi yazılarda BUNGE GRUBU’nun, BP BUNGE dışında, biyoetanol üretimi
ve satışında pazar payının 2018 yılında, küresel üretimin %(…..)'sına tekabül ettiği
görülmektedir. BP GRUBU’nun ise BP BUNGE dışında biyoetanol üretimi ve satışı
bulunmamaktadır4. Dolayısıyla küresel boyutta ilgili işlem bakımından biyoetanol
üretimi ve satışı pazarında BP BUNGE ve BUNGE GRUBU arasında yatay bir
örtüşmenin bulunduğu fakat söz konusu pazarlarda tarafların toplam pazar paylarının
kısıtlı olduğu görülmekte ve biyoetanol pazarının oldukça parçalı bir yapıda olmasıyla
birlikte, pazarda faaliyet gösteren birçok teşebbüsün bulunması rekabetçi bir
endişenin olmadığını göstermektedir.5 BP BUNGE'ye devredilecek olan iş kollarının
küresel pazardaki şeker üretimine ilişkin toplam pazar payları ise yalnızca %(…..)
olup taraflardan hiçbirisi BP BUNGE dışında şeker üretimi pazarındaki faaliyetlerini
sürdürmeyecektir. Elektrik üretimine yönelik elektriğin kojenerasyonu6 pazarında ise
işleme konu olan üretim sahalarında üretilen elektriğin tamamı Brezilya'da satılmakta
olup BP BUNGE'nin Brezilya'daki toplam elektrik üretimindeki payının ihmal edilebilir
seviyede (%(…..)) kaldığı ve taraflardan hiçbirinin BP BUNGE dışında belirtilen
elektrik kojenerasyonu faaliyetlerinde bulunmayacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla küresel
boyutta şeker üretimi ve elektrik kojenerasyonu pazarında BP BUNGE ve ana
şirketler arasında işlem bakımından yatay veya dikey bir örtüşmenin olmadığı
değerlendirilmektedir.
(18) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde; bildirime konu işlem ile 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi kapsamında herhangi bir pazarda hâkim durum yaratılmasının
veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60
gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
3 2018/19 yılında gerçekleşen BP BIOCOMBUSTIVEIS’in (…..) m3’lük biyoetanol üretimi ve BUNGE
BRASİL’in (…..) m3’lük biyoetanol üretimi esas alınmıştır.
4 BP ortak girişime katkı olarak devredilecek olan işletmeler dışında, biyo-izobutanol üretimi
gerçekleştiren bir ortak girişimde (Butamax Advanced Biofuels LLC) %(…..) hisseye sahip olup Avrupa
Komisyonu içtihatında biyo-izobutanolün biyoetanol tedariki pazarından ayrı olarak değerlendirilmesi
gerektiği belirtilmektedir. Her halükarda, bugüne kadar Butamax Advanced Biofuels LLC ortak
girişiminden biyo-izaobutanol satışı yapılmamıştır.
5 Biyoetanol pazarında POET ve Archer Daniels Midland Company gibi en büyük biyoetanol şirketleri
küresel bazda %(…..)’dan daha az üretim payına sahiptir.
6 Şeker kamışı saplarının ezilmesinden sonra elde edilen kuru ve lifli bir artık olan şeker kamışı
küspesinin yakılmasıyla elektrik üretimini ifade etmektedir.
Full & Egal Universal Law Academy