Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-4-223
Karar Sayısı : 08-09/105-33
Karar Tarihi : 31.1.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ 10
B. RAPORTÖRLER : M. Haluk ARI, Esin AYGÜN
C. ŞİKAYET EDEN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. ŞİKAYET EDİLEN: BP Petrolleri A.Ş.
Sarı Kanarya Sk. No:14 K-2 Plaza 34742 Kozyatağı/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: BP Petrolleri A.Ş. ile yapılan anlaşmada yer alan on yıllık
rekabet etmeme yükümlülüğünün 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’a ve ilgili mevzuata aykırı olduğu iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, şikayetçinin BP Petrolleri A.Ş. (BP) ile
10 yıl süreli bayilik sözleşmesi imzaladığı belirtilmekte, sözleşmede yer alan rekabet
etmeme yükümlülüğünün 2002/2 sayılı “2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabet Kurulu 20
Tebliğleri ile Değişik Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”ne aykırı olduğu
ileri sürülmekte ve 4054 sayılı Kanun çerçevesinde gereğinin yapılması talep
edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.12.2007 tarih, 8368 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 25.1.2008 tarih, 2007-4-223/İİ-08-MHA sayılı İlk
İnceleme Raporu, aynı tarih, REK.0.08.00.00-110/21 sayılı Başkanlık Önergesi ile
08-09 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, şikâyet konusuna ilişkin olarak, 4054 sayılı
Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı görüşüne yer
verilmiştir. 30
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
İncelemeye esas dosya bakımından, ilgili ürün pazarı “otomotiv sektöründe kullanılan
madeni yağlar pazarı” olarak tespit edilmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti
Sınırları” olarak belirlenmiştir.
I.2. Değerlendirme
08-09/105-33
2
Şikayete konu olan husus, BP’nin şikayetçi ile olan anlaşmasını feshetmiş olmasıdır. 40
BP ile şikâyetçinin 1999 yılında 10 yıl süreli bir madeni yağ bayilik anlaşması
imzalamış oldukları, BP’nin 2003/3 sayılı Tebliğ ile öngörülen değişikliğe karşın
anlaşmaların süresinin değiştirilmesine ilişkin yükümlülüğünü yerine getirmemiş
olduğu, değiştirmeye yönelik olarak kendilerine herhangi bir bildirimde bulunulmadığı,
10 yıl süreli olan anlaşmanın fesih ihbarında bulunulmaması halinde kendiliğinden bir
10 yıl daha aynı şartlarla uzayacağının hükme bağlanmış olması nedeniyle belirsiz
süreli bir sözleşme olduğu ve kendilerine de herhangi bir bildirimde bulunulmaması
nedeniyle sözleşmenin münhasırlığa ilişkin süresinin 2004 yılında dolmuş olduğu,
ancak BP’nin Noterlik vasıtasıyla 2007 yılında gönderilen ihtarname ile de tek elden
satın alma yükümlülüğünün ihlal edildiği gerekçesiyle sözleşmeyi sona erdirdiği 50
belirtilerek, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı olan bu anlaşma nedeniyle BP
hakkında işlem yapılması talep edilmektedir.
Madeni yağların dağıtımı, ilk olarak Kurul tarafından yayımlanan, 1997/3 sayılı
“Tekelden Dağıtım Anlaşmalarına İlişkin Tebliğ” kapsamında yer almıştır. Adı geçen
Tebliğ çerçevesinde herhangi bir süre ile sınırlı olmaksızın rakip malları satmama
yükümlülüğüne muafiyet tanınmıştır. 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği”nin, 1997/3 sayılı Tebliği yürürlükten kaldırması ile madeni yağların
dağıtımına ilişkin anlaşmaların tabi olduğu hukuki rejim de değişmiştir. 2002/2 sayılı
Tebliğ ile yeniden satıcıya getirilebilecek rekabet yasakları beş yıl ile
sınırlandırılmakla birlikte, “alıcının anlaşmaya dayalı faaliyetini gerçekleştirebilmesi 60
için gerekli yatırım tutarının %35’den az olmamak kaydıyla bir kısmının sağlayıcı
tarafından karşılanması halinde, alıcıya getirilebilecek rekabet etmeme
yükümlülüğünün süresi, beş yılı aşan kısmı sadece bu yatırımın yapıldığı tesiste
yürütülecek faaliyetle sınırlı kalmak kaydıyla, on yıla kadar olabilir” hükmü
çerçevesinde 10 yıla kadar rekabet etmeme yükümlülüklerine muafiyet tanınmıştır.
18.9.2003 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2003/3 sayılı Tebliğ
ile her halde rekabet etmeme yükümlülüğünün süresi beş yıl ile sınırlandırılmıştır.
1.1.2006 tarihinden itibaren ise, alıcının otomotiv bakım-onarım sektöründe faaliyet
gösterdiği yani alıcının yetkili veya özel servis olduğu hallerde madeni yağ dağıtım
anlaşmaları 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamına girmiştir. 70
Konuya ilişkin yapılacak değerlendirmede, 2002/2 sayılı Tebliğ’e ilişkin Kılavuzda yer
alan şu açıklamalar yol gösterici niteliktedir:
“…Şayet Tebliğ’in yürürlüğe girdiği tarihte, anlaşmadaki rekabet etmeme
yükümlülüğünün kalan süresi 5 yıl veya daha kısa ise, anlaşma bu kalan süre
boyunca geçerli olacaktır, dolayısıyla teşebbüsün herhangi bir değişiklik yapmasına
gerek bulunmamaktadır.”
Görüldüğü üzere, burada anlaşmanın ne zaman yapıldığı değil, kalan sürenin beş
yıla uyumlaştırılması ön planda tutulmaktadır. 2003/3 sayılı Tebliğ’in uygulanmasında
da rekabet etmeme yükümlülüğünün kalan süresinin esas alınması gerekmektedir.
Bu bağlamda Tebliğ ile belirlenen geçiş dönemi içinde yapılacak bir düzenlemede, 80
düzenlemenin yapıldığı tarihten itibaren rekabet etmeme yükümlülüğünün kalan
süresi 5 yıl veya daha kısa ise bu yükümlülük bu süre boyunca muafiyetten
yararlanacak, şayet kalan süre 5 yılı aşıyor ise bu sürenin 5 yıla indirilmesi 2002/2
sayılı Tebliğ’e uygunluğun sağlanması için yeterli olacaktır.
08-09/105-33
3
Şikâyet konusuna bakıldığında BP ile şikayetçi arasında 1999 yılında akdedilen
madeni yağ bayilik anlaşmasının, anlaşmaların uyumlaştırma sürecinin sona erdiği
2005 yılı itibarıyla beş yıldan daha kısa süreli bir rekabet etmeme yükümlülüğü
içermesi nedeniyle kalan süre müddetince rekabet etmeme yükümlülüğünün geçerli
olacağı anlaşılmıştır. Bu nedenle şikâyet konusuna ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde bu aşamada herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı 90
kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; şikayet konusuna ilişkin olarak, 4054
sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığına,
şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy