Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2016-1-60 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 16-39/634-281
Karar Tarihi : 16.11.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: Harun GÜNDÜZ, Hakan EREK, Zekeriya TURAN
C. BAŞVURUDA
BULUNANLAR :
1. Lütfiye GÜÇLÜ
2. Hasan DOĞRUYOL
3. Ahmet DOĞRUYOL
4. Necibe DOĞRUYOL
5. Neşe İNCE
6. Fatma DOĞRUYOL
7. Saadet ÖZKUL
8. Bilgin KIRIŞTlOĞLU
9. Sevgi DOĞRUYOL
10. Nurdoğan DOĞRUYOL
11. Çetin DOĞRUYOL
12. Metin DOĞRUYOL
13. Tahsin DOĞRUYOL
14. Tuğberk DOĞRUYOL
Temsilcileri: Av. Yakup KIRIŞTIOĞLU, Av. Çağlar KARACA
19 Mayıs Mah. İnönü Cad. Sümer Sok. Sümko Sitesi G-1 (3F) Blok
Kat:5 D:13 34736 Kozyatağı Kadıköy/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : BP Petrolleri A.Ş.
Değirmen Yolu Cad. No:28 K:3 Asia Ofis Park 34752 İçerenköy
Ataşehir/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: BP Petrolleri A.Ş.’nin yapmış olduğu dikey anlaşma ve çeşitli
uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Kanun’u ve 2002/2 sayılı Tebliğ’i ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; 09.10.2008 tarihinde başvuruya konu
taşınmazlar üzerinde BP Petrolleri A.Ş. (BP) lehine tesis edilen 15 yıl süreli intifa hakkının
BP tarafından kaldırılmadığı ifade edilerek, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği’nin (2002/2 sayılı Tebliğ) ihlal edilmesi nedeniyle gerekli işlemlerin yapılması talep
edilmiştir
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.08.2016 tarih ve 5188 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 22.09.2016 tarih ve 2016-1-60/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu,
05.10.2016 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 16-32/548-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. Konuya ilişkin karar uyarınca düzenlenen 07.11.2016 tarih
ve 2016-1-60/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
16-39/634-281
2/5
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Önaraştırma konusu taşınmazlar üzerindeki akaryakıt istasyonunda, 22.04.2013-
11.09.2015 tarihleri arasında faaliyet gösteren sağlayıcı ile alıcı arasında bir dikey
anlaşmanın bulunduğu ve bu dikey anlaşmadaki rekabet etmeme yükümlülüğünün,
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(a) maddesinde düzenlenen istisna hükmü kapsamında olduğu,
- 25.12.2009-22.04.2013 tarihleri arasında ve 11.09.2015 tarihinden itibaren ise BP ile
herhangi bir bayi arasında, belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı
amacıyla yapılan bir anlaşma bulunmadığı, bu çerçevede malikler ile BP arasında
imzalanan 09.10.2009 tarihli intifa protokolünün tek başına 2002/2 sayılı Tebliğ
anlamında bir dikey anlaşma olmadığı,
- Bu nedenle dosya konusu şikayet hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına yer olmadığı ve şikayetin reddedilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Dosya Konusu Dikey Anlaşmaya Yönelik Bulgular
(5) Yapılan başvuruda özetle;
- Şikayetçilere ait olan "İstanbul ili, Kartal ilçesi, Çavuşoğlu Mah., 175 Pafta, 639 Ada, 32
Parsel, 1000m² Arsa" (TAŞINMAZ-1) ve "İstanbul ili, Kartal ilçesi, Çavuşoğlu Mah., 175
Pafta, 639 Ada, 38 Parsel, 931 m² bahçe kargir ev" (TAŞINMAZ-2) cinsli taşınmazların
tapu kaydı üzerinde BP lehine 09.10.2008 tarihinde 15 yıl süreli intifa hakkı tesis
edildiği,
- Başvuru konusu intifa sözleşmesinin beş yılı aşan süreler bakımından 2002/2 sayılı
Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamadığı ve 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesine göre beş yıldan uzun süreli söz konusu intifa sözleşmesinin artık hüküm
ifade etmediği
iddia edilerek, BP’nin anılan Tebliğ’de öngörülen beş yıllık rekabet etmeme yükümlülüğü
süresini aştığından ve kurulmuş olan intifa sözleşmesinin bu nedenle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesine aykırı hale geldiğinden bahisle gerekli işlemlerin yapılması talep
edilmiştir.
(6) Konuya ilişkin bilgi isteme yazısına cevaben BP tarafından gönderilen ve Kurum
kayıtlarına 21.10.2016 tarihinde giren yazıda ise özetle;
- Bahse konu taşınmazlara ilişkin malik şikayetçiler ile BP arasında 23.09.2008 tarihli
Protokol imzalandığı, daha sonra BP tarafından taşınmazların belirli kısımları üzerinde,
BP lehine 09.10.2008 tarih ve 17822 yevmiye numaralı işlem ile 15 yıl süreyle geçerli
intifa hakkı tesis edildiği,
- BP lehine tesis edilen intifa hakkına rağmen, taşınmaz üzerinde kurulu istasyonda bir
kısım malikin hissedarı/yetkilisi olduğu İmamoğlu Kardeşler Petrol Ürünleri İnşaat
Ticaret Ltd. Şti.’nin (İMAMOĞLU) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan (EPDK)
almış olduğu 04.08.2005 tarih ve BAY/531-121/13688 numaralı akaryakıt bayilik lisansı
ile Shell&Turcas Petrol A.Ş.’nin (SHELL) marka ve logosu altında faaliyette bulunduğu,
İMAMOĞLU’nun akaryakıt bayilik lisansının 25.12.2009 tarihine kadar devam ettiği,
- 12.08.2009 tarihinde taşınmazlar üzerinde bir kısım malikin hissedarı olduğu
İMAMOĞLU adına düzenlenen 1758 sayılı 2. Sınıf Gayri Sıhhi Müessese Çalışma
Ruhsatı’nın 27544 yevmiye numaralı Devir Sözleşmesi ile BP’ye devredildiği,
- İMAMOĞLU ile BP arasında dikey ilişki olarak kabul edilebilecek herhangi bir bayilik
anlaşması imzalanmadığı,
16-39/634-281
3/5
- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı (İBB) tarafından BP adına 06.11.2009 tarih ve
11160/3114 numaralı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı (GSM) düzenlendiği,
- 25.12.2009 tarihinde BP adına ilgili taşınmaz üzerindeki istasyon için EPDK tarafından
BAY/939-82/26973 numaralı akaryakıt bayilik lisansı düzenlendiği,
- İMAMOĞLU’nun akaryakıt bayilik lisansı EPDK tarafından “Tesisin BP Petrolleri A.Ş.'ye
devredilmesi sebebiyle ve kendi talebi üzerine” 25.12.2009 tarihli Başkanlık Oluru ile
iptal edildiği,
- 29.12.2009 tarihinde BP’nin anılan lisans ile taşınmazlar üzerindeki istasyonda
faaliyete başladığı,
- Daha sonra, bayilik ilişkisinin devrini tesis etmek amacıyla BP’nin, maliklerle herhangi
bir hukuki, fiili veya ekonomik bağlantısı olmayan ve 22.04.2013 tarih ve BAY/939-
82/32490 numaralı akaryakıt bayilik lisansına sahip olan Muhittinoğlu Otomotiv Sanayi
ve Ticaret Ltd. Şti. (MUHİTTİNOĞLU OTOMOTİV) ile 06.02.2013 tarihli Satış Yeri
Çerçeve Protokolü ve Bayilik Anlaşması imzaladığı,
- BP’nin 25.12.2009 tarih ve BAY/939-82/26973 numaralı “akaryakıt bayilik lisansı”nın
EPDK tarafından “tesisin Muhittinoğlu Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı muhataba
devri nedeni ile” BP’nin isteği üzerine 22.04.2013 tarihinde sonlandırıldığı,
- MUHİTTİNOĞLU OTOMOTİV’in, bayilik ilişkisinin tesisinden evvel BP’ye vermiş olduğu
taahhütname ile taşınmazların malikleri ile herhangi bir bağlantısının bulunmadığını
BP’ye beyan ettiği,
- TAŞINMAZ-1 ve TAŞINMAZ-2 maliklerinden Ahmet DOĞRUYOL’un, bir kısım
hissesini maliklerden Hasan DOĞRUYOL’a, bir kısım hissesini de Durmuşlar Otomotiv
İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti.’ye (DURMUŞLAR OTOMOTİV) devrettiğinin BP’ye bildirildiği,
- MUHİTTİNOĞLU OTOMOTİV’in talebi ve bu konuda BP ile mutabakat sağlanması
üzerine, BP ile MUHİTTİNOĞLU OTOMOTİV arasında imzalanan Bayilik
Anlaşması’nın 10.09.2015 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere feshedildiği,
- BP’nin istasyonda bizzat faaliyette bulunmak istemesi nedeniyle İBB’den alınan
28.08.2015 tarih ve 247 numaralı GSM’ye istinaden EPDK’ya müracaat ederek
11.09.2015 tarih ve BAY/939-82/35953 numaralı akaryakıt bayilik lisansını alarak tekrar
istasyonda faaliyete başladığı,
- Anılan lisansa istinaden istasyonda halihazırda BP’nin bayilik faaliyeti yürüttüğü,
- Taşınmazın malikleri veya maliklerle bağlantılı herhangi bir kişi ile bayilik anlaşmasının
imzalanmaması ve taşınmazda 22.04.2013-11.09.2015 tarihleri arasında BP’nin bayisi
olarak faaliyette bulunan MUHİTTİNOĞLU OTOMOTİV ile malikler arasında herhangi
bir bağlantının bulunmaması nedenleriyle, BP lehine tesis edilen intifa hakkının 2002/2
sayılı Tebliğ hükümleri, anılan Tebliğ’in açıklanmasına ilişkin çıkarılan Dikey
Anlaşmalara İlişkin Kılavuz ve Rekabet Kurulunun kararlarında ortaya konulan esaslar
uyarınca, Tebliğ’in 5(a) maddesinde düzenlenen istisna kapsamında olduğu, bu
nedenle intifa hakkının 15 yıl süre ile geçerli ve yürürlükte olacağı,
ifade edilmiştir.
16-39/634-281
4/5
I.2. Değerlendirme
(7) Dosya mevcudu bilgi ve belgeler incelendiğinde;
- Bahse konu taşınmazlara ilişkin malik şikayetçiler ile BP arasında, BP lehine
09.10.2008 tarihinde 15 yıl süreli intifa hakkı tesis edildiği,
- BP lehine tesis edilen intifa hakkına rağmen, 25.12.2009 tarihine kadar bir kısım malikin
hissedarı/yetkilisi olduğu İMAMOĞLU’nun, SHELL’in marka ve logosu altında akaryakıt
bayilik faaliyetinde bulunduğu,
- İMAMOĞLU adına düzenlenen 1758 sayılı 2. Sınıf Gayri Sıhhi Müessese Çalışma
Ruhsatı’nın 12.08.2009 tarihinde Devir Sözleşmesi ile BP’ye devredildiği,
- BP adına İBB tarafından 06.11.2009 tarihli GSM düzenlendiği,
- EPDK tarafından BP adına 25.12.2009 tarih ve BAY/939-82/26973 numaralı akaryakıt
bayilik lisansı düzenlendiği ve aynı tarihte İMAMOĞLU’nun akaryakıt bayilik lisansının
EPDK tarafından Başkanlık Oluru ile iptal edildiği,
- BP’nin anılan lisans ile 29.12.2009 tarihinde ilgili istasyonda faaliyete başladığı,
- Sonrasında BP’nin, MUHİTTİNOĞLU OTOMOTİV’e 06.02.2013 tarihli Satış Yeri
Çerçeve Protokolü ve Bayilik Anlaşması ile bahse konu taşınmazda bulunan
istasyondaki bayiliğini devrettiği,
- BP’nin 25.12.2009 tarih ve BAY/939-82/26973 numaralı akaryakıt bayilik lisansının
istasyonun devri nedeniyle EPDK tarafından 22.04.2013 tarihinde sonlandırıldığı,
- MUHİTTİNOĞLU OTOMOTİV’in, bayilik ilişkisinin tesisinden evvel BP’ye vermiş olduğu
taahhütname ile taşınmazların malikleri ile herhangi bir bağlantısının bulunmadığını
bildirdiği,
- Taşınmaz maliklerinden Ahmet DOĞRUYOL’un, bir kısım hissesini maliklerden Hasan
DOĞRUYOL’a, bir kısım hissesini ise DURMUŞLAR OTOMOTİV’e devrettiği,
- BP ile MUHİTTİNOĞLU OTOMOTİV arasında imzalanan Bayilik Anlaşması’nın
10.09.2015 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere MUHİTTİNOĞLU OTOMOTİV’in
talebi üzerine sonlandırıldığı,
- Sonrasında BP’nin, 28.08.2015 tarih ve 247 numaralı GSM’ye istinaden EPDK’dan
11.09.2015 tarihinde akaryakıt bayilik lisansını aldığı,
- Taşınmaz üzerinde bulunan istasyonda anılan lisansla halen BP’nin bayilik faaliyetini
sürdürdüğü
anlaşılmaktadır.
(8) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde, üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde
faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı,
satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar “dikey anlaşma” olarak
tanımlanmaktadır. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde ise “[a]lıcıya getirilen belirsiz
süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğü”nün grup muafiyetinden
yararlanamayacağı hükme bağlanmaktadır. Öte yandan aynı maddenin (a) bendinde bu
durumun istisnası olarak; (i) alıcının anlaşmaya dayalı faaliyetlerini sürdürürken
kullanacağı tesisin mülkiyetinin arazi ile birlikte sağlayıcıya ait olması; (ii) tesisisin
mülkiyetinin alıcı ile bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden sağlanan üst hakkı
çerçevesinde sağlayıcıya ait olması; (iii) sağlayıcının alıcı ile bağlantısı olmayan üçüncü
kişilerden elde ettiği bir ayni veya şahsi kullanım hakkının konusu olan bir tesiste alıcının
faaliyet gösterecek olması sayılmaktadır. Bu hallerde, rekabet etmeme yükümlülüğü
tesisin alıcı tarafından kullanıldığı süreye bağlanabilmektedir.
16-39/634-281
5/5
(9) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, başvuru konusu taşınmazların üzerindeki akaryakıt
istasyonuna ilişkin dikey ilişkinin dört döneme ayrılarak incelenmesi gerekmektedir.
(10) Malik şikayetçiler adına kayıtlı bahse konu taşınmazlar üzerinde, BP lehine 09.10.2008
tarihinde intifa hakkı tesisinden sonra 25.12.2009 tarihine kadar bir kısım malikin
hissedarı/yetkilisi olduğu İMAMOĞLU’nun SHELL’in marka ve logosu altında akaryakıt
bayilik faaliyetine devam ettiği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede ilk dönem olarak
nitelendirilebilecek 09.10.2008-25.12.2009 tarihleri arasındaki dönemde sağlayıcı olan
SHELL’in mevcut dosya kapsamındaki sağlayıcı olmaması nedeniyle bu dönemdeki dikey
anlaşmaların 2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde incelenmesine gerek görülmemiştir.
(11) İkinci dönem olarak adlandırılabilecek 25.12.2009-22.04.2013 tarihleri arasındaki
dönemde ise, taşınmazlarda bulunan istasyonda BP doğrudan bayilik faaliyetini
sürdürmüştür. Bu bağlamda, 2002/2 sayılı Tebliğ hükümleri ve bu tebliğe ilişkin olarak
çıkarılan Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz birlikte değerlendirildiğinde, istasyonda intifa
hakkı sahibi BP ile herhangi bir bayi arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı
veya yeniden satımı amacıyla yapılan bir anlaşma bulunmadığı, bu çerçevede malikler ile
BP arasında imzalanan intifa sözleşmesinin tek başına 2002/2 sayılı Tebliğ anlamında bir
dikey anlaşma olamadığı, dolayısıyla ilgili tarihler arasındaki dönemde anılan Tebliğ
kapsamında bir dikey anlaşma bulunmadığı değerlendirilmektedir.
(12) Üçüncü dönem olarak değerlendirilebilecek 22.04.2013-11.09.2015 tarihleri arasında BP,
bayilik faaliyetini MUHİTTİNOĞLU OTOMOTİV’e devretmiştir. Diğer taraftan, 2002/2
sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen istisna hükmü uyarınca, dikey anlaşmanın
kurulduğu andan itibaren malik ile işletici arasında herhangi bir hukuki veya iktisadi
bağlantının bulunmaması gerekmektedir. Bu çerçevede istasyonun işletilmesinin,
maliklerle herhangi bir hukuki veya ekonomik bağlantısı olmayan MUHİTTİNOĞLU
OTOMOTİV’e devredildiği, anlaşmanın istisna hükmüne uygun kurulduğu ve
sürdürüldüğü, dolayısıyla söz konusu dönemdeki dikey anlaşmada yer alan rekabet
etmeme yükümlülüğünün anılan Tebliğ ile öngörülen istisna hükmünden yararlandığı
anlaşılmaktadır.
(13) 11.09.2015 tarihinden itibaren başlayan ve hâlihazırda da devam eden son dönemde ise,
25.12.2009-22.04.2013 tarihleri arasındaki ikinci döneme benzer bir şekilde, bayilik
faaliyetini tekrar BP’nin devraldığı ve halen bu faaliyeti yürütmeye devam ettiği
görülmektedir. Dolayısıyla hâlihazırda istasyonda intifa hakkı sahibi olan BP ile herhangi
bir bayi arasında alım, satım veya yeniden satım amacıyla yapılan bir anlaşmanın
bulunmadığı, bu çerçevede malikler ile BP arasında imzalanan 09.10.2009 tarihli intifa
protokolünün tek başına 2002/2 sayılı Tebliğ anlamında dikey anlaşma olmadığı, bu
nedenle mevcut durumda anılan Tebliğ kapsamında bir dikey anlaşma bulunmadığı
kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(14) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy