Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-333 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-08/249-80
Karar Tarihi : 23.02.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, 10
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : Ekrem SOLMAZ, Gözde KARABEL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Brady Etiket ve İşaretleme Ticaret Ltd. Şti.
Konaklar Mah. Selvili Sok. C13 Blok No:8 K:3 D:5 34330 20
4. Levent/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Brady Etiket ve İşaretleme Ticaret Ltd. Şti.’nin münhasır müşteri
grupları belirleyerek, distribütörlerine aktif/pasif satış yasağı uyguladığı ve yeniden
satış fiyatını belirlediği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Brady Etiket ve İşaretleme Ticaret Ltd. Şti.
(Brady)’nin temsilcisi olarak faaliyette bulundukları dönem boyunca satış yaptıkları
müşterilerin belirlenmesi ve fiyat tespiti konusunda kendilerine baskı uygulandığı
belirtilerek, başvuru sahibine Brady Satış Müdürü tarafından 25.06.2008 tarihinde
gönderilen elektronik postada özetle;
- Aynı firmalara farklı distribütörlerin satış yaptığı, ancak sonradan çok sıkıntı yaşandığı, 30
bu nedenle özellikle “işçi sağlığı ve iş güvenliği çözümleri” alanında distribütörlerin hangi
müşteri ile ne konuda faaliyet gösterdiğinin ve hangi aşamada bulunduğunun yazılacağı
bir veritabanı kurulduğu,
- Anılan uygulama kapsamında bir distribütörün veritabanına kaydettiği müşteriye diğer
distribütörün teklif sunmaması gerektiği,
- Bir müşterinin prosedür olarak 2-3 teklife ihtiyacı olduğu durumlarda, diğer
distribütörlerin o müşteriyle ilgilenen distribütörle iletişime geçip, teklifin 1-2 Avro
fazlasını sunarak işbirliği göstermeleri gerektiği,
- Brady firmasının bazı özel müşterilerle kendisinin çalışacağı, dolayısıyla distribütörlerin
belirtilen özel müşterilere teklif sunmamaları gerektiği 40
ifadelerinin yer aldığı belirtilmektedir. Ayrıca, başvuru sahibinin 11.08.2011 tarih ve 5804
sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden yazısı ekinde Brady yetkilileri ile yukarıda yer verilen
konuyla ilgili olarak 25.06.2008 ve 27.07.2010 tarihleri arasında yapılan bazı yazışmalar
gönderilmiş ve şikâyet sebebinin distribütörler arasında kural konularak müşterilere uygun
teklif verilmesi hususunda zorluklar yaşanmış olması ve müşteriler hakkında bilgi vermeye
zorlanmaları olduğu ifade edilmiştir.
12-08/249-80
2
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 08.07.2011 tarih ve 5026 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine hazırlanan 24.08.2011 tarih ve 2011-2-333/İİ-11-414.MA sayılı İlk
İnceleme Raporu 14.09.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 11-47/1175-M sayı ile
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine 50
hazırlanan 10.02.2012 tarih ve 2011-2-333/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Brady hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı, bununla birlikte ilgili teşebbüse
4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, distribütörleri ile imzalanan
anlaşmalarda yer alan rekabeti kısıtlayıcı nitelik taşıyan taahhütlerin anılan anlaşmalardan
çıkarılması gerektiğini belirten bir görüş gönderilmesinin uygun olacağı görüşüne yer
verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar Hakkında Genel Bilgi 60
Brady International Corporation’ın kontrolünde olan Brady anılan şirketin Türkiye’deki
faaliyetlerini yürütmekte olup, etiketler, endüstriyel yazıcılar, yazılımlar, güvenlik ve mekan
işaretleri, endüstriyel emiciler (absorbents), kilit sistemleri (LOTO) gibi çözümlerle
insanların, mekanların, ürünlerin işaretlenmesi ve korunması alanında faaliyet
göstermektedir. Brady ürünleri, “etiketleme çözümleri” ve “işçi sağlığı ve iş güvenliği
çözümleri” olarak iki ana grupta değerlendirilmektedir.
Etiketlemede amaç, kilitlenen makine veya ekipmanın bulunduğu çalışma alanındaki kişileri
bilgilendirmek ve bu kilitlemenin kimin tarafından, hangi amaçla yapıldığını göstermektir.
Kilitleme ise tehlikelerden korunmak için, ekipman ve makinelerin kontrolsüz hareketini ve
enerjisini engelleme metodudur. Şalterlerin, devre kesicilerin, fişlerin, vana ya da diğer 70
enerji izolasyonu mekanizmalarının güvenli ve kapalı pozisyona getirilmesidir. Diğer bir
ifadeyle, ekipmanın kontrolsüz çalıştırılmaması için bloke edilmesidir.
I.2. Yapılan İnceleme
Başvuru sahibi tarafından gönderilen cevabi yazı ekinde, 25.06.2008 ve 26.06.2010
tarihleri arasında Brady’nin önceki Satış Müdürü tarafından distribütörlere gönderilen
elektronik postalar yer almaktadır.
Anılan belgelere göre, 25.06.2008 tarihli elektronik posta ile Brady tarafından distribütörlere
yönelik olarak müşteriler hakkında bir veritabanı kurulması planlanmış, bu sayede
distribütörlerin birbirlerinin müşterilerine düşük fiyatlar teklif etmelerinin önlenmesi
hedeflenmiştir. 80
Distribütörlere gönderilen 04.07.2008 tarihli elektronik postada ise veritabanı
uygulamasının ticaret kanunlarına aykırı olabileceği ve distribütörler tarafından sisteme
herhangi bir bilgi girilmemesi nedeniyle veritabanı uygulamasının başlanmadan
sonlandırıldığı belirtilmektedir. Bununla birlikte, söz konusu elektronik postada, başka
distribütörlerin projelerine ticaret ahlakı çerçevesinde teklif verilmesi gerektiği, fiyat savaşı
yapılması durumunda distribütörlerin daha az kazanacağı ifadeleri yer almaktadır.
19.02.2010 tarihinde önceki Satış Müdürü tarafından gönderilen elektronik postanın
içeriğinden, Brady’nin, bir distribütörün müşterisine yaptığı teklifi öğrenerek diğer
distribütörlere teklif hakkında bilgi verdiği ve söz konusu uygulamanın “…Bugüne kadar çok
nadir durumlar haricinde bu barış ortamı gayet iyi çalıştı...” ifadesinden çoğu durumda 90
başarı ile devam ettirildiği anlaşılmaktadır.
Brady’nin önceki Satış Müdürü tarafından distribütörlere gönderilen 26.06.2010 tarihli
elektronik postada ise, distribütörlerin müşterilere verdiği teklifler hakkında diğer
12-08/249-80
3
distribütörlerin bilgilendirilmesi amacıyla teklifin Brady’e gönderilmesinin uygun olacağı, bir
distribütörden teklif alan müşteriye yönelik diğer distribütörler tarafından verilecek teklifin ilk
tekliften %1-2 oranında yüksek olmasının rica edildiği görülmektedir.
Önaraştırma kapsamında raportörler tarafından Brady’nin mevcut Satış Müdürü ile
görüşülmüş, elde edilen bilgi ve belgelere ise aşağıda yer verilmiştir.
Belge 1
Brady’nin önceki Satış Müdürü’nün bilgisayarında, “BÖLGE”, “ÜRÜNLER”, “HEDEF 100
(EXCLUSIVITESI OLAN DİSTRİBÜTÖR İÇİN)”, “İNDİRİMLER”, “TEMİNAT/KREDİ SATIŞ
POLİTİKASI” başlıkları bulunan ve bayiler ile yapılan anlaşmaların esaslarını oluşturan bir
belgeye (Belge 1) ulaşılmıştır. Anılan belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“BÖLGE
- Coğrafi bölge veya hedef müşteri grubu belirlenir (sadece bölge olarak
isimlendirilecektir).
- Distribütör bu bölge içinde hareket etmek durumundadır. Bölgesi dışında bir satış
potansiyeli bulursa Brady’ye haber vermek durumundadır.
- Belirlenen bölgede tek olabilir (BÖLGE EXCLUSIVITESI) veya tersi kararlaştırılmamışsa
birden fazla distribütörün olacağını kabul eder. 110
- Distribütör kendi bölgesinde olmayan veya birden fazla distribütörün olduğu bir bölgede,
yüksek satış potansiyelini açıklayarak belirli bir tek firma için exclusivite talep edebilir.
Talebin Brady tarafından kabul edilmesi durumunda, bu tip firmalar diğer distribütörlere
Brady tarafından bildirilip, tek distribütörün operasyonu desteklenecektir (MÜŞTERİ
EXCLUSIVITESİ).
- Distribütör kendi alt satış kanallarını kullanabilir (kullanması teşvik edilir). Alt kanalıyla
olan tüm ilişkiyi distribütör yönetmek durumundadır. Distribütörün alt satış kanalı Brady
tarafından onaylanmadıkça exclusivitesi olan bir bölgede satış yapamaz ….
SATIŞ POLİTİKASI
- Liste fiyatından satılması. 120
- Brady’ye bilgi verilmesi.
- Zorunlu indirim durumunda Brady’ye bilgi verilecektir ve onay alınacaktır.
- Exclusive bölgelerde (coğrafi veya müşteri grubu veya firma)
- Müşteri grubu hedefi olursa, başka ürünlerle paket yapılarak, Brady ile anlaşma yapılıp
tek üründe indirim göstermeden kampanyalar yapılabilir.
- İhalelerde en az 2 fiyat olmasını sağlamak üzere bir başka distribütör veya Brady
girecek”.
Belge 2
Yapılan incelemede, Brady’nin mevcut Satış Müdürü’nün bilgisayarında “TAAHHÜTLER”
başlıklı belgeye (Belge 2) ulaşılmıştır. Söz konusu belgenin altında Brady’nin önceki Satış 130
Müdürü’nün adı ile 03.01.2011 tarihi yer almakta, ayrıca Brady ile distribütörün karşılıklı
taahhütleri belirlenmektedir. Söz konusu belgede aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir:
“ BRADY’NİN DİSTRİBÜTÖRE TAAHÜTLERİ
…Yeni distribütör atanmasında var olan distribütörün bölge ve müşterilerini gözetme…
DİSTRİBÜTÖRÜN BRADY’E TAAHHÜTLERİ
12-08/249-80
4
…Pazar ve rekabet hakkında bilgi paylaşımı içinde olmak
Beraber yapılacak planlara uymak”.
Yapılan incelemede elde edilen 11.01.2011 ve 13.01.2011 tarihli, Brady’nin önceki Satış
Müdürü ile distribütörleri arasında imzalanan distribütörlük anlaşmalarının (Belge 3) ekinde
de Belge 2’de yer alan taahhütlerin bulunduğu görülmüştür. 140
Ayrıca, müşteri hizmetleri görevlisinin 29.12.2010 tarihli ajanda sayfasında (Belge 4) “Yan
teklif istoç için” ve “Yan teklif yapıldı, paket boyu için onay bekliyorum” ifadeleri de yer
almaktadır.
Brady’nin mevcut Satış Müdürü ile yapılan görüşmede, şirketin faaliyet gösterdiği alanlara,
rakiplerine ve pazar paylarına ilişkin bilgi verdiği anlaşılmıştır. Ayrıca, Brady ürünlerinin
satışlarının bayi aracılığıyla ya da doğrudan Brady tarafından yapıldığı da belirtilmiştir.
Büyük müşterilere doğrudan Brady’nin satış yaptığı ve bayiler aracılığıyla yapılan satışların
toplam satışların %(…..)’ini oluşturduğu ifade edilmiştir. Brady’nin, bayilerle bölgesel
münhasırlık anlaşmalarının bulunmadığı, liste fiyatlarını yayınladığı, ancak söz konusu
fiyatların tavsiye niteliğinde olduğu ve Brady’nin satış yaparken liste fiyatını net fiyat olarak 150
kullanmasına karşın bayilerin tavsiye fiyatını değiştirebileceği de belirtilmiştir.
Yerinde incelemede alınan Belge 1’den haberi olmadığını belirten teşebbüs yetkilisi, anılan
belgelerin 7 Ağustos 2011 tarihinde görevinden ayrılan teşebbüsün eski Satış Müdürü
tarafından hazırlanan taslaklar olduğunu ve bu taslaklarda yer alan sistemin hiç
uygulamaya konulmadığını da ifade etmiştir.
I.3. Değerlendirme
Başvuru konusu, Brady’nin, distribütörlerinin müşterileri hakkında bir veritabanı kurulmasını
planlaması ve söz konusu veritabanı ile distribütörlerin birbirlerinin müşterilerine düşük
fiyatlar teklif etmelerini önlemeyi hedeflemesine ilişkindir.
Brady’nin önceki Satış Müdürü tarafından 04.07.2008 tarihinde başvuru sahibine 160
gönderilen elektronik postada, müşterilerin kaydedilmesi planlanan veritabanı
uygulamasının kapatıldığı ifade edilmektedir. Kapatılma gerekçesi olarak ise anılan
veritabanı uygulamasının, fiyat tespiti ve rekabetin kısıtlanması olarak değerlendirilme
ihtimalinin bulunması, ayrıca distribütörler tarafından da yeterince ilgi görmemesi
gösterilmektedir. Ayrıca söz konusu elektronik postada, ürünler için Brady’nin bir satış fiyatı
tavsiye ettiği, ancak distribütörlerin istedikleri fiyattan satış yapabilecekleri belirtilmektedir.
Bununla birlikte, raportörlerce başvuru sahibiyle yapılan görüşmede, her ne kadar anılan
veritabanı uygulamasından vazgeçilse de bu ve benzeri uygulamaların fiilen devam
ettirildiği iddia edilmiştir.
Bölge ve müşteri bazında münhasırlık öngören ve yeniden satış fiyatının belirlenmesi 170
olarak değerlendirilebilecek Belge 1’in Brady’nin önceki Satış Müdürü tarafından
hazırlandığı anlaşılmıştır. Anılan şahsın, 7 Ağustos 2011 tarihinde Brady’deki görevinden
ayrıldığı ve yerine geçen mevcut Satış Müdürü’nün ise söz konusu belge hakkında
bilgisinin bulunmadığı ifade edilmiştir. Yapılan incelemede, belgede yer alan hususların
uygulamaya konulduğuna dair herhangi bir veriye ulaşılamamıştır. Dolayısıyla Brady’nin
distribütörlerine münhasır bölge ile müşteriler öngören ve yeniden satış fiyatını tespit eden
sisteminin uygulamaya konulmadığı anlaşılmıştır.
Belge 2’de, Brady açısından “Yeni distribütör atanmasında var olan distribütörün bölge ve
müşterilerini gözetme”, distribütörler açısından ise “Pazar ve rekabet hakkında bilgi
paylaşımı içinde olmak” ve “Beraber yapılacak planlara uymak” şeklindeki taahhütler yer 180
almaktadır. Anılan taahhütlerin, Brady ile distribütörler arasında imzalanan distribütörlük
anlaşmalarının ekinde de (Belge 3) mevcut olduğu görülmüştür. Söz konusu taahhütler,
12-08/249-80
5
bilgi paylaşmayı ve yapılacak planlara uymayı içermesi nedeniyle, taraflarca yerine
getirilmesi durumunda, distribütörler arasındaki rekabeti ortadan kaldırıcı nitelik
taşıyabilecektir. Bununla birlikte, “Yan teklif istoç için” ve “Yan teklif yapıldı, paket boyu için
onay bekliyorum” ifadelerini içeren Belge 4 ile dosya kapsamında ilişkilendirilebilecek
herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılamamıştır. Ayrıca, anılan ifadelerin tek başına rekabet
ihlalinin bir göstergesi olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
Yapılan incelemede yukarıda ifade edilen bilgi ve belgelere ulaşılmışsa da, başvuru sahibi
tarafından iddia edilen veritabanı uygulaması veya bir distribütörün müşterilere teklif ettiği 190
fiyatların Brady’e bildirildiği ve söz konusu fiyat bilgilerinin daha sonra Brady tarafından
diğer distribütörlere iletildiğini gösteren herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılamamıştır.
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler ışığında, Brady’nin, distribütörlerine
münhasır bölge ve müşteriler öngören ve yeniden satış fiyatının belirlenmesini amaçlayan
bir sistem kurmayı planladığı, ancak söz konusu sistemin uygulamaya konulmadığı ve
piyasaya herhangi bir etkisinin olmadığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte ilgili teşebbüse;
distribütörlerin Brady üzerinden birbirlerinin müşterileri ve söz konusu müşterilere teklif
edilen fiyatlar hakkında bilgi paylaşımı yapmalarını öngören ancak uygulamaya
konulmamış olan sistemin 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal teşkil edebileceğini ve
Brady ile distribütörleri arasında imzalanan anlaşmalarda yer alan rekabeti kısıtlayıcı nitelik 200
taşıyan taahhütlerin anılan anlaşmalardan çıkarılması gerektiğini belirten bir görüş
gönderilmesinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Brady Etiket ve İşaretleme Tic. Ltd. Şti. hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
2. Bununla birlikte, ilgili teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca,
Brady Etiket ve İşaretleme Tic. Ltd. Şti. ile distribütörleri arasında imzalanan anlaşmalarda
yer alan rekabeti kısıtlayıcı nitelik taşıyan taahhütlerin anılan anlaşmalardan çıkarılması
aksi takdirde anılan Kanun çerçevesinde haklarında işlem başlatılacağına yönelik olarak 210
ilgili teşebbüslere görüş bildirilmesini teminen Başkanlığın görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy