Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-3-90 (Devralma)
Karar Sayısı : 03-56/647-297
Karar Tarihi : 14.8.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler :Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Kublay ATASAYAR, Süreyya ÇAKIN
B-RAPORTÖRLER:Yaşar TEKDEMİR, Osman Tan ÇATALCALI
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : Robert Bosch GmbH
Temsilcileri: Av. Dr. Ali İ. ŞANVER,
Av H. Serdar TUNÇBİLEK
Levent Cad. No:12 34330 Levent / İstanbul
D- TARAFLAR : Buderus Aktiengesellschaft
Sophienstrasse 30-32 35576 Wetzlar / ALMANYA
Robert Bosch GmbH
Robert-Bosch-Platz 1,
70839 Gerlingen-Schillerhöhe / ALMANYA
E-DOSYA KONUSU: Buderus Aktiengesellschaft'ın hisselerinin
borsadan, tüzel kişilerden ve Bilfinger Berger Finanzbeteiligungen'den
Robert Bosch GmbH tarafından satın alınması işlemine izin verilmesi
talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.7.2003 tarih, 3319 sayı ve
31.7.2003 tarih, 3671 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen
8.8.2003 tarih, 2003-3-90/Öİ-03-YT sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
8.8.2003 tarih, REK.0.07.00.00/103 sayılı Başkanlık önergesi ile 03-56 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G-RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ:İlgili Rapor'da; Buderus Aktiengesellschaft'ın
hisselerinin Robert Bosch GmbH tarafından devralınması işleminin; tarafların
toplam cirosu ve jet ateşleyici kaynatıcılar pazarı bakımından 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu, ancak bu işlem sonucunda aynı
03-56/647-297
2
Kanun’un 7. maddesinde belirtilen hakim durumun yaratılması veya mevcut
hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığı, bu nedenle bildirim konusu hisse devri
işlemine izin verilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H. 1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca ilgili ürün pazarının tespitinde;
tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı
sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmakta, tespit edilen
pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da değerlendirilebilmektedir.
Devralınan Buderus Aktiengesellschaft (Buderus) Türkiye'de kaynatıcılar
pazarında faaliyet göstermektedir ve bu pazar Robert Bosch GmbH (Bosch)
ile Buderus'un Türkiye pazarı bakımından faaliyetlerinin çakıştığı tek pazardır.
Buderus kaynatıcı pazarına ilişkin olarak ürettiği ürünlerini Türkiye pazarında
kontrolünün tamamı kendisine ait olan Isısan Isıtma ve Klima San. A.Ş. ve
Isısan Dış Ticaret Klima A.Ş. aracılığıyla satışa sunmaktadır. Öte yandan
Isısan Isıtma ve Klima San. A.Ş., Buderus tarafından üretilen kaynatıcı
ürünleri dışında, havalandırma, soğutma-klima ve sıhhi tesisat alanlarında,
başka teşebbüslerden ithal ettiği ürünleri satışa sunmaktadır. Bu çerçevede,
kaynatıcı pazarı dışında bu üç alan da ilgili ürün pazarı olarak dikkate
alınabilir. Ancak, söz konusu bu üç pazarda devralma işlemine konu olan
Buderus’un doğrudan bir üretim faaliyeti olmaması ve bu pazarlar bakımından
tarafların toplam ciro ve pazar paylarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen ciro
ve pazar payı eşiklerinin aşılmaması nedeniyle, devralma işlemi bu üç pazar
açısından bildirim kapsamı dışında tutulmuştur.
Diğer yandan Buderus, yine kendi üretimi olmayan ve satılan kaynatıcı ile
birlikte müşteriye sunulan ve tamamlayıcı ürün olarak tanımlanan bazı
ürünlerin satışını gerçekleştirmektedir. Bu ürünler esas olarak brülörler,
termostatik radyatör vanaları, pompalar, yangın emniyet vanaları ve kapalı
genleşme tanklarıdır. Bu ürünler bakımından tarafların gerek doğrudan üretim
faaliyetlerinin bulunmaması gerekse bu ürünlerin satışından kaynaklanan
pazar payları ve cirolarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen ciro ve pazar payı
eşiklerini aşmaması nedeniyle, devralma işlemi bu ürünlerin oluşturduğu
pazarlar açısından bildirim kapsamı dışında tutulmuştur.
Bu açıklamalar çerçevesinde, ilgili ürün pazarı olarak kaynatıcılar pazarı
dikkate alınmıştır.
Kaynatıcılar pazarı duvara asmalı ve yere dayalı kaynatıcılar olmak üzere iki
ayrı gruba ayrılarak incelenmiştir. Diğer yandan bu gruplandırmanın yanında
merkezi sistem ve bireysel sistem olarak veyahut kullandıkları yakıt türüne
göre de bir sınıflandırma yapmak mümkündür. Ancak sektörde genel olarak
yapılan ayrım duvara asmalı ve yere dayalı kaynatıcılar şeklindedir.
03-56/647-297
3
Kaynatıcılar pazarı duvara asmalı ve yere dayalı kaynatıcılar olarak
incelendiğinde bu iki ürün arasında teknik bir ayrımdan çok fiziki koşulları
bakımından bir ayrım olduğu anlaşılmaktadır.
Duvara asmalı kaynatıcılarda enerji için sadece gaz kullanılmaktadır. Bunlar
boyut olarak küçük olduğundan, yerin sınırlı olduğu hallerde de monte edilmek
için kolayca yer bulunabilir. Genel olarak apartman daireleri ve müstakil
evlerde merkezi ısıtma ve sıcak su temini için kullanılırlar. Kombilerin yer
aldığı bu sınıf ürünler esas olarak bireysel kullanıma dönüktür.
Yere dayalı kaynatıcılar, atmosferik gaz kaynatıcıları (kat kaloriferleri) ve jet
ateşleyici kaynatıcılar (kalorifer kazanları) olarak iki gruba ayrılmaktadırlar. Kat
kaloriferleri boyut olarak kalorifer kazanlarından daha küçüktürler ve daha
kolay bir şekilde -örneğin herhangi bir mutfağa- monte edilebilirler. Bu itibarla
duvara asmalı kaynatıcılar gibi bireysel kullanıma uygundurlar.
Yere dayalı jet ateşleyici kaynatıcılar (kalorifer kazanları) ise, ayrı bir ateşleyici
ve bir kaynatıcıdan oluşurlar. Bunların montajı için duvara asmalı kaynatıcılar
ve yere dayalı kat kaloriferlerinden daha geniş bir yere ihtiyaç duyulur. Bu
kaynatıcılar genellikle çok katlı apartmanların altına yerleştirilen ve yere dayalı
olarak çalıştırılan kaynatıcılardır. Binada bulunan bütün daireler merkezi
sistem tarafından eşit bir şekilde ısıtılmaktadır. Böylelikle hem kapsam
ekonomilerinden yararlanmak mümkün olmakta hem de kişisel tüketimin
getirdiği yüksek kuruluş maliyeti en aza indirilmektedir.
Duvara asmalı kaynatıcılar ile yere dayalı kaynatıcılar arasında ikame ilişkisi
olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Duvara asmalı kaynatıcı olan
kombiler ile yere dayalı kaynatıcılardan kat kaloriferleri bireysel kullanım
amaçlıdır. Bu kaynatıcılar teknik olarak benzer olmakla birlikte, kullanım
ömürlerinin uzunlukları, kullanım alanları, kullanılan enerji miktarı ve brülörün
kaynatıcıdan ayrılıp ayrılamaması gibi kullanım özellikleri açısından
birbirlerinden ayrılmaktadırlar. Kombilerin ömrü 20-22 yıl, kullandığı enerji 24-
35 KW civarı ve brülörü makinanın sabit bir parçası iken; kat kaloriferinin ömrü
15-18 yıl, kullanabildiği enerji miktarı 60-80 KW civarı ve brülörü makinadan
bağımsızdır.
Bütün bunlarla birlikte iki grup ürün arasındaki temel fark yer bulma
konusudur. Kat kaloriferlerini çalıştırmak için evden ayrı bir oda veya evin
mahzeninde bir yere gereksinim duyulurken, kombiler herhangi bir duvara
monte edilerek çalışmakta ve yer sorunu bulunmamaktadır. Bu nedenle,
duvara asmalı kaynatıcılardan yere dayalı kaynatıcılara geçişlilik yere dayalı
kaynatıcılardan duvara asmalı kaynatıcılara göre daha zordur. Ancak bu
zorluk esas olarak fiziki koşulların ne olduğuna bağlıdır. Fiziki koşulların el
vermesi halinde bu zorluk aşılabilir. Bu bakımdan müstakil evi veya dairesine
bireysel bir ısınma sistemi tesis etmek isteyen kullanıcı, duvara asmalı kombi
veya yere dayalı kat kaloriferi tercih edebilir. Bu itibarla, duvara asmalı
kaynatıcılar ile yere dayalı kaynatıcılardan kat kaloriferleri arasında bireysel
kullanıma uygun olmaları nedeniyle önemli bir ikame ilişkisi olduğu kabul
edilmektedir.
03-56/647-297
4
Kat kaloriferi dışında yere dayalı kaynatıcıların diğer kalemini oluşturan
merkezi kullanım amaçlı jet ateşleyici kazanlar ile kombiler arasındaki ikame
ilişkisi de koşullara göre değişkenlik göstermektedir. Bu ikamenin derecesi
esas olarak kaynatıcının monte edileceği binanın koşullarına bağlıdır.
Binaların inşaat aşamasında, her iki grup birbirleri bakımından ikamedir. Bir
başka deyişle, inşa sırasında temel ihtiyaç binanın ısınma ihtiyacının
giderilmesi olduğu için, merkezi sistemden yana bir tercih kullanılabileceği
gibi, bireysel sistemden yana da tercih kullanılabilir. Diğer yandan, belirli bir
tercih yapıldıktan sonra, inşa edilen ve kullanıma açılan binalar bakımından
ikame sınırlı olmakla birlikte, imkansız değildir. Burada ikameye imkan veren
esas etmenlerden birisi binanın yapısıdır. Örneğin bireysel sistem olarak
kombi tercih eden bir bina fiziki koşullar uygun ise, merkezi sisteme geçebilir.
Diğer yandan böyle bir tercih için hukuken o binada hak sahibi olan tüm
sakinlerin rızasının alınması zorunluluktur. Binanın fiziki yapısı uygun değil
ise, bu durumda bireysel sistemden merkezi sisteme geçmek zor olabilir. Aynı
şekilde daha önce merkezi sistem tesis edilmiş bir binaya, sonradan bireysel
sistem kapsamında yer alan duvara asmalı kombi monte edilebilir. Ancak bu
değişikliğin yapılabilmesi, o binanın fiziki yapısının uygun olmasına bağlıdır.
Bu çerçevede, merkezi kaynatıcı ile bireysel sistem kaynatıcılar arasında
inşaat aşamasında tam anlamıyla bir ikame ilişkisi varken (bireysel ısınma
veya merkezi ısınma sistemlerinden birisi tercih edilebilir), inşaat sonrasında
kullanıma açılan binalar bakımından geçişlilik esas olarak fiziki koşullara
bağlıdır.
Özetle, duvara asmalı kaynatıcılar ile yere dayalı kaynatıcılardan kat
kaloriferleri arasında önemli bir ikame imkanı varken, duvara asmalı
kaynatıcılar ile diğer yere dayalı kaynatıcı grubu olan merkezi kullanım amaçlı
jet ateşleyici kaynatıcılar (merkezi kalorifer kazanları) arasındaki ikame
kullanıcının talep ettiği zamanlamaya ve tesisatın kurulacağı binanın fiziki
koşullarına bağlıdır.
Öte yandan bildirim konusu devralma işlemine taraf teşebbüslerin faaliyetleri
incelendiğinde, hisseleri devralma işlemine konu olan Buderus; hem duvara
asmalı kaynatıcılar (kombi) hem de yere dayalı kaynatıcılar (kat kaloriferi ve
merkezi kullanım amaçlı jet ateşleyici merkezi kalorifer kazanları) pazarında
faaliyet göstermektedir. Devralan taraf Bosch ise sadece duvara asmalı
kaynatıcı olan kombi üretim ve satışı yapmaktadır. Bu çerçevede, işlem ile
birlikte sadece duvara asmalı kaynatıcı pazarı etkilenecek ve diğer alt
pazarlardaki yapı üzerinde doğrudan bir etki söz konusu olmayacaktır. Bu
itibarla, söz konusu dosya bakımından geniş bir şekilde tüm kaynatıcılar
pazarının ilgili ürün pazarı olarak kabul edilmesi veya dar bir şekilde
kaynatıcılar pazarının alt segmentleri olan duvara asmalı kaynatıcılar ve yere
dayalı kaynatıcılardan kat kaloriferleri ve jet ateşleyici merkezi kalorifer
kazanları olarak üç ayrı ilgili ürün pazarının belirlenmesi, işleme ilişkin
Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde yapılacak nihai değerlendirmeyi
değiştirmeyecektir.
03-56/647-297
5
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri alanın, rekabet koşullarının yeterli
derecede homojen ve özellikle rekabet koşullarının komşu bölgelerden
hissedilir derecede farklı olması; ilgili coğrafi pazarın tespitinde büyük bir
önem taşımakta ve belirleyici olmaktadır. Dosya konusu devralma işlemine
taraf olan Bosch ve Buderus’un ülke çapına yayılmış dağıtım ve satış ağları
bulunmasından dolayı, ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak
belirlenmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Robert Bosch GmbH (Bosch)
Bosch, çeşitli iş kollarında dünya çapında faaliyeti bulunan uluslararası bir
şirkettir. Bu iş kolları otomotiv teknolojisi, (benzin sistemleri, dizel sistemleri,
şasi sistemleri ...) endüstri teknolojisi (paketleme teknolojisi, otomasyon
teknolojisi), tüketici malları (elektrikli araçlar, termoteknoloji, ev eşyaları …) ve
inşaat teknolojisi (güvenlik teknolojisi, geniş bant şebekeleri) olarak sayılabilir.
Bosch'un 2002 yılında tüm dünyadaki toplam cirosu 35 milyar Euro'dur.
Türkiye'deki toplam cirosu Türkiye'ye diğer ülkelerden yapılan doğrudan
satışlar ve Türk şirketleri tarafından yapılan satışların toplamı itibarıyla (tümü
konsolide bazda olma üzere) 293.1 milyon Euro'dur. Türkiye'de Bosch'un en
güçlü olduğu iş dalı ev eşyaları aksesuarları bölümüdür. Ev eşyaları
bölümünde dört adet iştiraki bulunmakla birlikte toplam satışı 225 milyon
Euro'ya kadar ulaşmaktadır. Bu iştiraklerden, dosya konusu devralma işlemi
ile aynı pazarda faaliyet gösteren şirketi Bosch Isıtma Ürünleri San. ve Tic.
A.Ş. olup, kaynatıcılar pazarında (duvara asmalı kaynatıcı) faaliyette
bulunmaktadır. Şirketin ortaklık yapısına Tablo-1'de yer verilmiştir.
Tablo-1: Bosch Ortaklık Yapısı
Ortaklar Sermaye Payları (%)
Robert Bosch Investment Nederland 99,999999996
Joachim Berner 0,000000001
Klaus Huttelmaier 0,000000001
Klause Peter Fouquet 0,000000001
Bosch Sanayi ve Anonim Şti. 0,000000001
Şirketin yönetim kurulu üyeleri Dr. Joachim BERNER, Klaus Huttelmaier, Dr.
Klaus Peter Fouquet ve Dr. Hans-Dietrich Eckhardt'dan oluşmaktadır.
H.2.2. Buderus Aktiengesellschaft (Buderus)
Buderus'un faaliyette bulunduğu üç iş alanı bulunmaktadır. Bunlar ısıtma
ürünleri, döküm ve özel demir-çelik ürünleridir. Buderus'un dünya çapındaki
toplam cirosu …………. milyon Euro iken Türkiye'deki toplam cirosu (tümü
konsolide bazda olmak üzere ) …… milyon Euro'dur (…… milyon Euro ısıtma
ürünleri, …… milyon Euro döküm ürünleri ve …… milyon Euro özel demir-
çelik ürünleri satışından elde edilmiştir). Buderus Türkiye'de ısıtma teknolojisi
03-56/647-297
6
alanındaki faaliyetlerini kendisine bağlı olarak faaliyet gösteren Isısan Isıtma
ve Klima San. A.Ş. ve Isısan Dış Ticaret Klima A.Ş. aracılığıyla
sürdürmektedir. Şirketin ortaklık yapısına Tablo-2'de yer verilmiştir.
Tablo-2:Isısan Isıtma ve Klima San. A.Ş. Ortaklık Yapısı
Ortaklar Sermaye Payları (%)
Buderus Heitztechnik GmbH 79,97
Rüknettin Küçükçalı 0,01
Joern Wener 0,01
Uwe LÜDERS 0,01
Manfred BECKER 20
Şirketin yönetim kurulu üyeleri ise Joern WERNER, Rüknettin KÜÇÜKÇALI ve
Selman TARMUR'dan oluşmaktadır.
Isısan Dış Ticaret Klima A.Ş.'nin ortaklık yapısına ise Tablo-3'te yer verilmiştir.
Tablo-3: Isısan Dış Ticaret Klima A.Ş.'nin Ortaklık Yapısı
Ortaklar Sermaye Payları (%)
Buderus Heitztechnik GmbH 79,97
Rüknettin Küçükçalı 0,01
Joern Wener 0,01
Uwe LÜDERS 0,01
Manfred BECKER 20
Isısan Dış Ticaret Klima A.Ş.'nin yönetim kurulu üyeleri de Joern WERNER,
Rüknettin KÜÇÜKÇALI ve Selman TARMUR'dan oluşmaktadır.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Devralma İşlemi
Bildirime konu olan işlem Bosch şirketinin hali hazırda %17,4 oranında
hisseye sahip olduğu Buderus şirketinin geriye kalan hisselerini borsadan,
tüzel kişilerden ve Bilfinger Berger Finanzbeteiligungen (Berger) şirketinden
satın alması ve sonuçta Buderus’un kontrolünün Bosch'a geçmesidir.
Devralınan taraf olan Buderus, Türkiye'deki faaliyetlerini hisselerinin %80'ine
sahip olduğu Isısan Dış Ticaret Klima A.Ş. ve Isısan Isıtma ve Klima San. A.Ş.
aracılığıyla gerçekleştirmektedir. Devralma işlemiyle birlikte bu şirketlerin
kontrolü de Bosch'a geçmektedir. Bir başka ifade ile Almanya’da gerçekleşen
işlem sonucunda, Bosch Buderus’un Türkiye’deki faaliyetlerini yürüten
şirketler üzerinde kontrole sahip olacaktır.
H.3.2.Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ'in 2. maddesinin (b) bendinde "Herhangi bir teşebbüsün
ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının
tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi
veren araçları devralması veya kontrol etmesi" birleşme ve devralma sayılan
haller arasında belirtilmiştir.
03-56/647-297
7
Bu işlemle birlikte Buderus firmasında halihazırda %17.4 oranında pay sahibi
bulunan Bosch, Buderus'ta %30.02 oranında hissesi bulunan Berger
firmasının bütün hisselerini almaktadır. Ayrıca, Buderus'un borsada işlem
gören hisselerini ve diğer tüzel kişilerin elinde tuttukları Buderus hisselerini de
almak istediği Bosch tarafından duyurulmuştur. Böylelikle Bosch, Buderus'un
yönetiminde hak sahibi olmakta ve bildirim konusu olan işlem ile 1997/1 sayılı
Tebliğ anlamında bir devralma gerçekleşmektedir. Buderus üzerinden
Buderus’un Türkiye’de faaliyet gösteren teşebbüsleri üzerindeki kontrolü de
Bosch GmbH şirketine geçmektedir. Bu itibarla işlem bir devralma işlemidir.
1997/1 sayılı Tebliğ'in 2. maddesi anlamında birleşme veya devralma kabul
edilen bir işlemin Rekabet Kurulu’ndan izin almak üzere bildirilmesi zorunlu bir
işlem olarak değerlendirilebilmesi için, aynı Tebliğin 1998/2 sayılı Tebliğ ile
değişik 4. maddesine göre, “...işlemi gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının, piyasanın %25’ini aşması veya bu oran aşmasa bile toplam
cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması...” gerekmektedir.
Her ne kadar devralma işlemi ilgili coğrafi pazarın dışında gerçekleşse de her
iki şirketin de Türkiye'de faaliyet gösteren şirketleri bulunmaktadır. Bu sebeple
devralma için, tarafların Türkiye'de faaliyet gösteren ilgili şirketlerinin ciroları
ve pazar payları esas alınacaktır. Aşağıdaki tablolarda devralmaya konu olan
Bosch ve Buderus'un Türkiye'deki şirketlerinin ciroları ve bu şirketlerin ilgili
ürün pazarındaki pazar payları yer almaktadır.
Tablo-4: İşleme Taraf Teşebbüslerin Türkiye Coğrafi Pazarındaki Ciroları
Şirketler Ciro (Milyon EURO) Ciro (Milyar TL)1
Isısan Dış Ticaret Klima A.Ş. …… ……
Isısan Isıtma ve Klima San. A.Ş. ……… (…….’ lik bölümü
kaynatıcı pazarındaki
ciro)
……. (……….’ lik bölümü
kaynatıcı pazarındaki ciro)
Bosch Isıtma Ürünleri San. ve Tic.
A.Ş.
…… ……
Toplam ……. (…….’lik bölümü
kaynatıcı pazarındaki
ciro)
…….. (……..’ luk bölümü
kaynatıcı pazarındaki ciro)
Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre son üç yılda kaynatıcılar pazarında
ürünler bazında gerçekleşen üretim rakamları Tablo-5'te sunulmuştur.
Tablo-5: Kaynatıcılar Pazarı Üretim Miktarı ve Değeri
Miktar Bazında
Toplam Kaynatıcılar
(1000 adet)
Değer Bazında Toplam
Kaynatıcılar (Milyon EURO)
Yıl 2000 2001 2002 2000 2001 2002
Duvara asmalı (Kombi) 178 137 140 110 72 75
Yere Dayalı (Kat kaloriferi) 5 7 5 6 7 5
Yere Dayalı (Jet Ateşleyici-
Merkezi Kalorifer Kazanı)
53 30 26 35 17 14
Toplam 236 174 171 151 96 94
1 TL için uygulanan döviz kuru 1 Euro = 1.550.000 TL (yaklaşık döviz kuru)
03-56/647-297
8
Yukarıdaki rakamlar genel olarak değerlendirildiğinde, 2000 yılından sonra
sektörde talep bakımından özellikle kriz koşullarının da etkisiyle bir daralma
olduğu görülmektedir. 2000 yılında toplam kaynatıcı talebi 236 bin adet iken
bu rakam 2002 yılında 171 bin adete düşmüştür. Bu ise sektörde %38’lik bir
daralma anlamına gelmektedir. Aşağıdaki tablolarda önce her bir ürün grubu
bakımından ve arkasından genel olarak tüm kaynatıcılar pazarı bakımından
pazar paylarına yer verilmiştir.
Tablo-6 Duvara Asmalı Kaynatıcılar Pazarında Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Pazar
Payları
Miktar Bazında (% )
Değer Bazında (%)
Şirketler
2000 2001 2002 2000 2001 2002
Vaillant 37 41 …… 37 41 ……
Baxi 16 16 …… 16 16 ……
TT (Bosch) 15 13 …… 15 13 ……
Buderus 4 3 …… 4 3 ……
Ferroli 7 6 …… 7 6 ……
United Tech. 0 7 …… 0 7 ……
MTS 1 4 …… 1 4 ……
Riello 4 3 …… 5 3 ……
Diğer 16 7 10 15 7 9
Tablo 6'da, işleme taraf olan Buderus ve Bosch’un 2002 yılı rakamları dikkate
alındığında pazar payları toplamının gerek miktar ve gerekse değer bazında
% 18 olduğu görülmektedir.
Tablo-7 Yere Dayalı Kaynatıcılar (Jet Ateşleyici Merkezi Kalorifer Kazanları) Pazarında Pazar
Payları
Miktar Bazında (% )
Değer Bazında (%)
Şirketler
2000 2001 2002 2000 2001 2002
Baxi 0 18 …… 0 20 ……
Preussag 17 0 …… 17 0 ……
Buderus 29 29 …… 29 29 ……
Koç 19 18 …… 18 18 ……
Elginkan 2 2 …… 2 2 ……
Carrier 1 0 …… 1 0 ……
Diğer 19 21 19 20 21 20
03-56/647-297
9
Tablo-8: Yere Dayalı Kaynatıcılar (Kat Kaloriferleri) Pazarında Pazar Payları
Miktar Bazında (% ) Değer Bazında (% )
Şirketler 2000 2001 2002 2000 2001 2002
Diğer 17 17 17 17 17 17
Baxi 0 15 …… 0 15 ……
Preusag 15 0 …… 15 0 ……
Koç 12 14 …… 12 14 ……
United Tech. Corp. 0 13 …… 0 13 ……
Termodinamik 10 9 …… 10 9 ……
Maktek 9 9 …… 9 9 ……
Gurmak 8 8 …… 8 8 ……
Supermatik 3 3 …… 3 3 ……
Erensan 2 2 …… 2 2 ……
DCD 2 2 …… 2 2 ……
Ferroli 1 1 …… 1 1 ……
Özköseoğlu 2 2 …… 2 2 ……
Caradon 2 2 …… 2 2 ……
Elginkan 2 2 …… 2 2 ……
Buderus 1 1 …… 1 1 ……
Yetsan 1 1 …… 1 1 ……
Carrier 14 0 …… 14 0 ……
Tablo-7 ve Tablo-8'den anlaşılacağı üzere, Bosch'un yere dayalı kaynatıcılar
pazarlarında herhangi bir faaliyeti ve pazar payı yoktur. Diğer yandan
Buderus'un kat kaloriferi pazarında %….. ve jet ateşleyici merkezi kalorifer
kazanı pazarında ise %….. civarında pazar payı olduğu görülmektedir2.
Tablo-9: Tüm Kaynatıcılar Pazarında Pazar Payları
Miktar Bazında (% ) Değer Bazında (% )
Şirketler 2000 2001 2002 2000 2001 2002
Vaillant 28 32 …… 27 31 ……
Baxi 12 17 …… 12 17 ……
Preussag 7 0 …… 8 0 ……
TT (Bosch) 11 10 …… 11 10 ……
Buderus 4 4 …… 4 5 ……
MTS 0 3 …… 0 3 ……
Ferroli 5 5 …… 5 5 ……
United Tech. Corp. 0 8 …… 0 8 ……
Koç 3 3 …… 3 4 ……
Riello 3 2 …… 3 2 ……
Supermatik 1 1 …… 1 1 ……
İmmerfin 1 1 …… 1 1 ……
As Royal 0 1 …… 0 1 ……
Termodinamik 2 2 …… 2 2 ……
Maktek 2 2 …… 2 2 ……
Gurmak 2 1 …… 2 1 ……
Viessmann 1 1 …… 1 1 ……
Carrier 8 0 …… 8 0 ……
Diğer 5 4 5 5 5 5
2 Diğer yandan Buderus'un hem kat kaloriferlerini hem de jet ateşleyici kaynatıcıları (merkezi
kalorifer kazanları)nı içeren yere dayalı kaynatıcılar pazarındaki payı ise %… civarındadır ve
önemsiz bir düzeydedir.
03-56/647-297
10
Tablo-9 incelendiğinde 2002 yılı rakamları üzerinden, işleme taraf
teşebbüslerin toplam pazar paylarının %16 civarında olduğu görülmektedir.
Devralma işlemine taraf teşebbüslerin genel olarak kaynatıcılar pazarındaki
toplam ciroları 33.099.000.000.000 TL'dir. Yukarıdaki tabloda, pazar payları
hem miktar bazında hem de değer bazında verilmiştir. Miktar bazındaki paylar
ile değer bazındaki paylar arasında kayda değer bir farklılık olmadığından,
miktar bazındaki pazar payı rakamları dikkate alınmıştır.
2002 yılı rakamları baz alındığında, tarafların tüm kaynatıcılar pazarındaki
toplam pazar payları %16’dır, duvara asmalı kaynatıcılar pazarındaki toplam
pazar payları %18’dir (Tablo-6). Yere dayalı kaynatıcılar pazarlarında ise
Bosch’un herhangi bir pazar payı yoktur. Bu pazarlar bakımından dikkate
alınabilecek tek pazar payı Buderus’un sahip oluduğu pazar payıdır.
Buderus'un kat kaloriferi pazarındaki payı %… iken, jet ateşleyici merkezi
kalorifer kazanı pazarındaki payı %…..'dur.
Bu bilgiler ışığında, devralma işlemi tarafların toplam ciroları bakımından
Tebliğ kapsamında izne tabidir. Pazar payı açısından ise sadece alt
pazarlardan jet ateşleyici kaynatıcı (merkezi kalorifer kazanı) pazarı
bakımından Tebliğ kapsamında izne tabidir.
4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrasında, bir veya birden fazla
teşebbüsün hakim durum yaratmaya ya da hakim durumlarını güçlendirmeye
yönelik olarak piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuracak şekilde birleşmeleri veya bu sonucu doğuracak şekilde bir
teşebbüsün başka bir teşebbüsü devralması hukuka aykırı bulunmuş ve
yasaklanmıştır.
4054 Sayılı Kanun’un 3. maddesinde hakim durum “Belirli bir piyasadaki bir
veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket
ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri
belirleyebilme gücü” olarak tanımlanmıştır. Hakim durumun varlığı için
temelde bağımsızlık ve buna bağlı olarak rekabeti önemli ölçüde önleme gücü
en önemli şarttır. Söz konusu pozisyonun o pozisyona sahip teşebbüse
rekabetin gelişeceği koşulları belirleme ya da bu koşullar üzerinde önemli
ölçüde etkiye sahip olma imkanı vermesi yeterlidir.
Teşebbüslerin rakiplerinden bağımsız olarak etkin şekilde rekabeti sınırlama
gücünü belirlemede teşebbüsün pazar payı önemli bir kriterdir. Bu nedenle
bildirime konu devralma işleminin hakim durum yaratan ya da mevcut bir
hakim durumu güçlendiren bir işlem olup olmadığının belirlenmesindeki en
temel kriter kuşkusuz işleme taraf teşebbüslerin işlem öncesi ve sonrasındaki
pazar paylarıdır. İlgili teşebbüsün sahip olduğu pazar payına ilişkin olarak çok
küçük pazar payının, rakiplerin sayısı ve pazar payı da gözönüne alındığında,
hakim durumun yokluğuna delil teşkil etmektedir. Diğer yandan teşebbüsün
pazar payı önemli bir seviyede olsa bile, diğer kriterlerin de dikkate alınması
gerektiği kabul edilmektedir. Pazar payı dışında ise özellikle pazara giriş
engellerinin bulunup bulunmadığı dikkate alınan önemli bir unsurdur.
03-56/647-297
11
Yukarıdaki tablodan, devralma işlemi taraflarının kaynatıcılar pazarındaki
toplam paylarının %16 (%…. + %….) civarında olduğu görülmektedir. Böylece
devralan taraf olan Bosch'un işlem sonrasındaki payı %…'den %…'ya
yükselecektir. Öte yandan işlemin kaynatıcılar pazarının alt segmentlerine
olan etkilerine bakıldığında ise, işlemin taraflarının faaliyetlerinin kesiştiği tek
alanın duvara asmalı kaynatıcılar pazarı olduğu ve bu pazardaki toplam pazar
paylarının işlem sonrasında %18 civarında olduğu görülmektedir. Bu aynı
zamanda, devralan taraf olan Bosch'un işlem sonrasındaki pazar payının
%….'den %….'e yükseleceği anlamına gelmektedir. Bosch’un yere dayalı
kaynatıcılar pazarlarında bir faaliyeti olmadığı için bu alt pazarlar bakımından
herhangi bir yoğunlaşma söz konusu değildir.
Genel olarak bakıldığında, sektörde çok sayıda teşebbüsün faaliyet gösterdiği
görülmektedir. Bu itibarla, sektör rekabetçi bir yapıya sahiptir ve devralma
işlemi sonrasında bu rekabetçi yapı üzerinde olumsuz bir etkinin olmayacağı
kanaatine varılmıştır.
Pazar payı dışında, pazara giriş engelleri açısından, pazarda tüm
segmentlerde çok sayıda teşebbüsün faaliyet göstermesi göz önünde
bulundurulduğunda pazara girişler önünde önemli bir engelin olmadığı
görülmektedir. Diğer yandan kaynatıcılarla ilgili olarak yönetmelikler tarafından
belirlenen ulusal standartlar bulunmasına rağmen, kaynatıcı ve su ısıtıcıları
üretimi için gerekli teknoloji oldukça yaygın ve kolayca ulaşılabilir niteliktedir.
Piyasada faaliyet gösteren yabancı firmaların yanı sıra sektörler ithalattan
kaynaklanan önemli bir rekabetle karşı karşıyadır. Bu bağlamda pazara giriş
için önemli bir engel söz konusu değildir.
Bu açıklamalar ışığında, işlem sonrasında ne genel olarak tüm kaynatıcılar
pazarında ne de kaynatıcı pazarının alt pazarlarında yeni bir hakim durumun
yaratılması ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece etkin
rekabetin önemli ölçüde kısıtlanması sonucunu doğuracak bir durum söz
konusu değildir.
I. SONUÇ
Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında;
Buderus Aktiengesellschaft'ın hisselerinin Robert Bosch GmbH tarafından
devralınması işleminin; tarafların toplam cirosu ve jet ateşleyici kaynatıcılar
pazarı bakımından 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğuna,
ancak bu işlem sonucunda aynı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen hakim
durumun yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması
nedeniyle bildirim konusu devralma işlemine izin verilmesine
OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
03-56/647-297
12
Full & Egal Universal Law Academy