Buğday unu pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin birlikte fiyat artırmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti - Karar Sayı 21-01/18-8

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-3-077 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 21-01/18-8
Karar Tarihi : 07.01.2021
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Didem ULUÇ SÜDEMEN, Çiğdem Gizem OKKAOĞLU,
Ömer Volkan YAZAR, Ahmet SAĞDUYU, Nur ÖZKAN,
Emre KARA
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Re’sen
D. HAKKINDA SORUŞTURMA
YAPILANLAR :
1. Akçaabatlılar Gıda Maddeleri Sanayi Nakliyat ve Ticaret A.Ş.
Yaylacık Mah. Adnan Menderes Cad. No:10 Akçaabat/Trabzon
2. Akkarun Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Çivril Mah. Çivril Merkez Sok. Karabacak Un No:355 İç Kapı No:1 İlkadım/Samsun
3. Akmehmet Gıda San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Metin PEKTAŞ
Kızılırmak Mah. 1450 Sok. Ankara Ticaret Merkezi (ATM) B Blok Kat: 5 No: 1/29
Çukurambar Çankaya/Ankara
4. Aksu Gıda İhtiyaç Maddeleri Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.
Temsilcileri: Av. Tuncay SONGÖR, Av. Ayla SONGÖR, Av. Nergiz GÜVEN
Hoşdere Cad. No:202/7 Çankaya/Ankara
5. Alaybeyi Gıda San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Mustafa KOSTAK
Feritpaşa Mah. Ahmet Hilmi Nalçacı Cad. Altan Sit. A Blok No:43/2 Selçuklu/Konya
6. Altınbaşak Un İrmik ve Yem Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Murat İKİZ
25 Mayıs Mah. Mesut Kuru Cad. No:1 Havza/Samsun
7. Amasya Un Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.
Yıldızköy Mevkii, No:5 05140 Amasya
8. Aydıngüler Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcileri: Av. Tuncay SONGÖR, Av. Ayla SONGÖR, Av. Nergiz GÜVEN
Hoşdere Cad. No:202/7 Çankaya/Ankara
9. Ay-Ser Bak Tarım Ürünleri Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Kazım YİĞİTER
İstasyon Cad. Uluocak Apt. Blok 1/1 Merkez/Sivas
10. Bafra Un Yem Gıda San. ve Tic A.Ş.
Temsilcisi: Av. Gizem ÇAKMAK BEKAR
Acıbadem Mah. Acıbadem Cad. Pembe Köşk Apt. No:216/A K:1 D:4
Üsküdar/İstanbul
21-01/18-8
2/132

11. Beşgöz Araboğulları Unculuk Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Ahmet DOĞAN
Kılıçdede Mah. Yunus Emre Sok. Birel Apt. No:30/6 İlkadım/Samsun
12. Birsan Birlik Gıda San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. İbrahim İLKAY
Şeyhali Mah. Dinçerler Cad. Cadde Apt. No:35/2 Zile/Tokat
13. Çiçek Un ve İrmik Tarım Ürünleri Gıda Nakliye Petrol Ürünleri San. ve Tic Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Murat İKİZ
25 Mayıs Mah. Mesut Kuru Cad. No:1 Havza/Samsun
14. Çorum Hitit Un Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Ankara Yolu 6. Km Çorum
15. Darıca Un İnşaat Hafriyat Nakliyat Turizm Madencilik Ambalajlama Mühendislik
Hizmetleri Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
Özlüler Mah. Sahilyolu Cad. No:34 Darıca Beldesi Akçaabat/Trabzon
16. Dayıoğlu Un Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Temsilcileri: Av. Tuncay SONGÖR, Av. Ayla SONGÖR, Av. Nergiz GÜVEN
Hoşdere Cad. No:202/7 Çankaya/Ankara
17. Dervişoğlu Un Sanayi Nakliyat ve Ticaret A.Ş.
Organize Sanayi Bölgesi 1. Cad. No:2 Arsin/Trabzon
18. Elsa Ticaret Sanayi Turizm Nakliye ve Pazarlama Ltd. Şti.
Organize Sanayi Bölgesi Merzifon 5300 Amasya
19. Emiroğlu Gıda Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Fatih YILDIRIM
Üçtutlar Mah. Fatih Cad. Elmas Apt. No:1 İç Kapı No:1 Merkez/Çorum
20. Erenler Un İrmik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Hacıpiri Mah. Çorum Yolu (Çorum Yolu 7. Km) İskilip/Çorum
21. Erun Erbaa Un Sanayi Tarım Ürünleri Taşımacılık Dış Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Ulvi ÖCAL
Osmaniye Mh. Fabrikalar Cad. Aybar Sitesi No:47 Kat:5 D:23 Bakırköy/İstanbul
22. Gözeli Un Yem Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti
Temsilcileri: Av. Ömer Tuncay İPEK, Av. Hüseyin Serdar İPEK
Horozluhan Mah. Şadi Sk. Merkez Sev İş Merkezi No:3/102 Selçuklu/Konya
23. Gür Un Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Kapıkaya Köyü Paşalık Mevkii Merkez/Amasya
24. Hatap Değirmenleri Gıda San. ve Tic. A.Ş.
Mimarsinan Mah. Erzurumdede Cad. No:9 Çorum
25. Hüseyinova Gıda İnşaat Mühendislik Pazarlama Sanayii ve Ticaret Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Burak ÖZİSTANBULLU
Ulukavak Mah. Damat Şükrü 3. Sok. No:5/12 Merkez/Çorum
26. Kozlu Gıda İmalat Sanayi Ticaret ve Taşımacılık A.Ş.
Temsilcisi: Metin PEKTAŞ
Kızılırmak Mah. 1450 Sok. Ankara Ticaret Merkezi (ATM) B Blok Kat: 5 No: 1/29
Çukurambar Çankaya/Ankara
27. Merzifon Gülbahar Untarım Ürünleri Hayvancılık Gübre Zirai Aletler Sanayi İç-Dış
Ticaret Nakliyecilik A.Ş.
Samsun Yolu 7. km Merzifon/Amasya
21-01/18-8
3/132

28. Misafir Mis Başak Un Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Tokat Yolu 2.Km Fabrika İdari Binası Kat:2 60300 Turhal/Tokat
29. Nihoruz Gıda San. Tic. A.Ş.
Hançerli Mah. Necipbey Cad. No:100 İlkadım/Samsun
30. Özmercan Kardeşler Gıda İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Temsilcileri: Av. Tuncay SONGÖR, Av. Ayla SONGÖR, Av. Nergiz GÜVEN
Hoşdere Cad. No:202/7 Çankaya/Ankara
31. Pak Petrol Ürünleri Gıda ve İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Mert BUHARALIOĞLU
Esat Cad. 48/7 Kavaklıdere Çankaya/ANKARA
32. Saray Petrol Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Gökhan KÜLCÜ
Üçtutlar Mah. Üçtutlar 5. Sok. Fatih B Blok No:3/22 Çorum
33. Şimşekler Grup Tarım Ürünleri Taşımacılık Akaryakıt Otomotiv İthalat İhracat San.
ve Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Kazım YİĞİTER
İstasyon Cad. Uluocak Apt. Blok 1/1 Merkez/Sivas
34. Taflan Un İnş. San. Tic. Ltd. Şti
Camii Mah. Atatürk Bulvarı No:121 Samsun
35. Teksin Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Kümbet Hatun Mah. Samsun Yolu Mevki 1. Cad. 12. Sok. 05300 Merzifon/Amasya
36. Tunçoğlu Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Mustafa Kürşad KARA
Kılıçdede Mah. Ülkem Sok. No:8 Borkonut Niş İş Merkezi A Blok Kat:6 Daire:54
İlkadım/Samsun
37. Ulusoy Un Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcileri: Av. Armanç CANBEYLİ, Av. Hazar BAŞAR, Av. Şahin ARDIYOK
Büyükdere Cad. Bahar Sok. No:13 River Plaza Kat:11-12 34394 Levent
Şişli/İstanbul
38. Unay Un San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcileri: Av. Armanç CANBEYLİ, Av. Hazar BAŞAR, Av. Şahin ARDIYOK
Büyükdere Cad. Bahar Sok. No:13 River Plaza Kat:11-12 34394 Levent
Şişli/İstanbul
39. Unsan Un Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Abdurrahim KATİPOĞLU
İstasyon Mah. Cumhuriyet Cad. Sema Sok. No:3/2 İlkadım/Samsun
40. Usta Un Gıda Motorlu Araçlar Nak. Tur. San. Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Cengiz SOYSAL
Mustafa Kemal Mah. Dumlupınar Blv. Tepe Prime A Blok No:266 Asma Kat D:18
Çankaya/Ankara
41. Ünsan Ünye Un San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Murat ŞENER
Belediye Cad. No:35 Kat:2 Ünye/Ordu
42. Yılmaz Un ve Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Muhammed Fahri KOÇ
Ürgüplü Cad. No:11 Hadımköy Arnavutköy/İstanbul
43. Yüksel Un İrmik ve Bakliyat Unları San. ve Tic. A.Ş.
21-01/18-8
4/132
Ak Kent Mahallesi Ankara Yolu Bulvarı No:18 Çorum
44. Zafer Un Fabrikası
Taşlıçiftlik Köyü Turhal Karayolu Tokat Merkez/Tokat
45. Güneydoğu Un Sanayicileri Derneği
Temsilcileri: Av. Tuncay SONGÖR, Av. Ayla SONGÖR, Av. Nergiz GÜVEN
Hoşdere Cad. No:202/7 Çankaya /Ankara
46. Karadeniz Un Sanayicileri Derneği
Temsilcileri: Av. Armanç CANBEYLİ, Av. Hazar BAŞAR, Av. Şahin ARDIYOK
Büyükdere Cad. Bahar Sok. No:13 River Plaza Kat:11-12 34394 Levent
Şişli/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Buğday unu pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin
birlikte fiyat artırmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip
etmediklerinin tespiti.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Buğday unu sektöründe meydana gelen yüksek fiyat artışlarının
incelenmesine ilişkin olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054
sayılı Kanun) ihlal edilip edilmediğinin tespiti.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulunun (Kurul) 17.10.2018 tarih ve 18-39/636-M
sayılı kararı ile son dönemde buğday unu sektöründe meydana gelen yüksek fiyat
artışlarının incelenmesine ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin birinci
fıkrası uyarınca re’sen önaraştırma açılmasına karar verilmiştir.
(4) Önaraştırma kapsamında 02.05.2019 tarihinde Türkiye Un Sanayicileri Federasyonu
(TUSAF), Ulusoy Un Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ULUSOY), Kozlu Gıda İmalat Sanayi
Ticaret ve Taşımacılık AŞ (KOZLU), Eksun Gıda Tarım Sanayi ve Ticaret A.Ş. (EKSUN),
Beşler Makarna Un İrmik Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BEŞLER), Güneydoğu Un
Sanayicileri Derneği (GUSAD) ve Ova Un Fabrikası A.Ş.’de (OVA) yerinde inceleme
yapılmıştır.
(5) Bunun yanı sıra dosya kapsamında teşebbüslerden ek bilgi talebinde bulunulmuş,
ULUSOY, KOZLU, BEŞLER, OVA ve EKSUN’dan gelen cevabi yazılar muhtelif
tarihlerde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(6) Yapılan önaraştırma sonucunda, buğday unu sektöründe faaliyet gösteren bazı
teşebbüslerin uygulanacak fiyat listelerini belirlediği yönünde şüphe ve buna yönelik
belgelerin bulunduğu, un fiyatlarına ilişkin rakipler arasındaki iletişimin 4054 sayılı
Kanun’a aykırılık teşkil edebileceğinin değerlendirildiği 29.05.2018 tarih ve 2018-3-
77/ÖA sayılı önaraştırma raporu Kurulun 13.06.2019 tarih ve 19-21/305-M sayılı
toplantısında görüşülmüş, toplantı sonucunda Aksu Gıda İhtiyaç Maddeleri Ticaret ve
Sanayi Ltd. Şti. (AKSU), Aydıngüler Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (AYDINGÜLER), Bafra
Un Yem Gıda San. ve Tic A.Ş. (BAFRA ERİŞ), Birsan Birlik Gıda San. ve Tic. A.Ş.
(BİRSAN), Dayıoğlu Un Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (DAYIOĞLU), Gözeli Yem Gıda
Tar. Hayv. Ürt. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. (GÖZELİ), GUSAD, KOZLU, Nihoruz Gıda
San. Tic. A.Ş. (NİHORUZ), Özmercan Kardeşler Gıda İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.
(ÖZMERCAN), ULUSOY ve Unsan Un Sanayi ve Ticaret A.Ş. (UNSAN) hakkında 4054
sayılı Kanun’un 41. maddesi kapsamında 13.06.2019 tarih ve 19-21/305-M sayılı Kurul
kararı ile soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
(7) Soruşturma kararının ardından; taraflara, 25.06.2019 ve 26.06.2019 tarihlerinde 4054
sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca soruşturma açıldığına dair elden
bildirimde bulunulmuş; AKSU, AYDINGÜLER, BAFRA ERİŞ, BİRSAN, DAYIOĞLU,
GÖZELİ, GUSAD, KOZLU, NİHORUZ, ÖZMERCAN, ULUSOY ve UNSAN’da yerinde
21-01/18-8
5/132
incelemeler yapılmıştır. Taraflardan, 30 gün içinde ilk yazılı savunmalarını göndermeleri
talep edilmiştir.
(8) Bunun yanında teşebbüslerden ek bilgi talebinde bulunulmuş ve anılan teşebbüslerden
gelen bilgiler muhtelif tarihlerde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Yanı sıra söz konusu
teşebbüslerin ilk yazılı savunmaları süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(9) Öte yandan, soruşturma kapsamında yukarıda adı geçen teşebbüslerde yapılan yerinde
incelemelerde, soruşturma tarafı olmayan teşebbüsler hakkında rekabet ihlali şüphesi
doğuran bazı yazışmalara ve bilgi paylaşımlarına rastlanmıştır.
(10) Söz konusu bilgi ve belgelerin değerlendirilebilmesi amacıyla Kurulun 24.10.2019 tarih
ve 19-36/540-M sayılı kararı ile hâlihazırda soruşturma tarafı olmayan Akmehmet Gıda
San. ve Tic. A.Ş. (AKMEHMET), Amasya Un Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (AMASYA UN),
Alaybeyi Gıda San. ve Tic. A.Ş. (ALAYBEYİ), Karadeniz Un Sanayicileri Derneği
(KUSAD), Hatap Değirmenleri Gıda San. ve Tic. A.Ş. (HATAP), Pak Petrol Ürünleri Gıda
ve İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. (PAK PETROL), Taflan Un İnş. San. Tic. Ltd. Şti.
(TAFLAN UN), Unay Un San. ve Tic. A.Ş. (UNAY), Usta Un Gıda Motorlu Araçlar Nak.
Tur. San. Tic. A.Ş. (USTA UN), Ünsan Ünye Un San. ve Tic. A.Ş. (ÜNSAN ÜNYE),
Yüksel Un İrmik ve Bakliyat Unları San. ve Tic. A.Ş. (YÜKSEL UN) ve Zafer Un Fabrikası
(ZAFER UN) hakkında soruşturma açılmasına ve bu soruşturmanın 13.06.2019 tarih ve
19-21/305-M sayılı Kurul kararıyla açılan soruşturma ile birleştirilerek yürütülmesine
karar verilmiştir.
(11) Kurulun soruşturma kararının ardından; taraflara 05.11.2019, 06.11.2019 ve 07.11.2019
tarihlerinde 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca soruşturma
açıldığına dair elden bildirimde bulunulmuş, eş zamanlı olarak AKMEHMET, AMASYA
UN, ALAYBEYİ, KUSAD, HATAP, PAK PETROL, TAFLAN UN, UNAY, USTA UN,
ÜNSAN ÜNYE, YÜKSEL UN ve ZAFER UN’da yerinde incelemeler yapılmıştır.
Taraflardan, 30 gün içinde ilk yazılı savunmalarını göndermeleri talep edilmiştir.
(12) Bunun yanında teşebbüslerden ek bilgi talebinde bulunulmuş ve anılan teşebbüslerden
gelen bilgiler muhtelif tarihlerde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Yanı sıra söz konusu
teşebbüslerin ilk yazılı savunmaları süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(13) Soruşturma tarafı sayısının artması ve soruşturmanın kapsamlı olması gerekçeleriyle
soruşturma süresinin uzatılması talebini içeren 08.11.2019 tarih, 2018-3-077/BN-02
sayılı Bilgi Notu Kurula sunulmuş, Kurulun 14.11.2019 tarih, 19-40/638-M sayılı kararı
ile 4054 sayılı Kanunun 43. maddesi uyarınca soruşturmanın süresi, bitiminden itibaren
altı ay süre ile uzatılmıştır.
(14) Öte yandan, yukarıda yer verilen, soruşturmanın genişletilmesi çerçevesinde yapılan
ikinci grup yerinde inceleme sırasında elde edilen bir e-posta doğrultusunda, hâlihazırda
soruşturma tarafı olmayan, ancak e-postanın iletildiği teşebbüsler olan; Akçaabatlılar
Gıda Maddeleri Sanayi Nakliyat ve Ticaret A.Ş. (AKÇAABATLILAR), Altınbaşak Un İrmik
ve Yem Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ALTINBAŞAK), Ay-Ser Bak Tarım Ürünleri Ticaret ve
Sanayi Ltd. Şti. (AYSER BAK), Beşgöz Araboğulları Unculuk Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(BEŞGÖZ UN), Çiçek Un ve İrmik Tarım Ürünleri Gıda Nakliye Petrol Ürünleri San. ve
Tic Ltd. Şti. (ÇİÇEK UN), Çorum Un İrmik ve Makina Sanayi Ticaret Ltd. Şti. (ÇORUM
UN), Darıca Un İnşaat Hafriyat Nakliyat Turizm Madencilik Ambalajlama Mühendislik
Hizmetleri Gıda Sanayi Ticaret Ltd.Şti. (DARICA UN), Dervişoğlu Un Sanayi Nakliyat ve
Ticaret A.Ş. (DERVİŞOĞLU), Ejder Blok Tuğla Un İrmik ve Gıda Sanayi Ve Ticaret A.Ş.
(EJDER UN), Emiroğlu Gıda Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. (EMİROĞLU), Elsa Ticaret
Sanayi Turizm Nakliye ve Pazarlama Ltd. Şti. (ELSA), Erenler Un İrmik Sanayi ve Ticaret
Ltd. Şti. (ERENLER UN), Merzifon Gülbahar Untarım Ürünleri Hayvancılık Gübre Zirai
21-01/18-8
6/132
Aletler Sanayi İç-Dış Ticaret Nakliyecilik A.Ş. (MERZİFON GÜLBAHAR), Gür Un Sanayi
ve Ticaret Ltd. Şti. (GÜR UN), Hasanusta Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (HASAN USTA),
Hasaş İnşaat Taahhüt Nakliyat San. ve Tic. A.Ş. (HASAŞ HAS UN), Çorum Hitit Un Gıda
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (HİTİT UN), Hüseyinova Gıda İnşaat Mühendislik Pazarlama
Sanayii ve Ticaret Ltd. Şti. (HÜSEYİNOVA), Teksin Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(TEKSİN UN), Misafir Mis Başak Un Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
(MİSAFİR UN), Tunçoğlu Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (TUNÇOĞLU) ve Yılmaz Un ve
Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti. (YILMAZ UN) hakkında Kurulun 22.11.2019 tarih ve 19-
41/690-M sayılı kararı ile 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca
re’sen önaraştırma açılmasına karar verilmiştir.
(15) Önaraştırma kapsamında 03.12.2019 tarihinde AKÇAABATLILAR, ALTINBAŞAK,
AYSER BAK, BEŞGÖZ UN, ÇORUM UN, ELSA, EMİROĞLU, HİTİT UN, MİSAFİR UN
ve TEKSİN UN’da yerinde inceleme yapılmıştır. 04.12.2019 tarihinde ÇİÇEK UN, GÜR
UN, MERZİFON GÜLBAHAR, DERVİŞOĞLU, DARICA UN, HÜSEYİNOVA,
TUNÇOĞLU ve YILMAZ UN’da, son olarak 05.12.2019 tarihinde ERENLER UN’da
yerinde inceleme yapılmıştır.
(16) Ayrıca işbu önaraştırma kapsamında teşebbüslerden ek bilgi talebinde bulunulmuş ve
anılan teşebbüslerden gelen bilgiler muhtelif tarihlerde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(17) Söz konusu önaraştırma sonucunda, Kurulun 02.01.2020 tarih, 20-01/5-M sayılı kararı
uyarınca, un fiyatları ve maliyetlerinin konuşulduğu toplantılara katıldıkları hususunda
şüphe oluşan AKÇAABATLILAR, ALTINBAŞAK, AYSER BAK, BEŞGÖZ UN, ÇİÇEK
UN, DARICA UN, DERVİŞOĞLU, EMİROĞLU, ELSA, ERENLER UN, MERZİFON
GÜLBAHAR, GÜR UN, HİTİT UN, HÜSEYİNOVA, MİSAFİR UN, TEKSİN UN,
TUNÇOĞLU ve YILMAZ UN; yine aynı önaraştırma döneminde yapılan yerinde
incelemelerde adı geçen Akkarun Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (AKKARUN), Erun
Erbaa Un Sanayi Tarım Ürünleri Taşımacılık Dış Ticaret A.Ş. (ERUN), Saray Petrol
Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (SARAY PETROL) ve Şimşekler Grup Tarım
Ürünleri Taşımacılık Akaryakıt Otomotiv İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti.
(ŞİMŞEKLER) hakkında soruşturma açılmasına ve soruşturmanın 13.06.2019 tarih ve
19-21/305-M sayılı Kurul kararıyla açılan önceki soruşturma ile birleştirilerek
yürütülmesine karar verilmiştir.1
(18) Söz konusu üçüncü grup teşebbüslere soruşturma bildirimleri 09.01.2020 tarih, 349, 351
ve 352 sayılar ile tebliğ edilmiş olup AKÇAABATLILAR, AKKARUN, ALTINBAŞAK,
AYSER BAK, BEŞGÖZ UN, ÇİÇEK UN, DARICA UN, DERVİŞOĞLU, EMİROĞLU,
ELSA, ERENLER UN, ERUN, MERZİFON GÜLBAHAR, GÜR UN, HİTİT UN,
HÜSEYİNOVA, MİSAFİR UN, SARAY PETROL, ŞİMŞEKLER, TEKSİN UN,
TUNÇOĞLU ve YILMAZ UN’un ilk yazılı savunmaları süresi içinde Kurum kayıtlarına
intikal etmiştir.
(19) Öte yandan, dosya hakkında bilgi edinilmesi ve yanısıra ekonomik analiz yapılabilmesi
amacıyla teşebbüslerden bilgi talebinde bulunulmuş ve anılan teşebbüslerden gelen
bilgiler muhtelif tarihlerde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(20) Yürütülen soruşturma ile ilgili olarak hazırlanan, 15.06.2020 tarih ve 2018-3-77/SR-01
sayılı Soruşturma Raporu taraflara 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi gereğince tebliğ
edilmiş ve soruşturma taraflarının ikinci yazılı savunmaları talep edilmiştir.

1 Kurulun 02.01.2020 tarih ve 20-01/5-3 kararı ile fabrikaları işletilmeyen ÇORUM UN, EJDER UN, HASAN
USTA ve ticaret sicilinde kapandığı belirtilen HASAŞ HAS UN hakkında soruşturma açılmamasına karar
verilmiştir.
21-01/18-8
7/132
(21) Soruşturma Raporu ilgili teşebbüslerce tebellüğ edilmiş olup, AKKARUN,
AKÇAABATLILAR, AKSU, AYDINGÜLER, DARICA UN, DAYIOĞLU, GUSAD,
ÖZMERCAN, ÇİÇEK UN, ALTINBAŞAK, BAFRA ERİŞ, BEŞGÖZ UN, BİRSAN,
DERVİŞOĞLU, ELSA, EMİROĞLU, ERUN, ERENLER UN, PAK PETROL, SARAY
PETROL, TAFLAN UN, TEKSİN UN, TUNÇOĞLU, UNSAN, ÜNSAN ÜNYE, YÜKSEL
UN, ZAFER UN, NİHORUZ, AKMEHMET, KOZLU, USTA UN, AMASYA UN, AYSER
BAK, ŞİMŞEKLER, MERZİFON GÜLBAHAR, ULUSOY, UNAY, YILMAZ UN ve KUSAD
tarafından yapılan ikinci yazılı savunmaları muhtelif tarihlerde Kurum kayıtlarına intikal
etmiştir.2
(22) Anılan teşebbüslerin ikinci yazılı savunmaları çerçevesinde muhtelif tarihlerde
hazırlanan Ek Görüş, Kurul üyeleri ve ilgili teşebbüslere tebliğ edilmiştir.
(23) Bunun üzerine AKKARUN, AKÇAABATLILAR, AKSU, AYDINGÜLER, DARICA UN,
DAYIOĞLU, GUSAD, ÖZMERCAN, ÇİÇEK UN, ALTINBAŞAK, BEŞGÖZ UN, BİRSAN,
DEVRİŞOĞLU, EMİROĞLU, ERUN, ERENLER UN, PAK PETROL, SARAY PETROL,
TEKSİN UN, TUNÇOĞLU, UNSAN, ÜNSAN ÜNYE, YÜKSEL UN, ZAFER UN,
NİHORUZ, AKMEHMET, KOZLU, USTA UN, AMASYA UN, AYSER BAK, ŞİMŞEKLER,
MERZİFON GÜLBAHAR, ULUSOY, UNAY ve KUSAD ve YILMAZ UN tarafından
muhtelif tarihlerde gönderilen üçüncü yazılı savunmaları Kurum kayıtlarına intikal
etmiştir.
(24) 4054 sayılı Kanun’un 46. maddesi uyarınca sözlü savunma toplantısı yapılması
hususunun görüşülmesi konusu 26.11.2020 tarihli Kurul toplantısında ele alınmış ve 20-
51/719-M sayı ile sözlü savunma toplantısının 29.12.2020 tarihinde web üzerinden canlı
(online) olarak yapılmasına karar verilmiştir. Anılan tarihte sözlü savunma toplantısı
gerçekleştirilmiştir.
(25) Kurul; yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a, Ek Görüş’e, toplanan
delillere, yazılı ve sözlü savunmalara ve incelenen dosya kapsamına göre 07.01.2021
tarih ve 21-01/18-8 sayı ile işbu nihai kararı tesis etmiştir.
(26) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor ve Ek Görüş’te,
- Haklarında soruşturma yürütülen;
1. Akmehmet Gıda San. ve Tic. A.Ş.
2. Altınbaşak Un İrmik ve Yem Sanayi ve Ticaret A.Ş.
3. Amasya Un Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.
4. Ay-Ser Bak Tarım Ürünleri Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.
5. Bafra Un Yem Gıda San. ve Tic A.Ş.
6. Beşgöz Araboğulları Unculuk Sanayi ve Ticaret A.Ş.
7. Birsan Birlik Gıda San. ve Tic. A.Ş.
8. Çiçek Un ve İrmik Tarım Ürünleri Gıda Nakliye Petrol Ürünleri San. ve Tic Ltd. Şti.
9. Çorum Hitit Un Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
10. Dervişoğlu Un Sanayi Nakliyat ve Ticaret A.Ş.

2 Söz konusu teşebbüsler arasında yer alan AKKARUN, AKÇAABATLILAR, AKSU, AYDINGÜLER,
DARICA, DAYIOĞLU, GUSAD, ÖZMERCAN tarafından Soruşturma Raporu’nda ihlal tespiti
yapılmadığından, ilgili teşebbüslerce ceza verilememesi savunması yapılmış, Ek Görüş’te de Soruşturma
Raporu sonucunda ulaşılan kanaati değiştirecek nitelikte herhangi bir farklı tespit ya da değerlendirmede
bulunulmamıştır.
21-01/18-8
8/132
11. Elsa Ticaret Sanayi Turizm Nakliye ve Pazarlama Ltd. Şti.
12. Emiroğlu Gıda Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.
13. Erenler Un İrmik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
14. Erun Erbaa Un Sanayi Tarım Ürünleri Taşımacılık Dış Ticaret A.Ş.
15. Hüseyinova Gıda İnşaat Mühendislik Pazarlama Sanayii ve Ticaret Ltd. Şti.
16. Kozlu Gıda İmalat Sanayi Ticaret ve Taşımacılık A.Ş.
17. Merzifon Gülbahar Untarım Ürünleri Hayvancılık Gübre Zirai Aletler Sanayi İç-Dış
Ticaret Nakliyecilik A.Ş.
18. Misafir Mis Başak Un Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
19. Nihoruz Gıda San. Tic. A.Ş.
20. Pak Petrol Ürünleri Gıda ve İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.
21. Saray Petrol Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
22. Şimşekler Grup Tarım Ürünleri Taşımacılık Akaryakıt Otomotiv İthalat İhracat
San. ve Tic. Ltd. Şti.
23. Taflan Un İnş. San. Tic. Ltd. Şti.
24. Teksin Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
25. Tunçoğlu Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
26. Ulusoy Un Sanayi ve Ticaret A.Ş.
27. Unay Un San. ve Tic. A.Ş.
28. Unsan Un Sanayi ve Ticaret A.Ş.
29. Usta Un Gıda Motorlu Araçlar Nak. Tur. San. Tic. A.Ş.
30. Ünsan Ünye Un San. ve Tic. A.Ş.
31. Yılmaz Un ve Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
32. Yüksel Un İrmik ve Bakliyat Unları San. ve Tic. A.Ş.
33. Zafer Un Fabrikası
34. Karadeniz Un Sanayicileri Derneği
unvanlı teşebbüslerin ve teşebbüs birliğinin buğday unu fiyatlarını toplantılar
düzenleyerek görüşmek ve piyasayı şeffaflaştırmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettikleri,
- Anılan teşebbüsler arasında gerçekleşen rekabeti kısıtlayıcı bilgi değişiminin 4054
sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyetten yararlanamayacağı,
- Ayrıca haklarında soruşturma yürütülen;
1. Akçaabatlılar Gıda Maddeleri Sanayi Nakliyat ve Ticaret A.Ş.
2. Akkarun Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti
3. Aksu Gıda İhtiyaç Maddeleri Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.
4. Alaybeyi Gıda San. ve Tic. A.Ş.
5. Aydıngüler Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
21-01/18-8
9/132
6. Darıca Un İnşaat Hafriyat Nakliyat Turizm Madencilik Ambalajlama Mühendislik
Hizmetleri Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
7. Dayıoğlu Un Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
8. Gür Un Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
9. Hatap Değirmenleri Gıda San. ve Tic. A.Ş
10. Gözeli Un Yem Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti
11. Güneydoğu Un Sanayicileri Derneği
12. Özmercan Kardeşler Gıda İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.
unvanlı teşebbüslerin ve teşebbüs birliğinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
etmedikleri, dolayısıyla söz konusu teşebbüslere 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi
uyarınca idari para cezası verilmesine gerek olmadığı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraflar
I.1.1. Akçaabatlılar Gıda Maddeleri Sanayi Nakliyat ve Ticaret A.Ş.
(AKÇAABATLILAR)
(27) 1973 yılında Trabzon’da kurulmuştur. Un sektöründe teşebbüs birliği konumunda olan
KUSAD’a üye olan AKÇAABATLILAR, özel amaçlı un, tam buğday unu ve ekmeklik
buğday unu üretmektedir. Teşebbüsün yan ürün niteliğinde kepek, razmol ve bonkalite
üretimi bulunmaktadır. KUSAD’a 20.06.2012 tarihinde üye olmuştur ve üyeliği halen
devam etmektedir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim
miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.2. Akkarun Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (AKKARUN)
(28) 2012 yılında Samsun’da kurulmuş olan AKKARUN’un ana faaliyeti, tahılların öğütülmesi
ve un (mısır unu, kepek, razmol dahil, pirinç unu hariç) ve ekmeklik buğday unu
imalatıdır. AKKARUN, KUSAD’a 29.08.2013 tarihinde üye olup 21.01.2017 tarihinde
üyelikten ayrılmış, sonrasında 20.10.2018 tarihinde tekrar üye olmuş ve üyeliği mevcut
durumda devam etmektedir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için
üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir
I.1.3. Akmehmet Gıda San. ve Tic. A.Ş. (AKMEHMET)
(29) AKMEHMET; 1978 yılında Rize’nin Kalkandere ilçesi Ormanlı köyünde kurulmuş ve
1981 yılında üretime başlamıştır. Teşebbüsün temel faaliyet alanları un, kepek ve razmol
üretimidir. Teşebbüsün üretimini gerçekleştirdiği buğday unu çeşitleri; ekmeklik buğday
unu, özel amaçlı buğday unu (pidelik un, poğaçalık un, baklavalık-böreklik un ve ekşi
hamur unu) ve tam buğday unudur. AKMEHMET’in %(…..) oranında hisse sahibi olduğu
Dorukon Gıda İnşaat Petrol Ürünleri Turizm San. ve Tic. A.Ş. unvanlı bir iştiraki
bulunmaktadır. Teşebbüs, KUSAD’a 30.05.2012 tarihinde üye olmuştur ve üyeliği halen
devam etmektedir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim
miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.4. Aksu Gıda İhtiyaç Maddeleri Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. (AKSU)
(30) AKSU 1981 yılında Kahramanmaraş’ta aile şirketi olarak kurulmuştur. Teşebbüsün ana
faaliyet konusu buğday öğütülmesi ve ekmeklik buğday unu üretimidir. AKSU, ürettiği
buğday unu çeşitlerini ekmeklik buğday unu altında iki kategoride sınıflandırmaktadır: i)
21-01/18-8
10/132
Pide ekmek, lavaş ekmek, lahmacun, poğaça, simit vb. gibi ürünlerin üretiminde
kullanılan özel amaçlı unlar, ii) başta francala olmak üzere her türlü ekmek çeşidi
yapımında kullanılan ekmeklik buğday unları. AKSU, Güneydoğu Anadolu bölgesinde
un üreticilerinin dâhil olduğu bir teşebbüs birliği konumunda olan GUSAD’a üyedir.
Teşebbüs GUSAD’a 13.02.2010 tarihinde üye olmuştur ve üyeliği halen devam
etmektedir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı
(…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.5. Alaybeyi Gıda San. ve Tic. A.Ş. (ALAYBEYİ)
(31) ALAYBEYİ; 1983 yılında Konya’da kurulmuş ve 1988 yılında faaliyete başlamıştır.
Teşebbüs; 28.11.2005 tarihinden itibaren Konya Orta Anadolu Un Sanayicileri Derneği
(KOAUSD), 23.07.2013 tarihinden itibaren Anadolu Un Sanayicileri Derneği (AUSD)
üyesidir.3 ALAYBEYİ’nin ürün grupları arasında; özel amaçlı buğday unları (baklavalık,
böreklik, yufkalık ve diğer çeşit unlu mamuller), ekmeklik buğday unu ve hazır ekmek
karışımları (çavdarlı, yulaflı, tahıllı, ruşeymli ve tam buğday unu karışımları)
bulunmaktadır. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim
miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.6. Altınbaşak Un İrmik ve Yem Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ALTINBAŞAK)
(32) ALTINBAŞAK, 1988 yılında Havza Samsun’da kurulmuştur. Ana ürün olarak özel amaçlı
un (pidelik, baklavalık, böreklik, yufkalık) ve ekmeklik buğday unu; yan ürün olarak
kepek, razmol ve bongalite üretmektedir. Teşebbüsün un üretimi ve satışı yanında iştigal
ettiği diğer alanlar akaryakıt, oto gaz bayiliği ve şehirlerarası yolcu taşımacılığıdır.
Teşebbüs, 20.06.2012 tarihinde KUSAD’a üye olmuştur ve üyeliği halen devam
etmektedir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı
(…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.7. Amasya Un Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (AMASYA UN)
(33) 2006 yılında Yıldızköy Amasya’da faaliyete başlamış olan AMASYA UN’un faaliyet alanı
un ve yan mamul üretimi, satışı ve ihracatıdır. Ana ürün olarak ekmeklik buğday unu,
özel amaçlı un ve tam buğday unu; yan ürün olarak kepek, bongalite ve razmol
üretmektedir. 20.06.2012 tarihinde KUSAD’a üye olmuştur ve üyeliği halen devam
etmektedir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı
(…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.8. Aydıngüler Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (AYDINGÜLER)
(34) 1997 yılında Gaziantep’te kurulan teşebbüsün faaliyet alanı buğday unu ve kepeği
üretimidir. Üretilen buğday unu çeşitleri arasında ekmeklik, pastalık, lavaşlık buğday unu
ve yan ürün olarak buğday kepeği bulunmaktadır. AYDINGÜLER’in teşebbüs birliği olan
GUSAD’a 25.09.2008 tarihinden beri üyeliği bulunmaktadır. Teşebbüsün 2019 yılı
kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı
%(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.9. Ay-Ser Bak Tarım Ürünleri Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. (AYSER BAK)
(35) 1994 yılında Sivas’ta kurulmuştur. 2009 yılında un sektörüne girip 2010 yılında üretime
başlamıştır. Teşebbüs, “Sivas Beyi” markasıyla ekmeklik buğday unu ve özel amaçlı un
üretmektedir. AYSER BAK, 20.08.2012 tarihinden beri teşebbüs birliği KUSAD üyesidir.
Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve
kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.

3 Teşebbüsün KUSAD’a üyeliği bulunmamaktadır.
21-01/18-8
11/132
I.1.10. Bafra Un Yem Gıda San. ve Tic A.Ş. (BAFRA ERİŞ)
(36) BAFRA ERİŞ, 1996 yılında kurulmuş olup tahılların öğütülmesi, ekmeklik buğdaydan un,
kepek ve razmol üretimi alanlarında faaliyet göstermektedir. BAFRA ERİŞ, 2018 yılı
sonlarına doğru piyasadan tamamen çekilmiş olup Bafra’da yer alan fabrikasını, aynı
zamanda işbu soruşturma taraflarından (…..) kiraya vermiştir. Teşebbüsün İstanbul'daki
fabrikası kırmacılık işi ile iştigal etmektedir. Nadiren de olsa ihracat yapan BAFRA ERİŞ,
20.06.2012 tarihinden beri KUSAD’a üyedir. Şirketin 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup,
aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak
gerçekleşmiştir.
I.1.11. Beşgöz Araboğulları Unculuk Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BEŞGÖZ UN)
(37) BEŞGÖZ UN, 1920’li yıllarda Samsun şehrinde un değirmeni olarak faaliyete
başlamıştır. Mevcut durumda ana ürün olarak ekmeklik buğday unu ve az da olsa özel
amaçlı un; yan ürün olarak kepek ve razmol üretimi bulunmaktadır. BEŞGÖZ UN,
16.05.2012 tarihinden beri KUSAD’a üyedir. Şirketin 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup,
aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak
gerçekleşmiştir.
I.1.12. Birsan Birlik Gıda San. ve Tic. A.Ş. (BİRSAN)
(38) BİRSAN, 1960 yılında Amasya şehrinde adi ortaklık olarak un üretimine başlamıştır.
1973 yılında kolektif şirkete dönüşmüş ve 1983 yılından beri anonim şirket olarak
faaliyetlerine devam etmektedir.4 Faaliyet alanı; un, irmik, kepek ve bongalite üretimidir.
Ürün grupları; ekmeklik, pastalık, böreklik, pidelik, kara fırın, lavaşlık un olup 16 çeşit
unu bulunmaktadır. 30.05.2012 tarihinden beri KUSAD’a üyedir. Şirketin 2019 yılı
kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı
%(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.13. Çiçek Un ve İrmik Tarım Ürünleri Gıda Nakliye Petrol Ürünleri San. ve Tic
Ltd. Şti. (ÇİÇEK UN)
(39) 2010 yılında Vezirköprü Samsun’da üretime başlamış olan ÇİÇEK UN’un ana ürünü
ekmeklik buğday unu olup, yan ürün olarak kepek ve bongalite üretimi bulunmaktadır.
Teşebbüs, 20.06.2012 tarihinde KUSAD’a üye olmuştur ve üyeliği halen devam
etmektedir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı
(…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.14. Çorum Hitit Un Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (HİTİT UN)
(40) 1986 yılında Çorum’da kurulmuştur. Ekmeklik, pastalık, böreklik buğday unu
üretmektedir. 31.12.2016 tarihinden itibaren üretim yapmayan HİTİT UN, 30.07.2012
tarihinde KUSAD’a üye olmuş, 21.01.2017 tarihinde ise üyelikten ayrılmıştır.
I.1.15. Darıca Un İnşaat Hafriyat Nakliyat Turizm Madencilik Ambalajlama
Mühendislik Hizmetleri Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti. (DARICA UN)
(41) 2006 yılında Trabzon’da kurulmuş olup buğday unu, buğday kepeği imalatı ve arpa,
mısır toptan alımı satımı faaliyetleri ile iştigal etmektedir. Aynı zamanda CESUR UN
adıyla faaliyet gösteren teşebbüs, ekmeklik buğday unu ve özel amaçlı buğday unu
(baklavalık, böreklik, pidelik, lavaşlık, simitlik, poğaçalık) üretimi bulunmaktadır. DARICA
UN; 18.07.2012 tarihinde KUSAD’a üye olmuş, 25.12.2019 tarihinde KUSAD
üyeliğinden ayrılmıştır. Şirketin 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim
miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.

4 Teşebbüs; Birtur Turizm İnşaat ve Ticaret A.Ş. üzerinde %(…..) oranında hisseye sahiptir.
21-01/18-8
12/132
I.1.16. Dayıoğlu Un Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (DAYIOĞLU)
(42) 1991 yılında Gaziantep’te kurulan teşebbüs 1994 yılında buğday unu üretimine
başlamıştır. Teşebbüs ürettiği buğday unu çeşitlerini üç kategoriye ayırmaktadır:
i) ihracat unu (ekmeklik buğday unu), ii) bisküvilik-gofretlik un, iii) ekmeklik un.
DAYIOĞLU, 25.09.2008 tarihinden beri GUSAD üyesidir. Teşebbüsün 2019 yılı
kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı
%(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.17. Dervişoğlu Un Sanayi Nakliyat ve Ticaret A.Ş. (DERVİŞOĞLU)
(43) DERVİŞOĞLU, 1995 yılında Trabzon’da kurulmuş olup 2001 yılında üretime
başlamıştır. Faaliyet alanı; Karadeniz bölgesi ekmek kültürüne uygun buğday unu ve
kepeği üretmektir. Ekmeklik buğday unu, özel amaçlı un ve tam buğday unu ürün
portföyü arasındadır. 2011 yılında ürün portföyüne yöresel ekmek üretimi için ekmeklik
mısır ununu da katmıştır. Teşebbüs; 18.07.2012 tarihinde KUSAD’a üye olmuş,
27.01.2017 tarihinde KUSAD üyeliğinden ayrılmıştır. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi
(…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..)
olarak gerçekleşmiştir.
I.1.18. Elsa Ticaret Sanayi Turizm Nakliye ve Pazarlama Ltd. Şti. (ELSA)
(44) ELSA 1994 tarihinde Havza Samsun’da kurulmuştur. Ekmeklik, pastalık, böreklik un
üretimi bulunmaktadır. Teşebbüse; Havza Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.07.2019
tarihli kararından itibaren bir yıl süre ile kesin konkordato mühleti verilmiştir.5 ELSA;
30.07.2012 tarihinde KUSAD’a üye olmuş, 11.12.2019 tarihinde KUSAD üyeliğinden
ayrılmıştır. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı
(…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.19. Emiroğlu Gıda Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. (EMİROĞLU)
(45) 1992 yılında Çorum’da kurulmuştur. EMİROĞLU, özel amaçlı buğday unu (her türlü
hamur işi için) ve ekmeklik buğday unu üretmektedir. Aynı zamanda; kepek, razmol,
bongalite ve kırık buğday üretimi bulunmaktadır. Teşebbüs 30.05.2012 tarihinden beri
KUSAD’a üyedir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim
miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.20. Erenler Un İrmik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (ERENLER UN)
(46) 1990 yılında Çorum’da kurulmuştur. 2002 yılında fabrika bünyesine yem üretim fabrikası
da eklenmiştir. Ana ürün olarak ekmeklik un, özel amaçlı un, mantılık un, yan ürün olarak
kepek, razmol ve bonkalite üretmektedir. ERENLER UN, 30.07.2012 tarihinden beri
KUSAD üyesidir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim
miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.21. Erun Erbaa Un Sanayi Tarım Ürünleri Taşımacılık Dış Ticaret A.Ş. (ERUN)
(47) 1996 yılında Erbaa Tokat’ta kurulmuştur. ERUN, tahılların öğütülmesi, un imalatı (mısır
unu, kepek, razmol dahil pirinç unu hariç) ve kara yolu ile şehirlerarası yük taşımacılığı
alanlarında faaliyet göstermektedir. Ekmeklik buğday unu ve özel amaçlı buğday unu
(pidelik, Trabzon ekmeği, pasta, poğaça vb. yapımında kullanılan) üretimi
bulunmaktadır. Teşebbüs 29.08.2013 tarihinden bu yana KUSAD üyesidir. Teşebbüsün
2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite
kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.

5 05.08.2019 tarih, 9883 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, s. 735.
21-01/18-8
13/132
I.1.22. Gözeli Un Yem Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (GÖZELİ)
(48) 2012 yılında Gaziantep’te kurulan GÖZELİ, 2019 yılı sonuna kadar yem üretimi ile iştigal
etmiştir. 12.02.2018 tarihinden itibaren GUSAD’a üye olan teşebbüs, 2020 yılında un
üretmeye başlamış6 ve ilk un satışını 29.03.2020 tarihinde gerçekleştirmiştir.
I.1.23. Gür Un Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (GÜR UN)
(49) 1987 yılında Amasya’da kurulmuştur. Kepek ve un üretimi alanında faaliyet
göstermektedir. Ekmeklik ve özel amaçlı buğday unu (pidelik, böreklik, simitlik,
poğaçalık) üretmektedir. GÜR UN, 18.07.2012 tarihinden bu yana KUSAD üyesidir.
Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve
kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.24. Hatap Değirmenleri Gıda San. ve Tic. A.Ş.(HATAP)
(50) HATAP, 1929 yılında Alaca Çorum’da un değirmeni olarak faaliyete başlamıştır. Özel
amaçlı baklavalık un, özel amaçlı böreklik un, özel amaçlı trabzon ekmeklik un, özel
amaçlı lavaşlık un, özel amaçlı tandırlık un ve özel amaçlı tam buğday unu üretmektedir.
Yem üretimi alanında da faaliyet göstermektedir.7 Teşebbüs, 29.12.1989 tarihinden
itibaren AUSD üyesi olup, KUSAD’a 17.12.2014 tarihinde üye olmuş, 22.12.2018
tarihinde üyeliği sonlanmıştır. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl
için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.25. Hüseyinova Gıda İnşaat Müh. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. (HÜSEYİNOVA)
(51) 2013 yılında Alaca Çorum’da kurulmuş olan HÜSEYİNOVA’nın ekmeklik buğday unu ve
özel amaçlı un (pastalık buğday unu, böreklik buğday unu) üretimi bulunmaktadır. Yan
ürün olarak kepek ve razmol üretmektedir. Teşebbüs, 20.08.2012 tarihinden itibaren
KUSAD üyesidir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim
miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.26. Kozlu Gıda İmalat Sanayi Ticaret ve Taşımacılık A.Ş. (KOZLU)
(52) 1954 yılında Zafer Un Fabrikası adı altında Amasya’da faaliyetine başlayan teşebbüs,
1983 yılında Misun A.Ş. unvanını almıştır. 2002 yılında Kozlu A.Ş. kurulmuştur. 2009
yılında Misun A.Ş. KOZLU tarafından devralınmış ve teşebbüs faaliyetlerine Kozlu Gıda
İmalat Sanayi Ticaret ve Taşımacılık AŞ. unvanı altında devam etmektedir. Ekmeklik
buğday unu, özel amaçlı buğday unu (böreklik, pastalık, pidelik, lavaşlık, yufkalık,
gözlemelik, çöreklik, tandırlık) ve tam buğday unu üretmektedir. Bunun yanında; yem ve
yumurta üretimi ve satışı da bulunmaktadır. KOZLU, 18.07.2012’den bu yana KUSAD
üyesidir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..)
ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.27. Merzifon Gülbahar Untarım Ürünleri Hayvancılık Gübre Zirai Aletler Sanayi
İç-Dış Ticaret Nakliyecilik A.Ş. (MERZİFON GÜLBAHAR)
(53) 1993 yılında Amasya’da kurulmuştur. Ekmeklik buğday unu ve özel amaçlı buğday unu;
yan ürün olarak; kepek, razmol ve bonkalite üretimi bulunmaktadır.8 MERZİFON
GÜLBAHAR, 18.07.2012’den itibaren KUSAD üyesidir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi

6 Teşebbüsün unvanı "Gözeli Un Yem Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti" olarak değişmiştir (24.12.2019 tarih,
9979 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi).
7 Hatap Yem A.Ş (HATAP YEM) unvanlı büyükbaş ve kanatlı yem üretimi sektöründe faaliyet gösteren bir
iştiraki bulunmaktadır. HATAP YEM üzerinde; HATAP %(…..) oranında pay sahibidir.
8 Teşebbüsün %(…..) oranında pay sahibi olduğu "Gülbahar Hayvancılık San. ve Tic. A.Ş. unvanlı bir
bağlı ortaklığı vardır; ancak hayvancılık ile ilgilenen bu teşebbüsün 2016 yılından itibaren faaliyette
bulunmadığı belirtilmiştir.
21-01/18-8
14/132
(…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..)
olarak gerçekleşmiştir.
I.1.28. Misafir Mis Başak Un Gıda Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti. (MİSAFİR UN)
(54) 1985 yılında Turhal Tokat’ta üretime başlamıştır. Ana ürün olarak ekmeklik buğday unu,
yan ürün olarak ekmek kepeği üretmektedir. MİSAFİR UN 15.06.2013 tarihinde
KUSAD’a üye olmuş, 22.12.2018 tarihinde üyelikten ayrılmıştır. Teşebbüsün 2019 yılı
kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı
%(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.29. Nihoruz Gıda San. Tic. A.Ş. (NİHORUZ)
(55) NİHORUZ 1990 yılında Samsun’da kurulmuştur. Ekmeklik buğday unu ve özel amaçlı
buğday unu (böreklik) üretimi bulunmaktadır. NİHORUZ, 01.08.2019 tarihinden bu yana
Marmara Bölgesi Un Sanayicileri Derneği’ne üyedir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi
(…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..)
olarak gerçekleşmiştir.
I.1.30. Özmercan Kardeşler Gıda İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. (ÖZMERCAN)
(56) 2014 yılında Gaziantep’te üretime başlayan teşebbüs ekmeklik buğday unu, pidelik un,
lavaşlık un, tandırlık un ve yan ürün olarak kepek ve razmol (ince kepek) üretmektedir.
30.12.2014 tarihinden itibaren GUSAD üyesi olan teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..)
ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak
gerçekleşmiştir.
I.1.31. Pak Petrol Ürünleri Gıda ve İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. (PAK PETROL)
(57) 1993 yılında Bafra Samsun’da kurulmuştur.9 PAK PETROL, ekmeklik buğday unu, tam
buğday unu ve özel amaçlı un (simitlik, pastalık böreklik, pide lavaşlık) üretmektedir.
Teşebbüsün un üretimi yanında akaryakıt istasyon işletmeciliği bulunmaktadır. PAK
PETROL, 18.07.2012 tarihinden itibaren KUSAD üyesidir. Teşebbüsün 2019 yılı
kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı
%(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.32. Saray Petrol Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (SARAY PETROL)
(58) 1986 yılında Çorum’da kurulmuştur. Akaryakıt bayiliği ve un değirmeni hizmeti
alanlarında faaliyet göstermektedir. SARAY PETROL, tek tip ekmeklik buğday unu
üretmektedir.10 Yan ürün olarak kepek üretimi bulunmaktadır. Teşebbüs, 20.08.2012
tarihinde KUSAD’a üye olmuş, 22.12.2018 tarihinde üyelikten ayrılmıştır. Teşebbüsün
2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite
kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.33. Şimşekler Grup Tarım Ürünleri Taşımacılık Akaryakıt Otomotiv İthalat
İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti. (ŞİMŞEKLER)
(59) 2006 yılında Sivas’ta faaliyete başlamıştır. Aynı zamanda “SİVAS UN” adıyla faaliyet
gösteren teşebbüsün, ana ürün olarak ekmeklik, pidelik, lavaşlık, pastalık-böreklik,
simitlik buğday unu; yan ürün olarak kepek, bongalit ve razmol üretimi bulunmaktadır.
Teşebbüs, KUSAD’a 29.08.2013 tarihinde üye olmuş, 21.01.2017 tarihinde üyelikten
ayrılmıştır. 11.12.2019 tarihinde tekrar üye olmuştur ve üyeliği halen devam etmektedir.

9 2017 yılı itibarıyla ikinci üretim tesisi olarak Tekirdağ merkezli Başak Gıda San. ve Tic. A.Ş.’yi (BAŞAK
GIDA) bünyesine katmıştır. bkz. (Erişim tarihi:
20.05.2020).
10 Teşebbüs; özel sipariş alınması durumunda lüks böreklik un ve taşlı değirmende doğal buğday unu da
üretmektedir.
21-01/18-8
15/132
Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve
kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.34. Taflan Un İnş. San. Tic. Ltd. Şti (TAFLAN UN)
(60) 1994 yılında Samsun’da kurulmuştur. Ekmeklik un, özel amaçlı ekmeklik un, tam
ekmeklik un, esmer ekmeklik un, poğaça ve böreklik un üretmektedir. TAFLAN UN,
18.07.2012 tarihinden itibaren KUSAD’a üyedir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..)
ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak
gerçekleşmiştir.
I.1.35. Teksin Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (TEKSİN UN)
(61) 1970 yılında Amasya’da kurulmuştur. Ekmek buğday unu, özel amaçlı un ve kepek
üretimi bulunmaktadır. TEKSİN UN, 30.05.2012 tarihinden itibaren KUSAD üyesidir.
Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve
kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.36. Tunçoğlu Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (TUNÇOĞLU)
(62) TUNÇOĞLU, 1995 yılında Samsun’da kurulmuştur. Tahılların öğütülmesi ve un imalatı
alanlarında faaliyet göstermekte olup, ana ürün olarak özel amaçlı un, ekmeklik buğday
unu ve tam buğday unu, yan ürün olarak kepek ve bongalite üretmektedir. Teşebbüs,
20.06.2012 tarihinden itibaren KUSAD’a üyedir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..)
ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak
gerçekleşmiştir.
I.1.37. Ulusoy Un Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ULUSOY)
(63) ULUSOY, hububat ve bakliyattan mamul un, irmik makarna ve bisküvi gibi her türlü gıda
maddesinin imalatını, ticaretini, ithalat ve ihracatını yapmak üzere 1989 yılında
Samsun’da kurulmuştur. ULUSOY’un esas faaliyet konusu, buğday unu, kepek ve diğer
yem hammaddelerinin üretimi, bu ürünlerin ticareti, yurtiçi ve yurtdışı satışı ile buğday
başta olmak üzere çeşitli tahılların yurt içi ve yurt dışı ticaretidir. ULUSOY, 16.05.2012
tarihinden itibaren KUSAD üyesidir. ULUSOY (…..) KUSAD (…..) görevini ifa etmiştir.
Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve
kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir. ULUSOY’un bağlı ortaklıkları
aşağıdaki gibidir:
Tablo 11- ULUSOY’un Bağlı Ortaklıkları
Teşebbüs Pay Oranı (%)
Sasbaş Samsun Serbest Bölgesi Kurucu ve İşleticisi A.Ş. (…..)
Ulidaş Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk San. ve Tic. A.Ş. (…..)
Rolweg SA (…..)
Alfaway Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (…..)
Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler
I.1.38. Unay Un San. ve Tic. A.Ş. (UNAY)
(64) 1997 yılında Çorum Alaca’da kurulmuştur. Teşebbüsün esas faaliyet konusu, buğday
unu, kepek ve diğer yem hammaddelerinin üretimi, ticareti, yurt içi ve yurt dışı satışı ile
buğday başta olmak üzere çeşitli tahılların yurt içi ve yurt dışı ticaretidir. Ekmeklik
buğday unu ve özel amaçlı un üretmektedir. UNAY, 16.05.2012 tarihinden itibaren
KUSAD üyesidir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim
miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir. UNAY’ın bağlı
ortaklık ve iştirakleri aşağıdaki gibidir:

Tablo 2- UNAY’ın Bağlı Ortaklık ve İştirakleri
21-01/18-8
16/132
Teşebbüs Nitelik Pay Oranı (%)
Sasbaş Samsun Serbest Bölgesi Kurucu ve İşleticisi A.Ş. İştirak (…..)
GK Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk A.Ş. İştirak (…..)
Fornax Agro Ukraine Bağlı Ortaklık (…..)
Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler
I.1.39. Unsan Un Sanayi ve Ticaret A.Ş. (UNSAN)
(65) UNSAN (OSMANLI UN), 1976 yılında Samsun’da kurulmuştur. Buğdaydan ana ürün
olarak un, yan ürün olarak kepek ve razmol üretmektedir. Teşebbüsün ağırlıklı üretimi
ekmeklik un sınıfında olmaktadır. Diğer ürün grupları arasında; böreklik un, pastalık un,
baklavalık un, bisküvilik un ve tandırlık un bulunmaktadır. UNSAN, 16.05.2012
tarihinden itibaren KUSAD üyesidir. Teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı
yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.40. Usta Un Gıda Motorlu Araçlar Nak. Tur. San. Tic. A.Ş. (USTA UN)
(66) 2001 yılında Merzifon Amasya’da un ve kepek üretimi yapmak üzere kurulmuştur. USTA
UN’un ekmeklik buğday unu ve özel amaçlı buğday unu (baklavalık, böreklik, her türlü
hamur işi için) üretimi bulunmaktadır. Yemlik buğday kepeği ve razmol de ürün portföyü
içindedir. 30.05.2012 tarihinden itibaren KUSAD üyesi olan teşebbüsün 2019 yılı
kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı
%(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.41. Ünsan Ünye Un San. ve Tic. A.Ş. (ÜNSAN ÜNYE)
(67) 1976 yılında Ordu’nun Ünye ilçesinde kurulmuştur. Ekmeklik buğday unu, özel amaçlı
buğday unu ve tam buğday unu üretmektedir. 18.07.2012 tarihinden itibaren KUSAD
üyesi olan teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim miktarı
(…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.42. Yılmaz Un ve Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti. (YILMAZ UN)
(68) 1986 yılında Tokat’ta kurulmuştur Un ve yem imalatı alanlarında faaliyet göstermektedir.
Ekmeklik buğday unu, özel amaçlı buğday unu ve tam buğday unu üretmektedir. Yan
ürün olarak buğday kepeği, buğday razmolü, buğday bongalitesi üretimi bulunmaktadır.
11.02.2013 tarihinden itibaren KUSAD üyesi olan teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..)
ton olup, aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak
gerçekleşmiştir.
I.1.43. Yüksel Un İrmik ve Bakliyat Unları San. ve Tic. A.Ş. (YÜKSEL UN)
(69) 1984 yılında Çorum’da kurulmuştur. Ürün portföyü içerisinde baklavalık, böreklik, kek-
kurabiyelik, çöreklik, ekmeklik, pidelik buğday unu; yan ürün olarak kepek
bulunmaktadır. Teşebbüsün FWG Tarım Ticaret A.Ş. (FWG Tarım) unvanlı bir bağlı
ortaklığı olup FWG Tarım’da %(…..) oranında hissesi bulunmaktadır.11 20.06.2012
tarihinden itibaren KUSAD üyesi olan teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup,
aynı yıl için üretim miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak
gerçekleşmiştir.
I.1.44. Zafer Un Fabrikası (ZAFER UN)
(70) ZAFER UN, 1988 yılında Tokat’ta kurulmuş bir aile işletmesi olup un üretimi ve besicilik
alanlarında faaliyet gösteren bir şahıs şirketidir. ZAFER UN’un üretimini yaptığı un
çeşitleri ekmeklik ve özel amaçlı un olmak üzere iki kategoriden oluşmakta olup, yan
ürün olarak da razmol ve kepek üretimi yapmaktadır. 20.06.2012 tarihinden itibaren

11 FWG Tarım; Çorum’da buğday temizleme işi amacıyla kurulmuştur, hâlihazırda atıl durumdadır. Diğer
hissedarlar (…..).
21-01/18-8
17/132
KUSAD üyesi olan teşebbüsün 2019 yılı kapasitesi (…..) ton olup, aynı yıl için üretim
miktarı (…..) ton ve kapasite kullanım oranı %(…..) olarak gerçekleşmiştir.
I.1.45. Güneydoğu Un Sanayicileri Derneği (GUSAD)
(71) 1984 yılında Gaziantep’te kurulan GUSAD, Türkiye un sanayinin planlı bir düzende
kalkınmasına, yaygınlaştırılmasına yardımcı olma, sosyal ve mesleki ihtiyaçları
karşılama, un sanayinin gelişmesini ve ilerlemesini sağlama amacı doğrultusunda
faaliyet göstermektedir. GUSAD’ın hâlihazırda 96 üyesi bulunmakta olup bu üyelerden
beşi soruşturma tarafı teşebbüslerdir (AKSU, AYDINGÜLER, DAYIOĞLU, GÖZELİ,
ÖZMERCAN).
(72) Dernek, 2005 yılından itibaren Türkiye Un Sanayicileri Federasyonu (TUSAF) kurucu
üyesidir. Dernek, üyelerini zaman zaman bir araya getirerek dünyadaki buğday
üretimine yönelik gelişmeler hakkında bilgilendirmektedir. Ayrıca; Toprak Mahsulleri
Ofisi’nin (TMO) ve Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğünün (TİGEM) satış duyurularını ve
bilgilendirmelerini aynı şekilde üyelerine bildirmektedir.
I.1.46. Karadeniz Un Sanayicileri Derneği (KUSAD)
(73) 2003 yılında Samsun’da kurulmuştur. KUSAD, TUSAF’a bağlı sekiz dernekten birisidir.
KUSAD, TUSAF’a bağlı dernekler içerisinde Karadeniz bölgesindeki un sanayicilerini
temsil etmektedir. Derneğin (…..)12, (…..)’dır13. 2012-2019 yılları arasında Dernek (…..)
görevini (…..) yürütmüş, aynı zamanda ULUSOY’da (…..), olarak görev yapmıştır.
Anılan kişinin KUSAD’daki bu görevi 2019 tarihinde sona ermiştir.
(74) KUSAD; TUSAF üst çatısı altında sektörde temsiliyeti sağlamak ve kamu kurum ve
kuruluşları ile etkin bir etkileşim kurarak sektörde sorunların giderilmesine çalışmak
adına, belirli bir zaman aralığı veya düzeni olmaksızın, genelde dernek üye sayısının
yarısının veya üçte birinin katılım gösterdiği toplantıları Karadeniz Bölgesi'nin farklı il ve
ilçelerinde düzenlemektedir. Son yedi yılda dernek tarafından düzenlenen toplantıların
yer ve tarihlerine aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:
Tablo 3- Kusad Tarafından Düzenlenen Toplantıların Yer ve Tarihleri
Toplantı Yeri Toplantı Zamanı
Amasya 15.06.2013
Çorum 29.06.2013
Vezirköprü 02.08.2013
Samsun 08.01.2014
Havza 25.01.2014
Batum 23.-25.10.2015
Amasya 22.06.2016
Samsun 22.03.2017
Samsun 19.06.2017
Çorum 29.05.2018
Samsun 21.03.2019
Kaynak: KUSAD’dan Gelen Bilgiler
(75) KUSAD’ın hâlihazırda 48 üyesi bulunmakta olup bu üyelerden 30’u soruşturma tarafıdır.

12 (…..).
13 (…..). Ayrıca yönetim kurulunun diğer üç üyesi olan (…..) ise sırasıyla, ALTINBAŞAK, PAK PETROL ve
USTA UN’un yetkilileri arasındadır.
21-01/18-8
18/132
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. Pazara İlişkin Genel Bilgiler14
I.2.1.1. Buğday ve Buğday Unu Hakkında Bilgi
(76) Buğday unu, buğdayın öğütülmesiyle elde edilen ince toza verilen addır. Buğdaydan
elde edilen un genellikle sadece un olarak nitelendirilmektedir. Arpa, yulaf, çavdar, mısır,
nohut gibi bitkilerden de un elde edilebilmekte ve söz konusu unlar yaygın olarak o
tahılın adıyla birlikte mısır unu, arpa unu biçiminde adlandırılmaktadır.
(77) Buğday çekirdeği üç ana kısımdan oluşmaktadır; kabuk (perikarp), ruşeym
(çekirdek/germ), unsu öz (endosperm). Öğütme esnasında, bu üç kısım birbirinden
ayrılabilmekte ve farklı tip unlar elde etmek için farklı biçimlerde tekrar
birleştirilebilmektedir.
- Kabuk kısmından kepek elde edilmektedir. Tahıl danesinin yaklaşık %14,5’ini kepek
oluşturmaktadır.
- Ruşeym, tahıl danesinin yaklaşık %2,5’luk kısmını oluşturmaktadır. Ruşeym
genellikle kepek ile birlikte kalmakta fakat bazen de ayrılmaktadır. Yağın en fazla
bulunduğu yer olup, bu nedenle buğday yağı üretiminde kullanılmaktadır.
- Unsu öz, tahıl danesinin %85’ini oluşturmaktadır. Unsu özün (endosperm)= %70-75’i
proteinden oluşmaktadır. Un, buğdayın bu kısmından elde edilmektedir.
(78) Buğdaylar botanik yapılarına göre üç sınıfa ayrılmaktadır; triticum aestivum (ekmeklik
buğday), riticum durum (makarnalık buğday), triticum compactum (topbaş vb. bisküvilik
buğday).
(79) Buğdaylar ayrıca sertlik, dane rengi ve ekiliş durumuna göre de sınıflandırılabilmektedir;
- Dane sertliklerine göre: Sert buğday, yarı sert buğday, yumuşak buğday
- Dane renklerine göre: Kırmızı ve beyaz buğday
- Ekilişlerine göre: Yazlık ve kışlık buğday
(80) Buğday danesinin bileşimi, buğdayın çeşidine, yetiştirildiği bölgeye ve iklimsel
değişikliklere göre farklılık göstermesine rağmen ortalama olarak %70 karbonhidrat,
%12 su, %12 protein, %2,5 selüloz, %2 yağ ve %1,5 kül şeklinde oluşmaktadır.
(81) Sanayicinin buğday tercihi un verimi ve kullanım amacına göre değişmektedir. Örneğin
ekmek üretiminde paçal15 yöntemi kullanılmaktadır. Paçal yapılırken karıştırılan unların
yapımında kullanılan buğdaylarda yüksek protein ve kalite aranırken bisküvilik
buğdaylarda düşük protein aranmaktadır. Makarna üretiminde ise durum buğdayı
kullanılmaktadır. Dolayısıyla, söz konusu buğdaylardan üretilen unların da protein
değerleri birbirlerinden farklılık göstermektedir.
(82) Buğday unu kullanım alanlarına ve besin değerlerine göre genel olarak aşağıdaki gibi
çeşitlendirilebilmektedir;
- Beyaz un: Buğdayın endosperm kısmından elde edilmektedir.

14 Bu bölümü hazırlanırken aşağıdaki kaynaklardan yararlanılmıştır: TUSAF internet sitesi:
,Erişim tarihi: 24.05.2019; Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Buğday Raporu 2018:
, Erişim tarihi: 24.05.2019;
Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Hububat Sektör Raporu:
, Erişim tarihi: 24.05.2019.
15 Ekmek yapmak için çeşitli tahıl unlarının yasal olarak belirtilmiş karışım oranını ifade etmektedir.
21-01/18-8
19/132
- Ekmek unu: Sert ve yüksek proteinli buğdaylardan elde edilmektedir. Protein miktarı
%12-14 arasında değişmektedir.
- Çok amaçlı un: Sert buğdaydan ya da sert-yumuşak buğday karışımından elde
edilmektedir. Kullanım alanı çok geniş olmakla birlikte esasen kek, kurabiye, bisküvi
ve çeşitli hamur işleri yapımında kullanılmaktadır. Bileşimindeki protein oranı %8-11
arasında değişkenlik göstermektedir.
- Kek unu: Protein oranı düşük yumuşak buğdaydan elde edilmektedir. Nişasta oranı
yüksektir. Protein miktarı %7-9 arasında değişkenlik göstermektedir.
- Hamur işi unu: Protein bakımından çok amaçlı un ile kek ununun arasındadır. Genel
olarak yumuşak buğdaydan üretilmektedir. Kraker, kek, kurabiye yapımında da bu un
türü kullanılmaktadır. Protein oranı %8-9 arasında değişkenlik göstermektedir.
- Fosfatlanmış un: Kabartma tozu ve tuz eklenerek üretildiği için kendiliğinden kabarma
özelliğine sahiptir. Ekmek yapımında kullanılmaya çok uygun değildir. Daha çok
bisküvi üretiminde kullanılmaktadır.
- Gluten unu: Bileşimindeki protein oranı en yüksek olan undur buna karşılık içerdiği
nişasta miktarı oldukça düşüktür. Protein miktarı %40-45 arasında değişmekte olan
gluten unu yüksek oranda protein içeren yazlık buğdaydan elde edilmektedir.
- İrmik: Sert yazlık bir buğday olan durum buğdayının endosperminin kabaca
öğütülmesiyle elde edilmektedir. Gluten bakımından zengindir. Zenginleştirilerek
makarna ve kuskus üretiminde kullanılmaktadır. Ayrıca irmikten yapılan ekmekler de
mevcuttur.
- Durum unu: İrmiğin öğütülmesiyle elde edilmektedir. Zenginleştirme yapılarak erişte
ve şehriye üretiminde kullanılmaktadır.
(83) Buğday unu üretim süreci muhtelif buğdayların satın alınması, kalitesine ve çeşidine
göre silolarda16 depolanması ile başlamaktadır. Üretilecek un çeşidine göre buğday
harmanlama ve temizleme işlemleri yapılmaktadır. Ardından sırasıyla buğdayın
yıkanması, tavlanması ve öğütülmesi gerekmektedir. Son olarak un eleme işlemi ve
katkı maddelerinin eklenmesi şeklinde buğday unu ambalajlama işlemine hazır hale
getirilmektedir.
I.2.1.2. Pazara İlişkin Kapasite, İthalat ve İhracat Bilgileri
(84) Türkiye önemli buğday üreticileri arasında yer alan bir ülke olup 2018-2019 yılında 20
milyon ton buğday üretimi gerçekleştirmiştir.
Tablo 4- Dünya Buğday Üretimi ve Önemli Üretici Ülkeler (Milyon Ton)
Ülkeler 2012/13 2013/14 2014/15 2015/16 2016/17 2017/18 2018/19
AB(28) 132,6 143,2 156,1 159,6 144,2 151,4 137,9
Çin 122,5 123,7 128,3 132,6 133,3 134,3 131,4
Hindistan 94,9 93,5 95,9 86,5 86,0 98,5 99,7
Rusya 37,7 52,1 59,1 61,0 72,5 85,1 71,7
ABD 61,3 58,1 55,1 56,1 62,8 46,4 51,3
Kanada 27,2 37,6 29,4 27,6 32,1 30,0 31,8
Ukrayna 15,8 22,3 24,7 27,3 26,8 27,0 25,1
Pakistan 23,3 24,2 26,0 25,5 25,6 26,6 25,5
Türkiye 20,1 22,1 19,0 22,6 20,6 21,5 20,0
Diğer 83,1 93,2 87,8 93,5 87,8 87,0 88,9
Dünya 659,0 718,0 732,0 739,0 757,0 763,0 735,0
Kaynak: TMO 2018 Hububat Sektör Raporu17

16 Genellikle tahıl, kömür, çimento ve gıda ürünlerinin ve toptan malzemelerin korunduğu, saklandığı veya
depolandığı bir yapıdır.
17Soruşturma döneminde 2019 yılına ait TMO Sektör Raporu yayımlanmadığından 2018 yılı raporu
21-01/18-8
20/132
(85) Buğday; ülkemizin hemen her bölümünde üretilmekte olup tarla ürünleri içerisinde ekiliş
alanı ve üretim miktarı bakımından ilk sırayı almaktadır18. Aşağıdaki tabloda görüleceği
üzere son beş yılda buğday ekim alanları 7,60-7,85 milyon hektar arasında, üretimi ise
19-22,6 milyon ton arasında değişmiştir.
Tablo 5- Türkiye’de Buğday Ekim Alanı ve Üretim
Yıl Ekilen Alan (Dekar) Üretim (ton)
2014 78.207.500 19.000.000
2015 78.464.810 22.600.000
2016 76.009.680 20.600.000
2017 76.688.785 21.500.000
2018 72.992.701 20.000.000
2019 68.463.271 19.000.000
Kaynak: ZMO Buğday Raporu 2018 ve TÜİK Cevabi Yazı
(86) Bölgeler bazında buğday üretimine ise aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:
Tablo 6- 2018 Yılı Bölgeler Bazında Buğday Üretimi (1000 Ton)
Bölge Adı Ekmeklik Buğday Makarnalık Buğday
Miktar % Miktar %
Marmara 2.706 16,4 1 0,0
Karadeniz 1.146 6,9 467 13,3
İç Anadolu 5.680 34,4 1.362 38,9
Ege 1.890 11,5 321 9,2
Akdeniz 1.190 7,2 20 0,6
Güneydoğu Anadolu 2.241 13,6 1.237 35,4
Doğu Anadolu 1.647 10,0 92 2,6
Toplam 16.500 100,0 3.500 100,0
Kaynak: TMO 2018 Hububat Sektör Raporu
(87) Buğday üretimi konusunda kendine yeterliliği yüksek düzeyde olan ülkemizin aşağıdaki
tablodan da görülebileceği üzere 2017/18 dönemi yeterlilik derecesi %111,7’dir.
Tablo 7- Türkiye Buğday Tüketimi ve Yeterlilik Derecesi
Piyasa Yılı Yurt İçi Tüketim (1000 ton) Kişi Başına Tüketim (kg) Yeterlilik Derecesi
2012/13 19.375 225 98,0
2013/14 20.462 213 102,0
2014/15 20.122 201 89,2
2015/16 18.795 183 113,6
2016/17 18.756 182 103,8
2017/18 18.186 174 111,7
Kaynak: ZMO Buğday Raporu 2018 ve TMO Cevabi Yazı
(88) Öte yandan bazı yıllar olumsuz iklim koşullarına bağlı olarak üretim ve kalitede yaşanan
sorunlardan dolayı talep karşılanamamakta ve ithalat yapılmaktadır19. Aşağıdaki tabloda

kullanılmıştır.
18 Hububat ekim alanı içerisinde %69’luk payla ilk sırada buğday, %22’lik payla ikinci sırada arpa ve %6’lık
payla üçüncü sırada mısır yer almaktadır.
19 Ülkemizde buğday ithalatı Dahilde İşleme Rejimi altında gümrük vergisiz olarak, %45 gümrük vergisi
ödemek suretiyle veya ilgili Kararnameler çerçevesinde TMO’ya tanınan vergisiz ithalat yetkileri
kapsamında üç farklı kanaldan gerçekleşebilmektedir. Detaylı bilgi için bkz: 27/12/2019 tarihli ve 30991
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Tarım ve Orman Bakanlığının Kontrolüne Tabi Ürünlerin İthalat
Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2020/5)” uyarınca insan sağlığı ve güvenliği ile hayvan ve
bitki varlığı ve sağlığı yönünden Tarım ve Orman Bakanlığı’nın kontrolüne tabi bulunmaktadır. Bu
kapsamda, bahse konu ürünün ithalatında adı geçen Bakanlıkça düzenlenen uygunluk yazısı
aranmaktadır. 16/01/2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 649 sayılı Hububat ve Bakliyat İthalatında
Tarife Kontenjanı Uygulanması Hakkında Karar uyarınca, TMO’ya ihtiyaç duyulduğunda kullanılmak üzere
yıllık 1.500.000 ton buğday için %0 gümrük vergili ithalat yetkisi verilmiştir. Ek olarak, ülkemiz ile bazı
ülkeler arasında akdedilen serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde açılan tarife kontenjanları
kapsamında buğday ithalatında %0 gümrük vergisi uygulanmaktadır. Söz konusu tarife kontenjanları için
ilgili mevzuat hükümleri uyarınca tahsisat önceliği bulunan TMO adına ithal lisansı düzenlenmektedir
21-01/18-8
21/132
yer alan Türkiye’nin buğday ithalat değerlerine bakıldığında, ithalatın her yıl arttığı
görülmektedir:
Tablo 8- Türkiye’nin Buğday İthalatı
Yıl Toplam İthalat DİR Kapsamında İthalat
Miktar (ton) Değer (bin $) Miktar (ton) Değer (bin $)
2012 3.719.174 1.125.977 3.708.524 1.121.390
2013 4.053.001 1.289.234 4.015.805 1.275.984
2014 5.285.243 1.545.853 4.168.732 1.228.409
2015 4.349.820 1.103.420 3.945.186 957.505
2016 4.225.768 892.409 4.146.893 871.184
2017 4.990.864 1.043.330 4.597.275 950.153
2018 5.781.059 1.289.234 5.249.256 1.157.012
2019 10.008.146 2.303.139 6.871.296 1.565.766
Kaynak: Ticaret Bakanlığı Cevabi Yazı
(89) Diğer taraftan, serbest dolaşımda olmayan eşyanın ülkemizde işlenmek üzere geçici
olarak ithal edilmesine ve işleme faaliyeti sonrasında elde edilen işlem görmüş ürünün
yeniden ihraç edilmesi esasına dayanan Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında
buğday ithal edilerek buğday unu, makarna ve benzeri ürünlerin ihraç edilmesi imkanı
bulunmaktadır. 2019 yılında gerçekleştirilen 10 milyon tonluk (2,3 milyar dolar) buğday
ithalatının yaklaşık %70’i DİR kapsamında yapılmıştır.
Tablo 9- Türkiye Buğday ve Un İhracatı
Yıl Buğday İhracat Miktarı (ton) Un İhracat Miktarı (ton)
2014 4.677.855 2.207.218
2015 4.358.527 2.796.516
2016 5.918.407 3.532.690
2017 7.463.969 3.489.624
2018 7.489.664 3.317.967
Kaynak: ZMO Buğday Raporu 2018 ve TMO Cevabi Yazı
(90) Yukarıdaki tablolarda da görüldüğü üzere; 2018 yılında; 5,8 milyon tona yakın buğday
ithal edilmiş, 3,3 milyon tona yakın da un ihraç edilmiştir. Dolayısıyla ithal edilen
buğdaydan üretilen unların ihraç edildiği yorumu yapılabilmektedir.
(91) Ülkemiz tarafından yapılan buğday ithalatının yıllar içerisinde artış göstermesinin en
önemli sebeplerinden biri un fabrikalarından gelen hububat talebidir. Ülkemizde hemen
hemen her ilde buğday unu fabrikası bulunmakta olup aşağıdaki tabloda buğday unu
fabrikalarının bölgesel dağılımı verilmektedir.
Tablo 20- Bölgelere Göre Üretim Faaliyetinde Bulunan Un Fabrikaları
Bölge Aktif Fabrika Sayısı
İç Anadolu Bölgesi 202
Karadeniz Bölgesi 141
Marmara Bölgesi 135
Güneydoğu Anadolu Bölgesi 94
Ege Bölgesi 54
Akdeniz Bölgesi 46
Doğu Anadolu Bölgesi 28
Toplam 700
Kaynak: Un ve Unlu Mamuller Sektör Raporu20

(Ticaret Bakanlığından Gelen Cevabi Yazı).
20 Çerkezköy Ticaret ve Sanayi Odası, Un ve Unlu Mamuller Sektör Raporu, 2017, s. 33. 2018 yılında
TMO tarafından yayımlanan “Hububat Sektör Raporu”nda aktif 659 un fabrikasının olduğu belirtilmiş, fakat
bölgesel bazda fabrika sayısına yer verilmemiştir. Referans alınabilecek başkaca bir kaynak
bulunmadığından ve teşebbüslerin gönderdiği cevabi yazılarda aynı tabloya yer verildiğinden ÇTSO
tarafından yayımlanan tablo referans noktası olarak kullanılmıştır.
,
21-01/18-8
22/132
(92) Bu verilere göre, fabrikaların yaklaşık %28’i İç Anadolu Bölgesinde, %20’si Karadeniz
Bölgesinde, %19’u Marmara Bölgesinde, %13’ü Güneydoğu Anadolu Bölgesinde, %7,5’i
Ege Bölgesinde, %6,4’ü Akdeniz Bölgesinde ve %4’ü ise Doğu Anadolu Bölgesinde yer
almaktadır.
(93) Soruşturma tarafı teşebbüslerin büyük çoğunluğu Karadeniz Bölgesinde yer almakla
birlikte Türkiye toplam un ihtiyacının ne kadarının bu bölge tarafından sağlandığına
ilişkin olarak KUSAD ve başta TMO olmak üzere diğer kurumlardan kesin bir veriye
ulaşılmamıştır. Karadeniz Bölgesi’nin buğday ithalatı yapılan ülkelere yakın konumda
bulunması ve önemli limanlara sahip olmasının bölgeyi buğday unu üretiminde avantajlı
hale getirdiği değerlendirilmektedir. Türkiye’deki buğday unu fabrikalarının yaklaşık
%20’sinin de bu bölgede bulunduğu göz önüne alındığında Karadeniz Bölgesi’nin
Türkiye’nin un ihtiyacının karşılanmasında önemli bir role büründüğü sonucuna
ulaşılabilecektir.
(94) Öte yandan, Türkiye’deki toplam un üretim kapasitesinin 2018 yılı için 37,8 milyon ton
olduğu tahmin edilmektedir21. Bunun yanında fiili üretim ise yaklaşık 19,6 milyon tondur.
Bu verilerden yola çıkarak sektörde kapasite kullanımının ortalama %51,8 olduğu
görülmektedir.
(95) Pazardaki üretim maliyetleri incelendiğinde en büyük maliyet kaleminin buğday olduğu
görülmektedir. Aşağıdaki tabloda buğday unu üretiminde kullanılan ana maliyet
kalemlerinin yaklaşık yüzdeleri gösterilmektedir.22
Tablo 31- Maliyet Kalemleri
Maliyet Kalemi Yüzdesel Oranı
Hammadde (Buğday) 90,30
Elektrik 1,90
İşçilik 2,10
Diğer 5,70
Toplam 100,00
Kaynak: Raportör Hesaplamaları
(96) Teşebbüslerin un üretim maliyetlerinin benzerlik taşıdığı bilgisi doğrultusunda,
maliyetlerin en önemli bölümünü buğday oluşturmaktadır. Bu noktada, un fiyatı
dönemsel olarak buğday fiyatından etkilenebilmektedir. Sektördeki karlılık oranının ise
görece düşük olduğu söylenebilecektir. Keza soruşturma tarafı 30 teşebbüsün karlılık
ortalamaları incelenmiş, bu teşebbüslerin ortalama %2,5 ile %3,5 arasında karlılıkla
faaliyetlerini sürdükleri anlaşılmıştır.23
I.2.2. İlgili Ürün Pazarı
(97) İlgili ürün pazarı, belirli bir ürün ile tüketici gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri
bakımından benzer olan ürünlerden oluşmakta ve ürün özellikleri, fiyatları ve kullanım
amaçları bakımından tüketici tarafından ikame edilebilir sayılan bütün ürünleri
kapsamaktadır. İlgili ürün pazarının tespitinde dikkate alınan temel kriter talep ikamesi

Erişim Tarihi: 08.06.2020.
21 TMO 2019 Hububat Sektör Raporunu henüz yayımlamamış olup, TMO 2018 Hububat Sektör Raporu
verisi kullanılmıştır. Öte yandan, TMO 2017 Hububat Sektör Raporuna göre, Türkiye’deki un fabrikalarının
2017 yılı için kurulu kapasiteleri 35,7 milyon ton, fiili kapasiteleri ise 18 milyon tondur. TMO 2016 Sektör
Raporuna göre ise, 2016 yılında Türkiye’deki un fabrikalarının kurulu kapasiteleri 37 milyon ton, fiili
kapasiteleri ise 17,8 milyon tondur.
22 Soruşturma tarafı en büyük beş teşebbüsün maliyet kalemleri baz alınmıştır.
23 Soruşturma tarafı olan teşebbüslerden en büyüklerinin karlılık oranları %10-20 değerlerine
yaklaşabilmekte, ancak soruşturma tarafı olan teşebbüslerden bazılarının zarar ettiği göz önünde
bulundurulduğunda ortalama karlılık değerleri %2,5-3,5 arasında seyretmektedir.
21-01/18-8
23/132
olmakla birlikte, talep ikamesine eşdeğer etkisinin olduğu durumlarda, talep ikamesinin
yanında arz ikamesi de hesaba katılabilmektedir.
(98) Yukarıda da belirtildiği gibi buğday unlarını kullanım alanları ve besin değerlerine göre
birçok şekilde ayrıştırılabilmektedir. Bununla birlikte, buğday unlarını temel olarak
ekmeklik ve özel amaçlı unlar olarak ikiye ayırmak mümkündür. Türkiye un üretiminin
yaklaşık %80-90’ını teşkil eden ekmeklik buğday unu, teknolojik özellikleri ekmek
yapımına uygun buğdayların öğütülmesiyle elde edilen buğday unu türü iken, özel
amaçlı un ise baklava, börek, bisküvi, kek, pasta, yufka, lavaş, pizza, hamburger,
francala, gevrek, simit, kurabiye, tahılı ekmek ve tüm pastacılık ürünleri gibi direkt
tüketilen ürünlerin ve katkılı unlar, özel işlem görmüş unlar ve irmik altı unu gibi amaca
yönelik mamullerin yapımına uygun buğday unlarıdır. Buğday unlarının akışkanlık
(reolojik) özellikleri (rutubet, glüten, protein, direnç, kül miktarı vs.) nedeniyle
kullanıcıların ekmeklik buğday unlarından baklava, börek gibi özel amaçlı unların
kullanımını gerektiren ürünleri üretmesi, son ürünün kalitesini düşürerek istenen sonuca
ulaşılamamasına neden olabilmektedir. Örneğin; sandviç ekmeği yapımı için yüksek
protein yapısı, yüksek glüten miktarı ve glüten kalitesinin yanı sıra yüksek un direnci ve
elastikiyete sahip un yapısına ihtiyaç duyulmaktadır. Dolayısıyla ekmeklik buğday
unundan sandviç ekmeği yapılması durumunda kullanıcıların istedikleri sonuca
ulaşamayabileceği söylenebilecektir.
(99) Öte yandan, ekmeklik buğday unları da benzer şekilde akışkanlık özelliklerine göre
çeşitli kalitelerde üretilebilmektedir. Kullanıcıların son ürününde istedikleri kaliteye
erişebilmek için o amaca uygun olan ekmeklik buğday ununu kullanması gerekmektedir.
Zira un kalitesindeki söz konusu farklılıklar nihai ürünün kabarma, istenilen renge sahip
olma, gözenek yapısı ve geç bayatlaması gibi birçok niteliğini etkilemektedir. Dolayısıyla
gerek ekmeklik buğday unları ile özel buğday amaçlı unları arasında gerekse ekmeklik
buğday unlarının kendi arasında talep yönünden ikame edilebilirliğinin sınırlı olduğu
anlaşılmaktadır.
(100) Arz ikamesi açısından bakıldığında ise buğday unlarının üretiminde kullanılan buğday
tiplerinin birbirinden farklı kalite değerlerine sahip olduğu anlaşılmaktadır. Örneğin, yufka
ve baklava gibi açılabilir hamur ürünlerinde kullanılacak unlar yüksek proteinli
buğdaylardan üretilirken, bisküvilik ve kurabiyelik gibi mayasız şekerli ürünlerde
kullanılacak unlar daha düşük proteinli buğdaylardan elde edilmektedir. Bunun yanı sıra
buğday unları üretim süreçleri ve maliyetler açısından da farklılık gösterebilmektedir.
Diğer taraftan, belli bir çeşit buğday unu üretiminden bir diğerine ihmal edilebilir ölçüde
düşük maliyetlerle ve kısa bir zaman içinde geçilmesinin önünde herhangi bir engelin
olmadığı değerlendirilmektedir.
(101) Tüm bu değerlendirmeler doğrultusunda, her ne kadar yukarıda sayılan ürünlerin her biri
ayrı birer ilgili ürün pazarını teşkil edebilecek olsa da, İlgili Pazarın Tanımlanmasına
İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafında “…inceleme konusu işlem gerek ürün gerekse de
coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler
yaratmıyor ya da alternatif tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu
oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir” şeklinde vurgulandığı üzere dosya kapsamında
ulaşılan sonucu değiştirmeyeceği için herhangi bir ilgili ürün pazarı tanımlaması
yapılmamıştır.
I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
(102) Coğrafi pazar, teşebbüslerin mal ve hizmetlerinin arz ve talebi konusunda faaliyet
gösterdikleri, rekabet koşullarının yeterli derecede homojen ve özellikle rekabet koşulları
komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı olduğu için bu bölgelerden kolayca
21-01/18-8
24/132
ayrılabilen bölgelerdir. Buğday unu üreticilerinin tüm Türkiye’de faaliyet gösterebilmesi
ve ilgili ürün pazarı bakımından bölgesel pazar tanımlanmasını gerektirecek herhangi
bir husus bulunmadığından ilgili coğrafi pazar ise “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
I.3. Dosya Kapsamında Yapılan Tespitler24
I.3.1. Soruşturma Açılan İlk 12 Teşebbüste Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.3.1.1. KOZLU’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(103) 14.05.2018 tarihinde KOZLU yetkilisi (…..) tarafından KOZLU (…..) gönderilen “rapor”
konulu e-postada şu hususlara yer verilmektedir (Belge-287/1):
“…
--(…..) ve (…..) müşterileri aramış 3-4 tl zam gelecek demişler ama uygulama günü
belli değilmiş. ..ihracat günlük 1 araba sevkiyat devam ediyor..
-Elinde kepek siparişi olup sevk yapmayan şubeler uyarıldı. Sanal sipariş olmasın
gönderin dedik.
-(…..) ve (…..) aktif olduğu Samsun bölgesinde sipariş hareketlenecektir. diğer bölgeler
takip edilecektir.”
(104) 22.04.2019 tarihinde KOZLU yetkilisi (…..) tarafından KOZLU (…..) gönderilen “KOZLU
GIDA ŞUBELER HAFTALIK RAPOR 22.04.2019” konulu e-postada şu hususlara yer
verilmektedir (Belge-287/2):
“…
TOKAT ŞUBE
2-UN /YEM PİYASA TALEP VE ŞİKAYETLERİ.
Haftayı fiyat artışları ile karşılamak ve bizi takip eden diğer firmaların bizden birkaç gün
gecikmeli fiyat geçişlerini yapması bu haftamızın biraz daha sakin geçmesine sebep
olmuştur.
…
Un piyasasında ise ramazan ayının yaklaşıyor olması yıl içerisinde dönemsel çalışan
fırıncı esnafının yeniden hareketlenmesini sağlamıştır.
Yine her zaman olduğu gibi başta (…..) olmak üzere (…..) gibi bölgemizde pazar
paylaşımı yaptığımız diğer firmalarda un fiyatı artacak bahanesi ile satışlar
yapılmaktadır.
Bahsi geçen bu firmaların fiyat politikaları açıklanan liste fiyatına uymamakla beraber,
peşinde (…..) TL ye varan düşük fiyatlı satışlar mevcuttur.”
I.3.1.2. ZAFER UN’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(105) 07.12.2015 tarihinde ULUSOY (…..) tarafından ZAFER UN (…..)’ya gönderilen “FW:
FİYAT LİSTELERİ DEĞİŞİKLİĞİ” konulu e-postanın ekinde 19.10.2015 tarihine ait
ULUSOY ve UNAY fiyat listeleri yer almaktadır (Belge-287/44).

24 Bu bölümde yer verilen ifadeler belgelerden aynen alınmış, ifade bozuklukları düzeltilmemiştir.
Belgelerin numaralandırılması, Soruşturma Raporu’ndaki numaralandırma esas alınarak yapılmıştır.
Belgelere yer verilirken teşebbüslerin alfabetik sıralaması esas alınmış olup, önem sırası gözetilmemiştir.
Birden fazla teşebbüste aynı belgenin bulunduğu durumlarda, bu belgeye tek belge numarası verilmiştir.
21-01/18-8
25/132
(106) 07.12.2015 tarihinde ULUSOY (…..) tarafından ZAFER UN (…..)’ya gönderilen “FW:
Fiyat Listesi” konulu e-postanın ekinde 22.10.2015 tarihine ait UNSAN fiyat listeleri yer
almaktadır (Belge-287/45).
(107) 01.12.2016 tarihinde UNSAN’dan25 ZAFER UN (…..)’ya gönderilen “Fiyat Listesi” konulu
e-postanın ekinde 29.11.2016 tarihine ait UNSAN fiyat listeleri yer almaktadır (Belge-
287/46).
(108) 20.10.2017 tarihinde UNSAN (…..) tarafından ZAFER UN (…..)’ya gönderilen “Unsan
Un San. ve Tic. A.Ş Güncel Fiyat Listesi” konulu e-postanın ekinde 07.07.2017 tarihine
ait UNSAN fiyat listeleri yer almaktadır (Belge-287/47).
I.3.1.3. ULUSOY’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(109) 03.07.2014 tarihinde KUSAD (…..) tarafından KOZLU (…..), UNSAN (…..), YÜKSEL UN
(…..), AKMEHMET (…..), USTA UN (…..), UNAY (…..), TAFLAN UN, ÜNSAN ÜNYE
yetkilisi (…..), BAFRA ERİŞ (…..) ve yetkilisi (…..), AMASYA UN, TEKSİN UN ve
EMİROĞLU yetkilisi (…..) gönderilen “RE: un fiyat listeleri” konulu e-postada (Belge-
287/3) şu hususlar yer almaktadır:26
“Sayın Üyelerimiz,
Güncel un fiyat listesi ekte bilginize sunulur. Listede Taflan Un firmasının fiyatları
güncellenmiştir.
Saygılar
(…..)”
(110) İlgili e-posta ULUSOY (…..) tarafından ULUSOY (…..) iletilmiştir. Söz konusu e-posta
ekinde ULUSOY, UNAY, UNSAN, TAFLAN UN, BAFRA ERİŞ, ALAYBEYİ’nin fiyat
listelerinin yer aldığı ve bu bilgilerin rakiplerle paylaşıldığı anlaşılmaktadır.
(111) 23.11.2015 tarihinde ULUSOY (…..) yetkilisi (…..) tarafından ULUSOY (…..) gönderilen
“47.Hafta Rakip Fiyat Analiz Raporu” konulu e-postada aşağıdaki hususlar yer
almaktadır (Belge-287/4):
“(…..) Merhaba,
47.hafta rakip fiyat analiz tablomu ve ekibimin bölgesel değerlendirmelerini ek dosya
da bulabilirsiniz.
Geçtiğimiz hafta sahil hattın da ki müşterilerimize yeni arkadaşımızla beraber ziyaretler
gerçekleştirdim. Bölge iş hacmi olarak kış durgunluğuna girmiş durumda.Rakip firma
faaliyetlerine baktığımız da sahil hattın da, (…..) un 63-65 aralığın da satış
gerçekleştirdiğini gözlemlemekteyiz.Bölge de fiyatlarımız 3 ile 5 lira arasın da yukarda
kalıyor.Bu fiyat yapısı Samsun da,Giresun da,Kastamonu da,Sivas ta da benzer
şekilde.Bölge fabrikaları portföyün de ki müşterileri kaptırmamak için güncel
maliyetlerin altın da fiyatlar vererek tavizli çalışıyorlar.Fiyat odaklı piyasayı hizmet ve
ürün kalitemizle yenmeye çalışıyoruz.
…”
(112) E-posta ekinde ULUSOY tarafından hazırlandığı düşünülen rakip fiyat analiz tablosu
Excel’i bulunmaktadır.
(113) 05.11.2016 tarihinde ULUSOY (…..) yetkilisi (…..) tarafından ULUSOY (…..) gönderilen
“RE: PİYASA, UYGULAMALAR VE RAPORUN BİLGİ PAYLAŞIMI” konulu e-postada şu
hususlar yer almaktadır (Belge-287/5):
“Merhaba (…..),

25 (.....) e-posta adresinden gönderilmiştir.
26 İlgili e-postanın bilgi kısmında ULUSOY (…..) ve ULUSOY (…..) yer almaktadır.
21-01/18-8
26/132
Geçtiğimiz ay açıklanan fiyat geçişini bölge müşterimize deklare ettik.Çok fazla
olmamakla beraber bağlantı yaptığımız müşterilerimiz de oldu.Ancak fiyat geçişi Mis
Un ile beraber uygulamaya aldığımız 1 lira olarak piyasada yansıma buldu.1 liranın
dışında ne söylentisi nede uygulaması ile sahada farklı bir fiyat ile karşılaşmıyoruz.
Bölgemiz dışında ki Konya,Güneydoğu,Trakya fabrikalarının 2 -3 lira zam yaptıkları
duyumunu alıyorum. Fakat bölgem de Konya unu kullanan fırıncı sayısı bir elin
parmaklarını geçmez. Bu ay başına kadar bağlantılı mallarımızı içerde ki siparişlerimizi
göndererek satış kaybı yaşamadık. Bölge genelinin kırsal yapısı gereği mevsimsel
olarak varolan bir düşüş zaten yaşıyoruz. Üzerine yapılan zammın kabul görmemesi
bölge satışlarımızı olumsuz etkileyecektir. Oluşabilecek daralmayı ayın ilk yarısında ki
satış rakamlarımız da hissedeceğizi düşünüyorum. Yakaladığımız ritmi
kaybetmememiz için bölge müdürü yetkisine artı en az 1 lira daha yetki ihtiyacım
bulunmaktadır.
Piyasa da iş durgunluğunun yanın da ekonomik olarak bir daralma sözkonusu,
müşterilerimiz dolayısıyla sahada ki bizler bunu fazlası ile hissediyoruz. Hitap ettiğimiz
müşteri portföyü rakiplerimizin mal vermek için can attığı müşterilerden oluşmakta. Bu
müşterilere girmek için de normalin üzerin de tavizler ile karşılaşabiliyoruz.
Bölge rakip fiyat uygulamaları aşağıda sunulmuştur. Rakip fabrika fiyatları kdv dahil
fiyatlardır.
Bilgilerinize arz ederim.”
(114) İlgili e-postada ULUSOY tarafından hazırlanan rakip fabrika uygulamaları yer
almaktadır:

(115) 29.11.2016 tarihinde ULUSOY (…..) tarafından “RE: FİYAT GEÇİŞ BİLDİRİMİ / 28.11.16
tarihli Fiyat Listeleri” konulu e-posta ULUSOY yetkililerine27 gönderilmiş olup e-postada
UNSAN/OSMANLI UN fiyat listesi bulunmaktadır (Belge-287/6).
(116) 05.12.2016 tarihinde ULUSOY (…..) tarafından ULUSOY (…..) gönderilen “piyasa
uygulamalar” konulu e-postada şu hususlar yer almaktadır (Belge-287/7):
“(…..)
Geçtiğimiz haftayı ani bastıran zam ile geçirdik diyebiliriz üst segment unlar direk fiyat
geçişini uygulamalarına rağmen alt ve orta segment unlarda bu geçiş ara fiyat
uygulamaları ile devam ediyor gözükmekte konuştuğum bölge un temsilcileri unların

27(…..)
21-01/18-8
27/132
fiyatlarının artmasından ziyade tahsilat konusunda sıkıntıların olduğu yorumları
yapılmakta
Size ekli dosyada eriş un satış temsilcisi arkadaştan aldığım bölge un firmaları fiyat
analizini gönderiyorum oradanda göreceğiniz üzere ekmeklik unları 66-69 olmasına
rağmen
Kota adı altında 64-67 listesinden devam ediyorlar bu ay için
Yeni Fiyat geçişlerini hızlı ve müşterilerimize haber vermeden geçtiğimiz için bu ay en
azından bazı müşterilerimizde(belirli bir kota dahilinde olabilir) geçişi daha ılımlı
yapabilmek adına
eski listeden hareket etmek için onayınızı rica ederim
yeni listedende Bu aya özel rekabetçi olmak adına 1 tl Md. yetkisi Olmasını temenni
ediyorum
saygılarımla”
(117) 13.03.2017 tarihinde ULUSOY (…..) tarafından UNSAN (…..) ve BAFRA ERİŞ (…..)
gönderilen “FW: SATIŞ FİYAT LİSTE DEĞİŞİKLİĞİ” konulu e-postada 10.03.2017
tarihinden itibaren uygulanacak ULUSOY ve UNAY un fiyat ve nakliye fiyat listeleri
paylaşılmıştır (Belge-287/8).
(118) 20.03.2017 tarihinde PAK PETROL (…..) tarafından ULUSOY (…..)
“PAKUN***15.03.2017 FİYAT VE NAKLİYE LİSTESİ” konulu bir e-posta gönderilmiş
olup ilgili e-posta aynı tarihte (…..) tarafından ULUSOY (…..) Müdürü (…..), ZAFER UN
(…..)’ya ve UNSAN (…..)’ya iletilmiştir (Belge-287/9).
(119) 21.11.2017 tarihinde ULUSOY (…..) tarafından ULUSOY (…..) gönderilen saha
elemanlarının raporlamalarının yer aldığı “haftalık bilgilendirme” konulu e-postada şu
ifadeler yer almaktadır (Belge-287/10):
“(…..) Bey Merhaba,
Bu hafta arkadaşlarımın ekip arkadaşlarımın raporlarını da ekleyerek bölgelerimde ki
fiyat hareketlerini rakip fabrika faaliyetlerini onların gözünden sunmak istedim.Son
haftalar da gerek mevsimsel nedenler gerekse yukarı yönlü fiyat hareketlerimiz
nedeni ile yeni sipariş oluşturduğumuz müşteri sayısında gözle görülür bir düşüş
yaşamaktayız.Buna karşın rakiplerimiz sanki buğday bolluğu varmış döviz 2 ay
öncesinde ki seviyede ve artmayacakmış gibi sipariş toplayıp,ödeme alarak yada
almayarak bağlantı yapmakta,100 isteye 300,200 isteyene 500 çuval un göndererek
bırakın bu ayı önümüzde ki ay satışlarımızı da doğrudan olumsuz etkileyecek
hareketler sergilemekteler.
En son dün Giresun bölgemden gelen (…..) yeni fiyat listesi ile umutlandık.Ancak ay
sonuna kadar eski fiyattan sipariş toplayacaklar bilgisini de bu sabah
öğrendim.Operasyonel hareketler ile satış kaybı yaşamamak için mücadelemizi
sürdürüyoruz.Gelen talepleri sizinle paylaşarak nokta bazlı çözümler üretmeye
devam ediyoruz.Fakat görünen o ki yılın son ayı hepimiz için zorlu geçecek.
Rakip fabrika ürünlerini incelediğimiz de sorunlu ürün ile çok nadir
karşılaşıyoruz.Özellikle Tokat Sivas bölgemde belalımız (…..) 66-67 kdv dahil fiyatı
ve kalitesi ile göze çarpmaktadır.
...
(…..)
Önceki haftalarda olduğu gibi gectigimiz haftayi da yeni siparissiz gecmek durumunda
kaldik, yaklasik bir ayi askin suredir fiyat gecisi oncesi aldigimiz siparislerin sevkiyati
disinda genel anlamda bir hareketlilik soz konusu olmadi.kastamonu ve sinop
21-01/18-8
28/132
bolgesinde sezonun en dusuk oldugu doneme bu sene erken girdik diyebilirim,ayrica
piyasada genel olarak ekonomik anlamda sikintili bir surec yasanmakta.
Musterilerimiz gecis dönemlerin de bizden acikça dile getirmese de rahatsız olduğu
durumlarla karsı karsıya kalıyoruz, bu konuda diğer rakiplerimize gore daha baskici
ve kati sekilde baglanti yapmamiz gerekiyor. Genel olarak piyasada bize rakip olarak
gorulen bize yakin (…..) yerine gore (…..) gibi firmalarla aramizda olan makas
aciklanan fiyat listesinden sonra en az 5,6.00 tl oldu bu kabul edilebilir bir durum degil
cunku suan sadece bizi cok ilgilendiren bi durum olmasada (…..) disinda rakiplerle
ilgili gecis olmadi , piyasada fiyat gecisi olacak diye soylensede calistigimiz hic bir
yerde yeni fiyatli faturaya denk gelmedim.bu durum suan bizim icin de gecerli cunku
depolar eski fiyatli siparislerle doldu.bu durumu kullanarak bizde gecisten
faydalanmadik degil ama aralik ayinda ne yapacagiz diye dusunmekteyiz.cunku uzun
bir suredir rakiplerle olan fiyat farkimiz kabul edilir durumdaydi.nakliye bedelleri ve
fiyat gecisiyle birlikte sizden her sipariste talepte bulunmak zorunda kalacagiz.sizden
bu konuda desteklerinizi bekliyoruz.
Rakip Bölge ve firma fiyatlari
Kastamonu sinop
(…..) pesin 69.00
(…..) 68.00/69.00
(…..) 66/67.00
(…..) 67.00
(…..) 67/68
(…..) 68.00
(…..) 71.00/72.00
…
(…..)
Bu hafta çalıştığım bölgelerde özellikle rakip firmalardan bahsedeceğim özellikl
e beni zorlayan iki firma var (…..) ve (…..) hala fiyat geçişi yapmadıklar
müşterilerimize ve rakip firma bölge satış temsilcilerine sorduğumda zam yok diye
söylüyorlar fakat bizim zam yaptığımızı öğrenen rakiplerimiz fırsata çeviriyorlar birde
rakiplerimiz hiç bir ödeme ve evrak almadan söz ile ürün bağlantı yapıyorlar.
(…..) Merkez / Çorum hala son hızla rekabet devam ediyor ekmek fiyatları 0.50 +0,60
+ 0,75 kuruş dan satılıyor buda müşteril uygun un arayışı başladılar. (…..) ile
görüştüm sarı un (…..) kullanıyor 85,00tl kdv Dahil 120-150 gün arası evrak veriyor
diğer kullandığı (…..) Mavi ve Kırmızı Un kullanıyor Hısımların sahibi İlhan bey bu
ürünlere eşdeğer unlarımızdan denemek istiyor. Bölgemde rakip fiyatlar hem
müşterilerden ve rakip firma satış elamanlarından teyit ederek alındı bilginize sunar
saygılarımla...
ASARCIK / KAVAK (…..) : 67,00tl kdv dahil Vadeli
Merkez / ÇORUM (…..) : 68.00tl kdv dahil Peşin
(…..) : 69,00tl kdv dahil Vadeli
(…..) : 67,00tl kdv dahil Peşin
(…..) : 68,00tl kdv dahil Vadeli
SUŞEHRİ ---------- (…..) : 67,00tl kdv dahil Vadeli-Açık hesap
(…..) : 68,50tl + kdv Vadeli
REŞADİYE - NİKSAR- ERBAA (…..) : 67,00tl kdv dahil
(…..): 68,00tl kdv dahil vadeli
…
21-01/18-8
29/132
(…..),
Bölgemde bu hafta da rakiplerimizden fiyat konusunda herhangi bir değişikliğe
rastlamadım. Sadece Samsun merkezde (…..) 67 den 68,(…..) 68 den 69 a 1 tl fiyat
geçmişler. Onun dışında fiyat geçen firmaya denk gelmedim. Samsun merkezde
rekabet olduğu için fırıncılar düşük fiyatlı firmaları tercih ediyor.Bizim de merkezde
fiyat konusunda ekstra birşeyler yapmamız lazım Fırat bey.
…
(…..),
Genel olarak diğer bölgelerde de benim bölgemde de sıkıntılar aynı tek eksiğimiz fiyat
maalesef bölgede (…..) (2 TL) (…..) (1,50 TL) (…..) (1 TL) bu firmalar haricinde
şuanda bölgemde zam geçişi yapan firma yok diğer bütün firmalar aynıı şekilde eski
fiyatlı uygulamalarına devam ediyorlar
…”
(120) 09.04.2018 tarihinde AKMEHMET (…..) tarafından KUSAD’a “un fiyatları” konulu bir e-
posta gönderilmiştir (Belge-287/11):
“Sayın (…..),
Sürekli artan dolar kuru ve ithal buğday fiyatlarının un fiyatlarına yansıtılmaması
büyük bir problem olarak ortadadır.
Hatta bazı firmaların dahada düşük fiyatlı un satmakta oldukları aşikardır.
Bu konuda Karadeniz bölgemizdeki fiyatlar konusunda müdahale etmenizi ve gereğini
rica ederiz.
İyi çalışmalar dileriz.
Saygılarımızla.
(…..)”
(121) Söz konusu e-posta ULUSOY (…..) tarafından şu şekilde cevaplanmıştır.
…
“Sevgili (…..),
Son günlerde uygulanan fiyat yapısına gerçekten akıl sır erdirmek mümkün değil.
Doğrudan müdahale etmek mümkün olmamakla beraber,
En azından durum tespiti yapılması ve arkadaşların uygulamalardaki sorunu fark
etmeleri için,
Maliyetler üzerine tartışacağımız bir toplantıyı acil olarak düzenleyeceğiz.
Selamlar“
(122) 09.04.2018 tarihinde ULUSOY (…..) tarafından ULUSOY (…..) Müdürü (…..) gönderilen
“FW: un fiyatları” konulu e-postada şu hususlar yer almaktadır (Belge-287/12):
“(…..) bey;
Cumartesi akşamı yemekte de (…..) karadeniz bölgede fiyat indirimi beklentisi
olduğundan bahsetti…
Nedir bölgede bizim ve diğer firmaların hareketleri fiyatları vadeleri?
Detaylı bir piyasa bilgisi verirmisiniz lütfen”
Saygılarımla,”
(123) 06.06.2018 tarihli ULUSOY (…..) tarafından ULUSOY (…..) gönderilen “RAKİP FİRMA
FİYAT GEÇİŞİ SONRASI PİYASA UYGULAMALARI” konulu e-postada şu hususlar yer
almaktadır (Belge-287/13):
“(…..),
21-01/18-8
30/132
14 Mayıs tarihinde gerçekleştirdiğimiz fiyat geçişi sonrası bölgemizde tüm fabrikaların
bizim ile birlikte fiyat geçişini deklare ettiğini ve uygulamaya başladığını takip ediyoruz
ancak, zaman zaman deklare edilen uygulamaların bozulduğunu deklare edilen dışı
satışlar olduğunu tespit etsek de genele yayılmadığını gözlemleyebiliyoruz.
Piyasalarda Ulusoy Un ve (…..) un ne kadar dik durduğu özellikle takip edilmekte
olup, diğer oyuncular bu iki firmanın hareketlerini takip ettiği de açıkça ortada. Ulusoy
Un olarak bizler kesinlikle hiçbir konuda ( Fiyat, vade vs. ) taviz vermeden deklare
ettiğimiz uygulamaları yapmaya devam ediyoruz. Ancak önemli bir oyun kurucu olan
(…..) ( Anladığımız kadarı ile (…..) talimatı net ancak uygulamada sahadaki temsilciler
kendileri esneklik yapmakta )
Çorum Bölgede (…..) gün ödeme yapan müşterilere de teklif ettiği
Samsun’da ( (…..) ) Atakum’da (…..) isimli Müşteriye geçen haftaya kadar 69,00 tl
den mal verdikten sonra yine geçtiğimiz hafta 1.000 çv ekmeklik unu 73,00 tl fiyattan
(…..) aya kadar ödeme koşulu ile ( (…..) ) sipariş oluşturduğu ve benzer uygulamaları
devam ettirdiği tespit edilmektedir. Bu tespitlere bizim ekibimize söylediğimiz (…..) ve
biz oyun kurucuyuz merak etmeyin ya sahte bilgidir ya da (…..) talimatı dışı bir
harekettir, Firma buna müsaade etmez desek de net tespitler bizi de ekibimize karşı
zor durumda bırakmakta ancak, ekibe talimatım ne olursa olsun sizler talimatımızı
eksiksiz uygulayacaksınız şeklindedir.
Kısaca (…..) tüm bölgelerinde peşin ön ödemeli fiyatı (…..) gün ödem vadelerine
kadar uzattığı görülmekte olup, diğer görüştüğümüz firmalarda aynı durum tespitini
bize aktarmaktadırlar. “Hayır böyle bir uygulama yapmıyorlar” diyerek bizler
savunmaya geçiyoruz olsak da bu tespitlerde dik durmaya çalışan diğer firmalara
malzeme olup, (…..) ve (…..) dik durmazsa biz ne yapalım diyerek aba altından sopa
gösteren ifadeler kullanmaktalar.
Biz Ulusoy olarak yayınladığımız tüm kuralları eksiksiz uygulamaya devam
etmekteyiz.
Ayrıca yeni fiyat listemizi hazırlamış olup, onayınız ile yarından itibaren yayınlamak
üzere tarafınıza göndermiş olacağım.
Saygılarımla”
(124) 01.07.2018 tarihinde ULUSOY (…..) Uzmanı (…..) tarafından ULUSOY (…..) Müdürü
(…..) gönderilen “HAFTALIK RAPOR VE SAHA ANALIZI HAKKINDA ” konulu e-postada
şu hususlara yer verilmektedir (Belge-287/14):28
“(…..) bey merhaba;
Aşağı kısımda arkadaşlarımın da belirttiği gibi mayıs 15 ıtıbarı ile fıyat gecısımızıden
hemen sonra islerimiz oldukça dusmus durumdadır. malesef herzaman olduğu gibi
rakiplerimiz bizim arkamızdan geldıgı gibi bazıları fiyat değişikliği bile
yapmamıştır.malumunuz yenı listeye geçmemiz artı ramazan ayı oluşu buna birde 24
haziran seçimleri birbirini takıp ettiğinden haziran ayı cok çabuk ve birbiri arkası gelen
süreçler zamanı bir anda tükettiği gibi bizim acımızdan da bakıldığında kayıp bir ay
olarak bıtmıstır.ozellılke benim bölgem olan ankara ıcın konuşacak olursak temmuz
İtibarı ile ankara zaten boşalacağı ıcın bir sıkıntıda burda yasayacagız.gelınen
noktada sahada rakiplerin cogu secimi beklemesi bizim ise fiyatlarımızın yüksek oluşu
rakiplerle aradaki makası bırazdaha açmış durumda.
…
sızler her nekadar karadeniz bölgesi fabrikaları ıle anlaşmış eski fiyat yok desenızde
buradaki tablo hıc oraya benzemiyor.mesela nıhoruz bu malı bu fiyatlara nasıl

28 E-posta ekinde rakip firmaların fiyatlarının takip edildiği Excel dosyası yer almaktadır.
21-01/18-8
31/132
satıyor.(…..) bizim fiyatlarımızdan 2- 4 tl arası daha aşağıda (…..) ise yine spot
uygulamaya başladı.(…..) 65-67 tl aralığında fiyat verıyor.bız bu liste ile devam
edersek elimizde un vereceğimiz nokta sayısı iyice azalacaktır.(…..) için verdiğimiz
teklif le eger teklif ettiğimiz rakamlara anlaşırsak bunun tek bir açıklaması vardır diye
düşünüyorum.buda tum söyleyip yazdıklarım gerçek dışı ben böyle algılıyorum.
(…..) biz ler elimizden gelenin fazlasını yapmaya gayret gosterıyoruz.ancak sahada
bir realite var oda dıger rakiplerimizin hala eski listelerle satış yapması ve ne zamana
kadar bu şekilde devam edecek olması.fıyat geçişlerinde bu sıkıntıları sürekli yasıyor
bu süreç bizim 2 -3 ayımıza mal oluyor. Bu konuları sizlerinde dikkate aldığını
bılıyorum.umuyorumki önümüzdeki süreç hepimiz ıcın daha güzel olacak.
Konuyu bilgilerinize sunar hayırlı bereketli bol satıştı aylar dilerim
(…..)
…”
(125) 18.07.2018 tarihinde ULUSOY (…..) tarafından UNSAN29, Ulusoy yetkilileri (…..) ve
(…..) gönderilen “16.07.2018 TARİHLİ UYGULANACAK FİYAT VE NAKLİYE LİSTESİ”
konulu e-postada şu hususlar yer almaktadır (Belge-287/15):
“Arkadaşlar,
Gönderilen dosyaları30 zip formatında açamayan arkadaşlar için excel ve word
formatında tekrar gönderiyorum.
Piyasada fiyat geçişini hemen hemen her bölge fabrikası uyguluyor.Fiyat
söylemekten çekinmeyin.
Şuan fabrikadayım zam yapan fabrikalar bile yeni zamlı listeler gönderiyorlar
birbirlerine,tam anlamı ile benim gördüğüm kaos ortamı.
O yüzden dik durun sadece biz zam yapıyoruz gibi bir algıya sakın girmeyin.
Potansiyel tüm noktaların önünden geçelim.
Gereğini rica eder hepinize iyi çalışmalar dilerim.”
(126) 29.08.2018 tarihinde ULUSOY (…..) tarafından AMASYA UN hissedarı (…..) gönderilen
“FW: FİYAT LİSTESİ DEĞİŞİM BİLDİRİMİ - ULUSOY UN VE UNAY 29 AĞUSTOS 2018
TARİHLİ VADESİNE GÖRE FİYATLAMA TABLOSU” konulu e-postada şu hususlar yer
almaktadır (Belge-287/16):
“29.08.2018 tarihli Resmi Fiyat listelerimiz, REVİZE EDİLMİŞ NAKLİYE
LİSTELERİMİZ ve FİYAT UYGULAMA TABLOMUZ ek dosyadadır.
29Ağustos 2018 tarihli ve revize ederek uygulamaya başladığımız fiyat
uygulama listelerimiz ( Ulusoy ve Unay Un ) ek dosyada olup, uygulamamız
29.08.2018 tarihi sabahı itibari ile başlamış olacaktır. Resmi fiyat listelerimizi bir
sonraki mailim ile gönderecek ve Nakliye fiyatlarındaki değişim nedeni ile
düzenlenmiş olduğumuz YENİ NAKLİYE FİYAT listemizi de resmi liste ile 29.08.18
sabahı ayrıca gönderilecektir. Fiyat listelerimizi bu tablo ve yeni göndereceğim
Nakliye listesi üzerinden çalıştıralım.
Fiyat listemizde bulunan ürün fiyatları; Peşin ( ön ödeme veya teslimatta nakit
havale) fiyatlar olup, ödeme vade opsiyonu tanıyacağımız, onaylı, limit açılmış
müşterilerimizde uygulanacak fiyat tablosu da ayrıca ek dosyadadır.

29 (.....)@ uzantılıdır.
30 Gönderilen dosyalar 01.07.2018 tarihli ULUSOY ve UNAY fiyat listeleri ve 01.05.2018 nakliye fiyat
listelerini içermektedir.
21-01/18-8
32/132
Burada;
(…..) gün olup aşımlarda aşım gün sayısı aylık (…..) üzerinden vade farkı
olarak fatura ile yansıtılacaktır.
Tablo üzerinde ödeme gün vadesine göre onaylanmış siparişlerde de aşım
olması durumunda, aşım gün sayısı aylık (…..) üzerinden vade farkı olarak fatura ile
yansıtılacaktır.
Vadeli satışlarımız her zaman olduğu gibi, kredibilitesi yüksek ve evraklı,
onayladığımız müşteriler için uygulamaya açık olduğu gibi, (…..) gün üzeri vadeli satış
kesinlikle yapılmayacaktır.
Vade uygulamalarımızda vade opsiyonumuz yakın bir zamanda kademeli olarak
önce (…..) gün ve akabinde (…..) gün seviyelerine çekilecek şekilde hazırlıklı hareket
etmenizi ve müşteri profilimizi bu yönde değiştirmeye başlamanızı, sektörümüzün ve
bu güne kadar yapılan uygulamaların gerçekleşmesinin mümkün olmayacağı bilinci
içerisinde çalışmalarınızı planlamanız zorunlu hale gelmiştir.
Gereğini rica ederim.
İyi çalışmalar”
(127) 04.09.2018 tarihinde ULUSOY (…..) Müdürü (…..) tarafından ULUSOY (…..) gönderilen
“RE: samsun paçal 20180829 burdan devam.xlsx” konulu e-postada şu hususlar yer
almaktadır (Belge-287/17):
“(…..),
Piyasa belirsizliğini ve karışıklığını devam ettirmekte. Her ne kadar fiyat listeleri
yayınlanıyor olsa da kimin neyi ne şekilde yaptığı çok belirsiz devam etmekte. Ancak
şu görülebilmekte ki hızlı yükselen fiyat algısı şu an için durağanlaşmıştır. Müşteri
kanadında fiyat algısı her ne kadar şiddetle kamu oyu oluşturacak kadar yükselmiş
olsa da hem fiyatlar hem ödeme vadelerinde oluşan hassasiyet piyasa tarafından
kabul edildiği görülmektedir.
Net olan bir konu var ise un sanayicilerinin vadeli satıştan kaçınıyor ve peşin, kısa
vadeli satışlara yönelmeye çalışıyor olmasıdır.
Özellikle teslim de peşin veya birkaç günlük, veya teslimde visa çeken ile kısa vadeli
( (…..) gün aralığı ödemeli ) müşterilerde yayınlanan listelerin uygulanmadığını
görebiliriz.
Samsun bölgede özellikle (…..) un fiyatlamalarında Giresun (…..) tl (…..) gün
ödemeli, (…..) gün ödemeli 105,00 tl, yine Giresun bölgede Ünsan’ın (…..) tl (…..)
Giresun fiyatlaması mevcuttur.
Kısaca Bölgede fiyatı kabul gören Ulusoy ve Osmanlı un fiyatları baz alınmakta.
Bizim uygulamamız fabrika telimi (…..) ödemeli.
Bölgeye göre kıyaslama yaparsak şu an için Karadeniz bölgede %(…..) - %(…..)
yukarıda olduğumuz görülmekte. Karadeniz dışı bölgelerde ise fiyatların 90,00 –
100,00 tl arasında olduğu tespitleri de yapılmakta, vadesine ve kalitesine göre
fiyatlar tespit edilebiliyor.
Marmara bölgede Eriş un Ekmeklik ( ULUSOY Flour muadili ) ürünü ve (…..) Un
(…..) tl (…..) gün ödemeli, (…..) tl (…..) gün ödemeli fiyatlar ile devam etmekte,
Ulusoy Flour ürünümüzün İstanbul fiyatı (…..) tl (…..) gün ödemeli, (…..) tl (…..) gün
ödemeli fiyatımızı uygulamaktayız.
İç Anadolu, Ege ve Adana bölgelerinde de benzer durum söz konusu olup, fiyatların
90,00 – 100,00 tl arasında vade ve kalitesine göre fiyatların çalıştırıldığını
görmekteyiz.
21-01/18-8
33/132
Piyasa hakkında edindiğimiz bilgiler kısaca bu şekilde olup, bilgilerinize sunarım.
Saygılarımla”
(128) 10.10.2018 tarihinde ULUSOY yetkilisi (…..) tarafından ULUSOY (…..) Müdürü (…..)
gönderilen “TUSAF açıklamaları” konulu mailde aşağıdaki hususlar yer almaktadır
(Belge-287/18):
“Merhaba (…..).
Malumunuz olduğu gibi son aylarda (…..) yaptığı açıklamalar sebebi ile pazarda
bize karşı çok ciddi tepkiler oluşmuştu.;ki tepkiler yatışmak üzereyken dün yapılan
fırınlar için un fiyatının 85 tl ye çekilecek şeklinde yapılan açıklamayada ciddi
tepkiler oluştu.
Fırıncılar federasyonu illere yazı göndererek hangi şartlarda olursa olsun 85 tl üzeri
un faturası gelince kendilerine bilgi verilmesini talep ederek pazarı özellikle Ulusoy
aleyhine manipülasyon yapmaya zorluyorlar.
Bu sebeple TUSAF veya Ulusoy un olarak bizim tarafımızdan yapılacak bir indirim
açıklamasında
Söz konusu unun fabrika teslimi ve peşin ödeme gibi şartların açık olarak altının
çizilerek deklere edilmesi bizim açımızdan iyi olacağını pazarda oluşacak tepkileri
azalacağını düşünüyor ve öneriyorum.
Saygılarımla.”
(129) 18.01.2019 tarihinde, 19.01.2019 tarihi itibariyle uygulanmaya başlanacak Marmara
Bölgesi, Batı Karadeniz ve İzmit PAK PETROL fiyat listeleri PAK PETROL (…..)
tarafından ULUSOY (…..) gönderilmiş, 19.01.2019 tarihinde bu listeler (…..) tarafından
BİRSAN (…..) iletilmiştir (Belge-287/19).
(130) 19.02.2019 tarihinde ULUSOY (…..) tarafından ULUSOY (…..) Müdürü (…..) gönderilen
“Haftalık Bilgilendirme” konulu e-postada şu hususlar yer almaktadır (Belge-287/20):
“(…..) Merhaba,
Geçtiğimiz hafta Samsun,Bafra ve Sinop hattında müşteri ziyaretleri gerçekleştirdim.
Bölge rakip fiyatlarımız geçtiğimiz hafta tespitlerimizle eşdeğer görünmekte,
geçtiğimiz haftaya kadar rakiplerimiz hala bir önceki liste sevklerini yapmaktaydılar.
Bu hafta itibari ile var ise bir değişiklik tespit etmeye çalışacağım.
Fiyatların yanında göze çarpan en büyük problem mevsimsel ve ekonomik olarak zor
zamanlar yaşadığımız bu dönemde ekmek ve unlu mamul tüketiminde kapasite
düşüşlerinin gözle görülür hale gelmesini söyleyebilirim.
Bunu en iyi tek çalıştırdığımız müşterilerimiz de gözlemleyebiliyoruz. Mal yazmak
istediğimizde çoğu müşterimizin hala malı olduğunu görüyoruz.
Buna rağmen bu hafta başından başlayarak ay sonuna kadar bölgemde
hareketlenme yaşayacağımızı öngörüyorum.
…..”
(131) 04.03.2019 tarihinde ULUSOY (…..) Müdürü (…..) tarafından ULUSOY Yurtiçi (…..)
Müdürü (…..) gönderilen “FW: Haftalık Bilgilendirme” konulu e-postada aşağıdaki
hususlar ifade edilmiştir (Belge-287/21):
“(…..) Merhaba,
Geçtiğimiz hafta Samsun Merkez de müşteri ziyaretleri gerçekleştirdim.
Bölgelerim de rakip fabrika fiyatlarında bir değişiklik olmamakla beraber peşin
noktalarda iskontolu satışlar göze çarpmakta.
21-01/18-8
34/132
Rakiplerimizden (…..) ile göze çarpmakta fiyat olarak ta bölgelerde fiyatların
belirleyicisi konumunu sürdürmektedir.
…
Bu konu son dönemde müşteri alımların da belirleyici olmaya başlamıştır.Bizim
uyguladığımız (…..) uygulamadıkları gibi taksit imkanı müşteride tutunmamızı
imkansızlaştırmaktadır.
Özellikle volümlü çalışan sağlam noktalarda bütün fabrikalar yoğunlaşmış aramızda
oluşan vade farkı (…..) gibi farklar (…..) liraları bulmuştur
….
Bilgilerinize arz eder iyi haftalar dilerim.
(…..),
Bölgemde rakiplerimizle fiyat konusunda rekabet edemez olduk geçmiş dönemlerde
aynı şartlarda satış yaptığımız rakiplerimizle 1 veya 2 lira gibi bir fiyat farkı oluyordu
şu an 6 ve 8 lira gibi müşterilere kabul ettiremedigimiz fiyat farkları görüyoruz baz
aldığımız rakipler bölge degirmenleri değil (…..), (…..) gibi güçlü rakipler örneğin
Tokat bölgesinde (…..) fabrikada 92,00 TL olan ekmeklik ununu Tokat ve ilçelerine
(…..) dahil şekilde (…..) güne kadar ödeme imkanıyla satıyor yani bölgeye Samsun
dan (…..) nakliye yazıyor ve kredi kart komisyonunu müşteriye yansıtmıyor aynı
şartlarda Plus 2 unumuzu bölgeye satmaya çalıştığımız da fabrikada (…..) olan
unumuz +(…..) lira nakliye +(…..) lira bir aylık vade farkı ve (…..) TL kredi kartı
komisyonu ile (…..) gibi bir rakama geliyor Plus 2 unumuzu (…..) ekmeklik unu ile
kiyaslamiyoruz ancak piyasada kabul gören fiyat farkı (…..) TL bazı müşteriler
maksimum (…..) TL farka kadar kabul ediyor ama malesef (…..) TL gibi kabul
görmeyen fiyat farkları söz konusu uygun görülürse bölgede uygulanan nakliyenin
(…..) un yaptığı gibi (…..) TL olarak uygulanması ve (…..) ay gibi kısa bir vadede
yapılan (…..) ödemelere (…..) TL vade farkı yansıtarak nakit ödeme yapan
müşterilerde (…..) TL kartla ödeme yapan müşterilerde (…..) TL fiyat farkımız olur ve
bölgede kaybedilen, kazanmaya çalışılan bir çok noktada ve mevcutta çalıştığımız
ancak fiyat farklarindan dolayı kaybetme riskimiz olan müşterilerimiz de daha güçlü
bölgede daha söz sahibi olabiliriz.
Ayrıca geçmiş dönemlerde Anadolu doğadan unumuz ile mis un mavi un un
fiyatlarını aynı olacak şekilde bölgelere göre uygulama yapıyorduk şu an da fabrika
teslim (…..) mis un mavi fiyatı, benim bolgemde zahire pazarı için Anadolu doğadan
unumuz Plus 1 unumuzdan daha çok talep görüyor örneğin Tokat bölgesini ele alacak
olursak (…..) bölgeye (…..) nakliye uyguluyor ve fiyatı (…..) e geliyor.
…”
(132) 16.04.2019 tarihinde ULUSOY (…..) Müdürü (…..) tarafından ULUSOY (…..) Müdürü
(…..) gönderilen “Piyasa Bilgilendirme” konulu e-postada şu hususlar yer almaktadır
(Belge-287/22):
“…
(…..) iç kesimler gibi sahil hattında da değişiklik yok, aksine (…..) gibi ciddi rakiplerden
(Peşin) 90,00 liradan başlayan fiyatlardan mal aldığını söyleyen müşterilerin
sayısında artış var. (…..) yine bu rakamlardan bir çok noktada, (…..) ise 1-2 lira
üzerinde hareket sağlamaya çalışmaktadırlar.Liste değişikliğini 2,00 lira ile
gerçekleştiren yalnızca (…..) grubudur. (…..),Trabzon Şana’da bulunan bir
müşterimize fiyat değişebileceği bilgisini veriyor, iş yeri sahibi (…..) o bölgeye bakan
sorumlusunu arayarak fiyat hareketi varmı diye sormaya çalışırken aldığı cevap ise
oldukça enteresan olmuş.”Ne fiyat değişikliği ,nereden çıktı bu ,yine birileri her zaman
ki gibi zamlanacak diye mal satmaya çalışıyorlardır, sen işine bak “diyor
müşterimize.Listeler belki değişiyor, ancak sahaya bunu yansıtan önemli bir aktör
21-01/18-8
35/132
yok.Bu görevi bir süre daha bizim almamamız gerekiyor.Önümüzdeki günler önemli
ve değerli, ramazan satışlarımıza ve beklentimize % 100 etki edecektir.
Tespit ve görüşlerim yukarıdaki gibi olup, bilgi ve değerlendirmenize sunarım.
Saygılarımla...”
(133) 22.04.2019 tarihinde ULUSOY (…..) Müdürü (…..) tarafından ULUSOY (…..) Müdürü
(…..) gönderilen “Haftalık Bilgilendirme” konulu e-postada şu hususlara yer verilmektedir
(Belge-287/23):
“(…..) Bey merhaba,
…
(…..) Bey, geçtiğimiz hafta da fiyatlarda sahil hattında (…..) ve (…..) dışında değişme
olmadı diyebilirim.Önemli rakiplerin mevcut uygulamaları devam ediyor. (…..) zam
hamlesi yaptı 109,00 lira okudu fakat müşterinin reaksiyonu karşısında 106,00 daha
sonra mevcut 104,00 fiyatına geri döndü.Bu müşteride tetikte beklemeye devam
ediyoruz, kalite sapması yok müşteri kurumsal destek aldığından dolayı bizimle
çalışma arzusu içerisinde, fakat yükselen maliyete katlanma adına bayiden de olsa
rakiple çalışmaya devam ediyor.Aldığı fiyat net verdiği vade ise 90 gün olarak
gerçekleşmektedir.
…
Mardin bölge tabir ettiğimiz ihracat ağırlıklı çalışan fabrikalar bir süredir absürt
fiyatlarla piyasaları taciz ediyordu geçen hafta bu firmaların sevkıyatlarında sorunlar
yaşandığını da ayrıca tespit ettik.Bu şekilde devam edilmesi halinde bölgeye
yapacağımız sevkiyatlarda artışları yakalayabileceğimizi düşünüyorum…”
(134) Ayrıca bu belgelere ek olarak ULUSOY’da gerçekleştirilen yerinde incelemelerde elde
edilen bazı e-postaların devamında diğer rakip teşebbüslerin vade uygulamaları, vadeli
ve peşin satış fiyatları bilgisini içeren tablolar elde edilmiştir.
I.3.1.4. UNSAN’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(135) 03.06.2019 tarihinde ULUSOY (…..) tarafından UNSAN (…..) gönderilen “500 ISO-
2018” konulu e-postada şu ifadeler yer almaktadır (Belge-287/62):
(…..)
I.3.1.5. ÖZMERCAN’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(136) ÖZMERCAN’da 25.06.2019 tarihinde yapılan yerinde incelemede, GUSAD’ın kurumsal
e-posta adresi olan (…..) adresinden ÖZMERCAN’a iletilen 13.05.2019 tarihli
“HAFTALIK FİYATLAR HAKKINDA” başlıklı e-postada, kepek, buğday ve arpa
fiyatlarıyla ilgili tavsiye niteliğinde olduğu değerlendirilen satış fiyatlarına yer verilmiştir
(Belge-287/64).
I.3.2. Soruşturma Açılan İkinci Grup Teşebbüslerde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler31
I.3.2.1. AKMEHMET’ten Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(137) 26.06.2013 tarihinde KUSAD (…..) tarafından BİRSAN BEŞGÖZ UN, UNSAN, GÜR UN,
HASAN USTA, TAFLAN UN, ZAFER UN, TEKSİN UN, BAFRA ERİŞ, AKMEHMET,
DARICA UN, MERZİFON GÜLBAHAR, DERVİŞOĞLU, ÜNSAN ÜNYE, KOZLU, PAK
PETROL, EMİROĞLU, AKÇAABATLILAR, EJDER UN, UNAY, ERENLER UN, ÇORUM
UN, YÜKSEL UN, HİTİT UN, ELSA, ALTINABAŞAK, USTA UN, AMASYA UN, HASAŞ

31 Soruşturma açılan ikinci grup teşebbüsler, KUSAD ve KUSAD’a üye (ALAYBEYİ ve HATAP hariç olmak
üzere) teşebbüslerden oluşmaktadır
21-01/18-8
36/132
HAS UN, TUNÇOĞLU, ÇİÇEK UN, SARAY PETROL, AYSER BAK, HÜSEYİNOVA
YILMAZ UN ve MİSAFİR UN’a gönderilen “KUSD Çorum Toplantısı” konulu e-postada
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır (Belge-287/24):
“Sayın Üyelerimiz,
Derneğimiz yönetim kurulu üyelerinin kararıyla 29 Haziran Cumartesi günü saat 12.00
da Çorum Katipler Konağın’ da düzenleyeceğimiz yemekli toplantımıza katılmanızı rica
ederiz. Toplantımızın konusu, bölgemizde buğdayın kalitesi (analiz değerleri) ve fiyatı,
Un fiyatları ve vadeleri olarak belirlenmiştir. Toplantıya katılacak olan tüm üyelerimizin
bu bilgileri kendi firmaları çerçevesinde toplantıda paylaşmalarını rica eder, katılımlarınız
için şimdiden teşekkür ederiz.
Saygılar,
(…..)
(…..)“
(138) 02.07.2013 tarihinde KUSAD (…..) tarafından BİRSAN BEŞGÖZ UN, UNSAN, GÜR UN,
HASAN USTA, TAFLAN UN, ZAFER UN, TEKSİN UN, BAFRA ERİŞ, AKMEHMET,
DARICA UN, MERZİFON GÜLBAHAR, DERVİŞOĞLU, ÜNSAN ÜNYE, KOZLU, PAK
PETROL, EMİROĞLU, AKÇAABATLILAR, EJDER UN, UNAY, ERENLER UN, ÇORUM
UN, YÜKSEL UN, HİTİT UN, ELSA, ALTINABAŞAK, USTA UN, AMASYA UN, HASAŞ
HAS UN, TUNÇOĞLU, ÇİÇEK UN, SARAY PETROL, AYSER BAK, HÜSEYİNOVA
YILMAZ UN ve MİSAFİR UN’a gönderilen “Un Fiyat Listeleri” konulu e-postada
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır (Belge-287/25):
“Sayın üyelerimiz,
Çorum toplantısında da görüşüldüğü üzere kuruluşunuza ait güncel un fiyatı listesinin
derneğimize iletilmesi hususunda yardımlarınızı rica ederiz.”
(139) Yukarıdaki e-postaya cevap olarak 03.07.2013 tarihinde AKMEHMET (…..) tarafından
KUSAD (…..) gönderilen e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır (Belge-287/26):
“(…..),
ÇORUM TOPLANTISINDA KONUŞULDUĞU ÜZERE UN FİYATIMIZI 1.- TL
ARTTIRDIK VE AŞAĞIDAKİ GİBİ YENİ FİYATIMIZ OLUŞTU.
EKMEKLİK UN FİYATIMIZ, 02/07/2013 DEN İTİBAREN FABRİKA TESLİMİ,( KDV VE
NAKLİYE HARİÇ ) PEŞİN VE VADELİ OLARAK MÜŞTERİYE GÖRE VEYA ADET VE
ÖDEME DURUMUNA GÖRE 50.50 TL – 51.50 TL ARALIĞINDA DEĞİŞTİRİLMİŞTİR.
BİLGİLERİNİZE ARZ EDERİZ.
SAYGILARIMIZLA,
(…..)
AKMEHMET UN FABRİKASI – RİZE”
(140) 30.10.2013 tarihinde KUSAD (…..) tarafından yukarıda yer verilen teşebbüslere32
gönderilen “Un Fiyat Listeleri” konulu e-posta ekinde ULUSOY ve UNAY’a ait
28.10.2013 tarihli fiyat listeleri yer almaktadır. Ayrıca söz konusu e-posta ekinde
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır (Belge-287/27):
“Sayın Üyelerimiz,
Ekte Ulusoy Un San. ve Tic. A.Ş. ve Unay Un San. ve Tic. A.Ş ye ait güncel un fiyat
listesini bulabilirsiniz. Un fiyat listelerini bizler ile paylaşan üyelerimiz arasındaki fiyat

32 BİRSAN BEŞGÖZ UN, UNSAN, GÜR UN, HASAN USTA, TAFLAN UN, ZAFER UN, TEKSİN UN,
BAFRA ERİŞ, AKMEHMET, DARICA UN, MERZİFON GÜLBAHAR, DERVİŞOĞLU, ÜNSAN ÜNYE,
KOZLU, PAK PETROL, EMİROĞLU, AKÇAABATLILAR, EJDER UN, UNAY, ERENLER UN, ÇORUM
UN, YÜKSEL UN, HİTİT UN, ELSA, ALTINABAŞAK, USTA UN, AMASYA UN, HASAŞ HAS UN,
TUNÇOĞLU, ÇİÇEK UN, SARAY PETROL, AYSER BAK, HÜSEYİNOVA YILMAZ UN ve MİSAFİR UN’a
21-01/18-8
37/132
listesi paylaşımımız mail yoluyla devam etmektedir. Henüz fiyat listesini bizlere
ulaştırmayan üyelerimizin de derneğimiz tarafından yürütülen bu faaliyete katılmalarını
temenni ediyoruz.
Saygılar
(…..)
(…..)”
(141) 19.12.2013 tarihinde AKMEHMET (…..) KUSAD (…..) gönderilen “UN FİYATLARI
ARTIŞI HK.” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır (Belge-287/28):
“SAYIN (…..),
(…..).
DOLARDAKİ TIRMANIŞ ÜRKÜTÜCÜ BOYUTLARDA.
UN FİYATLARI HALA ÇOK DÜŞÜK, NE YAPACAĞIZ.
HERGÜN ALEYHİMİZE İŞLİYOR.
ŞU AN İTİBARİYLE EN AZ 3.50 TL İLE 4.00 TL ARASINDA UN ÇUVAL
FİYATLARINI ARTTIRALIM.
ÖNCÜLÜK YAPMANIZI VE ACİLEN HAREKETE GEÇMENİZİ RİCA EDİYORUZ
SELAMLAR,
(…..)”
(142) 23.12.2013 tarihinde yukarıda yer verilen e-posta da iletilerek, ULUSOY Yönetim Kurulu
Üyesi (…..) ULUSOY (…..) gönderilen e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“(…..) ;
Karadeniz bölgesinde Trabzon –rize Artvin hattında diğer firma fiyatları hakkında bilgi
veriniz
(…..)
Vediger leri”
(143) 29.01.2015 tarihinde AKMEHMET (…..) ULUSOY Yönetim Kurulu Üyesi (…..)
gönderilen “DOLAR ARTIŞI VE UN FİYATLARI” konulu e-postada yer alan ifadelere
aşağıda yer verilmektedir (Belge-287/29):
“… DOLAR HER AN SAATLİ BOMBA. … SİZLERİNDE UN FİYATLARINA MÜDAHALE
ETMENİZ … SAYIN BAŞKANIMIZ, SEVGİLİ (…..) LÜTFEN ACİL BİR ÇÖZÜM
BULALIM.
BÖYLE OLMAZ, BÖYLE GİTMEYECEĞİNİ HEPİMİZ BİLİYORUZ.
İLGİNİZİ VE GEREĞİNİ RİCA EDİYORUM. …”
(144) Yukarıda yer verilen e-postaya cevap olarak 29.01.2015 tarihinde ULUSOY (…..)
gönderilen “FW: DOLAR ARTIŞI VE UN FİYATLARI” konulu e-postada aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:
“Değerli (…..),
Bu serzenişine hepimiz katılıyoruz,
Ama öncü olacak birini bir türlü bulamıyoruz.
Hepimiz korkuyoruz mal satamamaktan.
Talebin de yavaşladığı bir dönemde, zam yapmak zorlaşıyor.
Ama sonuç olarak zararına çalışılmış oluyor.
Bir hareket başlatmak için,
müsaadenle aşağıdaki mailini yönetim kurulundaki arkadaşlarla paylaşmak istiyorum.”
(145) Yukarıda yer verilen e-postanın akabinde (…..) KUSAD, KOZLU, AMASYA UN,
MERZİFON GÜLBAHAR, TAFLAN UN, TUNÇOĞLU ve YÜKSEL UN’a gönderilen ve
bilgi kısmında AKMEHMET’in yer aldığı e-postada aşağıdaki ifadeler geçmektedir:
21-01/18-8
38/132
“Değerli Yönetim Kurulu arkadaşlarım,
(…..) serzenişini ve talebini size aşağıda iletiyorum.
Elimizden ne gelir bilemiyorum ama, bize öncülük edecek, zam yapıp arkasında duracak
bir firmaya ihtiyaç var anladığım kadarıyla.
En azından fikren buna hazırlanmak açısından, görüşlerinizi rica ederim.
Sevgi ve Saygılarımla
(…..)”
(146) 09.04.2018 tarihinde (…..) tarafından KUSAD’a gönderilen “un fiyatları” konulu e-
postada aşağıdaki ifadeler geçmektedir (Belge-287/11):
“Sayın (…..),
Sürekli artan dolar kuru ve ithal buğday fiyatlarının un fiyatlarına yansıtılmaması
büyük bir problem olarak ortadadır
Hatta bazı firmaların dahada düşük fiyatlı un satmakta oldukları aşikardır.
Bu konuda Karadeniz bölgemizdeki fiyatlar konusunda müdahale etmenizi ve gereğini
rica ederiz
İyi çalışmalar dileriz.
Saygılarımızla.”
(147) AKMEHMET içerisinde yapılan iç yazışmada USTA UN’un aynı gün tarihli (14.05.2018)
ve PAK PETROL’ün 10.05.2018 tarihli fiyat listeleri paylaşılmıştır (Belge-287/65).
(148) 29.08.2018 tarihinde AKMEHMET çalışanı tarafından teşebbüsün kurumsal e-posta
adresine gönderilen “Liste” konulu e-posta içeriğinde ULUSOY ve UNSAN’a ait
29.08.2018 tarihli fiyat listeleri yer almaktadır (Belge-287/30).
I.3.2.2. AMASYA UN’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(149) 11.02.2015 tarihinde ULUSOY (…..) AMASYA UN hissedarı (…..) gönderilen “FW:
ULUSOY UN VE UNAY UN 02.02.2015 TARİHLİ REVZE EDİLMEİŞ FİYAT LİSTESİ”
konulu e-posta ekinde ULUSOY ve UNAY’a ait 02.02.2015 tarihli fiyat listeleri yer
almaktadır (Belge-287/31).
(150) 11.02.2015 tarihli farklı bir e-postada ise ULUSOY (…..) AMASYA UN hissedarı (…..)
gönderilen “FW:” konulu e-posta ekinde UNSAN’a ait 02.02.2015 tarihli fiyat listesi yer
almaktadır (Belge-287/32).
(151) 29.08.2018 tarihinde (…..) gönderilen “FW: FİYAT LİSTESİ DEĞİŞİM BİLDİRİMİ -
ULUSOY UN VE UNAY 29 AĞUSTOS 2018 TARİHLİ VADESİNE GÖRE FİYATLAMA
TABLOSU” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır (Belge-287/16):
“29.08.2018 tarihli Resmi Fiyat listelerimiz, REVİZE EDİLMİŞ NAKLİYE LİSTELERİMİZ
ve FİYAT UYGULAMA TABLOMUZ ek dosyadadır.
29 Ağustos 2018 tarihli ve revize ederek uygulamaya başladığımız fiyat uygulama
listelerimiz ( Ulusoy ve Unay Un ) ek dosyada olup, uygulamamız 29.08.2018 tarihi
sabahı itibari ile başlamış olacaktır. Resmi fiyat listelerimizi bir sonraki mailim ile
gönderecek ve Nakliye fiyatlarındaki değişim nedeni ile düzenlenmiş olduğumuz YENİ
NAKLİYE FİYAT listemizi de resmi liste ile 29.08.18 sabahı ayrıca gönderilecektir. Fiyat
listelerimizi bu tablo ve yeni göndereceğim Nakliye listesi üzerinden çalıştıralım.
Fiyat listemizde bulunan ürün fiyatları; Peşin ( ön ödeme veya teslimatta nakit havale)
fiyatlar olup, ödeme vade opsiyonu tanıyacağımız, onaylı, limit açılmış müşterilerimizde
uygulanacak fiyat tablosu da ayrıca ek dosyadadır.
Burada;
21-01/18-8
39/132
(…..) gün olup aşımlarda aşım gün sayısı aylık %(…..) üzerinden vade farkı olarak fatura
ile yansıtılacaktır.
Tablo üzerinde ödeme gün vadesine göre onaylanmış siparişlerde de aşım olması
durumunda, aşım gün sayısı aylık %(…..) üzerinden vade farkı olarak fatura ile
yansıtılacaktır.
Vadeli satışlarımız her zaman olduğu gibi, kredibilitesi yüksek ve evraklı, onayladığımız
müşteriler için uygulamaya açık olduğu gibi, (…..) gün üzeri vadeli satış kesinlikle
yapılmayacaktır.
Vade uygulamalarımızda vade opsiyonumuz yakın bir zamanda kademeli olarak önce
(…..) gün ve akabinde (…..) gün seviyelerine çekilecek şekilde hazırlıklı hareket etmenizi
ve müşteri profilimizi bu yönde değiştirmeye başlamanızı, sektörümüzün ve bu güne
kadar yapılan uygulamaların gerçekleşmesinin mümkün olmayacağı bilinci içerisinde
çalışmalarınızı planlamanız zorunlu hale gelmiştir.
Gereğini rica ederim.
İyi çalışmalar”
I.3.2.3. HATAP’tan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(152) 04.05.2018 tarihinde HATAP (…..) Müdürü (…..)’den şirket müşterisi (…..)’e gönderilen
“RE: Hatap Un Fiyat Değişikliği” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır
(Belge-287/33):
“(…..),
Fiyat artışlarımızı, maliyetlerimize göre yapıyoruz. Ayrıca kullandığımız buğdaylar,
rakiplerimizin kullandığı buğdaylara göre farklılık göstermektedir. Doğal olarak
maliyetlerimiz aynı değildir. Bu sebeple sizler gibi uzun yıllardır çalıştığımız değerli
firmalar bizim yaptığımız fiyat geçişlerinin zorunluluktan kaynaklandığını bilirler.
Maliyetlerimiz müsaade etmediği için rakiplerimizin fiyat geçişini beklememiz mümkün
değil.
İyi çalışmalar...”
I.3.2.4. PAK PETROL’den Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(153) “FW: ULUSOY UN ve UNAY UN FİYAT LİSTELERİ ve REVİZE EDİLMİŞ NAKLİYE
FİYAT LİSTELERİ ( 01.11.2017 )” konulu e-postada ULUSOY ve UNAY’a ait 01.11.2017
tarihli fiyat listeleri ve nakliye fiyat listesi ULUSOY (…..) tarafından 03.11.2017 tarihinde
TAFLAN (…..), 14.11.2017 tarihinde ise PAK PETROL (…..) gönderilmiştir. Ayrıca söz
konusu e-posta içeriğinde aşağıdaki ifadeler geçmektedir (Belge-287/34):
“Değerli arkadaşlar,
01.11.2017 tarihinden itibaren geçerli olan ve uygulamaya başlayacağımız
ULUSOY UN - UNAY UN / YENİ FİYAT LİSTELERİ ve REVİZELİ NAKLİYE FİYAT
LİSTELERİ ek dosyadadır. Yeni bir düzenleme yapılana kadar bu fiyat listelerimiz
uygulanacak olup, satış koşullarımız aynı olmak üzere;

(…..)

Uygulamanın eksiksiz gerçekleşmesi üzere gereğini rica ederim.
İyi çalışmalar”
21-01/18-8
40/132
(154) 05.03.2018 tarihinde PAK PETROL (…..) Müdürü (…..) tarafından PAK PETROL (…..)
gönderilen “maliyetler hakkında” konulu e-postada aşaıdaki ifadeler yer almaktadır
(Belge-287/35):
“(…..) ,
İstemiş olduğunuz maliyet tabloları ekte bilginize sunulmuştur,
Pak un ve Ulusoy olmak üzere iki firmanın tablolarını paylaştım bilginize
…”
(155) E-postanın ekinde ULUSOY’un aynı gün tarihli maliyet hesabı Excel tablosu yer
almaktadır.
I.3.2.5. TAFLAN UN’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(156) 15.08.2013 tarihinde TAFLAN UN (…..) tarafından KUSAD’a gönderilen “FW: Fiyat
Listesi” konulu e-postanın ekinde 01.08.2019 tarihine ait TAFLAN UN fiyat listesi yer
almaktadır (Belge-287/36).
(157) 29.10.2013 tarihinde TAFLAN UN (…..) tarafından KUSAD’a gönderilen “yücel keles
sizinle bir belge paylaştı” konulu e-postanın ekinde 28.10.2013 tarihine ait TAFLAN UN
fiyat listesi yer almaktadır (Belge-287/37).
(158) 11.11.2013 tarihinde KUSAD (…..) tarafından KOZLU Yönetim Kurulu Üyesi (…..),
UNSAN (…..), YÜKSEL UN (…..), MİSAFİR UN, AKMEHMET (…..), USTA UN (…..),
UNAY (…..), EMİROĞLU yetkilisi (…..), TAFLAN UN, ÜNSAN ÜNYE yetkilisi (…..) ve
BAFRA ERİŞ’e gönderilen e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır (Belge-287/38):
“Sayın Üyelerimiz,
Listemizdeki Ulusoy Un fiyat listesi güncellenmiştir. Saygılar
(…..)”
(159) Söz konusu e-posta ekinde AKMEHMET’e ait 30.10.2013, ALAYBEYİ’ne ait 24.10.2013,
BAFRA ERİŞ’e ait 28.10.2013, EMİROĞLU’na ait 11.10.2013, KOZLU’ya ait
08.11.2013, MİSAFİR UN’a ait 22.07.2013, ULUSOY’a ait 11.11.2013 (mailin
gönderildiği tarihe ait), UNAY’a ait 28.10.2013, UNSAN’a ait 28.10.2013, USTA UN’a ait
01.11.2013, ÜNSAN ÜNYE’ye ait 31.10.2013, TAFLAN UN’a ait 28.10.2013, YÜKSEL
UN’a ait 02.08.2013 tarihli fiyat listeleri yer almaktadır.
(160) 14.11.2013 tarihinde TAFLAN UN (…..) tarafından KUSAD’a gönderilen “(Konu yok)”
konulu e-postanın ekinde 15.11.2013 tarihine ait TAFLAN UN fiyat listesi yer almaktadır
(Belge-287/39).
I.3.2.6. UNAY UN’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(161) 02.09.2019 tarihinde ULUSOY (…..) tarafından ULUSOY (…..), ULUSOY yetkilileri
(…..); UNAY (…..), UNAY yetkilileri (…..) ve bilgi kısmında yer alan (…..)’a gönderilen
“31.08.2019 ULUSOY UN SATIŞ- SİPARİŞ VE BAĞLANTI RAPORUDUR.” Konulu e-
posta ekinde ULUSOY ve UNAY’a ait satış, sipariş ve bağlantı bilgileri yer almaktadır
(Belge-287/63).
I.3.2.7. YÜKSEL UN’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(162) 22.07.2013 tarihinde KUSAD (…..) tarafından BİRSAN BEŞGÖZ UN, UNSAN, GÜR
UN, HASAN USTA, TAFLAN UN, ZAFER UN, TEKSİN UN, BAFRA ERİŞ, AKMEHMET,
DARICA UN, MERZİFON GÜLBAHAR, DERVİŞOĞLU, ÜNSAN ÜNYE, KOZLU, PAK
PETROL, EMİROĞLU, AKÇAABATLILAR, EJDER UN, UNAY, ERENLER UN, ÇORUM
UN, YÜKSEL UN, HİTİT UN, ELSA, ALTINABŞAK, USTA UN, AMASYA UN, HASAŞ
HAS UN, TUNÇOĞLU, ÇİÇEK UN, SARAY PETROL, AYSER BAK, HÜSEYİNOVA
21-01/18-8
41/132
YILMAZ UN ve MİSAFİR UN’agönderilen “Un fiyat listesi” konulu e-postada aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır (Belge-287/40):
“Değerli üyelerimiz,
İşletmenize ait güncel un fiyatlarınızı liste şeklinde derneğimize iletmenizi rica ederiz.”
(163) Yukarıdaki fiyat listesi gönderme talebinin akabinde 02.08.2013 tarihinde KUSAD (…..)
tarafından KOZLU, UNSAN, YÜKSEL UN, MİSAFİR UN, TAFLAN UN, AKMEHMET,
USTA UN, BAFRA ERİŞ ve UNAY’a gönderilen “Un Fiyat Listesi” konulu e-posta ekinde
yer alan Excel dosyasında 28.06.2013-22.07.2013 tarihleri arasında olmak üzere
ULUSOY, UNAY, UNSAN, KOZLU, YÜKSEL UN, MİSAFİR UN, TAFLAN UN,
AKMEHMET UN, USTA UN, BAFRA ERİŞ, ALAYBEYİ ve EMİROĞLU fiyat listeleri yer
almaktadır. Ayrıca e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir (Belge-287/41):

“…Revize un fiyat listesi ektedir
sizden güncel fiyat listeleri geldikçe, Un Fiyat Listemizi güncelleyip sizlerle paylaşacağız.
….”
(164) 12.10.2013 tarihinde KUSAD (…..) tarafından KOZLU, UNSAN, YÜKSEL UN, MİSAFİR
UN, TAFLAN UN, AKMEHMET, USTA UN, BAFRA ERİŞ, UNAY ve EMİROĞLU’na
gönderilen “un fiyat listeleri” konulu e-posta ekinde yer alan Excel dosyasında
28.06.2013-22.07.2013 tarihleri arasında olmak üzere ULUSOY, UNAY, UNSAN,
KOZLU, YÜKSEL UN, MİSAFİR UN, TAFLAN UN, AKMEHMET UN, USTA UN, BAFRA
ERİŞ, ALAYBEYİ UN ve EMİROĞLU GIDA fiyat listeleri yer almaktadır. Ayrıca e-
postada aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir (Belge-287/42):
“… Derneğimize ulaşan son fiyat listelerine göre hazırlanan ek bilginize sunulur.
Fiyatlarında değişiklik olan üyelerimizin listelerini derneğimize iletmelerini rica ederiz. …”
(165) 03.07.2014 tarihinde KUSAD (…..) tarafından KOZLU Yönetim Kurulu Üyesi (…..),
UNSAN (…..), YÜKSEL UN (…..), AKMEHMET (…..), USTA UN (…..), UNAY (…..),
TAFLAN UN, ÜNSAN ÜNYE yetkilisi (…..), BAFRA ERİŞ (…..) ve BAFRA ERİŞ yetkilisi
(…..), AMASYA UN, TEKSİN UN ve EMİROĞLU yetkilisi (…..)’e gönderilen “RE: un fiyat
listeleri” konulu e-posta ekinde yer alan Excel dosyasında 17.06.2014-01.07.2014
tarihleri arasında olmak üzere ULUSOY, UNAY, UNSAN, BAFRA ERİŞ, ALAYBEYİ UN
ve TAFLAN UN fiyat listeleri yer almaktadır. Ayrıca e-postada aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır (Belge-287/43):
“… Güncel un fiyat listesi ekte bilginize sunulur. Listede Taflan Un firmasının fiyatları
güncellenmiştir. …”
I.3.3. Soruşturmaya Dahil Edilen Üçüncü Grup Teşebbüslerde Elde Edilen Bilgi ve
Belgeler
I.3.3.1. ALTINBAŞAK’tan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(166) 26.06.2013 tarihinde KUSAD (…..) tarafından gönderilen KUSAD üyesi teşebbüslerin
Çorum toplantısına davet edildiği belge elde edilmiştir (Belge-287/24).
(167) Söz konusu e-postadan bir hafta sonra 02.07.2013 tarihinde KUSAD (…..) tarafından
yukarıda yer verilen teşebbüslere güncel fiyat listeleri göndermelerinin talep edildiği e-
posta elde edilmiştir (Belge-287/25).
(168) Benzer şekilde KUSAD (…..) tarafından yukarıda bahsi geçen teşebbüslere gönderilen
22.07.2013 tarihli e-postada, işletmelerin güncel un fiyatlarının liste şeklinde derneğe
iletilmesi talep edilmiştir (Belge-287/40).
21-01/18-8
42/132
(169) 30.10.2013 tarihinde KUSAD (…..) tarafından KUSAD üyelerine gönderilen ve ekinde
ULUSOY ve UNAY’ın iki gün önceki (28.10.2013) tarihli güncel fiyat listelerinin
bulunduğu e-posta elde edilmiştir (Belge-287/27).
(170) Teşebbüslerden alınan belgelerde, fiyat listelerinin yanı sıra maliyet hesaplarının da
toplantılarda görüşüldüğü ve paylaşıldığı anlaşılmaktadır. 09.01.2014 tarihinde KUSAD
(…..) tarafından KUSAD üyesi teşebbüslere33 gönderilen e-postada (Belge-287/48):
“Sayın Üyelerimiz,
Dün gerçekleştirdiğimiz toplantıda da kullanılan un maliyet tablosu ekte bilginize
sunulur.”
ifadesi yer almaktadır. Söz konusu e-postada yer alan ifadeler, teşebbüslerin
08.01.2014 tarihinde un maliyetlerini de içeren bir toplantı yaptıklarına işaret etmektedir.
E-posta ekindeki Excel tablosunda, un fabrika teslim maliyeti 61,43 TL olarak
belirtilmektedir.
(171) Anılan 08.01.2014 toplantısına ilişkin bir diğer yazışma 11.01.2014 tarihli olup, KUSAD
(…..) tarafından yukarıda yer verilen 09.01.2014 tarihli e-posta ile aynı teşebbüslere
gönderilmiştir (Belge-287/49). Yazışmada;
“Sayın Üyelerimiz,
Ekte, 8 ocak tarihinde yapılan toplantımızda, katılan meslektaşlarımızın verdiği fabrika
satış teslim fiyatları yer almaktadır.
Toplantıya katılan meslektaşlarımız arasında, yükselen buğday fiyatları ve döviz
kurlarındaki artışın devam edeceği beklentileri sebebi ile fiyatların fabrika teslimi 60 tl
vadeli seviyesine gelmesi gerektiği konusunda görüş birliği bulunmaktadır.
Bilgilerinize sunulur…”
ifadesi dikkat çekmektedir. Anılan e-posta ekinde yer alan Excel dosyasında AMASYA
UN, MERZİFON GÜLBAHAR, TUNÇOĞLU, AKMEHMET, BEŞGÖZ UN, YILMAZ UN,
ERUN, HASAŞ HASUN, SİVAS UN, ELSA,34 HASAN USTA, TAFLAN UN, KOZLU35,
AYSER BAK36, YÜKSEL UN, EMİROĞLU, HÜSEYİNOVA, ERENLER UN, HİTİT UN,
USTA UN, ALTINBAŞAK, ÇİÇEK UN, ULUSOY, UNSAN ve DERVİŞOĞLU’na ait
güncel fiyatlar yer almaktadır37.
I.3.3.2. AYSER BAK’tan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(172) 02.07.2013 tarihinde KUSAD (…..) tarafından AYSER BAK (…..) dahil olmak üzere
KUSAD üyesi olan ve yukarıda yer verilen bir grup soruşturma tarafı teşebbüse
gönderilen “Un Fiyatları Listeleri” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır
(Belge-287/50):

33 BİRSAN (…..), BEŞGÖZ UN (…..), UNSAN (…..), GÜR UN Müdürü (…..), HASAN USTA yetkilisi(…..),
TAFLAN UN hissedarı (…..), ZAFER UN (…..), TEKSİN UN, AKMEHMET UN (…..), DARICA UN yetkilisi
(…..), MERZİFON GÜLBAHAR hissedarı (…..), DERVİŞOĞLU yetkilisi (…..), ÜNSAN ÜNYE Yetkilisi
(…..), KOZLU Yönetim Kurulu Üyesi (…..), PAK PETROL yetkilisi (…..), EMİROĞLU yetkilisi (…..),
AKÇAABATLILAR (…..), EJDER UN yetkilisi (…..), UNAY, ERENLER UN Müdürü (…..), ÇORUM UN
yetkilisi (…..), YÜKSEL UN (…..), HİTİT UN yetkilisi (…..), ELSA Müdürü (…..), ALTINBAŞAK yetkilisi
(…..), USTA UN (…..) ve (…..), AMASYA UN hissedarı (…..), HASAŞ HAS UN, TUNÇOĞLU, ÇİÇEK UN,
SARAY PETROL, AYSER BAK, HÜSEYİNOVA, YILMAZ UN, MİSAFİR UN, ŞİMŞEKLER, BAFRA ERİŞ,
ERUN, AKKAUN, TAFLAN UN, ULUSOY.
34 Söz konusu Excel’de ZEYBEK UN olarak geçmektedir. ZEYBEK UN, ELSA’nın markasıdır.
35 Söz konusu Excel’de MİSUN olarak geçmektedir. MİSUN, KOZLU’nun markasıdır
36 Söz konusu Excel’de SİVAS BEYİ UN olarak geçmektedir. SİVAS BEYİ UN, AYSER BAK’ın markasıdır.
37 HASAŞ HASUN ve HASAN USTA soruşturmaya taraf değillerdir.
21-01/18-8
43/132
“Sayın üyelerimiz,
Çorum toplantısında da görüşüldüğü üzere kuruluşunuza ait güncel un fiyatı listesinin
derneğimize iletilmesi huşunda yardımlarınız rica ederiz…”
(173) Söz konusu e-postaya AYSER BAK (…..) tarafından aynı gün verilen cevapta:
“şuan bakımdayız, tahminen 15-20 gün sürecek, üretimimiz şuan yok. Bakımdan sonra
fiyatı bildireceğiz…”
ifadeleri yer almaktadır.
(174) 09.01.2014 tarihinde KUSAD (…..) tarafından Belge-287/48’de yer alan KUSAD üyesi
teşebbüslere gönderilen ve “Un Maliyet Tablosu” konulu e-posta ekindeki Excel
tablosunda, un fabrika teslim maliyeti 61,43 TL olarak belirtilmektedir. (Belge-287/48).
(175) 18.07.2014 tarihinde USTA UN (…..) tarafından AYSER BAK (…..)’a gönderilen “un
maliyet hesabı” konulu e-posta ekinde USTA UN’un hesapladığı düşünülen 57.39 TL
maliyet fiyatı ve 60.83 TL satış fiyatı bilgileri yer almaktadır (Belge-287/51).
I.3.3.4. BEŞGÖZ UN’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(176) Teşebbüste yapılan yerinde incelemede, un fiyatları ve vadelerini konu alan ve
teşebbüslerden fiyat bilgilerini paylaşmaları talep edilen, yukarıda yer verilen 29.06.2013
Çorum toplantısına davet e-postası (Belge-287/24), ULUSOY ve UNAY’ın fiyat
listelerinin BEŞGÖZ UN dahil bir grup KUSAD üyesine gönderildiği 30.10.2013 tarihli
yazışma (Belge-287/27), 29.06.2013 tarihinde yapılan Çorum toplantısında görüşülen
un fiyat listelerinin derneğe iletilmesi talebini içeren 02.07.2013 tarihli e-posta (Belge-
287/25), işletmelerin güncel fiyatlarını göndermeleri talep edilen 22.07.2013 tarihli e-
posta (Belge-287/40) elde edilmiştir.
(177) KUSAD (…..) tarafından üyelerin davet edildiği bir diğer toplantı, 16.06.2013 tarihinde
yapıldığı anlaşılan Amasya bölge toplantısıdır (Belge-287/52). ULUSOY, BİRSAN,
BEŞGÖZ UN, UNSAN, GÜR UN, HASAN USTA38, TAFLAN UN, ZAFER UN, TEKSİN
UN, BAFRA ERİŞ, AKMEHMET, DARICA UN, MERZİFON GÜLBAHAR,
DERVİŞOĞLU, ÜNSAN ÜNYE UN, KOZLU, PAK PETROL ve EMİROĞLU’na
gönderilen 21.06.2013 tarihli e-postada, toplantı bilgileri gönderilmiştir. Toplantıya ilişkin
sunumda, “En az ayda bir kez bir araya gelinmesinin kaçınılmaz olması gerektiğine
işaret eden üyeler ve Başkan, diğer zamanlarda ise şehir/bölgelerinde üyelerin fiyatlama
politikalarına ilişkin olarak her hafta bir araya gelip değerlendirme yapmalarının önemine
işaret edilmiştir” ifadesi yer almaktadır (Belge-287/52).
(178) 30.05.2018 tarihinde KUSAD (…..) tarafından KUSAD üyelerine gönderilen “Kusad
Çorum İftarı” konulu e-postanın ekinde yer alan 29.05.2018 tarihli sunum içerisindeki
bilgilere göre KUSAD tarafından buğday ununa ilişkin fabrika teslim maliyeti, makul
olması gereken kar ve fabrika teslim satış fiyatı gibi hesaplamaların yapıldığı
görülmektedir. Sunum içerisinde, “85,57 TL/çuval fabrika teslim satış fiyatımız”, “bu
durumda biz sermayemizi, hem maddi, hem beşeri, bir başka sektöre yatırmak yerine
kendi sektörümüze yatırarak, fırsat maliyetimizin %5 üzerinde bir karlılık ederek doğru
bir iş yapmış oluruz” ifadeleri yer almaktadır (Belge-287/53). Söz konusu sunumun
yapıldığı toplantının katılımcı listesi KUSAD’dan talep edilmiştir. Cevabi yazı
kapsamında toplantıya katılanların AMASYA UN, MERZİFON GÜLBAHAR, USTA UN,
TUNÇOĞLU, BEŞGÖZ UN, KOZLU, UNAY, UNSAN, EMİROĞLU, TAFLAN UN,
BİRSAN, AKMEHMET, ALTINBAŞAK, DARICA UN, HÜSEYİNOVA, ERENLER UN ve
YILMAZ UN’un temsilcileri olduğu bildirilmiştir (Belge-361).

38 Teşebbüs 2016 yılında faaliyetini sona erdirmiştir.
21-01/18-8
44/132
I.3.3.5. DARICA UN’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(179) DARICA UN’da; ULUSOY, UNAY, UNSAN, TAFLAN UN, AKMEHMET, BAFRA ERİŞ
ve ALAYBEYİ’nin 2014 tarihli fiyat listelerinin yer aldığı bir Excel dosyası bulunmuştur
(Belge-287/54). Bunun yanında, 28.10.2013 tarihli ULUSOY ve UNAY fiyat listeleri tespit
edilmiş (Belge-287/55), ancak bu eklerin ilişkili olduğu e-postalar bulunmamıştır.
I.3.3.6. ELSA’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(180) 23.03.2017 tarihinde ELSA yetkilisi (…..)ten teşebbüsün saha çalışanlarına gönderilen
ve bilgi kısmında ELSA (…..) yer aldığı “Sektör Gelişmeler Hakkında” konulu e-postada
(Belge-287/56) aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Dün akşam Samsun’da Karadeniz Un Sanayicileri Derneği’nin toplantısına katıldık.
Toplantıda başta (…..) tüm bölge firmaları patron düzeyinde toplantıya katıldı.
Toplantıda (…..) tarafından sunum yapıldı. … Gelinen durumda, Türkiye Rusya’dan
buğday ithalatını yasaklamış durumda. Bu durum kısa zamanda çözülemeyecek
görülüyor. …
Sonuç:
1) Geçen hafta yapılan 3 TL fiyat zammını tavizsiz uygulamamız gerekecek.
2) Vadeli satışlardan uzak durmalıyız.
…
5) Fiyat artışı 3 TL üzerine de çıkabilir müşterileri bu konuda bilinçlendirin.
6) Bu dönemde müşteri kaybedebileceğimiz gibi rakip firmalar da müşteri kaybedecektir,
bunu unutmayın. Sağlam, dürüst olarak gözlemlediğiniz bu müşterilere ziyaret
gerçekleştirerek fırsat kollamalısınız. Çünkü bu dönemde bazen rasyonaliteden ziyade
duygusallık ön plana çıkabiliyor.
…
Stratejiyi özgüvenli olarak sahaya yansıtmamız gerekir. Bazı firmaların kısa dönemli
taktikleri olabilir sizi yanıltmasın.
(…..)”
I.3.3.7. ERENLER UN’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(181) 23.01.2014 tarihinde ERENLER UN tarafından KUSAD (…..)’e gönderilen e-postada,
25.01.2014 tarihinde Havza Ancere Thermal Hotel’de yapılacak toplantıya ERENLER
UN’un katılacağı ifade edilmiştir (Belge-287/57). KUSAD tarafından gönderilen cevabi
yazıda söz konusu toplantıya ERENLER UN’un katıldığı anlaşılmaktadır.
I.3.3.8. GÜR UN’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(182) GÜR UN’da yapılan yerinde incelemede, yukarıda yer verilen diğer teşebbüslerde de
elde edilen, 30.05.2018 tarihinde KUSAD (…..) tarafından KUSAD üyelerine gönderildiği
anlaşılan “Kusad Çorum İftarı” konulu e-posta bulunmuştur (Belge-287/53). Söz konusu
e-postanın ekinde yer alan 29.05.2018 tarihli sunum içerisindeki bilgilere göre KUSAD
tarafından buğday ununa ilişkin fabrika teslim maliyeti, makul olması gereken kar ve
fabrika teslim satış fiyatı gibi hesaplamaların yapıldığı görülmektedir (Belge-287/53).
I.3.3.9. HİTİT UN’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(183) Teşebbüste yapılan yerinde incelemede, un fiyatları ve vadelerini konu alan ve
teşebbüslerden fiyat bilgilerini paylaşmaları talep edilen, aynı zamanda diğer KUSAD
üyelerine de gönderilmiş olan 29.06.2013 tarihinde yapılacak Çorum toplantısına davet
içerikli 26.06.2013 tarihli e-posta (Belge-287/24) elde edilmiştir.
21-01/18-8
45/132
(184) ULUSOY ve UNAY’ın fiyat listelerinin HİTİT UN dahil bir grup KUSAD üyesine
gönderildiği 30.10.2013 tarihli yazışma (Belge-287/27), işletmelerin güncel fiyatlarını
iletmelerinin talep edildiği 22.07.2013 tarihli e-postanın (Belge-287/40) bir örneği
alınmıştır.
(185) Ayrıca 08.01.2014 tarihli toplantıya ilişkin olan ve “fiyatların fabrika teslimi 60 tl vadeli
seviyesine gelmesi gerektiği konusunda görüş birliği bulunduğu” yönünde ifade içeren,
11.01.2014 tarihli e-posta (Belge-287/49) elde edilmiştir.
I.3.3.10. MERZİFON GÜLBAHAR’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(186) MERZİFON GÜLBAHAR’da yapılan yerinde incelemede, 11.01.2014 tarihinde KUSAD
(…..) tarafından bazı KUSAD üyelerine39 gönderilen “Un ve Kepek Fiyatları” konulu e-
posta bulunmuştur. Anılan e-posta ekinde yer alan Excel dosyasında AMASYA UN,
MERZİFON GÜLBAHAR, TUNÇOĞLU, AKMEHMET, BEŞGÖZ UN, YILMAZ UN,
ERUN, HASAŞ HASUN, SİVAS UN, ELSA,40 HASAN USTA, TAFLAN UN, KOZLU41,
AYSER BAK42, YÜKSEL UN, EMİROĞLU, HÜSEYİNOVA, ERENLER UN, HİTİT UN,
USTA UN, ALTINBAŞAK, ÇİÇEK UN, ULUSOY, UNSAN ve DERVİŞOĞLU’na ait
güncel fiyatlar yer almaktadır43. Ayrıca söz konusu e-postada aşağıdaki ifadelere yer
verilmektedir (Belge-287/49):
“Sayın Üyelerimiz,
Ekte, 8 ocak tarihinde yapılan toplantımızda, katılan meslektaşlarımızın verdiği fabrika
satış teslimi fiyatları yer almaktadır.
Toplantıya katılan meslektaşlarımız arasında, yükselen buğday fiyatları ve döviz
kurlarındaki artışın devam edeceği beklentileri sebebi ile, fiyatların fabrika teslimi 60 tl
vadeli seviyesine gelmesi gerektiği konusunda görüş birliği bulunmaktadır…”
(187) 19.10.2015 tarihinde ULUSOY (…..) Müdürü (…..) tarafından AMASYA UN hissedarı
(…..) ve MERZİFON GÜLBAHAR Yönetim Kurulu Üyesi (…..)’e gönderilen “FW: FİYAT
LİSTELERİ DEĞİŞİKLİĞİ” konulu e-posta ekinde ULUSOY ve UNAY UN’a ait aynı gün
(19.10.2015 tarihine ilişkin) fiyat listeleri yer almaktadır (Belge-287/58). Ayrıca söz
konusu e-postada aşağıdaki ifadeler geçmektedir:
“(…..),
Deklarasyonunu yaptığımız yeni fiyat listelerimiz ve fiyatlara ilave edilecek nakliye
listemiz ek dosyadadır. Uygulamanın ekibe bildiriliş ve uygulama şeklimiz aşağıda tüm
ekibe bildirildiği şekildedir. Liste fiyatlarımız vadeli fiyatlar olup, liste üzerinden; teslimde
ve ön ödemelerde -2,00 tl ıskonto uygulanmakta, 30 günlük ödemelerde listeden -
1,00 tl uygulanmaktadır.”

39 BİRSAN (…..), BEŞGÖZ UN (…..), UNSAN (…..), GÜR UN Müdürü (…..), HASAN USTA yetkilisi (…..),
TAFLAN UN hissedarı (…..), ZAFER UN Fabrika Sahibi (…..), TEKSİN UN, AKMEHMET UN (…..),
DARICA UN yetkilisi (…..), MERZİFON GÜLBAHAR hissedarı (…..), DERVİŞOĞLU yetkilisi (…..),
ÜNSAN ÜNYE Yetkilisi (…..), KOZLU Yönetim Kurulu Üyesi (…..), PAK PETROL yetkilisi (…..),
EMİROĞLU yetkilisi (…..), AKÇAABATLILAR (…..), EJDER UN yetkilisi (…..), UNAY, ERENLER UN
Müdürü (…..), ÇORUM UN yetkilisi (…..), YÜKSEL UN (…..), HİTİT UN yetkilisi (…..), ELSA Müdürü (…..),
ALTINBAŞAK yetkilisi (…..), USTA UN (…..) ve (…..), AMASYA UN hissedarı (…..), HASAŞ HAS UN,
TUNÇOĞLU, ÇİÇEK UN, SARAY PETROL, AYSER BAK, HÜSEYİNOVA, YILMAZ UN, MİSAFİR UN,
ŞİMŞEKLER, BAFRA ERİŞ, ERUN, AKKAUN, TAFLAN UN, ULUSOY.
40 Söz konusu Excel dosyasında ZEYBEK UN olarak geçmektedir. ZEYBEK UN, ELSA’nın markasıdır.
41 Söz konusu Excel dosyasında MİSUN olarak geçmektedir. MİSUN, KOZLU’nun markasıdır
42 Söz konusu Excel dosyasında SİVAS BEYİ UN olarak geçmektedir. SİVAS BEYİ UN, AYSERBAK’ın
markasıdır.
43 HASAŞ HASUN ve HASAN USTA soruşturmaya taraf değillerdir.
21-01/18-8
46/132
I.3.3.11. MİSAFİR UN’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(188) 29.06.2013 tarihinde yapılan Çorum toplantısında görüşülen un fiyat listelerinin derneğe
iletilmesi talebini içeren 02.07.2013 tarihli e-posta elde edilmiştir (Belge-287/25).
(189) Söz konusu e-postaya cevaben 03.07.2013 tarihinde MİSAFİR UN Müdürü (…..)
tarafından KUSAD (…..)’e gönderilen “RE: Un Fiyat Listeleri” konulu e-posta ekinde
03.07.2013 tarihine ilişkin MİSAFİR UN’a ait fiyat listesi yer almaktadır (Belge-287/59).
(190) Benzer şekilde KUSAD (…..) tarafından MİSAFİR UN’un da içinde bulunduğu
teşebbüslere gönderilen 22.07.2013 tarihli e-postada, işletmelerin güncel un fiyatlarının
liste şeklinde derneğe iletilmesi talep edilmiştir. Söz konusu e-postaya cevaben
MİSAFİR UN Müdürü (…..) tarafından (…..)’e gönderilen aynı tarihli “RE: MİS BAŞAK
Un fiyat listesi” konulu e-posta ekinde 22.07.2013 tarihine ilişkin fiyat listesi yer
almaktadır (Belge-287/60).
(191) 28.11.2015 tarihinde NİHORUZ yetkilisi tarafından MİSAFİR UN Müdürü (…..)’e
gönderilen e-postalarda ileri tarihli (01.12.2015) NİHORUZ fiyat listesi yer almaktadır
(Belge-287/61).
I.3.4. Piyasa Verilerinin İncelenmesi
I.3.4.1. Ekonomik Analiz
(192) Kurulun 13.06.2019 tarih ve 19-21/305-M sayılı kararı uyarınca Ekonomik Analiz ve
Araştırma Dairesinden (EAAD) soruşturma kapsamında yapılan yerinde incelemelerde
elde edilen yazışmaları takip eden tarihlerdeki fiyat hareketlerinin analiz edilmesi ve ilgili
dönemdeki fiyat hareketlerinin, rekabet hukuku çerçevesinde ihlal teşkil edebilecek ve
teşebbüsler arası gizli bir anlaşma ile açıklanabilecek nitelikte olup olmadığının
değerlendirilmesi, ayrıca söz konusu sektördeki fiyat hareketlerinin dışsal ve içsel
maliyet şoklarıyla açıklanıp açıklanamayacağının analiz edilmesi talep edilmiştir.
(193) EAAD tarafından hazırlanan raporda;
- Kartellerin tespitine yönelik kullanılan iktisadi analizlerin genel olarak yapısal ve
davranışsal analizler olarak iki gruba ayrıldığı,
- Yapısal analizlerin firmalar ile pazarın yapısına ve bu yapıların rekabeti bozucu
anlaşmaları kolaylaştırıp kolaylaştırmayacağını irdeledikleri, davranışsal analizlerin ise
firma davranışlarına ve bu davranışların pazardaki bir anlaşma sonucunda oluşup
oluşmadığına yoğunlaştıkları,
- Kartellerin tespitine yönelik davranışsal analizlere dair ilginin son on yılda önemli
ölçüde arttığı, davranışsal analizlerden en dikkate değer olanlarından birinin fiyatlardaki
yapısal kırılmaların rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşmanın varlığına işaret edebileceği
düşüncesiyle yapılan ve yapısal kırılmayı sınayan testler olduğu,
- Yaygın olarak kullanılan çeşitli yapısal kırılma testleri bulunmakla birlikte herhangi bir
testin bir diğerine, kesin olarak üstün olduğundan bahsetmenin mümkün olmadığı, ancak
Ploberger ve Kramer (1992)44 tarafından geliştirilen OLS-CUSUM (Ordinary Least
Square Based Cumulative Sum)45 ve Chu vd. (1995)46 tarafından geliştirilen OLS-
MOSUM (OLS Based Moving Sum47) testlerinin istatistiki anlamda yapısal kırılmayı

44 Ploberger W. ve W Kramer (1992) “The CUSUM test with OLS residuals”, Econometrica, 60(2):271–
285.
45 Sıradan En Küçük Kareler (EKK) Temelli Kümülatif Toplam.
46 C.-S. J. Chu, K. Hornik, ve C.-M. Kuan (1995). “MOSUM tests for parameter constancy”, Biometrika,
82:603–617.
47 EKK Temelli Hareketli Ortalama.
21-01/18-8
47/132
tespit etme güçlerinin yüksek olduğunun söylenebileceği, ayrıca piyasada bir adet
kırılmanın olması ve kısa dönemli yapısal istikrarsızlık durumuyla karşı karşıya
kalınması halinde OLS-CUSUM testinin OLS-MOSUM’a göre daha iyi sonuç verdiği48,
bu nedenle EAAD tarafından yapılan analizde yapısal kırılma testi olarak OLS-
CUSUM’un tercih edildiği,
- Bu kapsamda öncelikle kurulan indirgenmiş form fiyat modeli yoluyla piyasada fiyat
oluşumunun modellendiği, modelin kalıntılarında süreç içerisinde kayda değer bir sapma
olup olmadığının belirlendiği, yapısal bir kırılmaya işaret eden bu tür bir bulgunun tespit
edilmesi halinde ise bu kırılmanın rekabeti bozucu bir anlaşmadan kaynaklanıp
kaynaklanmadığının araştırıldığı,
- Öte yandan kartellerin tespiti noktasında şüpheli fiyat hareketlerini, ortalama fiyat
ve/veya varyans üzerinde istatistiki olarak anlamlı bir değişiklik olup olmadığının test
edilmesi (moment analizi) yoluyla irdelemenin de mümkün olduğu, bu yaklaşımın temel
olarak kartel dönemlerinde ortalama fiyat seviyelerinde artış ve/veya fiyat
varyasyonunda/oynaklığında azalış görülmesinin bekleneceği hipotezine dayandığı,49
- Dosya kapsamında yapılan incelemede ilk olarak buğday unu sektöründeki aylık fiyat
verilerinin 2010-2020 yılları arasındaki yaklaşık 10 yıl boyunca (121 ay) izlenmesi
sonucunda, söz konusu fiyat serilerinin altında yatan süreçte (veri üretimi süreci) yapısal
bir kırılma olup olmadığının tespit edilmesinin amaçlandığı, bu amaç doğrultusunda
Crede (2019) tarafından önerilen metodoloji esas alınarak farklı un çeşitleri için
oluşturulan indirgenmiş form fiyat denklemlerinin, OLS-CUSUM testi yoluyla yapısal
istikrar yönünden sınandığı,
- Analiz kapsamında ayrıca, soruşturma konusu teşebbüslerin bireysel fiyat verileri ve
pazarların geneli için hesaplanan ağırlıklı ortalama fiyat serileri ile aylık yerli ve ithal
buğday fiyatları dikkate alınarak hesaplanan mark-up oranları bakımından moment
(ortalama ve varyans) analizi uygulandığı,
- Soruşturmaya taraf teşebbüslerin cirolarının önemli bir kısmının ekmeklik un ve özel
amaçlı un başlığı altında toplanabilecek ürünlerden oluştuğunun anlaşılması üzerine
verilerin analiz edilmesi noktasında ağırlığın bu iki un çeşidine verildiği, bu çerçevede
öncelikle hakkında soruşturma yürütülen bulundukları coğrafi bölgeler ve iletişim
içerisinde oldukları teşebbüslerin bulunduğu ortak bölgeler dikkate alınarak
teşebbüslerin Kuzey Anadolu ve Güney Anadolu olmak üzere iki gruba ayrıldığı,
- Verileri ekonomik analizde dikkate alınan 42 teşebbüsün ekmeklik buğday unu ve şayet
varsa baklavalık-böreklik özel amaçlı buğday unu aylık satış miktarları ve gelirleri
kullanılarak teşebbüslerin bu iki un türünde nominal aylık ortalama fiyat serilerinin
türetildiği, daha sonra bu serilerin ilgili dönemdeki aylık Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE)
kullanılmak suretiyle enflasyondan arındırıldığı, ilgili ay ve grupta satılan toplam un
miktarları aynı ay ve un türünde elde edilen toplam gelirlere oranlandığı ve bu şekilde
elde edilen gruplara ve un türüne göre nominal ağırlıklı ortalama fiyat serilerinin TÜFE
kullanılmak suretiyle deflate edilerek reel ağırlıklı ortalama fiyat serilerinin türetildiği,
- Kuzey Anadolu grubu ekmeklik buğday unu ve özel amaçlı buğday unu için Güney
Anadolu grubu ekmeklik buğday unu için yapılan OLS-CUSUM testleri sonucunda elde

48 Crede 2019, s. 546.
49 Kartel dönemlerinin karakteristik özelliği genellikle artan fiyatlara eşlik eden düşük fiyat varyanslarıdır.
Her bir şokun hızlı bir şekilde fiyatlara yansıtıldığı ve fiyatların daha dalgalı bir seyir izlediği rekabet
dönemine nazaran kartel döneminde fiyatlar daha düz bir seyir izlemekte, bu durum fiyat varyansının
kartel dönemlerinde, rekabet dönemlerine nazaran daha düşük olması sonucunu doğurmaktadır.
Dolayısıyla kartel olduğundan şüphelenilen bir piyasada fiyatların artıp artmadığına, fiyatların artmış
olması durumunda varyansın düşük olup olmadığına bakılması öncü bir değerlendirme imkânı
sunmaktadır.
21-01/18-8
48/132
edilen test istatistiklerinin, genel kabul gören bütün istatistiki anlamlılık düzeyleri için
hesaplanan kritik değerlerin oldukça altında yer aldığı, bu durumun söz konusu testte
sınanan “yapısal kırılma yok” (no structural break) boş hipotezinin reddedilemeyeceğini
gösterdiği; bir başka deyişle, her üç un fiyat serisi için kurulan modellere dair regresyon
sonuçlarının tahmin edilen model katsayılarının gözlem dönemi sürecinde istikrarını
korudukları ve bu nedenle bahsi geçen dönemde herhangi bir yapısal kırılma
bulgusunun ortaya konulamadığı,
- Bu bakımdan Kuzey Anadolu grubu bakımından ekmeklik buğday unu ve özel amaçlı
buğday unu için, Güney Anadolu grubu bakımından ise sadece ekmeklik buğday unu
fiyatları için yapılan regresyon analizlerinde, gözlem dönemi içerisinde herhangi bir
yapısal kırılma bulgusunun ortaya konulamadığı,
- Dosya bağlamında yapısal kırılma dışında kullanılan bir diğer yöntemin ise moment
analizi olduğu, bu analizde dosya kapsamında elde edilen belgelere göre soruşturma
tarafları arasında ilk iletişim delilinin 2013 yılı Temmuz ayı başına tekabül ettiği
anlaşıldığından analiz kapsamında veri setinin başlangıcını teşkil eden 2010 yılı Ocak
ayı ile 2013 yılı Haziran ayı arasındaki 42 aylık dönemin ihlal dışı dönem olduğunun
varsayıldığı, sağlıklı bir karşılaştırmayı teminen analiz kapsamında olası ihlal döneminin
2013 yılı Temmuz ayından 2016 yılı Aralık ayına kadarki yine 42 aylık dönem ile sınırlı
tutulmasının uygun olacağının değerlendirildiği,50
- Fiyat hareketlerinin dışsal ve içsel maliyet şoklarıyla açıklanıp açıklanamayacağını da
incelemek bakımından ihlal dışı ve ihlal dönemi olduğu varsayılan dönemlerde un
fiyatları serilerinin ve fiyatlar ile asli maliyet kalemini oluşturan buğday fiyatları arasındaki
ilişkinin bir göstergesi olarak mark-up’ların51 ne şekilde değiştiği ve bu değişimin
istatistiki olarak anlamlı olup olmadığının t-testi yoluyla sınandığı,
- Gerek Kuzey Anadolu gerekse Güney Anadolu grubu için bireysel ve ağırlıklı ortalama
fiyatların 2010 Ocak – 2013 Haziran arasındaki (ihlal dışı dönem) ve 2013 Temmuz –
2016 Aralık (olası ihlal dönemi) arasındaki 42’şer aylık iki dönemdeki seyirlerinin
karşılaştırılması neticesinde, genel itibarıyla olası ihlal dönemi olarak varsayılan
dönemdeki reel fiyatların, ihlal dışı olduğu varsayılan dönemdeki reel fiyatlara kıyasla
istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek seyrettiği, bunun yanında aynı dönemde
fiyatların standart sapmalarının ise düştüğünün gözlemlendiği, bu tür bir gözlemin
esasen anlaşma dönemlerinde ortalama fiyatların yüksek, fiyatlar arasındaki
varyasyonun veya fiyatların oynaklığının düşük seyretmesi yönündeki beklentiyle
uyumlu bir görünüm arz ettiği,
- Buna karşın gerek teşebbüslerin bireysel reel fiyatları, gerekse gruplar için hesaplanan
ağırlıklı ortalama reel fiyatlar ile yaklaşık %73’lük pay ile en önemli maliyet kalemi olarak
öne çıkan ortalama reel buğday fiyatları dikkate alınarak hesaplanan mark-up oranları
için yapılan istatistiksel anlamlılık sınamalarında, dönemler arasında fiyatlar bakımından
gözlemlenen bu artışın mark-up oranlarında karşılık bulmadığının görüldüğü
ifade edilmiştir.
(194) Sonuç olarak anılan ekonomik analizde;

50 Kuşkusuz analizin bu kısmındaki karşılaştırma döneminin 2017 yılı ve sonrasını kapsamaması yalnız
teknik bir tercih olup şayet varsa, ihlalin bu dönemde sona erdiği anlamına gelmemektedir.
51 Analiz kapsamında mark-up’lar, un fiyatları ile ortalama buğday fiyatları arasındaki farkın ortalama
buğday fiyatlarına oranı şeklinde hesaplanmıştır. Buğday fiyatları un üretimindeki yegâne maliyet unsuru
olmadığından, analiz kapsamında hesaplanan mark-up’ların ilgili teşebbüsler bakımından mutlak bir
kârlılık oranı olmadığı belirtilmiştir. Bununla birlikte, buğday fiyatlarının toplam maliyetlerin yaklaşık
%73’ünü teşkil etmesi nedeniyle söz konusu oranın un fiyatları ile maliyetler arasındaki ilişki bakımından
yaklaşık ve fakat uygun bir gösterge olduğu değerlendirilmiştir.
21-01/18-8
49/132
a. Kuzey Anadolu grubu bakımından ekmeklik buğday unu ve özel amaçlı buğday unu;
Güney Anadolu grubu bakımındansa ekmeklik buğday unu fiyat serileri için yapılan
regresyon analizlerinin, gözlem dönemi içerisinde herhangi bir yapısal kırılma
bulgusu ortaya koymadığı,
b. Bununla birlikte,
i. Her iki grup için, olası ihlale dair ilk belge tarihi olduğu anlaşılan 2013 yılı
Temmuz ayından önceki ve sonraki 42’şer aylık döneme dair teşebbüslerin
bireysel ve ağırlıklı ortalama reel fiyatları üzerinde yapılan moment analizi
neticesinde, genel itibarıyla olası ihlal dönemi olarak varsayılan dönemdeki reel
fiyatların, ihlal dışı olduğu varsayılan dönemdeki reel fiyatlara kıyasla istatistiksel
olarak anlamlı şekilde yüksek seyrettiği, bunun yanında aynı dönemde fiyatların
varyasyonunun ise düştüğü; bu açıdan söz konusu gözlemin, teori ve literatürde
genel olarak anlaşma dönemleri için gözlenmesi beklenen fiyat hareketleri ile
uyumlu bir görünüm arz ettiği,
ii. Ancak, gerek teşebbüslerin bireysel reel fiyatları, gerekse gruplar için
hesaplanan ağırlıklı ortalama reel fiyatlar ile ortalama reel buğday fiyatları
dikkate alınarak hesaplanan mark-up oranları için yapılan istatistiksel anlamlılık
sınamalarında, yukarıda bahsi geçen dönemler arasında fiyatlar bakımından
gözlemlenen artışın mark-up oranlarında karşılık bulmadığı,
c. Her halükarda salt iktisadi analiz üzerinden kesin bir yargıya varmak imkânının sınırlı
olduğu dikkate alınarak, analiz kapsamında yapılan tespitler ile ulaşılan bulgu ve
sonuçların, dosya kapsamında elde edilen tüm bilgi ve belgeler ışığında birlikte
değerlendirilmesinin uygun olacağı,
sonucuna ulaşılmıştır.
I.3.4.2. Piyasa Yapısına İlişkin Bilgiler
(195) Buğday unu pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin aralarında anlaşarak fiyat arttırıp
arttırmadıklarının tespiti bakımından yukarıda yer verilen belgelerin
değerlendirilmesinden önce, piyasada maliyetler ve fiyatlama davranışlarına ilişkin
verilere değinilmiştir. Söz konusu değerlendirmenin ekonomik analiz ile yapılabilmesi
için soruşturma tarafı buğday unu üreticisi 43 teşebbüsten52 analizlerin sağlıklı bir
şekilde yapılabilmesi adına 2010-2019 arası dönem bakımından satış geliri, üretim
kapasitesi, maliyet ve satış miktarı bilgileri talep edilmiştir. Bu kapsamda gelen cevabi
yazılar içerisinde yer alan verilerin kullanıldığı analizlere ilerleyen bölümlerde yer
verilmiştir.
(196) Bu kapsamda soruşturma tarafı teşebbüslerden KUSAD ve GUSAD üyesi teşebbüslerin
yıllar itibarıyla toplam üretim miktarlarına ve söz konusu üretimin Türkiye toplam üretim
miktarı içeisindeki payına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 42- Soruşturma Tarafı Teşebbüslerin Yıllık Toplam Üretim Miktarları (ton) ve Türkiye Toplam Üretimi
İçerisindeki Payı (%)
Dönem
KUSAD Üyesi ve İlgili
Teşebbüsler53
Toplam Üretim
İçerisindeki Payı
GUSAD Üyesi ve
İlgili Teşebbüsler54
Toplam Üretim
İçerisindeki Payı
2016 (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..) (…..)

52 GÖZELİ; yem üretimi ile iştigal ettiğinden dâhil edilmemiştir.
53 NİHORUZ ve ALAYBEYİ KUSAD üyesi olmadığı halde söz konusu teşebbüsler ile irtibatlı olduğu için
analizlere dahil edilmiştir.
54 GUSAD üyesi 96 teşebbüs bulunmakta olup ilgili tabloda sadece soruşturma tarafı AKSU,
AYDINGÜLER, DAYIOĞLU ve ÖZMERCAN verileri yer almaktadır.
21-01/18-8
50/132
2019 (…..) (…..) (…..) (…..)
(197) Yukarıdaki tablodan görüleceği üzere soruşturma tarafı KUSAD üyesi ve ilgili
teşebbüslerin üretim miktarı soruşturmaya taraf GUSAD üyesi teşebbüslerden (AKSU,
AYDINGÜLER, DAYIOĞLU ve ÖZMERCAN) fazladır. Soruşturma tarafı teşebbüslerin
büyük çoğunluğunu KUSAD üyesi ve ilgili teşebbüslerin oluşturduğu da göz önüne
alındığında pazar payı analizi bakımından yalnızca söz konusu üreticilerin verileri
hesaplanmıştır.
(198) Sektöre ilişkin bilgiler bölümünde de yer verildiği üzere, Türkiye’de aktif ve pasif
işletmeler birlikte değerlendirildiğinde yaklaşık 700 adet un üretim tesisi bulunmaktadır.
Bu noktada Türkiye genelinde aktif teşebbüslerin kapasite ve üretim miktarları ile
yaklaşık bir pazar payı analizi yapılabilmesi mümkündür.
(199) Bu kapsamda KUSAD üyesi teşebbüslerin, Karadeniz bölgesi özelindeki pazar
paylarının sağlıklı bir şekilde hesaplanabilmesi adına TMO ve KUSAD’tan sektörün
toplam büyüklüğüne ve Karadeniz bölgesindeki toplam buğday unu üretimine ilişkin bazı
bilgiler talep edilmiştir. Söz konusu bilgi taleplerine istinaden Kuruma iletilen cevabi
yazılarda; Karadeniz bölgesi özelinde buğday unu üretim miktarı verilerinin bulunmadığı
belirtilerek Türkiye’de üretilen toplam buğday ununa ilişkin veriler sunulmuştur. Bu
kapsamda Türkiye buğday unu üretim verileri ile Karadeniz bölgesinde yer alan aktif
buğday unu fabrika sayılarının Türkiye’deki aktif buğday unu fabrika sayısına oranı
kullanılarak Karadeniz bölgesi özelinde tahmini bir buğday unu üretim miktarı verisi elde
edilmiştir. Aşağıda yer alan tabloda soruşturma tarafı KUSAD üyesi teşebbüslerin,
Karadeniz bölgesi özelinde 2019 yılı buğday unu üretimi içerisindeki payına ilişkin
tahmini hesaplamaya yer verilmektedir.




Tablo 53-Soruşturma Tarafı KUSAD Üyesi Teşebbüslerin Karadeniz Bölgesi Özelinde Buğday Unu
Üretimi İçerisindeki 2019 Payları(%)
Teşebbüs Pazar Payı Teşebbüs Pazar Payı
ULUSOY (…..) ŞİMŞEKLER (…..)
UNSAN (…..) AMASYA UN (…..)
KOZLU (…..) HATAP (…..)
ÇİÇEK UN (…..) AYSER BAK (…..)
USTA UN (…..) EMİROĞLU (…..)
BİRSAN (…..) YILMAZ UN (…..)
GÜR UN (…..) TUNÇOĞLU (…..)
NİHORUZ (…..) TEKSİN UN (…..)
TAFLAN UN (…..) HÜSEYİNOVA (…..)
UNAY (…..) ERUN (…..)
PAK PETROL (…..) AKMEHMET (…..)
DERVİŞOGLU (…..) BEŞGÖZ UN (…..)
DARICA UN (…..) ERENLER UN (…..)
BAFRA ERİŞ (…..) AKKARUN (…..)
MERZİFON
GÜLBAHAR
(…..) ZAFER UN (…..)
YÜKSEL UN (…..) SARAY PETROL (…..)
ÜNSAN ÜNYE (…..) ELSA (…..)
ALTINBAŞAK (…..) MİSAFİR UN (…..)55
Kaynak: TMO ve KUSAD Cevabi Yazıları, Raportör Hesaplamaları

55 (…..)
21-01/18-8
51/132
(200) Yukarıdaki tablo incelendiğinde, Karadeniz bölgesi içerisinde soruşturma tarafı
teşebbüsler arasında en fazla pazar payı elde eden teşebbüsün ULUSOY (%(…..))
olduğu görülmektedir. Bununla birlikte söz konusu analizdeki temel amacın bölgede
faaliyet gösteren ve soruşturma tarafı olan teşebbüslerin pazardaki konumları hakkında
bilgi vermek olduğu belirtilmelidir.
(201) Aşağıdaki tabloda soruşturma tarafı KUSAD üyesi teşebbüslerin 2015-2019 yılları
arasında elde ettikleri gelirlerin toplamına yer verilmektedir.
Grafik 1- GUSAD Üyesi Teşebbüsler hariç Soruşturma Tarafı 37 Teşebbüsün Yıllar İtibarıyla Satışlarından
Elde Edilen Gelirlerin toplamı (TL)

(202) İlgili grafik KUSAD üyelerinin gelirlerinin dönemsel seyrini göstermesi bakımından
önemlidir. Bu kapsamda, yukarıda yer verilen grafik incelendiğinde yıllar içerisinde satış
gelirlerinin dalgalı bir seyir izlediği görülebilecektir. Bununla birlikte satış gelirlerinin
Temmuz ayından itibaren artmaya başladığı, bu durumun nedenlerinden birinin ise
ekmeklik buğday hasadının ilgili döneme denk gelmesi gösterilebilecektir.
(203) Soruşturma döneminde teşebbüslerden üretim maliyetleri ve ortalama satış fiyatları
talep edilmiştir. Söz konusu verilere ve bu bilgiler ışığında hesaplanan tahmini kar
marjlarının yer aldığı grafiğe aşağıda yer verilmektedir. İlgili grafikten görüleceği üzere
teşebbüslerin kar marjlarının genellikle %10-20 arasında seyrettiği görülmektedir.
50.000.000
60.000.000
70.000.000
80.000.000
90.000.000
100.000.000
110.000.000
O
ca
.1
5
N
is
.1
5
Te
m
.1
5
Ek
i.1
5
O
ca
.1
6
N
is
.1
6
Te
m
.1
6
Ek
i.1
6
O
ca
.1
7
N
is
.1
7
Te
m
.1
7
Ek
i.1
7
O
ca
.1
8
N
is
.1
8
Te
m
.1
8
Ek
i.1
8
O
ca
.1
9
N
is
.1
9
Te
m
.1
9
Ek
i.1
9
Kusad Üyesi Teşebbüsler
21-01/18-8
52/132
Grafik 2- En Büyük 10 Üretici Ağırlıklı Ortalama Fiyat ve Maliyet Grafiği ve Kar Marjları (%)56


(…..TİCARİ SIR…..)




































56 Söz konusu grafik soruşturma tarafları içerisinde üretim miktarı en yüksek 10 firma arasından maliyet verileri sağlıklı olanlar kullanılarak hazırlanmıştır. Bu kapsamda analize
(…..) verileri dahil olmuştur.
21-01/18-8
53/132
Grafik 3- Soruşturma Tarafı 18 Teşebbüsün Ocak 2013-Aralık 2019 Dönemi Arasındaki Aylık Ortalama Fiyatları-1
900
1000
1100
1200
1300
1400
1500
1600
1700
1800
1900
2000
2100
2200
2300
O
ca
M
ar
M
ay
Te
m Ey
l
K
as
O
ca
M
ar
M
ay
Te
m Ey
l
K
as
O
ca
M
ar
M
ay
Te
m Ey
l
K
as
O
ca
M
ar
M
ay
Te
m Ey
l
K
as
O
ca
M
ar
M
ay
Te
m Ey
l
K
as
O
ca
M
ar
M
ay
Te
m Ey
l
K
as
O
ca
M
ar
M
ay
Te
m Ey
l
K
as
2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
BAFRA Altınbaşak Akçaabatlılar Yüksel Un Zafer Un Ünsan Ünye Usta Un Unay Un Taflan
Pak Petrol Hatap Akmehmet Alaybeyi UNSAN ULUSOY BİRSAN KOZLU NİHORUZ


21-01/18-8
54/132
Grafik 4- Soruşturma Tarafı 18 Teşebbüsün Ocak 2013-Aralık 2019 Dönemi Arasındaki Aylık Ortalama Fiyatları-2
800
900
1000
1100
1200
1300
1400
1500
1600
1700
1800
1900
2000
2100
2200
2300
2400
O
ca
M
ar
M
ay
Te
m Ey
l
K
as
O
ca
M
ar
M
ay
Te
m Ey
l
K
as
O
ca
M
ar
M
ay
Te
m Ey
l
K
as
O
ca
M
ar
M
ay
Te
m Ey
l
K
as
O
ca
M
ar
M
ay
Te
m Ey
l
K
as
O
ca
M
ar
M
ay
Te
m Ey
l
K
as
O
ca
M
ar
M
ay
Te
m Ey
l
K
as
2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
Gür Un Emiroğlu Tunçoğlu Yılmaz Teksin Saray Petrol
Misafir Mis Başak Hüseyinova Erenler Elsa Dervişoğlu Un Darıca Un
Çorum Hitit Çiçek Un Akkarun Beşgöz Ayser- Bak Erun Erbaa

















21-01/18-8
55/132
(204) Yukarıda soruşturma tarafı buğday unu üreticisi teşebbüslerin soruşturma konusu
dönem olan 2013–2019 yılları aylık ortalama satış fiyatlarının birlikte gösterildiği
grafiklerden görüleceği üzere, 2013 ortasından 2014 başına kadar olan dönemde ve
2018 yılının ikinci yarısında genel görünüm itibarıyla aylık ortalama fiyatların yükselen
bir seyir izlediği gözlemlenmektedir.
(205) GUSAD üyeleri bakımından 2013–2019 yılları aylık ortalama satış fiyatlarının yer aldığı
grafiklere ise aşağıda yer verilmektedir.
Grafik 5- Grafik: 2013-2015 arası Aksu, Aydıngüler, Dayıoğlu, Özmercan57 Ortalama Fiyatları

Grafik 6- 2016-2019 arası Aksu, Aydıngüler, Dayıoğlu, Özmercan Ortalama Fiyatları

(206) Yukarıdaki grafiklerden görüleceği üzere soruşturma tarafı olan GUSAD üyelerinin
fiyatları gerek Ocak 2013-Kasım 2015 gerekse Ocak 2016-Kasım 2019 dönemlerinde
aylar bazında önemli farklılıklar göstermektedir. İşbu soruşturma kapsamında yapılan
yerinde incelemelerde de GUSAD üyesi teşebbüslerin fiyatlama stratejilerine ilişkin
bilgi değişiminde bulunduklarına işaret eden herhangi bir belge elde edilmemiştir.

57 Teşebbüsün Mayıs 2014 öncesi fiyatları elde edilememiştir.
800,00
900,00
1000,00
1100,00
1200,00
1300,00
AKSU AYDINGÜLER DAYIOĞLU ÖZMERCAN
650,00
750,00
850,00
950,00
1050,00
1150,00
1250,00
1350,00
1450,00
1550,00
1650,00
1750,00
1850,00
1950,00
2050,00
2150,00
2250,00
AKSU AYDINGÜLER DAYIOĞLU ÖZMERCAN


21-01/18-8
56/132
(207) Aşağıdaki grafikte teşebbüslerin yıllar itibarıyla maliyetlerinin dağılımına oransal olarak
yer verilmiştir. Un üretiminde hammadde olarak kullanılan buğday maliyetinin 2015-
2019 yılları arasında arttığı görülmektedir. Bununla birlikte buğday maliyetinin tüm
maliyetler içerisindeki oranı da yaklaşık %90 seviyelerindedir.
Grafik 7- En Büyük 5 Üreticinin 2013-2019 Arası Maliyet Kalemleri


(…..TİCARİ SIR…..)


I.4. DEĞERLENDİRME
I.4.1. 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme
(208) İlgili bölümlerde de belirtildiği üzere, buğday unu sektöründe gerçekleşen fiyat
artışlarının incelenebilmesi amacıyla Kurul tarafından 2018 yılında re’sen önaraştırma
başlatılmıştır. Önaraştırma sonucunda, buğday unu sektöründe faaliyet gösteren bazı
teşebbüslerin aralarında anlaşarak uygulanacak fiyatları belirledikleri yönünde şüphe
ve buna yönelik belgelerin bulunduğu, un fiyatlarına ilişkin rakipler arasındaki iletişimin
4054 sayılı Kanun’a aykırılık teşkil edebileceği değerlendirilmiştir. Bunun üzerine
açılan soruşturma kapsamında, yapılan yerinde incelemelerde birtakım belgeler elde
edilmesi nedeniyle soruşturma genişletilmiş olup, mevcut durumda 44 buğday unu
üreticisi58 teşebbüs ve iki bölgesel sanayici derneği olmak üzere toplam 46 teşebbüs
ve teşebbüs birliği hakkında inceleme yürütülmüştür. Bu kapsamda, aşağıda öncelikle
tarih sıralamasına göre önemli belgeler ve bu belgelerin içeriğinde yer alan toplantı ve
diğer temaslara yer verilmiş, ayrıca belgelerin ait oldukları döneme ilişkin teşebbüslerin
fiyatları ile yayımlanmış fiyat listeleri59 değerlendirilmiştir.
16.06.2013 Amasya ve 29.06.2013 Çorum KUSAD Toplantıları
(209) Soruşturma kapsamında taraflar arasında doğrudan temasa işaret ettiği
değerlendirilen ilk belge, BEŞGÖZ UN’daki yerinde incelemede elde edilen,
16.06.2013 tarihinde Amasya’da yapıldığı anlaşılan KUSAD toplantısına ilişkindir
(Belge-287/52). Ekinde “KUSD Amasya Bölge Toplantısı.pdf” adlı dosyanın bulunduğu
ve AKMEHMET, BAFRA ERİŞ, BEŞGÖZ UN, BİRSAN, DARICA UN, DERVİŞOĞLU,
EMİROĞLU, MERZİFON GÜLBAHAR, GÜR UN, HASAN USTA, KOZLU, UNSAN,
TAFLAN UN, TEKSİN UN, ULUSOY, ÜNSAN ÜNYE ve ZAFER UN’a gönderilen
21.06.2013 tarihli e-posta ekindeki sunumda, “En az ayda bir kez bir araya
gelinmesinin kaçınılmaz olması gerektiğine işaret eden üyeler ve Başkan, diğer
zamanlarda ise şehir/bölgelerinde üyelerin fiyatlama politikalarına ilişkin olarak her
hafta bir araya gelip değerlendirme yapmalarının önemine işaret edilmiştir” ifadesi yer
almaktadır (Belge-287/52). Sunumda geçen ifade, aşağıda yer verilecek diğer belgeler
bakımından, üyelerin fiyatlama politikalarına ilişkin görüşmelerin sıklığına dair açık bir
ifadeye yer verilmesi bakımından önemlidir.
(210) 16.06.2013 tarihli toplantının akabinde, 26.06.2013 tarihinde KUSAD tarafından,
AKÇAABATLILAR, AKMEHMET, ALTINBAŞAK, AMASYA UN, AYSER BAK, BAFRA
ERİŞ, BİRSAN, BEŞGÖZ UN, ÇİCEK UN, DARICA UN, DERVİSOGLU, EMİROĞLU,

58 Bununla birlikte, GÖZELİ’nin soruşturma döneminde sadece yem üretimi bulunduğu anlaşılmıştır.
Dolayısıyla teşebbüsün belirtilen dönemde buğday unu üretimi bulunmamaktadır.
59 İlgili fiyat listelerinde teşebbüslerin birbirine ikame sayılabilecek ekmeklik buğday unu markalarının
fiyatları kullanılmıştır.
21-01/18-8
57/132
ELSA, ERENLER UN, GÜR UN, HİTİT UN, HÜSEYİNOVA, KOZLU, MİSAFİR UN,
MERZİFON GÜLBAHAR, PAK PETROL, UNSAN, SARAY PETROL, USTA UN,
TAFLAN UN, TEKSİN UN, TUNÇOGLU, ULUSOY, UNAY, ÜNSAN ÜNYE, YILMAZ
UN, YÜKSEL UN ve ZAFER UN olmak üzere 33 KUSAD üyesi teşebbüse toplantı
daveti gönderilmiştir (Belge-287/24)60, İlgili e-postada toplantı konusunun “buğday
fiyatı, un fiyatları ve vadeleri” olacağı ifade edilmektedir. E-postada yer alan,
“Toplantıya katılacak olan tüm üyelerimizin bu bilgileri kendi firmaları çerçevesinde
toplantıda paylaşmalarını rica ederiz” ifadesi bulunmaktadır. Ardından 29.06.2013
tarihinde; AKMEHMET, AMASYA UN, AYSER BAK, EMİROĞLU, ERENLER UN,
ELSA, HİTİT UN, HÜSEYİNOVA, KOZLU, MERZİFON GÜLBAHAR, MİSAFİR UN,
SARAY PETROL, ŞİMŞEKLER61, TAFLAN UN, TUNÇOĞLU, ULUSOY, UNAY,
UNSAN, USTA UN ve YILMAZ UN olmak üzere 20 KUSAD üyesi teşebbüsün
katıldığı62 Çorum Katipler Konağı toplantısı gerçekleşmiştir.
(211) Söz konusu toplantı, Haziran 2013 sonu itibarıyla üyelerin fiyat politikalarına ilişkin bir
araya gelerek görüşme iradelerinin uygulamaya geçmeye başladığına işaret
etmektedir.
(212) Çorum toplantısında konuşulan fiyat artışının piyasadaki yansımaları, 03.07.2013
tarihinde AKMEHMET (…..)’nın KUSAD (…..)’e gönderdiği e-postada
görülebilmektedir (Belge-287/26). Söz konusu e-postada;
“(…..),
ÇORUM TOPLANTISINDA KONUŞULDUĞU ÜZERE UN FİYATIMIZI 1.- TL
ARTTIRDIK VE AŞAĞIDAKİ GİBİ YENİ FİYATIMIZ OLUŞTU.
EKMEKLİK UN FİYATIMIZ, 02/07/2013 DEN İTİBAREN FABRİKA TESLİMİ,( KDV VE
NAKLİYE HARİÇ ) PEŞİN VE VADELİ OLARAK MÜŞTERİYE GÖRE VEYA ADET VE
ÖDEME DURUMUNA GÖRE 50.50 TL – 51.50 TL ARALIĞINDA
DEĞİŞTİRİLMİŞTİR.
BİLGİLERİNİZE ARZ EDERİZ.
SAYGILARIMIZLA,
(…..)
AKMEHMET UN FABRİKASI – RİZE”
ifadeleri, 29.06.2013 tarihinde Çorum’da yapılan toplantıda teşebbüslerin ekmeklik
buğday unu fiyatını arttırmaya ilişkin olarak görüştüklerini göstermektedir. Toplantıya
katılan teşebbüslerden AKMEHMET, fiyatların 02.07.2013 tarihi itibarıyla artacağını
bildirmekte ve yeni bir fiyat aralığına işaret etmektedir.
(213) Çorum toplantısına işaret eden diğer belge 02.07.2013 tarihinde KUSAD (…..)
tarafından 32 KUSAD üyesine gönderilen e-postadır.63 26.06.2013 tarihinde e-posta

60 29.06.2013 tarihli toplantıya davet içeren “KUSD Çorum Toplantısı” konu başlıklı belge yerinde
incelemelerde AKMEHMET, ALTINBAŞAK, AYSER BAK, BEŞGÖZ UN, HİTİT UN, MİSAFİR UN,
TAFLAN UN, YÜKSEL UN’un bilgisayarında elde edilmiştir.
61 26.06.2013 tarihli e-postanın alıcısı değildir. Bununla birlikte, Çorum toplantısına katıldığı bildirilmiştir.
62 29.06.2013 Çorum toplantısına katılanların listesi KUSAD’dan talep edilmiştir. Gelen cevabi yazıda,
resmi bir katılım listesinin ellerinde bulunmadığı, ancak o dönem çekilen fotoğraflardan yüz tanıma
yöntemiyle kişilerin teşhis edilmesi sonucunda belirtilen 20 KUSAD üyesi teşebbüse ulaşıldığı ifade
edilmiştir. Bu noktada, listede yer almayan ancak toplantı daveti gönderilen 10 teşebbüsün daha
bulunduğu hatırlatılmalıdır (AKÇAABATLILAR, ALTINBAŞAK, BAFRA ERİŞ, BEŞGÖZ UN, BİRSAN,
ÇİÇEK UN, DARICA UN, DERVİŞOĞLU, GÜR UN, PAK PETROL, TEKSİN UN, ÜNSAN ÜNYE,
YÜKSEL UN, ZAFER UN).
63 KUSAD’ın 02.07.2013 tarihli fiyat listesi talebini konu edinen belge, AKMEHMET’in yanı sıra,
21-01/18-8
58/132
gönderilen üye teşebbüslerin tamamına64 gönderilen e-postada “Çorum toplantısında
da görüldüğü üzere” güncel un fiyatı listesinin derneğe iletilmesi talep edilmiştir (Belge-
287/25). Söz konusu KUSAD talebine AKMEHMET tarafından yukarıda yer verilen e-
postada cevap verilmiştir (Belge-287/26).
(214) Benzer şekilde KUSAD’ın talebine ilişkin olarak AYSER BAK tarafından 02.07.2013
tarihli e-postada “şuan bakımdayız, tahminen 15-20 gün sürecek, üretimimiz şuan yok.
Bakımdan sonra fiyatı bildireceğiz…” şeklinde yanıt verildiği (Belge-287/50), aynı e-
postaya 03.07.2013 tarihinde MİSAFİR UN yetkilisi (…..)’in verdiği yanıtta ise aynı gün
tarihli (03.07.2013) MİSAFİR UN’a ait fiyat listesinin paylaşıldığı görülmektedir (Belge-
287/59). Sonuç olarak KUSAD’ın, buğday unu fiyatlarının görüşüldüğü Çorum
toplantısından sonra, üyelerden toplantıya katılan teşebbüslerin güncel fiyat listelerini
oluşturarak KUSAD’a göndermeleri talebinde bulunduğu açık olup, yukarıda yer verilen
üç teşebbüsün (AKMEHMET, AYSER BAK ve MİSAFİR UN) bu talebi yanıtladığı
görülmektedir.
(215) Anılan Çorum toplantısı ve akabindeki KUSAD talebi ile bu talebe gelen cevapların,
teşebbüslerin fiyat belirleme konusundaki iradelerini açık şekilde gösterdiği, dolayısıyla
bu eylemlerin rekabeti kısıtlayıcı amacı açıkça ortaya koyduğu değerlendirilmektedir.
(216) Öte yandan, buğday unu fiyatlarında peşin ve vadeli satışlarda fiyat farklılığı oluşması,
kredi kartı çekimlerindeki komisyon farkı, nakliye gibi unsurlar nedeniyle anlık olarak
uygulanan fiyatlar, liste fiyatından farklılaşabilmektedir. Ayrıca, her teşebbüsün fiyat
listesi yayımlamadığı, fiyat listesi yayımlayan teşebbüslerin ise bu eylemi düzenli
olarak gerçekleştirmedikleri, hatta yılda sadece birkaç defa fiyat listesi yayımlayan
teşebbüsler olduğu önemle belirtilmelidir. Dolayısıyla işbu soruşturma kapsamında
teşebbüsler arası rekabeti kısıtlayıcı amaç unsurunu ortaya koyan, ortak iradeye işaret
eden belgeler değerlendirmeye esas olarak alınacak, teşebbüslerin aylık ortalama
fiyatları ise sadece belirgin artış trendi sergiledikleri durumlarda destekleyici olarak
kullanılacaktır. Benzer gerekçeler, yukarıda yer verildiği üzere fiyat listeleri için de
geçerlidir.
(217) Bu noktada, soruşturma tarafı 44 üretici içerisinde Çorum toplantısına katılmış olanlar
ile toplantıya katılımı tespit edilmemiş65 olmakla birlikte, davet e-postasını aldıkları
görülen teşebbüsler arasında, Haziran 2013 döneminden itibaren benzer fiyat
hareketleri görülen 14 teşebbüsün ilgili dönem fiyatları, gözlem kolaylığı sağlanması
bakımından iki ayrı grafikle aşağıda gösterilmektedir:







ALTINBAŞAK, AYSER BAK, BEŞGÖZ UN, HİTİT UN, MİSAFİR MİS BAŞAK UN, TAFLAN UN, YÜKSEL
UN’da yapılan yerinde incelemelerde elde edilmiştir.
64 AKÇAABATLILAR, AKMEHMET, ALTINBAŞAK, AMASYA UN, AYSERBAK, BAFRA ERİŞ, BEŞGÖZ
UN, BİRSAN, ÇİÇEK UN, ÇORUM HİTİT UN, DARICA UN, DERVİŞOĞLU, ELSA, EMİROĞLU,
ERENLER UN, GÜR UN, HÜSEYİNOVA, KOZLU, MERZİFON GÜLBAHAR, MİSAFİR UN, PAK
PETROL, SARAY PETROL, TAFLAN UN, TEKSİN, TUNÇOĞLU, UNAY UN, UNSAN, USTA UN,
ÜNSAN ÜNYE, YILMAZ UN, YÜKSEL UN ve ZAFER UN.
65 KUSAD’ın toplantı katılımcı listelerini resmi olarak tutmadığı ve o dönem çekilmiş olan fotoğraflardan
teşhis ederek katılımcı listesini bildirdiği önemle belirtilmelidir. Anılan nedenle, toplantı daveti gönderilen
teşebbüslerin de rapor içerisinde ilgili yerlerde fiyat hareketleri ve fiyat listelerine ilişkin değerlendirmeler
bulunmaktadır.
21-01/18-8
59/132
Grafik 8-Toplantı Daveti Alan ve Haziran 2013 Sonrası Fiyat Artışı Görülen Teşebbüsler-1 (TL)

Grafik 9- Toplantı Daveti Alan ve Haziran 2013 Sonrası Fiyat Artışı Görülen Teşebbüsler-2 (TL)

(218) Yukarıda yer verilen, ULUSOY, EMİROĞLU, BEŞGÖZ UN, YÜKSEL UN, USTA UN
ve BİRSAN ve UNSAN’ın yer aldığı ilk grafik ve BAFRA ERİŞ, UNAY, AKMEHMET,
ALTINBAŞAK, ÜNSAN ÜNYE, PAK PETROL ve TAFLAN’ın yer aldığı ikinci grafik
incelendiğinde, her iki grafikte Ağustos 2013’e doğru fiyatların artarak birbirine
yakınlaştığı görülmektedir. Özellikle ilk grafikte USTA UN66, ULUSOY ve UNSAN, ikinci
grafikte ise UNAY67 ve ALTINBAŞAK fiyatlarının, benzer şekilde PAK PETROL68 ile
AKMEHMET fiyatlarının Ağustos 2013’te birbirine oldukça yaklaştığı göze
çarpmaktadır.
(219) Yukarıda ifade edildiği üzere fiyatların seyrini etkileyen çok sayıda etken bulunmasına
rağmen, toplantıyı izleyen aylarda ortalama satış fiyatlarının yükseldiği ve birbirine
yakınlaştığı grafiklerde görülebilmektedir.69 Öte yandan, fiyat grafiklerinin destekleyici

66 USTA UN Ağustos ayı ortalama ton fiyatı (…..) TL, ULUSOY Ağustos ayı ortalama ton fiyatı (…..) TL,
UNSAN Ağustos ayı ortalama ton fiyatı (…..) TL olarak gerçekleşmiştir.
67 UNAY Ağustos ayı ortalama ton fiyatı ve ALTINBAŞAK Ağustos ayı ortalama ton fiyatı aynı olup, (…..)
TL olarak gerçekleşmiştir.
68 PAK PETROL Ağustos ayı ortalama fiyatları (…..) TL, AKMEHMET Ağustos ayı ortalama fiyatları
(…..) TL olarak gerçekleşmiştir.
69 Haziran 2013’de gerçekleşen Çorum toplantısına katılan beş teşebbüs daha bulunmakta olup bunlar;
MİSAFİR UN, SARAY PETROL, YILMAZ UN, ELSA VE HÜSEYİNOVA’dır. Toplantıya katıldıkları sabit
olan teşebbüsler açısından veriler sağlıklı ve karşılaştırılabilir olmadığından, bu dönem için fiyat grafikleri
oluşturulmamıştır. Diğer teşebbüsler ERENLER UN, KOZLU ve AMASYA UN’un belirtilen dönemde
940
960
980
1000
1020
1040
Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki
2013
ULUSOY BAFRA ERİŞ UNSAN EMİROĞLU
BEŞGÖZ UN YÜKSEL UN USTA UN BİRSAN
860
880
900
920
940
960
980
1000
1020
1040
1060
1080
Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki
2013 AKMEHMET TAFLAN PAK PETROL UNAY ÜNSAN ÜNYE ALTINBAŞAK UN









21-01/18-8
60/132
rolü hatırda tutularak, Haziran 2013 Çorum toplantısına katılmayan KUSAD üyesi altı
teşebbüsün fiyat hareketleri de incelenmiştir.
Grafik 10- Toplantıya Davet E-Postası Almış Ancak Toplantıya Katılım Sağlamamış Teşebbüslerin
Haziran 2013 Sonrası Fiyatları70 (TL)

(220) 2013 Haziran Çorum toplantısına katılmadığı bilgisi bulunan AKÇAABATLILAR,
ÇİÇEK UN, DARICA UN, DERVİŞOĞLU, TEKSİN UN ve ZAFER UN’un aynı dönem
fiyatları incelendiğinde, yukarıdaki diğer grafiklerden farklı olarak Haziran, Temmuz ve
Ağustos ayları fiyatlarında belirgin bir artış gözlenmemektedir71. Grafiklerden
görüldüğü üzere toplantıya katılan teşebbüslerin fiyatlarının kendi içinde birbirine yakın
seyrettiği, ek olarak toplantıya katılmayan teşebbüslerden bazılarının fiyatlarının da
toplantıya katılan teşebbüslerin fiyatlarına gözle görülür şekilde yakınsadığı
anlaşılmaktadır.
(221) 02.07.2013 tarihinde KUSAD’ın üyelerden fiyat listesi talebinin ardından, 22.07.2013
tarihinde KUSAD’ın teşebbüslere tekrar e-posta göndererek, talebi tekrarladığı
anlaşılmaktadır. AKÇAABATLILAR, AKMEHMET, ALTINBAŞAK, AMASYA UN,
AYSER BAK, BAFRA ERİŞ, BEŞGÖZ UN, BİRSAN, ÇİÇEK UN, DARICA UN,
DERVİŞOĞLU, ELSA, EMİROĞLU, ERENLER UN, GÜR UN, HİTİT UN,
HÜSEYİNOVA, KOZLU, MERZİFON GÜLBAHAR, MİSAFİR UN, PAK PETROL,
SARAY PETROL, TAFLAN UN, TEKSİN UN, TUNÇOĞLU, ULUSOY, UNAY, UNSAN,
USTA UN, ÜNSAN ÜNYE, YILMAZ UN, YÜKSEL UN ve ZAFER UN’a gönderilen e-
postada, “İşletmelere ait güncel un fiyatlarının liste şeklinde derneğe iletilmesi” rica
edilmektedir (Belge-287/40).
(222) 02.07.2013 tarihindeki KUSAD fiyat listesi talebine benzer şekilde, 22.07.2013
tarihinde KUSAD’ın güncel un fiyat talebinin ardından iki saat sonra MİSAFİR MİS

verisi bulunmamaktadır. TUNÇOĞLU, HİTİT UN, MERZİFON GÜLBAHAR, AYSER BAK ve
ŞİMŞEKLER’in fiyatlarında belirgin bir artış gözlenmemiştir.
70 Yukarıda yer verilen üç grafik haricinde, soruşturma tarafı olup, 2013 yılına ilişkin düzenli veri
bulunmadığı için fiyat grafiği oluşturulamamış olan AMASYA UN, ELSA, ERENLER UN, GÜR UN,
HÜSEYİNOVA, KOZLU, MERZİFON GÜLBAHAR, MİSAFİR UN, SARAY PETROL, TUNÇOĞLU UN ve
YILMAZ UN olmak üzere 11 teşebbüs bulunmaktadır.
71 ÇİÇEK UN ve DARICA UN’un fiyat hesaplama yönteminden kaynaklı olarak, gerçekleşen fiyatların
grafikte gözlenen fiyatlardan farklılık gösterebileceği düşünülmektedir.
920
940
960
980
1000
1020
1040
1060
1080
1100
1120
1140
1160
1180
1200
Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki
2013
ZAFER UN AKÇAABATLILAR DERVİŞOĞLU UN
TEKSİN UN DARICA UN ÇİÇEK UN






21-01/18-8
61/132
BAŞAK UN’un, yine 22.07.2013 tarihini taşıyan fiyat listesini KUSAD’a göndermesi
(Belge-287/60) dikkat çekicidir.
(223) 2013 yılı Temmuz ayında yukarıdaki gelişmelerin yaşanmasının ardından, 01.08.2013
tarihinde KUSAD tarafından AKMEHMET, ALAYBEYİ, BAFRA ERİŞ, KOZLU,
MİSAFİR UN, TAFLAN UN, ULUSOY, UNAY, UNSAN, USTA UN, YÜKSEL UN’a ait72
28.06.2013-22.07.2013 tarihleri arasındaki son yayımladıkları güncel fiyat listelerinin,
ALAYBEYİ hariç olmak üzere ekte fiyat listesi bulunan tüm teşebbüslere toplu olarak
gönderildiği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, KUSAD’ın yukarıda bahsi geçen fiyat
listesi gönderme talebinin, teşebbüsler nezdinde karşılık bulduğu görülmektedir. E-
postada KUSAD’ın “Dosya sadece listesini derneğimize gönderen üyelerimiz arasında
paylaşılmaktadır. …” notu, KUSAD’ın fiyat listelerinin teşebbüsler arasında karşılıklı
paylaşılmasına ilişkin bir kontrol mekanizması kurmaya çalıştığını göstermektedir
(Belge-287/41).
(224) Öte yandan, Temmuz ayında yayımlanan fiyat listeleri incelendiğinde, AKMEHMET’in
KUSAD’a gönderdiği 03.07.2013 tarihli e-postada bahsetmiş olduğu “02/07/2013 DEN
İTİBAREN FABRİKA TESLİMİ,( KDV VE NAKLİYE HARİÇ) PEŞİN VE VADELİ
OLARAK MÜŞTERİYE GÖRE VEYA ADET VE ÖDEME DURUMUNA GÖRE 50.50
TL – 51.50 TL” aralığına getirme çağrısı akabinde ilgili teşebbüslerin fiyatları aşağıda
gösterilmektedir:
Tablo 64-Temmuz 2013 Döneminde Yayımlanan Fiyat Listeleri (TL)
Teşebbüs
Eski Fiyat73 Listesi
Tarihi
Eski Fiyat
Yeni Fiyat Listesi
Tarihi
Yeni Fiyat
ULUSOY 20.06.2013 49,5 02.07.2013 51,5
UNAY 20.06.2013 47,5 02.07.2013 50,5
UNSAN 24.06.2013 49,5 05.07.2013 50,5
(225) Yukarıda yer verilen 01.08.2013 tarihli e-postanın, ertesi gün 02.08.2013 tarihinde aynı
fiyat listelerinin teşebbüslere;
“…Revize un fiyat listesi ektedir
sizden güncel fiyat listeleri geldikçe, Un Fiyat Listemizi güncelleyip sizlerle
paylaşacağız. ….”
notuyla iletildiği görülmektedir. Bu sefer KUSAD, aynı teşebbüslere EMİROĞLU’nu da
dahil ederek güncel fiyat listelerini tekrar göndermiştir. Benzer şekilde e-posta ekinde
AKMEHMET, ALAYBEYİ, BAFRA ERİŞ, EMİROĞLU, KOZLU, MİSAFİR UN, TAFLAN
UN74, ULUSOY, UNAY, UNSAN, USTA UN ve YÜKSEL UN fiyat listeleri
bulunmaktadır.
(226) KUSAD’ın 02.07.2013 tarihli e-posta ile başlamış olduğu, un üreticilerinin güncel
fiyatlarını takip etme amacıyla fiyat listelerini toplama ve teşebbüslere e-posta yoluyla
yeniden iletme şeklindeki eyleminin, Ekim ayında devam ettiği görülmektedir.
12.10.2013 tarihinde KUSAD (…..) tarafından AKMEHMET, BAFRA ERİŞ, KOZLU,

72 TAFLAN UN ve USTA UN, fiyatlarını liste şeklinde paylaşmak yerine Excel belgeselini doldurmak
suretiyle fiyatlarını göndermişlerdir.
73 Tarafların ekmeklik buğday unu ürünlerinden 50 kg paketlik ürünlerinin fiyatları fiyat listeleri ve
faturalarından alınarak grafikleştirilmiştir.
74 TAFLAN’ın, 15.08.2013, 29.10.2013, 14.11.2013 tarihlerinde KUSAD’a fiyat listelerini gönderdiği
anlaşılmaktadır.
21-01/18-8
62/132
MİSAFİR UN, UNSAN, USTA UN, TAFLAN UN, ULUSOY, UNAY UN, YÜKSEL UN’a
gönderilen e-postanın içeriğinde
“… Derneğimize ulaşan son fiyat listelerine göre hazırlanan ek bilginize sunulur.
Fiyatlarında değişiklik olan üyelerimizin listelerini derneğimize iletmelerini rica ederiz.
…”
ifadesi yer almakta olup, belge ekinde AKMEHMET, ALAYBEYİ, BAFRA ERİŞ,
EMİROĞLU, KOZLU, MİSAFİR UN, TAFLAN UN, ULUSOY, UNAY, UNSAN, USTA
UN ve YÜKSEL UN fiyat listeleri bulunmaktadır. Söz konusu teşebbüslerin ilgili
döneme ilişkin fiyat listelerine aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:
Tablo 75- Ekim 2013 Döneminde Yayımlanan Fiyat Listeleri (TL)
Teşebbüs
Eski Fiyat75 Listesi
Tarihi
Eski Fiyat
Yeni Fiyat Listesi
Tarihi
Yeni Fiyatı
AKMEHMET 14.08.2013 53,46 12.10.2013 53,50
BAFRA ERİŞ 24.09.2013 48,50 11.10.2013 51,00
EMİROĞLU 01.07.2013 49.25 11.10.2013 52,50
ULUSOY 07.07.2013 50,50 11.10.2013 52,50
UNSAN UN 24.08.2013 50,00 11.10.2013 52,50
UNAY 02.07.2013 50,50 11.10.2013 51,00
YÜKSEL UN 05.01.2013 50,00 12.10.2013 52,00
TAFLAN UN 01.08.2013 52,00 28.10.2013 54,00
(227) 30.10.2013 tarihine ait bir başka e-postada ise, KUSAD tarafından, sadece ULUSOY
ve UNAY’ın 28.10.2013 tarihinde yayımladığı fiyat listelerinin; AKÇAABATLILAR,
AKMEHMET, ALTINBAŞAK, AMASYA UN, AYSER BAK, BAFRA (ERİŞ), BİRSAN,
BEŞGÖZ UN, DARICA UN, ÇİÇEK UN, ÇORUM UN76, DERVİŞOĞLU, ELSA,
EMİROĞLU, ERENLER UN, GÜR UN, HİTİT UN, KOZLU, MERZİFON GÜLBAHAR,
, PAK (BAFRA) UN, USTA UN, TAFLAN UN, TEKSİN UN, TUNÇOĞLU, UNAY UN,
UNSAN, ÜNSAN ÜNYE, YILMAZ UN, YÜKSEL UN ve ZAFER UN olmak üzere toplam
30 üye teşebbüse gönderildiği görülmektedir77 (Belge 287/27). Belge içeriğinde;
“…
Henüz fiyat listesini bizlere ulaştırmayan üyelerimizin de derneğimiz tarafından
yürütülen bu faaliyete katılmalarını temenni ediyoruz.”
ifadesi yer almaktadır.
(228) Bu noktada, KUSAD ile yukarıda yer verilen teşebbüsler arasında 01.08.2013 ila
30.10.2013 tarihleri arasındaki iki aylık bir dönemde beş ayrı tarihte fiyat listesi
paylaşımı yapıldığı anlaşılmaktadır.
(229) 2013 Ağustos ve Ekim aylarında yapılan fiyat listesi paylaşımlarına benzer şekilde,
11.11.2013 tarihinde KUSAD tarafından ULUSOY’a ait 11.11.2013 tarihli güncel fiyat
listesi, AKMEHMET, BAFRA (ERİŞ), EMİROĞLU, KOZLU, MİSAFİR UN,
UNSAN,/USTA UN, TAFLAN UN, UNAY, UNSAN, ÜNSAN ÜNYE ve YÜKSEL UN’a
gönderilmiştir (Belge-287/38). Belgede;
“Sayın üyelerimiz, listemizdeki Ulusoy Un fiyat listesi güncellenmiştir”
ifadesi yer almaktadır.

75 Tarafların ekmeklik buğday unu ürünlerinden 50 kg paketlik ürünlerinin fiyatları, fiyat listeleri ve
faturalarından alınarak grafikleştirilmiştir.
76 Soruşturma tarafı değildir.
77 Yapılan yerinde incelemelerde AKMEHMET, BEŞGÖZ UN ve DARICA UN olmak üzere üç
teşebbüste de söz konusu belge elde edilmiştir.
21-01/18-8
63/132
(230) TAFLAN UN, KUSAD’ın ULUSOY fiyat listesini paylaştığı 11.11.2013 tarihinden üç gün
sonra KUSAD’a güncel fiyat listesini göndermiştir. Gerek yukarıda 30.10.2013 tarihli e-
postanın alıcısı konumundaki teşebbüsler, gerekse 11.11.2013 tarihli e-postanın
içinde bulunduğu dönem bakımından, ilgili78 teşebbüslerin fiyat hareketleri
incelenmiştir.
Grafik 11- Mayıs 2013-Şubat 2014 Dönemine İlişkin Soruşturma Tarafı Teşebbüslerin Ekmeklik Buğday
Unu Satış Fiyatları (ton/TL)

















78 E-postanın alıcısı konumunda olan soruşturma taraflarından AMASYA UN, ERENLER UN ve KOZLU
verilerinin temin edilememesi nedeniyle grafiğe dâhil edilmemiştir. MİSAFİR UN, MERZİFON
GÜLBAHAR, AYSER BAK ve TAFLAN UN verileri bulunmakla birlikte söz konusu verilerden herhangi
bir çıkarımda bulunmak mümkün olmamıştır.
980
1000
1020
1040
1060
1080
1100
1120
1140
1160
1180
1200
Ağu Eyl Eki Kas Ara Oca Şub
2013 2014
ULUSOY ÜNSAN ÜNYE UNSAN BEŞGÖZ UN
BİRSAN USTA UN EMİROĞLU







21-01/18-8
64/132
Grafik 12- Mayıs 2013-Şubat 2014 Dönemine İlişkin Soruşturma Tarafı Teşebbüslerin Ekmeklik Buğday
Unu Satış Fiyatları (ton/TL)

Grafik 13- Mayıs 2013-Şubat 2014 Dönemine İlişkin Soruşturma Tarafı Teşebbüslerin Ekmeklik Buğday
Unu Satış Fiyatları (ton/TL)

(231) Söz konusu grafikler, Ekim-Kasım 2013 döneminde fiyatların belirgin şekilde
yükseldiğine işaret etmektedir.
(232) Öte yandan, ULUSOY ve UNAY fiyatlarının güncellenerek AKMEHMET, BAFRA
(ERİŞ), EMİROĞLU, KOZLU, MİSAFİR UN, UNSAN, USTA UN, TAFLAN UN, UNAY,
ÜNSAN ÜNYE ve YÜKSEL UN’a gönderildiği 11.11.2013 tarihi bakımından, aşağıda
ilgili dönem fiyat listesi incelendiğinde AKMEHMET, UNSAN ve USTA UN’un ULUSOY
ile aynı gün, TAFLAN UN’un ise ULUSOY’dan dört gün sonra 15.11.2013 tarihinde
fiyat listesi değişikliği yaptığı görülmektedir. Ayrıca yukarıda ifade edildiği üzere,
TAFLAN UN’un 14.11.2013 tarihinde ileri tarihli fiyat listesini (15.11.2013) KUSAD’a
göndermiş olması dikkat çekicidir. Aşağıda bu tarihi de içine alan dönemde, liste
yayımlamış teşebbüsler bakımından fiyat listesi değişiklikleri gösterilmektedir:
920
940
960
980
1000
1020
1040
1060
1080
1100
1120
1140
1160
1180
1200
1220
1240
Ağu Eyl Eki Kas Ara Oca Şub
2013 2014
AKMEHMET DERVİŞOĞLU UN YÜKSEL UN ALTINBAŞAK UN
ZAFER UN GÜR UN BAFRA ERİŞ
940
960
980
1000
1020
1040
1060
1080
1100
1120
1140
1160
1180
1200
1220
Ağu Eyl Eki Kas Ara Oca Şub
2013 2014
HİTİT UN PAK PETROL ELSA AKÇAABATLILAR
DARICA UN YILMAZ UN TUNÇOĞLU UN














21-01/18-8
65/132
Tablo 86- Kasım 2013 Döneminde Yayımlanan Fiyat Listeleri (TL)
Teşebbüs
Eski Fiyat 79Listesi
Tarihi
Eski Fiyat
Yeni Fiyat Listesi
Tarihi
Yeni Fiyatı
AKMEHMET 30.10.2013 56,00 11.11.2013 58,50
ALAYBEYİ 24.10.2013 61,00 11.11.2013 65,00
ULUSOY 28.10.2013 55,50 11.11.2013 57,50
UNSAN UN 28.10.2013 55,00 11.11.2013 58,00
USTA UN 01.11.2013 50,00 11.11.2013 51,50
UNAY 28.10.2013 54,00 11.11.2013 57,00
BAFRA ERİŞ 28.10.2013 55,50 11.11.2013 57,50
YÜKSEL UN - - 12.11.2013 57,00
TAFLAN UN 28.10.2013 54,00 15.11.2013 57,00
DERVİŞOĞLU 26.10.2013 55,00 04.11.2013 57,00
EMİROĞLU 30.10.2013 55.50 06.01.2014 62,50
(233) ULUSOY’un fiyat listesini güncelleyerek teşebbüslere gönderildiği 11.11.2013
tarihinde AKMEHMET, ALAYBEYİ, UNSAN, BAFRA ERİŞ VE USTA UN’un ULUSOY
ile aynı gün fiyat değişikliği yaptığı göze çarpmaktadır.
(234) 2013 yılına ilişkin son belge ise 19.12.2013 tarihinde AKMEHMET tarafından KUSAD’a
iletilen e-postadır (Belge-287/28). Adı geçen belgede;
“SAYIN (…..),
(…..).
DOLARDAKİ TIRMANIŞ ÜRKÜTÜCÜ BOYUTLARDA.
UN FİYATLARI HALA ÇOK DÜŞÜK, NE YAPACAĞIZ.
HERGÜN ALEYHİMİZE İŞLİYOR.
ŞU AN İTİBARİYLE EN AZ 3.50 TL İLE 4.00 TL ARASINDA UN ÇUVAL
FİYATLARINI ARTTIRALIM.
ÖNCÜLÜK YAPMANIZI VE ACİLEN HAREKETE GEÇMENİZİ RİCA EDİYORUZ
SELAMLAR,
(…..)”
ifadeleri yer almaktadır.
(235) Anılan belgede, AKMEHMET tarafından, 2013 sonu itibarıyla KUSAD (…..) ve aynı
zamanda ULUSOY (…..) olan (…..)’dan zam konusunda öncülük yapmasının talep
edildiği görülmektedir.
(236) Bu talebin ardından, 2014 yılı başında, 08.01.2014 tarihinde Samsun’da KUSAD üyesi
teşebbüslerin tekrar bir toplantı düzenledikleri anlaşılmaktadır (Belge-361).
KUSAD’dan gelen bilgilere göre ilgili toplantıya ULUSOY, AMASYA UN, MERZİFON
GÜLBAHAR, TUNÇOĞLU, AKMEHMET, BEŞGÖZ UN, YILMAZ UN, ERUN,
ŞİMŞEKLER, ELSA, TAFLAN UN, KOZLU, DERVİŞOĞLU, AYSER BAK, YÜKSEL
UN, EMİROĞLU, HÜSEYİNOVA, ERENLER UN, HİTİT UN, USTA UN, ALTINBAŞAK,
ÇİÇEK UN, UNAY ve UNSAN’ın katıldığı bildirilmiştir.
(237) 08.01.2014 toplantısına ilişkin ilk belge, 09.01.2014 tarihinde KUSAD (…..) tarafından
BİRSAN, BEŞGÖZ UN, UNSAN, GÜR UN, TAFLAN UN, ZAFER UN, TEKSİN UN,
AKMEHMET UN, DARICA UN, MERZİFON GÜLBAHAR, DERVİŞOĞLU, ÜNSAN
ÜNYE, KOZLU, PAK PETROL, EMİROĞLU, AKÇAABATLILAR, EJDER UN, UNAY,
ERENLER UN, ÇORUM UN, YÜKSEL UN, HİTİT UN, ELSA, ALTINBAŞAK, USTA
UN, AMASYA UN, TUNÇOĞLU, ÇİÇEK UN, AYSER BAK, HÜSEYİNOVA, YILMAZ
UN, MİSAFİR UN, ŞİMŞEKLER, BAFRA ERİŞ, ERUN, AKKAR UN, TAFLAN UN,

79 Tarafların ekmeklik buğday unu ürünlerinden 50 kg paketlik ürünlerinin fiyatları fiyat listeleri ve
faturalarından alınarak grafikleştirilmiştir.
21-01/18-8
66/132
SARAY PETROL ve ULUSOY’a gönderilen e-postadır (Belge-287/48). Söz konusu e-
postada:
“Sayın Üyelerimiz,
Dün gerçekleştirdiğimiz toplantıda da kullanılan un maliyet tablosu ekte bilginize
sunulur.”
ifadesi yer almaktadır. Söz konusu e-postada yer alan ifadeler, un üreticileri tarafından
fiyat listelerinin yanı sıra maliyet hesaplarının da görüşüldüğü ve paylaşıldığını da
göstermesi bakımından önemlidir. E-postanın gönderildiği teşebbüsler arasında, daha
önceki tarihli e-postalarda adı geçmeyen AKKAR UN, ŞİMŞEKLER, ERUN ve SARAY
PETROL unvanlı teşebbüsler de bulunmaktadır. Söz konusu dört teşebbüsün diğer e-
postaların alıcısı olmadığı gibi, teşebbüsler arası fiyat listeleri paylaşımlarının da tarafı
konumunda olmadığı belirtilmelidir.
(238) Anılan e-postayla bağlantılı olarak, yukarıda adı geçen 39 teşebbüse 11.01.2014
tarihinde gönderilen e-postanın ekinde AMASYA UN, MERZİFON GÜLBAHAR,
TUNÇOĞLU, AKMEHMET, BEŞGÖZ UN, YILMAZ UN, ERUN, HASAŞ HASUN,
ŞİMŞEKLER, ELSA,80 HASAN USTA, TAFLAN UN, KOZLU81, AYSER BAK82,
YÜKSEL UN, EMİROĞLU, HÜSEYİNOVA, ERENLER UN, HİTİT UN, USTA UN,
ALTINBAŞAK, ÇİÇEK UN, ULUSOY, UNSAN ve DERVİŞOĞLU’na ait güncel fiyatlar
yer almaktadır83.
(239) Ayrıca söz konusu e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir (Belge-287/49):
“Sayın Üyelerimiz,
Ekte, 8 ocak tarihinde yapılan toplantımızda, katılan meslektaşlarımızın verdiği fabrika
satış teslimi fiyatları yer almaktadır.
Toplantıya katılan meslektaşlarımız arasında, yükselen buğday fiyatları ve döviz
kurlarındaki artışın devam edeceği beklentileri sebebi ile, fiyatların fabrika teslimi 60 tl
vadeli seviyesine gelmesi gerektiği konusunda görüş birliği bulunmaktadır…”
ifadeleri yer almaktadır. E-postanın ekinde yer alan Excel verisi aşağıda
sunulmaktadır:

80 Söz konusu Excel dosyasında ZEYBEK UN olarak geçmektedir. ZEYBEK UN, ELSA’nın markasıdır.
81 Söz konusu Excel dosyasında MİSUN olarak geçmektedir. MİSUN, KOZLU’nun markasıdır
82 Söz konusu Excel dosyasında SİVAS BEYİ UN olarak geçmektedir. SİVAS BEYİ UN, AYSERBAK’ın
markasıdır.
83 HASAŞ HASUN ve HASAN USTA soruşturmaya taraf değillerdir.
21-01/18-8
67/132

(240) Söz konusu belgenin ekinde yer alan fiyatların birbirine yakın seyrettiği görülmektedir.
Bu durum KUSAD’ın önceki belgelerde gösterilmiş olan fiyatları takip etme çabasının
bir sonucu olarak değerlendirilmektedir. Yukarıda yer verilen toplantı sonrasında
teşebbüslere gönderilen e-postada geçen “fiyatların fabrika teslimi 60 tl vadeli
seviyesine gelmesi gerektiği konusunda görüş birliğine varıldığı” şeklindeki ifade,
teşebbüslerin doğrudan iletişim kurarak, fiyat belirlemeyi amaçladıklarına işaret
etmektedir. Nitekim aşağıda sunulan, teşebbüslerin Ocak 2014 döneminde
yayımladıkları fiyat listeleri, e-postada ifade edilen “fiyatların 60 tl seviyesine gelmesi”
yönündeki görüş birliği ile paralellik arz etmektedir.
Tablo 97- Ocak 2014 Döneminde Yayımlanan Fiyat Listeleri (TL)
Teşebbüs
Eski Fiyat
84Listesi Tarihi
Eski Fiyat
Yeni Fiyat Listesi
Tarihi
Yeni Fiyatı
AKMEHMET 11.11.2013 51,50 06.01.2014 61,50
AKÇAABATLILAR 01.01.2014 66,50 01.02.2014 70,00
BİRSAN 18.11.2013 53,50 06.01.2014 55,00
DERVİŞOĞLU 04.11.2013 57,00 20.01.2014 61,00
EMİROĞLU 30.10.2013 55,50 06.01.2014 62,50
ULUSOY 11.11.2013 57,00 07.01.2014 58,00
HÜSEYİNOVA 01.12.2013 52,00 01.02.2014 55,00
(241) Söz konusu KUSAD e-postaları ve teşebbüslerin yayımladıkları fiyat listeleri ile
KUSAD’a iletilen güncel fiyatlar birlikte değerlendirildiğinde, Ekim 2013-Ocak 2014
arası dönemde anılan teşebbüslerin fiyatlarını aralarında görüştükleri tespit edilmiştir.

84 Tarafların ekmeklik buğday unu ürünlerinden 50 kg paketlik ürünlerinin fiyatları, fiyat listelerinden
alınarak grafikleştirilmiştir.
21-01/18-8
68/132
(242) 2014 yılına ilişkin bir sonraki belge 03.07.2014 tarihinde KUSAD’ın, ALAYBEYİ,
BAFRA ERİŞ, TAFLAN UN, ULUSOY, UNAY ve UNSAN’a ait güncel fiyat listelerini
AKMEHMET, AMASYA UN, BAFRA ERİŞ, EMİROĞLU, KOZLU, UNSAN, TAFLAN
UN, TEKSİN UN, ULUSOY, UNAY, USTA UN, ÜNSAN ÜNYE, YÜKSEL UN’a
gönderilmesidir. ULUSOY’da yapılan yerinde incelemede elde edilen bu belgede, 2013
yılına benzer şekilde, fiyat güncellemesi yapılan listelerin teşebbüsler arasında
paylaşıldığı görülmektedir. Belgede:
“Güncel un fiyat listesi ekte bilginize sunulur. Listede Taflan Un firmasının fiyatları
güncellenmiştir.”
ifadesi yer almaktadır.
(243) 2015 yılına ilişkin ilk belgede, Ocak ayında fiyatları arttırmak konusunda bir hareket
başlatılması için ULUSOY’a talepte bulunulduğu görülmektedir.
(244) 29.01.2015 tarihinde (…..)’den ULUSOY Yönetim Kurulu Üyesi (…..) ve (…..)’a
gönderilen “DOLAR ARTIŞI VE UN FİYATLARI” konulu e-postada (Belge-287/29);
“… DOLAR HER AN SAATLİ BOMBA. … SİZLERİNDE UN FİYATLARINA
MÜDAHALE ETMENİZ … SAYIN (…..), SEVGİLİ (…..) LÜTFEN ACİL BİR ÇÖZÜM
BULALIM.
BÖYLE OLMAZ, BÖYLE GİTMEYECEĞİNİ HEPİMİZ BİLİYORUZ.
İLGİNİZİ VE GEREĞİNİ RİCA EDİYORUM. …”
ifadesi, aynı tarihte (…..) tarafından;
“Değerli (…..),
Bu serzenişine hepimiz katılıyoruz,
Ama öncü olacak birini bir türlü bulamıyoruz.
Hepimiz korkuyoruz mal satamamaktan.
Talebin de yavaşladığı bir dönemde, zam yapmak zorlaşıyor.
Ama sonuç olarak zararına çalışılmış oluyor.
Bir hareket başlatmak için,
müsaadenle aşağıdaki mailini yönetim kurulundaki arkadaşlarla paylaşmak istiyorum.”
olarak yanıtlanmıştır.
(245) E-postanın devamında (…..) (…..)’a cevaben;
“(…..),
Öncelikle samimiyetine ve ilgine teşekkür ederim.
Gönderdiğim maili yönetimdeki arkadaşlarla paylaş tabii ki, memnun olurum
üstelik, yeterki sonuç alalım, doğru olanı yapalım.
Zira hem üretiyor ve hemde kendimiz satıyoruz, para kazanalım istiyoruz.
Sevgilerimle,”
ifadesini kullanmıştır.
(246) Ardından (…..), söz konusu paylaşımı KUSAD, KOZLU, AMASYA UN, MERZİFON
GÜLBAHAR, TAFLAN UN, TUNÇOĞLU UN ve YÜKSEL UN’a aşağıdaki ifadelerle
iletmektedir:
21-01/18-8
69/132
“Değerli Yönetim Kurulu arkadaşlarım,
(…..) serzenişini ve talebini size aşağıda iletiyorum.
Elimizden ne gelir bilemiyorum ama, bize öncülük edecek, zam yapıp arkasında
duracak bir firmaya ihtiyaç var anladığım kadarıyla.
En azından fikren buna hazırlanmak açısından, görüşlerinizi rica ederim.
Sevgi ve Saygılarımla
(…..)”
(247) Sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin, KUSAD’dan buğday unu fiyatlarını
yükseltme konusunda bir beklenti içerisinde oldukları, bu noktada KUSAD’ın
teşebbüslerin fiyat taleplerini toplayıcı ve belirlenen fiyatları yeniden üyelere dağıtıcı
bir işlev gösterdiği, KUSAD’ın (…..) ve aynı zamanda ULUSOY’un (…..) olan (…..)’ın
fiyat artırımı taleplerini reddetmediği ve fiyatların yükseltilmesi için aynı zamanda
KUSAD Yönetim Kurulu üyesi olan diğer rakip teşebbüslerle (KOZLU, AMASYA UN,
MERZİFON GÜLBAHAR, TAFLAN UN, TUNÇOĞLU UN ve YÜKSEL UN) doğrudan
iletişime geçtiği tespit edilmektedir. KUSAD raporun önceki bölümlerinde yer verildiği
üzere üreticilerden yayımladıkları fiyat listelerini talep etmiş olup çeşitli tarihlerde fiyat
ve maliyetlerin görüşüldüğü toplantılar düzenlemiştir. Söz konusu belgeler bir arada
değerlendirildiğinde KUSAD’a iletilen bu talebin sektörde faaliyet gösteren
teşebbüslerin beklentilerini ve KUSAD’ın rolünü açıkça gösterdiği düşünülmektedir.
(248) Bu yazışmalardan bir süre sonra 11.02.2015 tarihinde, ULUSOY’un AMASYA UN’a,
ULUSOY ve UNAY UN’a ait 02.02.2015 tarihli güncel fiyat listesini gönderdiği
görülmektedir (Belge-287/31). “FW: ULUSOY UN VE UNAY UN 02.02.2015 TARİHLİ
REVZE EDİLMEİŞ FİYAT LİSTESİ” konulu e-posta ekinde ULUSOY ve UNAY’a ait
02.02.2015 tarihli fiyat listeleri bulunmaktadır. Aynı gün, ULUSOY yetkilisinin AMASYA
UN85 yetkilisine “FW:” konulu e-posta ekinde UNSAN’a ait 02.02.2015 tarihli fiyat
listesini göndermiş olması dikkat çekicidir.
(249) Söz konusu belgelerde ULUSOY ve UNAY ile UNSAN’ın fiyatlarını aynı gün,
02.02.2015 tarihinde revize etmiş olmaları bakımından önemlidir. İki teşebbüsün
02.02.2015 tarihinde 50 kg lık ekmeklik un fiyatlarını 63 TL olarak eşitledikleri
görülmektedir. Nitekim yukarıda ifade edildiği üzere, 11.10.2013, 28.10.2013 ve
11.11.2013 tarihlerinde ULUSOY, UNAY ve UNSAN’ın aynı gün fiyat listelerini revize
ettikleri gösterilmiştir. Dolayısıyla teşebbüsler arası iletişimin 2013 yılından beri devam
ettiğini söylemek mümkündür.
(250) Söz konusu fiyat listelerinin revize tarihi olan 02.02.2015 tarihinin öncesi ve sonrası
bakımından ULUSOY ve UNSAN başta olmak üzere diğer teşebbüslerin fiyat listesi
değişikliklerine aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:
(251) MERZİFON GÜLBAHAR’da yapılan yerinde incelemede bulunan belgede ise,
ULUSOY ve UNAY’ın 19.10.2015 tarihinde revize ettiği fiyat listesinin, ULUSOY
yetkilisi tarafından aynı gün AMASYA UN ve MERZİFON GÜLBAHAR’a gönderildiği
görülmektedir (Belge-287/58).
(252) Öte yandan, bazı teşebbüslerin birbirleri ile ileri tarihli fiyat listelerini de paylaşabildikleri
görülmektedir. 28.11.2015 tarihinde NİHORUZ’un, MİSAFİR UN’a ileri tarihli
(01.12.2015) fiyat listesi paylaşımında bulunduğu anlaşılmaktadır (Belge-287/61). Söz
konusu fiyat listesinin doğrudan rakipler arasında paylaşılması ve ileriye dönük olması,

85 AMASYA UN’un Eylül 2015 öncesi dönem bakımından fiyat listesi bulunmamaktadır.
21-01/18-8
70/132
teşebbüslerin gelecekte uygulayacakları fiyatları da rakiplerine ilettiklerini
göstermektedir.
(253) 29.11.2016 tarihinde ULUSOY yetkilisi (…..) tarafından “RE: FİYAT GEÇİŞ BİLDİRİMİ
/ 28.11.16 tarihli Fiyat Listeleri” konulu e-posta ULUSOY yetkililerine gönderilmiş olup,
söz konusu iç yazışma ekinde “UNSAN/OSMANLI UN” fiyat listesi bulunmaktadır
(Belge-287/6).
(254) Benzer şekilde, 01.12.2016 tarihinde UNSAN’dan ZAFER UN (…..)’ya gönderilen
“Fiyat Listesi” konulu e-postanın ekinde 29.11.2016 tarihine ait UNSAN fiyat listeleri
yer almaktadır (Belge-287/46). Bu noktada, UNSAN’ın fiyat listesinin aynı gün hem
ULUSOY içinde paylaşıldığı, hem de UNSAN’ın listesini ZAFER UN’a gönderdiği
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla belge, rakipler arası doğrudan iletişimin 2016 yılında da
sürdüğüne işaret etmektedir.
(255) Aşağıdaki tabloda UNSAN’ın (OSMANLI) ve ULUSOY’un bir gün arayla fiyat listelerini
güncelledikleri ve aynı kategorideki benzer ürünlerinin fiyatlarını eşitledikleri
görülmektedir:
Tablo 18- Kasım 2016 Döneminde Yayımlanan Fiyat Listeleri (TL)
Teşebbüs Eski Fiyat
Listesi Tarihi
Eski Fiyat Yeni Fiyat Listesi
Tarihi
Yeni Fiyatı
UNSAN 28.09.2016 65 29.11.2016 69
ULUSOY 05.10.2016 67 28.11.2016 69
(256) Fiyat geçişlerinin uygulamadaki yansımaları, Aralık 2016’da yapılan ULUSOY iç
yazışmasında görülebilmektedir. 05.12.2016 tarihinde ULUSOY yetkilileri arasında
yapılan yazışmada,
“Geçtiğimiz haftayı ani bastıran zam ile geçirdik diyebiliriz üst segment unlar direk fiyat
geçişini uygulamalarına rağmen alt ve orta segment unlarda bu geçiş ara fiyat
uygulamaları ile devam ediyor gözükmekte…..ekmeklik unları 66-69 olmasına rağmen
Kota adı altında 64-67 listesinden devam ediyorlar bu ay için …”
ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu e-posta, fiyat geçişlerinde açıklanan liste
fiyatlarının kimi zaman geçiş anında uygulanmayabildiğini, liste yayımlanmasından
itibaren bir süre eski fiyatların devam edebildiğini göstermektedir.
(257) 2017 yılına gelindiğinde, 20.03.2017 tarihinde PAK PETROL’ün ULUSOY’a beş gün
önceki fiyat listesini gönderdiği, ULUSOY’un ise PAK PETROL listesini aynı gün
ZAFER UN86 ve UNSAN’a gönderdiği görülmektedir (Belge-287/9).
Tablo 109- Mart 2017 Döneminde Yayımlanan Fiyat Listeleri
Teşebbüs Eski Fiyat listesi
tarihi
Eski fiyat Yeni fiyat listesi
tarihi
Yeni fiyat
UNSAN 29.11.2016 69 20.03.2017 72
ULUSOY 28.11.2016 69 10.03.2017 72
PAK PETROL - - 15.03.2017 72
(258) 22.03.2017 tarihinde KUSAD tarafından Samsun’da düzenlenen toplantıya, USTA UN,
ULUSOY, ALTINBAŞAK, KOZLU, DARICA UN, TUNÇOĞLU, BEŞGÖZ UN,
MERZİFON GÜLBAHAR, YILMAZ UN, TAFLAN UN, ZAFER UN, PAK PETROL,
UNAY, HÜSEYİNOVA, ERUN, UNSAN, EMİROĞLU ve ELSA’nın katıldığı toplantıdır.
Söz konusu toplantının içeriğine ilişkin 23.03.2017 tarihli ELSA iç yazışmasında
(Belge-287/56);

86 Fiyat listesi bulunamadığı için ZAFER UN tabloya alınmamıştır.
21-01/18-8
71/132
“Toplantıda başta Ulusoy, Osmanlı, Som, Cesur, Mis tüm bölge firmaları patron
düzeyinde toplantıya katıldı. Toplantıda TUSAF (Türkiye Un Sanayicileri Federasyon)
(…..) tarafından sunum yapıldı. … Gelinen durumda, Türkiye Rusya’dan buğday
ithalatını yasaklamış durumda. Bu durum kısa zamanda çözülemeyecek görülüyor. …
Sonuç:
3) Geçen hafta yapılan 3 TL fiyat zammını tavizsiz uygulamamız gerekecek.
4) Vadeli satışlardan uzak durmalıyız.
…
5) Fiyat artışı 3 TL üzerine de çıkabilir müşterileri bu konuda bilinçlendirin.
6) Bu dönemde müşteri kaybedebileceğimiz gibi rakip firmalar da müşteri
kaybedecektir, bunu unutmayın. Sağlam, dürüst olarak gözlemlediğiniz bu
müşterilere ziyaret gerçekleştirerek fırsat kollamalısınız. Çünkü bu dönemde bazen
rasyonaliteden ziyade duygusallık ön plana çıkabiliyor.
…
Stratejiyi özgüvenli olarak sahaya yansıtmamız gerekir. Bazı firmaların kısa
dönemli taktikleri olabilir sizi yanıltmasın.
ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu belge, toplantıda fiyat artışlarının görüşüldüğünü
açıkça göstermektedir. Nitekim yukarıda yer verilen tabloda belirtildiği üzere, belge
tarihinden yaklaşık bir hafta önce UNSAN, ULUSOY’un 3 TL zam yaptığı, PAK
PETROL’ün ise aynı zaman diliminde yeni fiyat listesi yayımladığı görülmektedir.
Ayrıca belge incelendiğinde, rakip teşebbüslerin kısa dönemli fiyat indirimleri
yapabileceği ancak bunun bir strateji olduğu, genel zamdan taviz verilmemesi gerektiği
vurgulanmıştır.
(259) 2018 yılına ait ilk belge, 05.03.2018 tarihinde PAK PETROL iç yazışmasında ULUSOY
maliyet tablosunun paylaşılmasıdır (Belge-287/35). Belgede;
“(…..),
İstemiş olduğunuz maliyet tabloları ekte bilginize sunulmuştur,
Pak un ve Ulusoy olmak üzere iki firmanın tablolarını paylaştım bilginize
…”
ifadesi yer almaktadır.
(260) Söz konusu belge, teşebbüslerin güncel veya ileriye dönük fiyat listeleri yanında
birbirlerinin maliyet tablolarını da edinebildiklerine işaret etmektedir.
(261) Yukarıda yer verilen rakibe ait maliyet tablosu içeren e-posta tarihinden yaklaşık bir ay
sonra, 09.04.2018 tarihinde, KUSAD (…..)’dan bir kez daha un fiyatlarına müdahale
etmesinin talep edildiği görülmektedir (Belge-287/11). AKMEHMET UN yetkilisinin
müdahale talebine karşılık KUSAD (…..) ve aynı zamanda ULUSOY (…..)’un
“Maliyetler üzerine tartışılacak bir toplantıyı acil olarak düzenleyecekleri“ şeklinde
olumlu cevap verdiği anlaşılmaktadır.
(262) Nitekim bu yazışmadan yaklaşık bir ay sonra, 14.05.2018 tarihinde KOZLU yetkilileri
arasında yapılan iç yazışmada;
“…(…..) ve (…..) müşterileri aramış 3-4 tl zam gelecek demişler ama uygulama günü
belli değilmiş”
ifadesi yer almaktadır (Belge-287/1).
21-01/18-8
72/132
(263) Söz konusu belgenin içinde bulunduğu dönem olan Mayıs 2018 bakımından,
14.05.2018 tarihine yakın dönemde fiyat listesi yayımlayan teşebbüsler aşağıdaki
tabloda yer verilmektedir:
Tablo 2011- Mayıs 2018 Döneminde Yayımlanan Fiyat Listeleri (TL)
Önemli Görülen
Tarih
Teşebbüs Eski Fiyat
87Listesi
Tarihi
Eski
Fiyat
Yeni Fiyat Listesi
Tarihi
Yeni
Fiyatı
14.05.2018
ULUSOY 01.11.2017 73 14.05.2018 75
UNAY 01.11.2017 69 14.05.2018 73
DERVİŞOĞLU 10.07.2017 69 14.05.2018 75
UNSAN 11.04.2018 71 14.05.2018 75
USTA UN 26.02.2018 66 14.05.2018 69
TUNÇOĞLU - - 14.05.2018 71
AKMEHMET 12.04.2018 75 15.05.201888 78
KOZLU 15.05.2018 72 16.05.2018 74
ALTINBAŞAK - - 16.05.2018 75
BİRSAN 13.02.2018 67 21.05.2018 69
(264) İlgili dönemde ULUSOY, UNAY, UNSAN, USTA UN, TUNÇOĞLU ve
DERVİŞOĞLU’nun aynı gün, AKMEHMET, KOZLU ve ALTINBAŞAK’ın çok yakın
tarihlerde yeni fiyat listeleri yayımlamış olmaları dikkat çekicidir.89
(265) 14.05.2018 fiyat geçişini destekleyen bir başka belge, 06.06.2018 tarihli ULUSOY iç
yazışması incelendiğinde teyit edilebilmektedir. “RAKİP FİRMA FİYAT GEÇİŞİ
SONRASI PİYASA UYGULAMALARI” konulu e-postada şu hususlar yer almaktadır
(Belge-287/13):
“14 Mayıs tarihinde gerçekleştirdiğimiz fiyat geçişi sonrası bölgemizde tüm fabrikaların
bizim ile birlikte fiyat geçişini deklare ettiğini ve uygulamaya başladığını takip ediyoruz
ancak, zaman zaman deklare edilen uygulamaların bozulduğunu deklare edilen dışı
satışlar olduğunu tespit etsek de genele yayılmadığını gözlemleyebiliyoruz.
Piyasalarda Ulusoy Un ve (.....) un ne kadar dik durduğu özellikle takip edilmekte olup,
diğer oyuncular bu iki firmanın hareketlerini takip ettiği de açıkça ortada. Ulusoy Un
olarak bizler kesinlikle hiçbir konuda ( Fiyat, vade vs. ) taviz vermeden deklare ettiğimiz
uygulamaları yapmaya devam ediyoruz. …
Bu tespitlere bizim ekibimize söylediğimiz (…..) un ve biz oyun kurucuyuz merak
etmeyin ya sahte bilgidir ya da (…..) unun talimatı dışı bir harekettir, …
Kısaca (…..) unun tüm bölgelerinde peşin ön ödemeli fiyatı (…..) gün ödeme vadelerine
kadar uzattığı görülmekte olup, diğer görüştüğümüz firmalarda aynı durum tespitini
bize aktarmaktadırlar. “Hayır böyle bir uygulama yapmıyorlar” diyerek bizler
savunmaya geçiyoruz olsak da bu tespitlerde dik durmaya çalışan diğer firmalara
malzeme olup, (…..) ve Ulusoy dik durmazsa biz ne yapalım diyerek aba altından sopa
gösteren ifadeler kullanmaktalar.
Biz Ulusoy olarak yayınladığımız tüm kuralları eksiksiz uygulamaya devam
etmekteyiz…“
ifadeleri yer almaktadır.

87 Tarafların ekmeklik buğday unu ürünlerinden 50 kg paketlik ürünlerinin fiyatları fiyat listelerinde
alınarak tablolaştırılmıştır.
88 ULUSOY rakip fiyat listeleri klasöründe de elde edilmiştir.
89 TUNÇOĞLU, AKMEHMET, KOZLU ve ALTINBAŞAK’ın ilgili döneme ilişkin fiyat listeleri, ULUSOY’da
yapılan yerinde incelemede bulunan “Rakip Fiyat Listeleri” adlı klasörde elde edilmiştir.
21-01/18-8
73/132
(266) Söz konusu belge, 14.05.2018 tarihinde teşebbüslerin fiyat geçişi yaptığı ve bölgede
tüm fabrikaların fiyat geçişini deklare ettiğine işaret etmektedir. Benzer şekilde
14.05.2018 tarihinde AKMEHMET içerisinde yapılan iç yazışmada USTA UN’un aynı
gün tarihli (14.05.2018) ve PAK PETROL’ün 10.05.2018 tarihli fiyat listeleri
paylaşılmıştır (Belge-287/65).
(267) Yukarıda yer verilen 14.05.2018 tarihli fiyat geçişine, 01.07.2018 tarihli ULUSOY iç
yazışmasında ise “mayıs 15 fiyat geçişi“ ifadesiyle atıf yapılmaktadır (Belge-287/14).
Anılan belgede ULUSOY yetkilileri, “mayıs 15 fiyat geçişinden sonra işlerin düştüğü,
rakiplerin ULUSOY’un arkasından geldiği, bazılarının fiyat değişikliği yapmadığını“
ifade etmektedir. Bu noktada, belgedeki ifadeler yukarıda yer verilen 06.06.2018 tarihli
belgedeki UNSAN ve ULUSOY‘un oyun kurucu olduğu yönündeki tespitle uyumludur.
Yukarıda yer verildiği üzere, ULUSOY ve UNSAN 11.10.2013, 28.10.2013,
11.11.2013, 02.02.2015 tarihlerinde aynı gün fiyat listesi yayımlamışlardır. Bununla
birlikte, söz konusu iki teşebbüsün fiyat listelerinin 28-29.11.2016 tarihlerinde birer gün
arayla, Mart 2017 döneminde ise on gün arayla yayımlandığı, bu fiyat listelerinde ise
50 kg lık ekmeklik buğday unu fiyatlarının eşitlendiği görülmektedir.
(268) 18.07.2018 tarihli ULUSOY iç yazışmasında ise Mayıs 2018 fiyat geçişine atıf
yapılmaktadır (Belge-287/15). Yazışmada ULUSOY yetkilileri tarafından yapılan
değerlendirmede:
“Arkadaşlar,
Gönderilen dosyaları zip formatında açamayan arkadaşlar için excel ve word
formatında tekrar gönderiyorum.
Piyasada fiyat geçişini hemen hemen her bölge fabrikası uyguluyor. Fiyat söylemekten
çekinmeyin.
Şuan fabrikadayım zam yapan fabrikalar bile yeni zamlı listeler gönderiyorlar
birbirlerine,tam anlamı ile benim gördüğüm kaos ortamı.
O yüzden dik durun sadece biz zam yapıyoruz gibi bir algıya sakın girmeyin“
ifadeleri dikkat çekicidir.
(269) Söz konusu 18.07.2018 tarihli belge, fiyat geçişini firmaların birbirinden haberdar
şekilde ve koordineli olarak uyguladığı hususunu teyit etmektedir. Belgenin diğer bir
önemli çıkarımı ise, özellikle ULUSOY’un rakip teşebbüslerin fiyat geçişinin uygulanıp
uygulanmadığına ilişkin kontrol mekanizması oluşturduğudur. Nitekim, ULUSOY’da
yapılan yerinde incelemede, işbu raporda yer verilen e-postalar haricinde ULUSOY
yetkililerinin bilgisayarlarında “Rakip Firma Fiyat Listeleri“ adlı klasörde, 10 yıllık bir
dönem boyunca rakip firmaların ayrı ayrı dosyalanmış şekilde fiyat listelerine
rastlanmıştır.
(270) 2018 yılına ilişkin bir diğer fiyat listesi değişimi, 29.08.2018 tarihinde ULUSOY’un aynı
gün (29.08.2018) uygulamaya geçecek olan fiyat listesini AMASYA UN’a bildirdiği e-
postadır (Belge-287/16). 29.08.2018 tarihine ilişkin ikinci belgede; AKMEHMET
çalışanı, aynı gün yayımlanmış olan ULUSOY ve UNSAN fiyat listesini, çalıştığı şirket
olan AKMEHMET içerisinde paylaşmıştır (Belge-287/30).
Tablo 21- Ağustos 2018 Döneminde Yayımlanan Fiyat Listeleri90 (TL)
Önemli Görülen Tarih Teşebbüs Eski Fiyat
Listesi Tarihi
Eski
Fiyat
Yeni Fiyat
Listesi Tarihi
Yeni
Fiyatı
29.08.2018 ULUSOY 16.08.2018 91 29.08.2018 100

90 Tarafların 50 kg paketli ekmeklik buğday unu fiyatları, fiyat listelerinden alınarak tablolaştırılmıştır.
21-01/18-8
74/132
UNSAN 16.08.2018 93 29.08.2018 100
AKMEHMET 14.08.2018 108 30.08.2018 100
KOZLU 14.08.2018 85 29.08.2018 90
BAFRA ERİŞ - - 28.08.2018 93
UNAY 16.08.2018 89 29.08.2018 96
AMASYA UN 14.08.2018 82 31.08.2018 95
HÜSEYİNOVA 14.08.2018 80 01.09.2018 85
USTA UN 16.08.2018 92 30.08.2018 96
(271) Ağustos 2018 döneminde çok sayıda rakip teşebbüsün fiyat listesi yayımladığı
görülmektedir. Bu döneme ilişkin dikkat çekici bir husus, ULUSOY ile UNSAN’ın,
yukarıda yer verilen fiyat birlikteliğinin 2018 döneminde de devam etmiş olmasıdır.
(272) 2019 yılına ilişkin olarak, PAK PETROL’ün, 18.01.2019 tarihinde, ileri tarihli fiyat
listesini ULUSOY yöneticisine gönderdiği, aynı gün ULUSOY yöneticisinin listeleri
BİRSAN yöneticisine ilettiği tespit edilmektedir (Belge-287/19).
Tablo 122- Ocak 2019 Döneminde Yayımlanan Fiyat Listeleri91 (TL)
Önemli Görülen
Tarih
Teşebbüs Eski Fiyat
Listesi Tarihi
Eski
Fiyat
Yeni Fiyat
Listesi Tarihi
Yeni
Fiyatı
19.01.2019
ULUSOY 16.01.2019 94 25.01.2019 96
UNSAN 07.01.2019 89 21.01.2019 92
USTA UN 24.12.2018 84 21.01.2019 86
AKMEHMET 26.12.2018 94 21.01.2019 97
KOZLU 11.01.2019 87 19.01.2019 91
PAK PETROL - - 19.01.2019 93
AMASYA UN 28.12.2018 82 29.01.2019 92
BİRSAN 06.12.2018 88 28.01.2019 94
(273) Teşebbüslerin Ocak 2019 dönemi fiyat listeleri incelendiğinde, PAK PETROL’ün ileri
tarihli fiyat listesini ULUSOY yöneticisine göndermesinin ardından üç gün sonra,
UNSAN, USTA UN ve AKMEHMET’in aynı gün tarihli yeni fiyat listesi yayımladığı
görülmektedir.
I.4.2. 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesi Çerçevesinde Genel Değerlendirme
(274) Soruşturma sonucu elde edilen belgelere ilişkin yukarıda yer verilen tespitler
incelendiğinde, belgelerin piyasaya ilişkin verilerle uyumlu bir tablo ortaya koyduğu
görülmektedir. Aşağıda detaylı olarak özetlenecek olmakla birlikte, bir ön tespit olarak,
soruşturma taraflarından KUSAD’a üye olan teşebbüslerin önemli bir bölümünün,
ekmeklik buğday unu fiyatlarını belirlemeye yönelik temaslarının 2013 yılı Haziran
ayında başladığı ve bu temasların zaman içerisinde dönemsel olarak azalmakla
birlikte, 2019 yılı başına kadar devam ettiği anlaşılmaktadır.
(275) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrası, “Belirli bir mal veya hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler
arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri
hukuka aykırı ve yasaktır.” şeklindedir. Görüldüğü üzere, rekabetin sınırlandırılması
amaçlı veya bu etkiyi doğuran ya da doğurabilecek olan anlaşma, eylem ve kararlar
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yasaklanmıştır.
(276) Anılan madde kapsamında ihlal tespitinde bulunabilmek için, amaç ve etki
unsurlarından birinin ortaya konulması yeterlidir. Maddenin (a) bendinde, satım

91 Tarafların 50 kg paketli ekmeklik buğday unu fiyatları, fiyat listelerinden alınarak tablolaştırılmıştır.
21-01/18-8
75/132
fiyatının belirlenmesi, madde kapsamındaki haller arasında sayılmıştır. Aşağıda
açıklanacağı üzere, üreticilerin birlikte fiyat belirlemesi veya fiyatları aralarında
doğrudan veya dolaylı iletişimlerle yükseltmeyi amaçlaması, anılan bentte verilen
örneğe uygun olup Kanun’un 4. maddesi kapsamındadır.
(277) İncelemeler sonucunda elde edilen belgelere göre, soruşturma kapsamında tespit
edilen ilk temas, ağırlıklı olarak Karadeniz bölgesinde faaliyet gösteren ve KUSAD’a
üye olan bir grup buğday unu üreticisinin, 2013 yılı Haziran ayında teşebbüs birliği
niteliğindeki bölgesel bir dernek olan KUSAD tarafından, Amasya toplantısına davet
edilmesidir. 16.06.2013 tarihli Amasya toplantısında, “üyelerin fiyatlama politikalarına
ilişkin olarak her hafta bir araya gelip değerlendirme yapmalarının önemine” işaret
edilmiştir. Bu nedenle anılan toplantının, rakiplerin fiyatlama politikalarını birlikte
belirleme ve piyasada fiyata ilişkin belirsizlikleri azaltma yönünde sergiledikleri iradenin
başlangıç noktasını teşkil ettiği değerlendirilmektedir.
(278) Amasya toplantısının ardından, teşebbüsler 26.06.2013 tarihinde KUSAD tarafından,
29.06.2013 tarihinde Çorum’da yapılması planlanan toplantıya davet edilmişlerdir.
KUSAD’dan edinilen bilgilere göre, 29.06.2013 tarihli Çorum toplantısına soruşturma
taraflarından AKMEHMET, AMASYA UN, AYSER BAK, EMİROĞLU, ERENLER UN,
ELSA, HİTİT UN, HÜSEYİNOVA, KOZLU, MERZİFON GÜLBAHAR, MİSAFİR MİS
BAŞAK UN, SARAY PETROL, SOM UN/USTA UN, ŞİMŞEKLER92, TAFLAN UN,
TUNÇOĞLU, ULUSOY, UNAY UN, UNSAN ve YILMAZ UN olmak üzere 20 teşebbüs
katılmıştır.93
(279) 29.06.2013 tarihinde Çorum’da gerçekleştirilen toplantıda, fiyata ilişkin görüşmeler
yapıldığına işaret eden iki temel belge bulunmaktadır. Bunların ilki; KUSAD tarafından
üye teşebbüslere94 02.07.2013 tarihinde gönderilen e-postadır. Bu e-postada yer alan
“Çorum toplantısında da görüşüldüğü üzere güncel un fiyatı listesinin derneğe iletilmesi
talebi” şeklindeki ifadeden söz konusu toplantıda fiyata ilişkin görüşmelerin yapıldığı
anlaşılmaktadır.
(280) İkinci belge 03.07.2013 tarihinde AKMEHMET (…..) tarafından KUSAD (…..)’e
gönderilen e-postadır. Bu e-postada, Çorum toplantısında konuşulduğu üzere 50 kg
un fiyatının 1 TL artırılacağı ve 02.07.2013 tarihinden itibaren peşin ve vadeli olarak
müşteriye göre veya adet ve ödeme durumuna göre 50,50 TL – 51,50 TL aralığında
değişeceğinden bahsedilmektedir. Belgede rakiplerin bir araya gelerek fiyatlara ilişkin
görüştükleri açıkça görülmektedir.
(281) Yukarıda yer verilmiş olan, Çorum toplantısında güncel un fiyatlarının KUSAD’a
iletilmesi çağrısı üzerine; iki ayrı teşebbüsün bu çağrıya verdikleri yanıta ilişkin
belgelere de ulaşılmıştır. AYSER BAK bu çağrıyı “şuan bakımdayız, tahminen 15-20
gün sürecek, üretimimiz şuan yok. Bakımdan sonra fiyatı bildireceğiz…” şeklinde
yanıtlarken, MİSAFİR UN yetkilisi (…..) çağrının yapıldığı gün olan 03.07.2013
tarihinde un fiyat listesini KUSAD’a iletmiştir. Diğer teşebbüslerin ise toplantıya
katıldıklarının aksini kanıtlar nitelikte herhangi bir bilgi ya da belge bulunmamaktadır.

92 29.06.2013 tarihli e-postanın alıcısı olmamasına karşın, Çorum toplantısına katıldığı bildirilmiştir.
93 KUSAD’dan alınan bilgilere göre, toplantıya ilişkin resmi katılım listesi bulunmadığından, katılımcılar
toplantıda çekilen fotoğraflar incelenerek belirlenmiştir.
94 AKÇAABATLILAR, AKMEHMET, ALTINBAŞAK, AMASYA UN, AYSERBAK, BAFRA ERİŞ, BEŞGÖZ
UN, BİRSAN, ÇİÇEK UN, ÇORUM HİTİT UN, DARICA UN, DERVİŞOĞLU, ELSA, EMİROĞLU,
ERENLER UN, GÜR UN, HÜSEYİNOVA, KOZLU, MERZİFON GÜLBAHAR, MİSAFİR UN, PAK
PETROL, SARAY PETROL, TAFLAN UN, TEKSİN, TUNÇOĞLU, UNAY UN, UNSAN, USTA UN,
ÜNSAN ÜNYE, YILMAZ UN, YÜKSEL UN ve ZAFER UN.
21-01/18-8
76/132
(282) Anılan teşebbüslerin fiyatların görüşüldüğü toplantılara katılmalarının 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında amaç unsuru bakımından ihlalin oluşumunda temel
kriter olduğu değerlendirilmektedir. Bunun yanı sıra, fiyat hareketlerini tespit etmenin
zor olması ve listelerin anlık uygulamaları yansıtmaması nedenleriyle fiyat hareketleri
ikincil bir değerlendirme kriteri olabilecektir. Bu çerçevede aşağıdaki değerlendirme
kapsamında fiyata ilişkin görüşmeler yapılan toplantılara95 katılan teşebbüslerin yanı
sıra, toplantıya katılımdan bağımsız olarak rakip teşebbüslerin fiyat listeleri kendilerine
iletilmiş olan teşebbüsler, ilgili dönem için ihlale taraf olarak kabul edilebilecektir.
(283) 01.08.2013 tarihinde KUSAD tarafından AKMEHMET UN, ALAYBEYİ UN, BAFRA
ERİŞ, EMİROĞLU, KOZLU, MİSAFİR MİS BAŞAK UN, TAFLAN UN, ULUSOY,
UNAY, UNSAN (OSMANLI UN), USTA UN, YÜKSEL UN’a ait96 28.06.2013-
22.07.2013 tarihleri arasında yayımladıkları güncel fiyat listelerinin, ALAYBEYİ hariç
olmak üzere ekte fiyat listesi bulunan diğer teşebbüslere toplu olarak gönderildiği
anlaşılmaktadır97. E-postada yer alan KUSAD’ın “Dosya sadece listesini derneğimize
gönderen üyelerimiz arasında paylaşılmaktadır. …” notu ile KUSAD’ın bu ve sonraki
toplantıları bakımından fiyat listelerinin karşılıklı paylaşımı yoluyla, hem KUSAD’ın hem
teşebbüslerin rakip fiyatlarını kolaylıkla takibine ilişkin bir kontrol mekanizması
kurduğu, kendi fiyat listesini KUSAD’a göndermeyen teşebbüslerin rakiplerinin fiyat
listesine de ulaşamayacağı anlaşılmaktadır.
(284) KUSAD ile yukarıda yer verilen teşebbüsler arasında 02.08.2013-30.10.2013 tarihleri
arası iki aylık dönemde beş ayrı tarihte fiyat listesi paylaşımı yapıldığı tespit edilmiştir.
Haziran-Ekim 2013 dönemi bakımından KUSAD’a üye olan ve 29.06.2013 tarihli
Çorum toplantısına katılan teşebbüsler şunlardır: AKMEHMET, AMASYA UN, AYSER
BAK, HİTİT UN, SARAY PETROL, ELSA, EMİROĞLU, ERENLER UN, HÜSEYİNOVA,
KOZLU, MERZİFON GÜLBAHAR, MİSAFİR UN, ŞİMŞEKLER, TAFLAN UN,
TUNÇOĞLU, ULUSOY, UNAY UNSAN, USTA UN, YILMAZ UN.
(285) Öte yandan, toplantıya katılıp katılmadığından bağımsız bir şekilde, KUSAD
aracılığıyla ya da doğrudan, rakibin fiyat listelerinin kendilerine 02.08.2013, 12.10.2013
ve 11.11.2013 tarihlerinde e-posta yoluyla gönderildiği teşebbüsler şu şekildedir:
KOZLU, UNSAN, YÜKSEL UN, MİSAFİR UN, AKMEHMET, USTA UN, UNAY,
EMİROĞLU, TAFLAN UN, ÜNSAN ÜNYE, BAFRA ERİŞ ve ULUSOY.
(286) Fiyat listeleri incelendiğinde, ULUSOY ve UNAY fiyatlarının güncellenerek
AKMEHMET, BAFRA (ERİŞ) UN, EMİROĞLU UN, KOZLU, MİSAFİR UN, OSMANLI
UN, SOM UN/USTA UN, TAFLAN UN, UNAY UN, ÜNSAN ÜNYE, YÜKSEL UN’a
gönderildiği 11.11.2013 tarihi bakımından, AKMEHMET, ALAYBEYİ, UNSAN, UNAY,
BAFRA ERİŞ ve USTA UN’un ULUSOY ile aynı gün, YÜKSEL UN’un sonraki gün
(12.11.2013), TAFLAN UN’un ise ULUSOY’dan dört gün sonra 15.11.2013 tarihinde
fiyat listesi değişikliği yaptığı görülmektedir.
(287) Ayrıca yukarıda ifade edildiği üzere, TAFLAN UN 14.11.2013 tarihinde ileri tarihli fiyat
listesini (15.11.2013) KUSAD’a göndermiştir. Teşebbüslerden BAFRA ERİŞ, ÜNSAN
ÜNYE ve YÜKSEL UN hariç tümünün aynı zamanda Çorum toplantısı katılımcısı

95 29.06.2013 ve 08.01.2014 tarihli toplantılar fiyat görüşmelerinin yapıldığının açık bir şekilde görülmesi
nedeniyle esas alınacaktır.
96TAFLAN UN ve USTA UN, fiyatlarını liste şeklinde paylaşmak yerine Excel’i doldurmak suretiyle
göndermişlerdir
9702.08.2013 tarihli KUSAD paylaşımında da AKMEHMET UN, ALAYBEYİ UN, BAFRA ERİŞ,
EMİROĞLU, KOZLU, MİSAFİR UN, TAFLAN UN, ULUSOY, UNAY, UNSAN, USTA UN ve YÜKSEL UN
güncel fiyatları bulunmaktadır.
21-01/18-8
77/132
oldukları tespit edilmiştir. BAFRA ERİŞ, ÜNSAN ÜNYE ve YÜKSEL UN ise ilk defa
11.11.2013 dönemindeki bilgi değişimine taraf olmuştur. Kasım 2013 tarihinde,
Haziran-Ekim 2013 dönemindeki ihlal tespitini değiştirecek bir husus bulunmamakta
olup BAFRA ERİŞ, ÜNSAN ÜNYE ve YÜKSEL UN’un ihlale katıldığı tespit
edilmektedir.
(288) AKMEHMET tarafından 19.12.2013 tarihinde KUSAD’a iletilen e-postada KUSAD
(…..) ve aynı zamanda ULUSOY (…..) olan (…..)’dan “un fiyatlarının 3.50 TL ile 4.00
TL arasında arttırılması” talep edilmiştir. Ardından, 08.01.2014 tarihinde Samsun’da
KUSAD üyesi teşebbüsler tarafından tekrar bir toplantı düzenlenmiştir. KUSAD
tarafından Ocak 2014 Samsun toplantısına ULUSOY, AMASYA UN, MERZİFON
GÜLBAHAR, TUNÇOĞLU, AKMEHMET, BEŞGÖZ UN, YILMAZ UN, ERUN,
ŞİMŞEKLER, ELSA, TAFLAN UN, KOZLU, DERVİŞOĞLU, AYSER BAK, YÜKSEL
UN, EMİROĞLU, HÜSEYİNOVA, ERENLER UN, HİTİT UN, USTA UN, ALTINBAŞAK,
ÇİÇEK UN, UNAY ve UNSAN’ın katıldığı bildirilmiştir.
(289) Ocak 2014’te Samsun’da gerçekleştirilen toplantının ardından KUSAD tarafından 3998
teşebbüse, AMASYA UN, GÜLBAHAR UN, TUNÇOĞLU UN, AKMEHMET UN,
BEŞGÖZ UN, YILMAZ UN, ERUN, ŞİMŞEKLER, ELSA, HASAN USTA99, TAFLAN
UN, MİSUN (KOZLU), YÜKSEL UN, EMİROĞLU UN, ŞİRİN UN100, ERENLER UN,
ÇORUM HİTİT UN, SOM UN (USTA UN), ALTINBAŞAK, ÇİÇEK UN, ULUSOY,
UNSAN (OSMANLI UN) ve DERVİŞOĞLU’na ait güncel fiyatlar gönderilmiştir.
(290) Ocak 2014 dönemi bakımından, Samsun toplantısına katılan, KUSAD üyesi olma ve
rakip teşebbüslere ait güncel fiyat listelerinin alıcısı konumunda bulunma kriterlerini
sağlayan teşebbüsler olan ULUSOY, AMASYA UN, MERZİFON GÜLBAHAR,
TUNÇOĞLU, AKMEHMET, BEŞGÖZ UN, YILMAZ UN, ERUN, ŞİMŞEKLER, ELSA,
TAFLAN UN, KOZLU, DERVİŞOĞLU, AYSER BAK, YÜKSEL UN, EMİROĞLU,
HÜSEYİNOVA, ERENLER UN, HİTİT UN, USTA UN, ALTINBAŞAK, ÇİÇEK UN,
UNAY ve UNSAN (OSMANLI)’ın ihlalden sorumlu olduğu değerlendirilmektedir.
(291) Ocak 2014 döneminde güncel fiyat listesi rakip teşebbüslerle paylaşılmış olan
teşebbüslerin tümü aynı zamanda Samsun toplantısına katılmış olduğundan, bu
dönem için fiyat listesi paylaşımı nedeniyle ilave herhangi bir teşebbüse ihlal isnat
edilmemektedir. Öte yandan, Samsun toplantısına katılmış teşebbüslerden BEŞGÖZ
UN, ERUN, DERVİŞOĞLU, ALTINBAŞAK, ÇİÇEK UN ve YÜKSEL UN, yukarıda
sayıldığı üzere Çorum toplantısına katılmamışlar, ancak Samsun toplantısına
katılmışlardır. Dolayısıyla BEŞGÖZ UN, ERUN, DERVİŞOĞLU, ALTINBAŞAK, ÇİÇEK
UN’a ilk kez 08.01.2014 tarihinde Samsun toplantısı ile ihlal isnat edilmiş
bulunmaktadır.
(292) Ayrıca, 11.01.2014 tarihli KUSAD e-postasında yer alan, “fiyatların fabrika teslimi 60 tl
vadeli seviyesine gelmesi gerektiği konusunda görüş birliği bulunduğu” ifadesini içeren
e-posta ve içeriğinde paylaşılan toplulaştırılmış fiyatların, piyasayı şeffaflaştırmaya
yönelik önemli bir girişim olduğu değerlendirilmektedir. Söz konusu e-postada

98 BİRSAN, BEŞGÖZ UN, OSMANLI UN, GÜR UN, TAFLAN UN, ZAFER UN, TEKSİN UN, AKMEHMET
UN, CESUR UN, MERZİFON GÜLBAHAR UN, DERVİŞOĞLU, ÜNSAN ÜNYE, KOZLU UN, PAK
PETROL, EMİROĞLU UN, AKÇAABATLILAR, EJDER UN, UNAY UN, ERENLER UN, ÇORUM UN,
YÜKSEL UN, HİTİT UN, ELSA/ZEYBEK UN, ALTINBAŞAK, USTA UN, AMASYA UN, TUNÇOĞLU UN,
ÇİÇEK UN, AYSER BAK, HÜSEYİNOVA, YILMAZ UN, MİS BAŞAK UN, ŞİMŞEKLER GRUP, BAFRA
ERİŞ, ERUN, AKKAR UN, TAFLAN UN, SARAY PETROL, ULUSOY.
99 Soruşturma tarafı değildir.
100 Soruşturma tarafı değildir.
21-01/18-8
78/132
“toplantıya katılan meslektaşların verdiği fabrika teslim fiyatlarının yer aldığı” ifade
edilmektedir. Söz konu e-posta ekinde fiyatları toplulaştırılmış teşebbüslerin tümü,
08.01.2014 tarihli Samsun toplantısına katılan, KUSAD üyesi olma ve rakip
teşebbüslere ait güncel fiyat listelerinin alıcısı konumunda bulunma kriterlerini
sağlayan teşebbüslerdir.
(293) 03.07.2014 tarihinde KUSAD tarafından, ALAYBEYİ, BAFRA ERİŞ, TAFLAN UN,
ULUSOY, UNAY ve UNSAN’a ait güncel fiyat listeleri; AKMEHMET, AMASYA UN,
BAFRA ERİŞ, EMİROĞLU, KOZLU, UNSAN (OSMANLI), TAFLAN UN101, TEKSİN
UN, ULUSOY, UNAY UN, USTA UN, ÜNSAN ÜNYE, YÜKSEL UN’a gönderilmiştir.
Söz konusu teşebbüsler, hâlihazırda Çorum toplantısının gerçekleştiği Haziran-Kasım
2013 ve Samsun toplantısının gerçekleştiği Ocak 2014 dönemleri bakımından ihlale
taraf kabul edilmişlerdir.
(294) 29.01.2015 tarihinde Mehmet AKMEHMET’ten ULUSOY Yönetim Kurulu Üyesi (…..)
ve (…..)’a gönderilen fiyatlara müdahale talebi (…..) tarafından olumlu karşılanmıştır.
Söz konusu talebe ilişkin olarak (…..)’un KOZLU, AMASYA UN, MERZİFON
GÜLBAHAR, TAFLAN UN, TUNÇOĞLU UN ve YÜKSEL UN’a e-posta göndererek bu
teşebbüslerle doğrudan iletişime geçtiği tespit edilmiştir. Söz konusu belgede adı
geçen tüm teşebbüsler olan AKMEHMET, ULUSOY, KOZLU, KUSAD, AMASYA UN,
MERZİFON GÜLBAHAR, TAFLAN UN, TUNÇOĞLU UN ve YÜKSEL UN’un rekabeti
kısıtlayıcı amaca işaret eden doğrudan iletişimi görülmüştür. Söz konusu sekiz
teşebbüs ile KUSAD’ın, aynı zamanda 2013 ve 2014 yılında da ihlalin doğrudan tarafı
konumunda oldukları anlaşılmaktadır.
(295) 11.02.2015 tarihinde, ULUSOY tarafından AMASYA UN’a, ULUSOY ve UNAY’ın
dokuz gün önceki güncel fiyat listesi ile UNSAN’a ait fiyat listesi gönderilmiştir. Söz
konusu belge ULUSOY, UNAY, AMASYA UN ve UNSAN (OSMANLI) arasında
rekabeti kısıtlayıcı güncel bilgi değişimi yapıldığını göstermektedir.
(296) Söz konusu belgeler, ULUSOY ve UNAY ile UNSAN’ın fiyatlarını 02.02.2015 tarihinde
birlikte revize etmiş olmaları bakımından önemlidir. Teşebbüslerin 02.02.2015
tarihinde 50 kg’lık ekmeklik un fiyatlarını 63 TL olarak eşitledikleri görülmektedir. İşbu
değerlendirmenin önceki bölümlerinde, ULUSOY, UNAY ve UNSAN’ın 11.10.2013,
28.10.2013 ve 11.11.2013 tarihlerinde yine birlikte hareket ederek fiyat listelerini revize
ettikleri tespit edilmiştir. Dolayısıyla teşebbüsler arası iletişimin 2013 yılından beri
devam ettiğini söylemek mümkündür.
(297) Bu çerçevede ULUSOY, UNAY, AMASYA UN ve UNSAN (OSMANLI)’ın 2013 ve 2014
yılları bakımından ihlalin doğrudan tarafı oldukları belirlenmiş olup söz konusu Şubat
2015 dönemi bakımından bu teşebbüsler adına ilave bir tespit yapılmasına gerek
bulunmamaktadır.
(298) 19.10.2015 tarihinde ULUSOY ve UNAY UN’un revize ettiği fiyat listesi, ULUSOY
yetkilisi tarafından aynı gün AMASYA UN ve MERZİFON GÜLBAHAR UN’a
gönderilmiştir. MERZİFON GÜLBAHAR UN’da yapılan yerinde incelemede elde edilen
belge, teşebbüslerin fiyat listelerini hazırladıkları gün doğrudan rakiplerine bilgi akışı
sağladıklarını göstermektedir. Söz konusu dört teşebbüs, 2013 ve 2014 yılında ihlalin
doğrudan tarafı konumundadır.
(299) 28.11.2015 tarihinde NİHORUZ’un, MİSAFİR UN ile ileri tarihli (01.12.2015) fiyat
listesini paylaştığı anlaşılmaktadır. Söz konusu fiyat listesinin doğrudan rakipler

101 Belgede hem fiyat listesi gönderilen, hem alıcı konumundadır.
21-01/18-8
79/132
arasında paylaşılması ve ileriye dönük olması, teşebbüslerin gelecekte
uygulayacakları fiyatları da rakiplerine ilettiklerini göstermektedir. Söz konusu belgede
bilgi değişimine taraf olan MİSAFİR UN, aynı zamanda 2013 ve 2014 döneminde ihlale
taraftır. Mevcut veriler doğrultusunda ise, NİHORUZ’a ilişkin ihlalin başlangıcının
28.11.2015 tarihi olduğu değerlendirilmektedir.
(300) 2016 yılına ilişkin olarak, 29.11.2016 tarihinde ULUSOY iç yazışmasında, OSMANLI
UN’a ait bir gün önceki güncel fiyat listesinin teşebbüs içinde paylaşıldığı
görülmektedir. Söz konusu belge tek başına ihlale dayanak teşkil etmemektedir. Ancak
ULUSOY ile UNSAN’nın (OSMANLI) durumu, yukarıda kronolojik sıralamaya göre
belirtilen 2013 ve 2014 toplantıları ile aşağıda yer verilecek diğer doğrudan iletişimlerle
birlikte ele alınmalıdır. Dolayısıyla, söz konusu iki teşebbüs bakımından ilave bir
değerlendirme yapılmasına gerek görülmemiştir.
(301) 01.12.2016 tarihinde UNSAN, ZAFER UN’a iki gün öncesi fiyat listesini göndermiştir.
Bu noktada, UNSAN’ın fiyat listesinin aynı gün hem ULUSOY içinde paylaşıldığı hem
de UNSAN’ın listesini ZAFER UN’a gönderdiği anlaşılmaktadır. Hem UNSAN
tarafından 29.11.2016 tarihli fiyat listesi ile kırmızı ekmeklik buğday ununun hem de
ULUSOY tarafından 28.11.2016 tarihli fiyat listesinde aynı kategorideki ekmeklik
buğday unu olan plus 2 ürünü fiyatının 69 TL olarak belirlenmesi, UNSAN ve ULUSOY
UN’un doğrudan rekabeti kısıtlayıcı bilgi değişimi yapmak suretiyle fiyat belirlediklerini
göstermektedir. Belgeden UNSAN, ZAFER UN ve ULUSOY ile UNSAN ve
ULUSOY’un kendi aralarında rekabeti kısıtlayıcı bilgi değişiminde bulundukları tespit
edilmektedir.
(302) UNSAN ve ULUSOY, aynı zamanda 2013, 2014 ve 2015 yılları bakımından toplantı ve
doğrudan/dolaylı bilgi değişimleri yoluyla ihlale taraftır. ZAFER UN ise 2013 yılında
Çorum toplantısına davet e-postası gönderilen teşebbüslerden biri olmakla birlikte
anılan teşebbüsün Çorum 2013 toplantısına katıldığı tespit edilememiş; Ocak 2014
Samsun toplantısına katılmamış ve ayrıca yukarıda sayılan diğer iletişimlerde
bulunmamıştır. Bununla beraber ZAFER UN’un 01.12.2016 tarihi itibarıyla bilgi
değişiminin tarafı olarak ihlale katıldığı değerlendirilmektedir.
(303) 05.12.2016 tarihinde ULUSOY’un “geçen haftanın ani bastıran zamlar ile geçtiği, üst
segment unların direk fiyat geçişini uygulamalarına rağmen alt ve orta segment unlarda
bu geçiş ara fiyat uygulamaları ile devam ediyor gözüktüğü” yönündeki iç raporlaması,
söz konusu ifadelerin doğrudan bir iletişime işaret etmemesi nedeniyle Aralık 2016
başı ve öncesi dönem bakımından yayımlanan fiyat listeleri ile birlikte
değerlendirilmiştir.
(304) 2017 yılında rakip teşebbüsler arası tespit edilen ilk temas, 20.03.2017 tarihinde PAK
PETROL’ün kendi fiyat listesini ULUSOY’a gönderdiği e-postadır. ULUSOY’un PAK
PETROL listesini aynı gün ZAFER UN ve UNSAN’a ilettiği görülmektedir. Söz konusu
dönemde 10.03.2017-20.03.2017 tarihleri arasında ULUSOY, OSMANLI UN, UNAY,
PAK PETROL ve ZAFER UN arasında yoğun bir bilgi değişimi gerçekleştiği ve bu
teşebbüslerin standart ekmeklik buğday ürünlerindeki fiyatlarının eşit olduğu
görülmektedir. ULUSOY, UNAY, UNSAN (OSMANLI) için ilk ihlal tespiti Haziran-Ekim
2013 döneminde yapılmıştır.
(305) PAK PETROL’ün rakip teşebbüslerle doğrudan iletişimini içeren ilk belge, Mart 2017
dönemine aittir. 2013 Çorum ve 2014 Samsun toplantılarına katılmamış olan PAK
PETROL’ün, Mart 2017 tarihinden itibaren ihlale taraf olduğu değerlendirilmektedir.
ZAFER UN’un ise yukarıda yer verildiği üzere ilk kez, 01.12.2016 tarihindeki doğrudan
bilgi değişiminin tarafı olarak ihlale katıldığı değerlendirilmektedir.
21-01/18-8
80/132
(306) 22.03.2017 tarihinde Samsun’da KUSAD’ın toplantı düzenlediği görülmektedir. 2017
Samsun toplantısına soruşturma taraflarından USTA UN, ALTINBAŞAK, KOZLU,
DARICA UN, TUNÇOĞLU, BEŞGÖZ UN, MERZİFON, YILMAZ UN, TAFLAN UN,
ZAFER UN, PAK PETROL, UNAY UN, HÜSEYİNOVA, ERUN, UNSAN (OSMANLI
UN), EMİROĞLU ve ELSA ZEYBEK UN’un katıldığı bilgisi edinilmiştir.
(307) 2013 yılı Çorum ve 2014 yılı Samsun toplantılarından farklı olarak, yapılan yerinde
incelemelerde 2017 yılı Samsun toplantısına ilişkin olarak KUSAD tarafından
teşebbüslere toplu olarak gönderilen bir e-posta elde edilmemiştir. Bununla birlikte,
ELSA ZEYBEK UN’da yapılan yerinde incelemede 23.03.2017 tarihli ELSA ZEYBEK
UN iç yazışması elde edilmiştir. İşbu belgede, 22.03.2017 tarihli KUSAD toplantısına
atıf yapılarak, “başta Ulusoy, Osmanlı, Som, Cesur, Mis tüm bölge firmalarının patron
düzeyinde toplantıya katıldığı, toplantıda TUSAF(Türkiye Un Sanayicileri Federasyon)
(…..) tarafından sunum yapıldığı” belirtilmiş, ayrıca “Geçen hafta yapılan 3 TL fiyat
zammını tavizsiz uygulamaları gerekeceği” ifade edilmiştir. Nitekim Mart 2017’de
yayımlanmış liste fiyatları incelendiğinde, 10 gün arayla OSMANLI UN’un kırmızı
ekmeklik buğday unu ve ULUSOY’un plus 2 ekmeklik buğday unu fiyatının bir önceki
liste fiyatlarından 3 TL artışla 69 TL’den 72 TL’ye yükseldiği tespit edilmiştir.
(308) 2018 yılında tespit edilebilen ilk belge 05.03.2018 tarihli PAK PETROL iç yazışması
olup PAK PETROL’ün şirket içerisinde kendi maliyet tablosu ile rakibi ULUSOY’un
maliyet tablolarını paylaştığı görülmektedir. Söz konusu belge, teşebbüslerin güncel
veya ileriye dönük fiyat listeleri yanında birbirlerinin maliyet tablolarını da
edinebildiklerini göstermektedir.
(309) Bu noktada, rakip teşebbüse ait maliyet tablosunun ULUSOY ya da KUSAD’dan
edinilmiş olabileceği değerlendirilmektedir. Bununla birlikte ULUSOY’un Haziran-Ekim
2013 döneminden itibaren, PAK PETROL’ün ise Mart 2017 tarihinden itibaren ihlale
taraf olduğuna ilişkin yukarıda yer verilen tespitin ışığında, bu belge yönünden ilave bir
değerlendirme yapılmamıştır.
(310) 09.04.2018 tarihinde, AKMEHMET tarafından KUSAD (…..)’dan bir kez daha un
fiyatlarına müdahale etmesinin talep edildiği, KUSAD (…..) ve aynı zamanda ULUSOY
(…..)’un “Maliyetler üzerine tartışılacak bir toplantıyı acil olarak düzenleyecekleri“
şeklinde olumlu cevap verdiği yazışma elde edilmiştir.
(311) Söz konusu yazışmadan yaklaşık bir ay sonra 14.05.2018 tarihinde KOZLU yetkilileri
arasında yapılan iç yazışmada “…(…..) müşterileri aramış 3-4 tl zam gelecek demişler
ama uygulama günü belli değilmiş” ifadesine ilişkin olarak, söz konusu Mayıs 2018
dönemi bakımından teşebbüslerin fiyat listelerindeki değişiklikler tespit edilmeye
çalışılmıştır. Fiyat listeleri incelendiğinde, ULUSOY, UNSAN, USTA UN,
DERVİŞOĞLU, UNAY ve TUNÇOĞLU’nun 14.05.2018, AKMEHMET ve KOZLU’nun
15.05.2018, ALTINBAŞAK’ın 16.05.2018, BİRSAN’ın ise 21.05.2018 tarihlerinde fiyat
listesi yayımladıkları tespit edilmiştir. Bu noktada özellikle birden fazla rakibin aynı
tarihli fiyat listesi değişiklikleri, ihlal isnadı bakımından tek başına kullanılmamakla
birlikte, yukarıda yer verilen toplantılar ve rakipler arası doğrudan rekabete duyarlı
hassas bilgi değişimlerine dayanılarak yapılan tespitleri güçlendirmektedir. Öte
yandan, fiyat geçişi yapmış söz konusu teşebbüslerin tümünün daha önceki tarihlerde
ihlale taraf oldukları tespiti mevcuttur.
(312) 06.06.2018 tarihli ULUSOY iç yazışmasında, 14.05.2018 tarihli fiyat geçişine ilişkin
olarak bazı tespitler yapılabilecektir. “RAKİP FİRMA FİYAT GEÇİŞİ SONRASI PİYASA
UYGULAMALARI” konu başlıklı e-postada, “14 Mayıs tarihinde gerçekleştirilen fiyat
geçişi sonrası bölgede tüm fabrikaların ULUSOY ile birlikte fiyat geçişini deklare ettiği
21-01/18-8
81/132
ve uygulamaya başladığı ancak, zaman zaman deklare edilen uygulamaların
bozulduğu, deklare edilen dışı satışlar olduğunu tespit edilse de genele yayılmadığı,
piyasalarda ULUSOY UN ve OSMANLI UN‘un ne kadar dik durduğu hususunun
özellikle takip edildiği, diğer oyuncuların bu iki firmanın hareketlerini takip ettiği, Ulusoy
Un hiçbir konuda ( Fiyat, vade vs. ) taviz vermeden deklare ettiği uygulamaları
yapmaya devam ettiği, OSMANLI UN ve ULUSOY‘un oyun kurucu olduğu“ yönündeki
ifadelerin, piyasanın işleyişine ilişkin önemli ipucu niteliğinde bilgiler içerdiği
değerlendirilmektedir.
(313) 14.05.2018 tarihi, aynı zamanda AKMEHMET içerisinde yapılan iç yazışmada öne
çıkmaktadır. USTA UN’un yine 14.05.2018 tarihli ve PAK PETROL’ün 10.05.2018
tarihli fiyat listelerinin 14.05.2018 tarihinde AKMEHMET içerisinde paylaşılması, rakip
teşebbüslerin rekabete duyarlı bilgileri hızlı şekilde aralarında değiştirdiklerini ve
piyasayı şeffaflaştırdığını göstermektedir. Söz konusu Mayıs 2018 dönemi bakımından
yukarıda isimleri geçen AKMEHMET, PAK PETROL ve USTA UN için daha önceki
tarihten itibaren ihlalin tarafı oldukları tespit edilmiş olup bu belge kapsamında
teşebbüslere ilişkin ilave bir değerlendirme yapılmamıştır.
(314) Söz konusu bilgi değişiminin iki hafta ertesinde, 29.05.2018 tarihinde Çorum’da
soruşturma taraflarından 17 teşebbüsün katıldığı bir toplantı daha düzenlendiği tespit
edilmiştir. Bu toplantıya ilişkin bu tespitin haricinde herhangi bir bilgi veya belgeye
ulaşılmamıştır.
(315) Güncel fiyat listesi paylaşımına örnek teşkil eden bir diğer belgede, 29.08.2018
tarihinde ULUSOY, AMASYA UN’a aynı gün uygulamaya geçecek olan fiyat listesini
bildirmektedir. Öte yandan, AKMEHMET çalışanı, 29.08.2018 tarihinde yine aynı gün
tarihli ULUSOY ve UNSAN (OSMANLI) fiyat listesini çalıştığı şirket içerisinde
paylaşmıştır. Söz konusu belgeler, teşebbüslerin bilgi değişimi yoluyla anlık olarak
rakiplerini takip ettiğini ve üst düzey yöneticiler arası iletişim kurulmak suretiyle,
birbirlerinin fiyatlama davranışları üzerinde kontrol mekanizması oluşturduklarını
göstermektedir. Anılan 29.08.2018 tarihi bakımından belgede adı geçen teşebbüsler
için yukarıda daha önce ihlal tespiti yapılmış olup bu belge bazında ilave bir tespitte
bulunulmamaktadır.
(316) 2019 yılının başında, yukarıda oldukça fazla sayıda örneğine yer verilmiş olan
teşebbüsler arası fiyat listesi bildirimlerine yeniden rastlanmaktadır. Yapılan yerinde
incelemelerde elde edilen belgelere göre; 18.01.2019 tarihinde, ertesi gün (19.01.2019
tarihi) itibarıyla uygulanmaya başlanacak PAK PETROL fiyat listelerinin, teşebbüs
tarafından ULUSOY yöneticisine gönderildiği, aynı gün bu yöneticinin listeleri BİRSAN
yöneticisine ilettiği tespit edilmiştir. Söz konusu belge, PAK PETROL, ULUSOY ve
BİRSAN bakımından doğrudan bilgi değişimi niteliği taşımaktadır. Yukarıda yer
verildiği üzere ULUSOY bakımından Haziran-Ekim 2013, PAK PETROL bakımından
Mart 2017 döneminden itibaren ihlal gösterilebilmektedir. BİRSAN’ın yukarıda bahsi
geçen Çorum ve Samsun toplantılarının hiçbirine katılmadığı görülmektedir.
BİRSAN’ın doğrudan bilgi değişiminde bulunduğu ilk tarih 2019 yılı olmaktadır.
(317) Söz konusu tespitler doğrultusunda, öncelikle tarafların 2013 yılı Haziran ayı
sonlarından 2019 yılı Ocak ayına kadar fiyat belirlemeye yönelik olarak temas halinde
olduğu, maliyet ve fiyatların görüşüldüğü toplantıların yanı sıra, yönetim seviyesinde
doğrudan iletişimle piyasa şeffaflaştırılarak rekabetçi parametreleri ortadan kaldırmak
iradesinin sergilendiği değerlendirilmektedir. Dolayısıyla amaç unsuru, ortak iradenin
varlığı ve bu yönde gerçekleştirilen iletişim/işbirliği bakımından, açıkça ortaya
konulmuştur.
21-01/18-8
82/132
(318) İhlalin varlığı sonucuna varabilmek için amaç unsurunu göstermek yeterli olmakla
birlikte, soruşturma konusu bilgi değişiminin piyasadaki etkisi de tespit edilmeye
çalışılmıştır. Bu noktada Soruşturma Raporu’nda ayrıntılı olarak yer verildiği üzere,
liste fiyatlarının peşin ve vadeli fiyata göre değişmesi, bölgesel fiyatlamaların
mevcudiyeti, kredi kartı komisyonu ve nakliye gibi unsurlar nedeniyle liste fiyatlarının
saha uygulamasında gecikme ile birlikte farklı uygulamalar görülebilmektedir. Yine de
raporda yer verilen bazı deliller bakımından, piyasayı şeffaflaştırarak rekabetçi
parametreleri ortadan kaldırma iradesinin, teşebbüslerin fiyatlama davranışlarına olan
etkileri de ortaya konulabilmektedir. Nitekim teşebbüslerin aynı tarihlerde fiyat
artırdıkları listeleri yayımlamış olmaları, bilgi değişiminin piyasada etki gösterdiğini
ortaya koymak için yeterlidir. Özetle soruşturma konusu bilgi değişiminin amaç ve etki
yönüyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğu değerlendirilmektedir.
(319) Yukarıda KUSAD’a ilişkin başlıkta belirtildiği üzere, 2012-2019 yılları arası dönemde
KUSAD’ın (…..) görevini102, aynı zamanda bir dönem ULUSOY’un (…..) yapan, mevcut
durumda ULUSOY (…..) olan (…..) yürütmektedir. KUSAD ofisinin ULUSOY binasında
olduğu bilgisi ile birlikte, Günhan ULUSOY’un KUSAD faaliyetlerinde birinci derecede
aktif olarak rol aldığı değerlendirilmektedir. Dolayısıyla, Amasya ve Çorum
toplantılarının yanı sıra sonraki tarihlerde yapılan toplantılar bakımından da, e-
postaların doğrudan alıcısı konumunda olmadığı toplantılar da dâhil olmak üzere
KUSAD’ın düzenlediği toplantılara ULUSOY’un katıldığı ve dolayısıyla alınan
kararlardan haberdar olduğu varsayılmıştır.
(320) KUSAD’ın dönem dönem değişmekle birlikte, üç onursal üye ile birlikte mevcut
durumda 48 üyesi bulunmakta olup, bu üyelerin 30’u soruşturma kapsamında
incelenmiştir. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde faaliyet gösteren un üreticilerinin
teşebbüs birliği konumundaki GUSAD’ın 96 üyesi bulunmakta olup, beşi üretici
soruşturma kapsamında incelenmiştir. Yukarıda ayrıntılı olarak tespit edildiği üzere
KUSAD’ın, üyeleriyle birlikte un satış fiyatlarının görüşüldüğü toplantılar düzenlediği,
toplantılar sonrasında üyelerinin buğday unu satış fiyatlarını içeren fiyat listelerini
düzenli olarak topladığı, topladığı fiyat listelerini üyelere yeniden gönderdiği, söz
konusu faaliyetin teşebbüsler arası fiyatların kontrolünü sağlamaya yönelik olduğu
tespit edilmektedir.
(321) Öte yandan, Güneydoğu Anadolu Bölgesi bakımından yapılan değerlendirmede,
KUSAD ve üyelerinden farklı olarak, rakipler arası temasa işaret eden bir bilgi ya da
belge elde edilmemiştir. Ayrıca, yine KUSAD’dan farklı olarak, teşebbüs birliği olan
GUSAD’ın, bölgedeki un üreticilerinin fiyat listelerini toplamak ya da fiyatlama
politikalarını takip etmek gibi bir işlevi bulunduğuna dair herhangi bir bilgi ya da belge
bulunmamaktadır. Bununla birlikte üye teşebbüslerin fiyat hareketleri incelendiğinde,
KUSAD üyelerinin aksine GUSAD üyelerinin fiyatlarında benzerlik tespit edilmemiştir.
Bu çerçevede, GUSAD’ın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ele
alınabilecek bir eyleminin bulunmadığı, dolayısıyla 5. madde kapsamında muafiyet
değerlendirmesine tabi olmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Bu tespitler doğrultusunda
aşağıda, KUSAD ve soruşturma tarafı teşebbüsler için 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesi kapsamında muafiyet değerlendirmesi yapılmıştır.
I.4.3. 4054 sayılı Kanun’un 5. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
(322) Yatay işbirliği niteliğinde olan teşebbüsler arası anlaşmalar, teşebbüs birliği kararları
ve uyumlu eylemlerin, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ve 5. maddesi çerçevesinde

102 (…..).
21-01/18-8
83/132
değerlendirilmesinde dikkate alınacak ilkeleri belirleyen Yatay İşbirliği Anlaşmaları
Hakkında Kılavuz’a (Yatay Kılavuz) göre, mevcut ya da potansiyel rakipler arasında
yapılan bir anlaşma söz konusu ise, işbirliği “yatay” bir niteliğe sahiptir.
(323) Yatay Kılavuz’a göre, 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 5. maddeleri çerçevesinde yapılan
değerlendirme iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşama, teşebbüsler arası anlaşmanın 4.
madde kapsamında, rekabeti bozucu bir amacının veya rekabeti kısıtlamaya dönük fiili
ya da potansiyel bir etkisinin bulunup bulunmadığının değerlendirilmesidir. Anlaşmanın
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtlayıcı olduğunun tespit
edilmesi halinde ikinci aşamaya geçilmekte ve bu aşamada anlaşma sonucunda ortaya
çıkacak rekabetçi faydalar ve rekabeti kısıtlayıcı etkiler dikkate alınarak 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde muafiyet değerlendirilmesi yapılmaktadır.
(324) Muafiyetin Genel Esaslarına İlişkin Kılavuz’da (Muafiyet Kılavuzu) da açıklandığı
üzere, gerek hukuken gerek iktisadi olarak doğası gereği rekabeti aşırı ölçüde
sınırlandıran ve rekabet üzerindeki olumsuz etkilerini bertaraf edecek nitelikte
ekonomik faydalar yaratmaları pek de mümkün görünmeyen anlaşmalar muafiyet
koşullarını da sağlayamamış olacaktır. Rakipler arasında yapılan fiyat tespiti, bölge ve
müşteri paylaşımı gibi sınırlamalar bu kısıtlamalardandır.
(325) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olan bir anlaşma, ancak 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesindeki koşulların tümünün sağlanması halinde 4. maddenin
uygulanmasından muaf tutulabilmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci
fıkrasında muafiyet koşulları şu şekilde sayılmıştır:
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması.”
(326) Yukarıda ifade edildiği üzere, soruşturma taraf olan bazı teşebbüslerin dönemsel
olarak buğday unu fiyatlarına ilişkin olarak görüştükleri ve fiyat tespit ettiklerine işaret
eden belgelere ulaşılmıştır. AB Antlaşması’nın 101. maddesinin Yatay İşbirliği
Anlaşmalarına Uygulanabilirliğine Dair Kılavuzuda103, rekabeti kısıtlama amacına
dönük her türlü bilgi değişiminin, “rekabetin amaç bakımından kısıtlanması” olarak
değerlendirileceği belirtilmektedir.
(327) Bilgi değişimi, pazardaki şeffaflığı yapay olarak artırarak teşebbüsler arasında
rekabetçi davranışların koordinasyonunu kolaylaştırıp rekabeti kısıtlayıcı etkiler
doğurabilir. Öte yandan, rekabet hukuku literatüründe taraflar arasında rekabete
duyarlı bilgi değişiminin hem fiyat belirleme anlaşmasının bir kanıtı, hem de bağımsız
bir ihlal olarak değerlendirilebileceği bilinmektedir.
(328) Bu noktada, teşebbüslerin 2013 yılından başlayarak toplantılar ve/veya doğrudan
iletişim yoluyla aralarında un satış fiyatına ilişkin görüştükleri ve sonrasında fiyat
listelerinin güncellenerek fiyatların yükseltildiği görülebilmektedir. Bu noktada, rekabeti
kısıtlayıcı amacı gösteren söz konusu doğrudan temasların, etkisini fiyat listelerinde
gösterdiğini söylemek mümkündür. Fiyat listelerinin ötesinde, teşebbüslerin iç
yazışmalarında da görülebildiği üzere, fiili olarak uygulanan fiyatların bölgesel,

103 Guidelines on the Applicability of Article 101 of the Treaty on the Functioning of the European Union
to Horizontal Co-operation Agreements.
21-01/18-8
84/132
dönemsel ve ödeme şekline göre değişebildiği tespiti göz önüne alındığında,
teşebbüslerin fiyat duyurularındaki eş anlı hareketler, koordinasyona ilişkin etkiyi de
göstermektedir.
(329) Yatay Kılavuz’da bilgi değişiminin, rakipler arasındaki doğrudan bir bilgi paylaşımı
şeklinde ortaya çıkabileceği gibi, teşebbüs birlikleri gibi ortak bir kurum, pazar
araştırma firmaları gibi üçüncü taraflar ya da sağlayıcılar veya bayiler aracılığıyla
dolaylı şekilde de gerçekleştirilebileceği belirtilmektedir. Bu noktada, teşebbüslerin
güncel fiyat verilerinin KUSAD aracılığıyla veya birbirlerine doğrudan paylaşılması,
bilgi değişiminin sıklığı göz önüne alındığında, teşebbüslerin gelecekte izlemesi
muhtemel davranışların tahminini kolaylaştırmaktadır. Bu noktada, birbirine yakın
coğrafi bölgelerde faaliyet gösteren rakip un üreticilerinin söz konusu bilgi değişiminin,
rekabetçi bir piyasada olması gereken stratejik belirsizliği tamamen ortadan kaldırdığı
değerlendirilmektedir. Bu noktada, ilk bakışta Türkiye pazarının tümü bakımından
teşebbüs sayısının fazlalığı nedeniyle, soruşturma konusu teşebbüs davranışlarının
etki doğurma potansiyelinin düşük olduğu akla gelebilecektir. Ancak literatürde,
koordinasyon riskinin düşük olduğu pazarlarda dahi, bilgi değişiminin pazardaki
şeffaflığı artırarak, pazarın karmaşıklığını düşürerek, dengesizliği azaltarak ve
asimetrileri telafi ederek, pazarın yapısını işbirliğine uygun bir hale getirebileceği
vurgulanmaktadır.
(330) Öte yandan, rakiplerinin stratejik verileri kendisine ulaşan firmalar, bu bilgilerin
kendilerine ulaşmasını istemediklerini rakiplerine açık bir şekilde bildirmedikleri
takdirde, rakiplerce açıklanan bilgileri kabul etmiş ve pazar davranışlarını buna göre
uyarlamış sayılacaklardır. Bilgi değişimi teşebbüslerin, koordinasyonun koşullarına
ilişkin olarak ortak bir anlayışa varmalarını sağlayabilmektedir. Bu durum ortada açık
bir anlaşma bulunmasa dahi pazarda anlaşmalı sonuçlara neden olabilmektedir.
(331) Bu tür bir bilgi değişimi, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında açık ihlal
oluşturan haller arasındadır. Teşebbüs birliği olan KUSAD aracılığıyla buğday unu
üreticilerinin satış fiyatlarını yükseltmesi ve/veya satış fiyatlarını belirlemesi
sonucunda, herhangi bir gelişme veya iyileşmenin söz konusu olmayacağı ve
tüketicilerin bundan faydalanmayacağı kuşkusuzdur. Nitekim birinci yazılı
savunmalarda ve taraflarla yapılan diğer yazışmalarda da bu yönde herhangi bir
açıklama gündeme getirilmemiştir. Dolayısıyla soruşturma konusu rekabeti kısıtlayıcı
bilgi değişiminin, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasından
muaf tutulamayacağı sonucuna varılmıştır.
(332) Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde, soruşturmaya taraf
teşebbüsler, gerçekleştirdikleri ihlalin başlangıç tarihlerine göre gruplanmıştır. Buna
göre;
- AKMEHMET, AMASYA UN, AYSER BAK, EMİROĞLU, ERENLER UN, ELSA,
HİTİT UN, HÜSEYİNOVA, KOZLU, MERZİFON GÜLBAHAR, MİSAFİR MİS BAŞAK
UN, SARAY PETROL, USTA UN, ŞİMŞEKLER, TAFLAN UN, TUNÇOĞLU,
ULUSOY, UNAY UN, UNSAN (OSMANLI), YILMAZ UN ve KUSAD adlı teşebbüsler
ile teşebbüs birliğinin Haziran 2013,
- BAFRA ERİŞ, ÜNSAN ÜNYE ve YÜKSEL UN adlı teşebbüslerin Kasım 2013,
- BEŞGÖZ UN, ERUN, DERVİŞOĞLU, ALTINBAŞAK, ÇİÇEK UN ve TEKSİN UN adlı
teşebbüslerin Ocak 2014,
- NİHORUZ adlı teşebbüsün Kasım 2015,
- ZAFER UN adlı teşebbüsün Aralık 2016,
21-01/18-8
85/132
- PAK PETROL adlı teşebbüsün ise Mart 2017
tarihlerinden itibaren buğday unu fiyatlarına ilişkin toplantı ve/veya doğrudan iletişimler
yoluyla piyasayı şeffaflaştırmak suretiyle rekabeti kısıtlayarak 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiği kanaat ve sonucuna ulaşılmıştır.
I.4.4. Yazılı Savunmaların Değerlendirilmesi
I.4.4.1. Yazılı Savunmalarda Teşebbüsler Tarafından ileri Sürülen Ortak Hususlar
Önaraştırmanın süresi içinde tamamlanmadığı itirazı
(333) 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinde yer alan “Önaraştırma yapılmasına karar
verildiği takdirde Kurul Başkanı, meslek personeli uzmanlardan bir ya da birkaçını
raportör olarak görevlendirir. Önaraştırma yapmakla görevlendirilen raportör 30 gün
içinde elde ettiği bilgileri, her türlü delilleri ve konu hakkındaki görüşlerini Kurula yazılı
olarak bildirir.” hükmü çerçevesinde, önaraştırma süreci görevlendirme tarihi itibarıyla
başlamaktadır. Mevcut durumda Kurulun 17.10.2018 tarihli ve 18-39/636-M sayılı
toplantısında önaraştırma yapılmasına ilişkin olarak aldığı karar çerçevesinde,
Başkanlık Makamının 26.04.2019 tarihli ve 5103 sayılı yazısı uyarınca, önaraştırma
yapmak üzere raportörler 30.04.2019 tarihinden itibaren görevlendirilmiş olup,
Önaraştırma Raporu 29.05.2019 tarihinde öngörülen süre içinde teslim edilmiştir.
Soruşturma açılmasına ise, Kurulun 13.06.2019 tarihli toplantısında karar verilmiştir.
Soruşturma kapsamında delillerin tebliğ edilmediği, uyumlu eylem, anlaşma
veya teşebbüs birliği kararı şeklinde somut bir ihlal tanımlaması yapılmadığı,
önaraştırma açılmasına ilişkin karar ve önaraştırma raporunun, soruşturma
açılmasına dair karar ve varsa karşı oyların gönderilmemesinin; Soruşturma
Bildirimi’nde yapılan karartmaların savunma hakkını kısıtladığı itirazı.
(334) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesine göre; “Kurul, başlattığı soruşturmaları,
soruşturmaya başlanması kararının verildiği tarihten itibaren 15 gün içinde ilgili
taraflara bildirir ve tarafların ilk yazılı savunmalarını 30 gün içinde göndermelerini ister.
Taraflara tanınan ilk yazılı cevap süresinin başlayabilmesi için Kurulun bu bildirim
yazısı ile birlikte, iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgiyi ilgili taraflara
göndermesi gerekir.”
(335) 4054 sayılı Kanun’un ilgili hükmünden de anlaşılacağı üzere yapılan bildirimde Kurul
kararının taraflara bildirilmesi gibi bir yükümlülük bulunmamaktadır. Ayrıca söz konusu
Kurul kararına ilişkin muhalif üye görüşü bulunmamakla birlikte, bulunsaydı dahi
muhalif görüşün taraflara gönderilmemesi, iddia edildiği gibi savunma hakkını
engelleyecek bir durum oluşturmamaktadır. Öte yandan, soruşturma açılmasına temel
teşkil eden bilgi ve belgelere, ticari sırların korunmasına özen gösterilmek suretiyle
soruşturma bildiriminde yer verilmiştir.
İlgili pazarda rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma zemini bulunmadığı, pazarın
rekabetçi bir yapı gösterdiği, sektörde işgücü transferinin ve çalışanlar arası
iletişimin yüksek olması nedeniyle firmaların birbirine ait fiyat, pazarlama, üretim
ve satış prensiplerini öğrenmelerinin çok kolay ve pazarın şeffaf olduğu,
ürünlerin fiyatlarının, fiyat listelerinin maliyetlere ve piyasa koşullarına göre
serbestçe belirlendiği savunması.
(336) İlgili pazarda firmaların birbirlerine ait fiyat ve diğer rekabete duyarlı stratejilerini
piyasadan öğrenmek yerine doğrudan birbirleri ile paylaştıkları ve fiyat oluşum
süreçlerine dahil olarak, rakip teşebbüslerin fiyatlama politikaları üzerinde kontrol
mekanizması oluşturdukları tespit edilebilmektedir. Söz konusu pazarda ihlale temel
21-01/18-8
86/132
teşkil eden davranış, rekabetçi bir piyasada olması gerekenden farklı olarak,
teşebbüslerin birbirlerinin anlık fiyatlama davranışlarını takip etmeleri ve ortak bir
iradeyi uygulamaya geçirmek amacıyla piyasayı şeffaflaştırmalarıdır.
Soruşturma tarafı teşebbüslerin ülke geneli toplam pazar paylarının %3’ü
geçmediği, bu nedenle 4. madde ihlalinin fiilen mümkün olmadığı savunması.
(337) Teşebbüslerin pazar payları ile 4054 sayılı Kanun’un 4. madde kapsamında bir ihlal
arasında doğrudan bir ilişki kurulması hatalı sonuçlara sebep olabilecektir. Ülke
genelinde çok fazla sayıda un üreticisi teşebbüs olmakla birlikte, teşebbüslerin
bölgesel uygulamalarla fiyatların yönünün belirleyebilme potansiyellerinin olduğu
anlaşılmaktadır.
2018 yılı yaz döneminde yaşanan ani döviz dalgalanması yaşandığı ve bu
durumun maliyetleri ve fiyat istikrarını etkilediği, fiyatların bu nedenle arttığı,
ayrıca teşebbüslerin farklı fiyattan satış yaptıkları hususunun fiyat listeleri ve
faturalar incelendiğinde görülebileceği savunması.
(338) 2018 yaz döneminde döviz dalgalanması gerçekleştiği bilinmekte olup, dosya
kapsamında bu durumun aksini iddia eden bir tespitte bulunulmamıştır. Ancak
soruşturmaya konu edilen husus, maliyetler nedeniyle fiyatlarda yaşanan artış
olmayıp, buğday unu fiyatlarına ilişkin toplantı ve/veya doğrudan iletişimler yoluyla
piyasayı şeffaflaştırmak suretiyle rekabeti kısıtlayarak 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal etmeleridir.
Fiyat listelerinin KUSAD ya da rakiplerle paylaşılmadığı, kaldı ki fiyat listelerinin
teşebbüslerin kendi insiyatifleri dışında pazardan elde edebileceği, KUSAD
tarafından gönderilen e-posta/e-postalara herhangi bir cevap verilmediği
yönündeki savunmalar.
(339) Soruşturma tarafı teşebbüslerin önemli bir çoğunluğunun fiyat listelerini KUSAD’a ya
da birbirlerine doğrudan göndermiş olduğu, inceleme kapsamında elde edilen bilgi ve
belgelerden tespit edilebilmektedir. Teşebbüslerin fiyat listelerini piyasadan elde
edebilme ihtimali her sektörde olduğu gibi un sektöründe de mevcuttur. Bununla
birlikte, soruşturma kapsamında elde edilen belgeler incelendiğinde, teşebbüslerin en
üst düzeydeki yöneticilerinin, birbirlerine fiyat listelerini yayımlandığı gün gönderdikleri
hatta bazı durumlarda ileri tarihli fiyat listesinin paylaşılabildiği tespit edilmektedir. Öte
yandan, KUSAD tarafından gelen e-postalar, diğer iletişimlerle birlikte desteklenerek
incelenmiş ve değerlendirilmiştir.
Kurulun benzer nitelikteki bazı konularda soruşturma dahi açmaması, bu
nedenle 4054 sayılı Kanun'un 9/3. maddesinin uygulandığı emsal kararların olası
bir ihlalin varlığı halinde dikkate alınması gerektiği savunması.
(340) Soruşturma kapsamında teşebbüslerin tümü ihlalden sorumlu tutulmayıp, rakiplerle
iletişimleri ve fiyat belirleme iradesine katılımları göz önüne alınarak birden fazla
değerlendirme yapılmıştır.
29.06.2013 tarihinde Çorum Katipler Konağında düzenlenen toplantıya katılım
sağlandığı, ancak toplantıda sektörel sorunların konuşulduğu ve un fiyatları
üzerinde herhangi bir anlaşmaya varılmadığı savunması.
(341) Anılan toplantının içeriği, yukarıda teşebbüslerde yapılan yerinde incelemelerde elde
edilen belgeler kısmında yer verilen e-postalardan ve devamında rakip teşebbüslerin
iç raporlamalarında açıkça anlaşılabilmektedir.
21-01/18-8
87/132
08.01.2014 tarihli toplantı sonrası KUSAD tarafından taraflara gönderilen e-
postada un fiyatlarının 60 TL seviyesinde olmasının tavsiye edildiği, ancak
teşebbüsün o dönemde bu fiyattan farklı bir fiyattan satış yaptığı, bunun
faturalarla sabit olduğu yönündeki savunmalar
(342) Yukarıda ayrıntılı olarak ifade edildiği üzere, fiyat belirleme iradesinin varlığı esastır.
KUSAD’ın e-postasında belirtilen fiyattan satış yapılıyor olup olmamasının, ihlal
konusu inceleme bakımından önemi bulunmamaktadır.
I.4.4.2. Savunmalarda Bazı Teşebbüsler Tarafından İleri Sürülen Diğer Hususlar
KUSAD toplantılarına iştirak edilse dahi orada alınan tüm kararların
onaylanmadığı, teşebbüse ait fiyat listelerinin derneğin bilgisine sunulup
paylaşılmadığı, KUSAD tarafından gönderilen maliyet çalışma tablosunun kendi
maliyetlerini kontrol etmek ve pratik olması nedeniyle bilgisayarlara indirildiği,
söz konusu tablonun piyasada ortak bir fiyat belirleme amacıyla kullanılmadığı
gibi kendi fiyatlarını belirlemede de tek etken olmadığı, şayet ortada bir anlaşma
ya da uzlaşma olsa idi alınan kararlara uyulmaması halinde KUSAD tarafından
teşebbüse yaptırım ya da baskı uygulanması gerektiği savunması.
(343) Dosya kapsamında elde edilen ve yukarıda ilgili kısımlarına yer verilen belgelerde,
toplantılarda zam, fiyat gibi geleceğe yönelik, rekabete duyarlı stratejik bilgilerin
rakipler arasında görüşüldüğü, ayrıca, en azından mevcut tespitlere göre, e-posta
aracılığıyla doğrudan iletişime konu olduğu tespit edilmiştir. Rakibinden rekabete
duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair net karşılık
vermemesi durumunda, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını
buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır. Bu noktada, rekabete duyarlı bilgi değişimine
ilişkin Yatay Kılavuz’daki açıklamalar, rakipler arasında değiştirilen bilginin niteliğinden
bağımsız olarak katı bir yaklaşımı yansıtmaktadır. Dolayısıyla toplantıdaki
görüşmelerin onaylanmadığı şeklinde bir yaklaşımın kabulü mümkün
görünmemektedir.
I.4.4.2.1. ALTINBAŞAK ve ÇİÇEK UN’un Yazılı Savunması ve Değerlendirme
Teşebbüslerin KUSAD toplantılarının birçoğuna katılmadıkları, katılım
sağladıkları KUSAD toplantılarında resmi olarak un fiyatlarının belirlenmesi ile
ilgili bir sözleşme ve anlaşma yapılmadığı, soruşturma raporunda da bunu
gösterir nitelikte bir belgenin bulunmadığı, soruşturma raporunda yer verildiği
üzere toplantılara katılan işletmeler listesinde yer almadıkları, 2018-2019
yıllarındaki fiyat dalgalanmalarının KUSAD kararlarından değil ekonomik
göstergelerin bozulmasından kaynaklandığı, ÇİÇEK UN ve ALTINBAŞAK’ın 4054
sayılı Kanunu ihlal ettiklerine dair somut bir bilgi ve belgenin raporda
bulunmadığı, raporda sunulan belgelerin doğru olmadığı ve idari para cezası
verilemeyeceği savunması.
(344) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında teşebbüslerin rekabete duyarlı bilgi
paylaşımında bulunduklarını gösterir belgeler de ihlali kanıtlar nitelik taşıyabilmektedir.
Ek olarak, 2018 yaz döneminde döviz dalgalanması gerçekleştiği bilinmekte olup
dosya kapsamında bu durumun aksini iddia eden bir tespit bulunmamaktadır. Ancak
soruşturmaya konu edilen husus, maliyetler nedeniyle fiyatlarda yaşanan artış olmayıp
üreticilerin bir araya gelerek pazardaki fiyat, maliyet, karlılık gibi rekabete duyarlı
hassas bilgiler birbirleriyle paylaşmaları ve bu yolla piyasada fiyat bilgisini şeffaf hale
getirmeleridir.
21-01/18-8
88/132
(345) Dosya kapsamında ALTINBAŞAK ve ÇİÇEK UN adlı teşebbüslerin Ocak 2014
tarihinden itibaren buğday unu fiyatlarına ilişkin toplantı ve/veya doğrudan iletişimler
yoluyla piyasayı şeffaflaştırmak suretiyle rekabeti kısıtlayarak 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettikleri tespiti yapılmıştır.
(346) ALTINBAŞAK (…..), aynı zamanda ihlale taraf teşebbüs birliği olan ve toplantıları
organize eden KUSAD’ın (…..) de yapmaktadır. Bu noktada, toplantı e-postalarını da
edindiği tespit edilen ALTINBAŞAK’ın, toplantılar ve yanısıra toplantı öncesi/sonrası
gerçekleştirilen iletişimlerden haberi olmadığı yönündeki savunması gerçekçi
bulunmamıştır. Öte yandan, ALTINBAŞAK ve ÇİÇEK UN’un da aralarında bulunduğu
bir grup rakip teşebbüs fiyatlarının, diğer KUSAD üyesi teşebbüslere gönderildiğine
işaret eden belge (Belge-287/49), rekabete duyarlı bilgi değişimine örnek teşkil
etmektedir.
(347) Yatay Kılavuz’un 56. paragrafında piyasada rekabeti kısıtlama amacıyla yapılan her
türlü bilgi değişiminin, etkisine bakılmaksızın rekabeti kısıtladığının kabul edildiği, bilgi
değişiminin rekabeti kısıtlama amacı olup olmadığının değerlendirilmesinde bilgi
değişiminin meydana geldiği hukuki ve iktisadi çerçevenin dikkate alınacağı ve bu
kapsamda, bilgi değişiminin, doğası gereği rekabetin kısıtlanmasına yol açıp
açmayacağının değerlendirileceği ifade edilmektedir. Diğer yandan İlgili Kılavuzun
18.paragrafında açıklandığı üzere “Rekabeti kısıtlama amacı bulunan bir anlaşma
doğası gereği 4. madde kapsamında ihlal teşkil ettiğinden, söz konusu anlaşmanın
pazardaki fiili veya potansiyel etkilerinin incelenmesine gerek bulunmamaktadır…” Bu
kapsamda rekabete duyarlı bilgilerin değişiminin amaç bakımından ihlal oluşturduğu
değerlendirilmekle birlikte bazı durumların fiili etkisi de ortaya konulmaktadır.
(348) Yatay Kılavuz’un 46. paragrafında ise “…Örneğin, bir teşebbüsün fiyatlama
politikasının rakiplere açıklandığı bir toplantıya yalnızca katılmış olmak bile - fiyatları
artırmak üzere bir uzlaşmaya varılmamış olsa dahi- Kanun’un 4. maddesi kapsamına
girebilecektir. Bir teşebbüse, rakibi tarafından herhangi bir şekilde rekabete duyarlı bir
bilgi gönderildiğinde, ilgili teşebbüs böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair net bir
karşılık vermiyor ise, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını
buna göre değiştirdiği varsayılacaktır.” ifadesi yer almaktadır. ALTINBAŞAK ve ÇİÇEK
UN’un kendilerine rekabete duyarlı bir bilgi gönderilmesi akabinde bu bilgiyi almak
istemediklerine dair net olarak karşılık vermedikleri görülmüş, bu nedenle ilgili
dönemde ihlalden sorumlu oldukları değerlendirilmiştir. Yukarıda buna ilişkin iletişim
delilerine ve fiyat listelerine yer verilmiştir.
I.4.4.2.2. BAFRA ERİŞ’in Yazılı Savunması ve Değerlendirme
BAFRA ERİŞ tarafından 2010 yılında iflas erteleme davası açıldığı,
mahkemelerce 1 yıl süre ile iflas ertelemesine karar verildiği, 2015 tarihinde iflas
erteleme kararının kaldırıldığı, geçen 5 yıllık süreçte BAFRA ERİŞ’in kayyumlar
tarafından yönetildiği, bu nedenle 2013-2014 yıllarında 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinin ihlal edildiğinin ileri sürülmesinin hukuka aykırı olduğu savunması.
(349) İflas ve kayyum ile yönetilme süreçlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında yapılacak bir ihlal değerlendirmesi ve ceza sorumluluğu bakımından bir
önemi bulunmamaktadır.
Fiyat listelerinin bayiler veya pazarlamacılar tarafından rahatlıkla elde
edilebileceği, fırıncılar tarafından temin edilmiş olan fiyat listelerinin BAFRA
ERİŞ tarafından KUSAD’a gönderilmiş gibi yorumlanmasının hukuki olmadığı,
kaldı ki BAFRA ERİŞ tarafından KUSAD’a ve Soruşturma Raporu’nda yer alan
21-01/18-8
89/132
firmalara herhangi bir e-posta gönderilmediği, BAFRA ERİŞ’in KUSAD’ın hiçbir
toplantısına katılım sağlamadığı, KUSAD’a üye olunmasının T.C. Anayasası’nın
33. maddesine göre hukuka aykırı bir durum teşkil etmediği,
(350) Dosya kapsamında yapılan değerlendirmelerde KUSAD’a üye olmanın ihlal niteliği
taşıdığına ilişkin bir tespitte bulunulmamaktadır. Ayrıca, teşebbüslerin fiyat listelerinin
piyasadaki çeşitli oyuncular tarafından elde edebilmesi birçok sektörde olduğu gibi un
sektöründe de mümkündür. Bununla birlikte, soruşturma kapsamında elde edilen
belgeler incelendiğinde, KUSAD tarafından, teşebbüsün üst düzeydeki
yöneticilerinden (…..) ve teşebbüs yetkilisi (…..)’a rakip teşebbüslere ait fiyat
listelerinin gönderildiği görülmektedir. Nitekim önceki bölümlerde detaylı olarak yer
verildiği üzere, belirli tarihlerde KUSAD’ın diğer rakiplere ve BAFRA ERİŞ’e göndermiş
olduğu e-postadan hareketle, BAFRA ERİŞ ve bazı rakip teşebbüslerin aynı tarihlerde
fiyat listesi yayınladıkları ve fiyatlarının birbirine yakınlaştığı görülmektedir (örneğin
11.11.2013 tarihli fiyat listesi paylaşımına işaret eden Belge-287/38). 01.08.2013
tarihinde KUSAD tarafından gönderilen ve fiyat listelerini içeren e-postada “Dosya
sadece listesini derneğimize gönderen üyelerimiz arasında paylaşılmaktadır. …” notu
ile KUSAD’ın bu ve sonraki toplantıları bakımından fiyat listelerinin karşılıklı paylaşımı
yoluyla, hem KUSAD’ın hem teşebbüslerin rakip fiyatlarını takip etmeye yönelik ilişkin
bir kontrol mekanizması kurdukları, kendi fiyat listelerini KUSAD’a göndermeyen
teşebbüslerin rakiplerinin fiyat listesine de ulaşamayacağı anlaşılmaktadır.
KUSAD üyesi 12 firmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmedikleri
kanaatine varılması ve bu kanaatin kendilerine uygulanmamasının manidar
olduğu, soruşturma döneminde gönderilen maliyet verilerinin gerçek maliyet
yapısını ortaya koymakta yetersiz kalacağı, gerçek maliyet yapılarını ortaya
koymak amacıyla Polatlı Borsası ile BAFRA ERİŞ fiyatlarının mukayese
tablosunun gönderildiği, BAFRA ERİŞ’in unu Polatlı Borsası’nın fiyatlarının
aşağısındaki değerlerden sattığı savunması.
(351) Soruşturma konusunu rekabete hassas bilgilerin rakipler arasında paylaşılması
oluşturmaktadır. Teşebbüslerin maliyet yapıları bu bağlamda değerlendirmeye etki
etmemektedir. Daha önce de ifade edildiği üzere, fiyatların hangi düzeyde
belirlendiğinden bağımsız olarak, bilgi paylaşımı yoluyla piyasadaki un fiyatlarını
şeffaflaştırma iradesinin varlığı ihlalde esastır.
I.4.4.2.3. BEŞGÖZ UN’un Yazılı Savunması ve Değerlendirme
08.01.2014 tarihli e-posta da yer alan un maliyet tablosunda fabrika teslim un
fiyatının 61 TL/50 kg olduğunun görüldüğü, BEŞGÖZ’ün bu tarih öncesi ve
sonrasındaki satış fiyatının farklılık arz ettiği, 2018 yılında yaşanan fiyat
artışlarının Dolar/TL kurundaki artıştan kaynaklandığı, Soruşturma Raporu’nda
ihlale konu olan uygulamalar hayata geçirilmiş olsaydı soruşturma
kapsamındaki firmalarının hiçbirinin iflas etmeyeceği, bu nedenle KUSAD
vasıtasıyla uygulanmış bir rekabet ihlalinin olmadığı, Soruşturma Raporu’nun
farazi iddialara dayalı olarak düzenlendiği, BEŞGÖZ’ün KUSAD toplantılarına
davet e-postaları almasından bahisle soruşturmaya dâhil edilmesinin ve rekabet
ihlaline sebebiyet verecek fiyat artışlarına ne derecede etki ettiğinin
incelenmemesinin hakkaniyetle bağdaşmadığı, inceleme yapılmadan
BEŞGÖZ’ün 4054 sayılı Kanunun 4. maddesini ihlal ettiği değerlendirmesinin
yapıldığı savunması.
(352) Dosya konusu ihlalin tespitinde teşebbüslerin birlikte hareket ederek rekabete hassas
bilgi paylaşmak suretiyle fiyat belirleme iradelerinin varlığı esastır. KUSAD’ın e-
21-01/18-8
90/132
postasında belirtilen fiyattan satış yapılıyor olup olmamasının, ihlal konusu inceleme
bakımından önemi bulunmamaktadır. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca ihlalin
varlığının kanıtlanabilmesi için amaç unsurunun gösterilmesi yeterlidir. Bu kapsamda,
amacı ispatlamak üzere teşebbüslerin bilgi paylaşımı çeşitli belgelerle açıkça ortaya
konmuştur. Ayrıca bilgi değişiminin piyasadaki etkileri de ayrıca tespit edilmeye
çalışılmıştır.
(353) Teşebbüslerde yapılan incelemelerde elde edilen ve yukarıda I.3 numaralı bölümde
yer verilen belgelerden, toplantılarda gelecekte uygulanacak fiyat bilgisi gibi rekabete
duyarlı stratejik bilgilerin rakipler arasında paylaşıldığı, ayrıca e-postalar aracılığıyla
doğrudan iletişime konu olduğu tespit edilmiştir.
(354) Yatay Kılavuz’un 56. paragrafında piyasada rekabeti kısıtlama amacıyla yapılan her
türlü bilgi değişiminin, etkisine bakılmaksızın rekabeti kısıtladığının kabul edildiği, bilgi
değişiminin rekabeti kısıtlama amacı olup olmadığının değerlendirilmesinde bilgi
değişiminin meydana geldiği hukuki ve iktisadi çerçevenin dikkate alınacağı ve bu
kapsamda, bilgi değişiminin, doğası gereği rekabetin kısıtlanmasına yol açıp
açmayacağının değerlendirileceği ifade edilmektedir. Diğer yandan İlgili Kılavuzun
18.paragrafında açıklandığı üzere “Rekabeti kısıtlama amacı bulunan bir anlaşma
doğası gereği 4. madde kapsamında ihlal teşkil ettiğinden, söz konusu anlaşmanın
pazardaki fiili veya potansiyel etkilerinin incelenmesine gerek bulunmamaktadır…” Bu
kapsamda rekabete duyarlı bilgilerin değişiminin amaç bakımından ihlal oluşturduğu
değerlendirilmekle birlikte bazı durumların fiili etkisi de ortaya konulmaktadır.
(355) Yatay Kılavuz’un 46. paragrafında ise “…Örneğin, bir teşebbüsün fiyatlama
politikasının rakiplere açıklandığı bir toplantıya yalnızca katılmış olmak bile - fiyatları
artırmak üzere bir uzlaşmaya varılmamış olsa dahi-Kanun’un 4. maddesi kapsamına
girebilecektir. Bir teşebbüse, rakibi tarafından herhangi bir şekilde rekabete duyarlı bir
bilgi gönderildiğinde, ilgili teşebbüs böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair net bir
karşılık vermiyor ise, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını
buna göre değiştirdiği varsayılacaktır.” ifadesi yer almaktadır. BEŞGÖZ UN’un
kendisine rekabete duyarlı bir bilgi gönderilmesi akabinde bu bilgiyi almak istemediğine
dair net olarak karşılık vermediği görülmüş, bu nedenle ilgili dönemde ihlalden sorumlu
olduğu değerlendirilmiştir. Dolayısıyla KUSAD’dan e-posta almanın rekabet ihlali
olmayacağı şeklinde bir yaklaşımın kabulü mümkün görünmemektedir.
(356) Nitekim teşebbüste yapılan yerinde incelemede de, un fiyatları ve vadelerini konu alan
ve teşebbüslerden fiyat bilgilerini paylaşmaları talep edilen 29.06.2013 tarihli Çorum
toplantısına davet e-postası (Belge-287/24), ULUSOY ve UNAY’ın fiyat listelerinin
BEŞGÖZ UN dahil bir grup KUSAD üyesine gönderildiği 30.10.2013 tarihli yazışma
(Belge-287/27), 29.06.2013 tarihinde yapılan Çorum toplantısında görüşülen un fiyat
listelerinin derneğe iletilmesi talebini içeren 02.07.2013 tarihli e-posta (Belge-287/25)
ve işletmelerin güncel fiyatlarını göndermeleri talep edilen 22.07.2013 tarihli e-posta
(Belge-287/40) gibi iletişim delilleri elde edilmiştir.
I.4.4.2.4. BİRSAN’ın Yazılı Savunması ve Değerlendirme
Soruşturma raporunda yapılan karartmadan dolayı 4054 sayılı Kanun’un ihlal
edildiği iddia edilen e-postanın BİRSAN tarafından anlaşılamadığı, bu nedenle
somut bir savunma yapılamadığı, teşebbüs yetkilileri tarafından @
uzantılı e-posta kullanıldığı, @ uzantılı e-posta hesaplarının BİRSAN
yetkilileri tarafından kullanılmadığı savunması.
21-01/18-8
91/132
(357) Dosyaya Giriş Hakkının Düzenlenmesine ve Ticari Sırlarının Korunmasına İlişkin
Tebliğ (2010/3 Sayılı Tebliğ) kapsamında son yazılı savunma süresi dolana kadar
teşebbüsler dosyaya giriş talebinde bulunarak Soruşturma Raporu’nda kullanılan
belgelere anılan Tebliğ kapsamında belirtilen esaslara göre erişebilmektedir. Bununla
birlikte, okunamadığı ifade edilen e-postaya ek görüş ekinde yer verilmiştir.
BİRSAN ve diğer teşebbüsler arasında fiyat listesi değişimi yapılmadığı, BİRSAN
tarafından KUSAD toplantılarına katılım sağlanmadığı, BİRSAN’a ulaşıp
ulaşmadığı ve BİRSAN tarafından okunup okunmadığı belli olmayan bir e-posta
nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği kanaatine ulaşıldığı,
bu kanaatin ve ceza isteminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu savunması.
(358) Yukarıda, I.4.1. ve I.4.2 numaralı bölümlerde BİRSAN’ın ilk kez 2019 tarihinde
doğrudan bilgi değişiminde bulunduğu tespit edilmiştir.
(359) Yatay Kılavuz’un 56. paragrafında piyasada rekabeti kısıtlama amacıyla yapılan her
türlü bilgi değişiminin, etkisine bakılmaksızın rekabeti kısıtladığının kabul edildiği, bilgi
değişiminin rekabeti kısıtlama amacı olup olmadığının değerlendirilmesinde bilgi
değişiminin meydana geldiği hukuki ve iktisadi çerçevenin dikkate alınacağı ve bu
kapsamda, bilgi değişiminin, doğası gereği rekabetin kısıtlanmasına yol açıp
açmayacağının değerlendirileceği ifade edilmektedir. Diğer yandan İlgili Kılavuzun
18.paragrafında açıklandığı üzere “Rekabeti kısıtlama amacı bulunan bir anlaşma
doğası gereği 4. madde kapsamında ihlal teşkil ettiğinden, söz konusu anlaşmanın
pazardaki fiili veya potansiyel etkilerinin incelenmesine gerek bulunmamaktadır…” Bu
kapsamda dosya kapsamında rekabete duyarlı bilgilerin değişiminin amaç bakımından
ihlal oluşturduğu değerlendirilmekle birlikte bazı durumların fiili etkisi de ortaya
konulmaktadır.
(360) Yatay Kılavuz’un 46. paragrafında “…Örneğin, bir teşebbüsün fiyatlama politikasının
rakiplere açıklandığı bir toplantıya yalnızca katılmış olmak bile - fiyatları artırmak üzere
bir uzlaşmaya varılmamış olsa dahi-Kanun’un 4. maddesi kapsamına girebilecektir. Bir
teşebbüse, rakibi tarafından herhangi bir şekilde rekabete duyarlı bir bilgi
gönderildiğinde, ilgili teşebbüs böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair net bir karşılık
vermiyor ise, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre
değiştirdiği varsayılacaktır.” açıklaması yer almaktadır. Mevcut durumda BİRSAN’ın e-
postalarda yer alan fiyat listelerini almak istemediğine dair net bir karşılık vermediği,
bu nedenle ilgili dönemle sınırlı olarak ihlalden sorumlu olduğu değerlendirilmiştir.
I.4.4.2.5. DERVİŞOĞLU’un Yazılı Savunması ve Değerlendirme
Soruşturma raporunda somut tespitler yapılamadığı ve birtakım verilerle çeşitli
varsayımlarda bulunulduğu, bölgesel olarak faaliyet gösterdikleri halde ilgili
coğrafi pazar olarak belirlenen Türkiye’de DERVİŞOĞLU’nun rekabeti nasıl
bozduğunun anlaşılamadığı savunması.
(361) Coğrafi pazar, teşebbüslerin mal ve hizmetlerinin arz ve talebi konusunda faaliyet
gösterdikleri, rekabet koşullarının yeterli derecede homojen ve özellikle rekabet
koşulları komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı olduğu için bu bölgelerden
kolayca ayrılabilen bölgelerdir. Bu bağlamda, buğday unu üretiminde ilgili coğrafi
pazarın bölgesel olarak tanımlanmasını gerektirecek herhangi bir husus
bulunmadığından, ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tanımlanmıştır. 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi bakımından yapılan değerlendirmelerde ilgili ürün pazarı ve ilgili
coğrafi pazar belirlenmesi yapılan değerlendirmeyi etkilemeyecekse, ilgili pazar
21-01/18-8
92/132
belirlenmeyebilmektedir. Dosya kapsamında, hem ilgili ürün pazarının hem de ilgili
coğrafi pazarın tanımlanması, ulaşılan sonucu etkilememektedir.
DERVİŞOĞLU’nun bir kez KUSAD toplantısına katılmasının süreç içerisinde aktif
olarak yer aldığı anlamına gelmediği, salt toplantıya katılımdan dolayı bu sonuca
ulaşmanın hakkaniyetli olmadığı savunması.
(362) Bilgi değişiminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirildiği bahsi,
Yatay Kılavuz’da açıklanmaktadır. Anılan Kılavuz’un 18. paragrafında “Rekabeti
kısıtlama amacı bulunan bir anlaşma doğası gereği 4. madde kapsamında ihlal teşkil
ettiğinden, söz konusu anlaşmanın pazardaki fiili veya potansiyel etkilerinin
incelenmesine gerek bulunmamaktadır…” açıklaması yer almaktadır. Dosya
kapsamında yapılan değerlendirmelerde rekabete duyarlı bilgilerin değişimin amaç
bakımından ihlal oluşturduğu vurgulanmış ve ek olarak bilgi paylaşımının fiili etkisi de
ortaya konmuştur.
Yatay Kılavuz’un 46. paragrafında “…Örneğin, bir teşebbüsün fiyatlama politikasının
rakiplere açıklandığı bir toplantıya yalnızca katılmış olmak bile - fiyatları artırmak üzere
bir uzlaşmaya varılmamış olsa dahi- Kanun’un 4. maddesi kapsamına girebilecektir.
Bir teşebbüse, rakibi tarafından herhangi bir şekilde rekabete duyarlı bir bilgi
gönderildiğinde, ilgili teşebbüs böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair net bir karşılık
vermiyor ise, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre
değiştirdiği varsayılacaktır.” açıklaması yer almaktadır. DERVİŞOĞLU’nun KUSAD
toplantısına bir kez katılmış olması dahi, konunun 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında değerlendirilmesi için yeterlidir. DERVİŞOĞLU’nun kendisine rekabete
duyarlı bir bilgi gönderilmesi akabinde bu bilgiyi almak istemediğine dair net olarak
karşılık vermediği görülmüş, bu nedenle ilgili dönemde ihlalden sorumlu olduğu
değerlendirilmiştir. I.3. numaralı bölümde teşebbüsün alıcı konumunda olduğu e-
postaların yanı sıra teşebbüs fiyatlarının KUSAD aracılığı ile rakiplerle paylaşıldığına
işaret eden iiletişim delilerine ve ilgili görülen liste fiyatlarına yer verilmiştir (Belge-
287/48, 49).



I.4.4.2.6. ELSA’nın Yazılı Savunması ve Değerlendirme
KUSAD toplantılarına katılım sağlanmasının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
ihlali anlamına gelmeyeceği, Soruşturma Raporu’nda Ocak 2014’te KUSAD
tarafından 39 teşebbüse güncel fiyat listelerinin gönderildiği belirtilse de
kendilerine fiyat listesi gelmediği, ELSA’nın anılan teşebbüsler ile uyumlu eylem
içerisinde olmadığı, ELSA’nın anlaşmayı kabul ettiği anlamına gelmemekle
birlikte anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyetten
yararlanacağı savunması.
(363) KUSAD tarafından üye teşebbüslere gönderilen e-postalar arasında ELSA’nın da
bulunduğu tespitine yukarıda detaylı bir şekilde yer verilmiştir (örneğin Belge 287/27,
287/48-49).
(364) Rekabete duyarlı bilgi paylaşımı ile pazarı daha şeffaf hale getirmek ve bu suretle
rekabeti amaç bakımından kısıtlamak, rekabeti ağır ihlal eden hallerden biri olması ve
herhangi bir etkinlik doğurmaması nedenleriyle 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi
kapsamında muafiyetten yararlanamamaktadır.
21-01/18-8
93/132
I.4.4.2.7. EMİROĞLU’nun Yazılı Savunması ve Değerlendirme
Katıldıkları KUSAD toplantılarında fiyat belirlenmesine ilişkin bir karar
alınmadığı, KUSAD tarafından gönderilen e-postalarda yer alan fiyatlardan daha
düşük fiyatlar ile satış yapıldığı ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal
edilmediği savunması.
(365) Rekabete duyarlı bilgi değişimi, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ele
alınmaktadır. Yatay Kılavuz’un 18. paragrafında “Rekabeti kısıtlama amacı bulunan bir
anlaşma doğası gereği 4. madde kapsamında ihlal teşkil ettiğinden, söz konusu
anlaşmanın pazardaki fiili veya potansiyel etkilerinin incelenmesine gerek
bulunmamaktadır…” açıklaması yer almaktadır. Dosya kapsamında yapılan
değerlendirmelerde rekabete duyarlı bilgilerin değişimin amaç bakımından ihlal
oluşturduğu vurgulanmış ve ek olarak bilgi paylaşımının fiili etkisi de ortaya konmuştur.
(366) KUSAD üyesi olan ve toplantılara katıldığı bilinen EMİROĞLU’nun, KUSAD’ın toplantı
ve rakip fiyat bilgilerini içeren e-postaların alıcısı ve aynı zamanda rakiplere güncel
fiyat bilgileri iletilen teşebbüslerden olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu bilgi ve
belgeler soruşturma raporunda detaylı olarak ele alınmıştır. Öte yandan, savunmanın
aksine KUSAD’ın e-postalarında belirtilen fiyattan satış yapılıyor olup olmamasının
ihlalde belirleyici etkisi bulunmamaktadır.
I.4.4.2.8. ERUN’nun Yazılı Savunması ve Değerlendirme
ERUN tarafından ihlal sonucuna varılmasının nedeninin anlaşılamadığı, ERUN
tarafından hiçbir zaman fiyat listesi hazırlanmadığı, Soruşturma Raporu’nda
KUSAD tarafından gönderildiği belirtilen e-postaların ERUN’a ulaşıp ulaşmadığı
ve ERUN tarafından cevaplanıp cevaplanmadığı hususlarının tespit edilmediği,
ERUN tarafından KUSAD’ın fiyat çalışmalarına dahil olunmadığı, iddiaların soyut
olduğu ve varsayımlardan yola çıkılarak teşebbüslere ceza verilmemesi gerektiği
savunması.
(367) ERUN’un 2014 yılı bakımından buğday unu fiyatlarına ilişkin toplantılara katılmak
ve/veya rakipler ile doğrudan iletişim kurmak suretiyle piyasayı şeffaflaştırarak rekabeti
kısıtladığı ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği tespitine yukarıda I.4.1. ve
I.4.2 numaralı bölümlerde detaylı biçimde yer verilmiştir.
(368) Yatay Kılavuz’un 46. paragrafında “… bir teşebbüsün fiyatlama politikasının rakiplere
açıklandığı bir toplantıya yalnızca katılmış olmak bile - fiyatları artırmak üzere bir
uzlaşmaya varılmamış olsa dahi- Kanun’un 4. maddesi kapsamına girebilecektir. Bir
teşebbüse, rakibi tarafından herhangi bir şekilde rekabete duyarlı bir bilgi
gönderildiğinde, ilgili teşebbüs böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair net bir karşılık
vermiyor ise, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre
değiştirdiği varsayılacaktır.” açıklaması yer almaktadır. ERUN’un kendisine rekabete
duyarlı bir bilgi gönderilmesi akabinde bu bilgiyi almak istemediğine dair net bir karşılık
vermediği görülmüş, bu nedenle ilgili dönemde ihlalden sorumlu olduğu
değerlendirilmiştir.
ERUN tarafından KUSAD’ın ilan ettiği fiyatlara uyulmadığı, KUSAD’a üye olmanın
bir hak olduğu, KUSAD toplantılara katılmanın ve bu toplantılarda üyelere ait
fiyat listeleri ile üretim politikalarına ilişkin olarak alınan kararları üyelerle
paylaşmanın derneğin tüzüğü ile alakalı bir durum olduğu savunması.
(369) Yatay Kılavuz’un 18. paragrafında “Rekabeti kısıtlama amacı bulunan bir anlaşma
doğası gereği 4. madde kapsamında ihlal teşkil ettiğinden, söz konusu anlaşmanın
21-01/18-8
94/132
pazardaki fiili veya potansiyel etkilerinin incelenmesine gerek bulunmamaktadır…”
açıklaması yer almaktadır. Dosya kapsamında yapılan değerledirmelerde rekabete
duyarlı bilgilerin değişimin amaç bakımından ihlal oluşturduğu vurgulanmış ve bazı
durumlar fiili etkisi de ortaya konulmuştur. Yukarıda buna ilişkin iletişim delilerine ve
fiyat listelerine yer verilmiştir.
I.4.4.2.9. ERENLER UN’nun Yazılı Savunması ve Değerlendirme
ERENLER UN tarafından KUSAD toplantılarına ara sıra katılım sağlandığı,
fiyatların belirlendiği iddia edilen toplantıya katılım sağlanmadığı, toplantılara
istinaden satış ve fiyat politikalarında değişiklik yapılmadığı, Soruşturma
Raporu’nda un fiyatlarının 61 TL/50 kg olarak belirlendiği iddia edilen toplantıya
ilişkin olarak o dönemdeki satış fiyatlarının 61 TL seviyesinin altında olduğunun
faturalardan görüldüğü, KUSAD tarafından gönderilen maliyet tablosunun
pratiklik sağlanması amacıyla indirildiği, söz konusu maliyet tablosunun
piyasada ortak bir fiyat belirleme amacıyla kullanılmadığı, piyasaların dalgalı
olduğu 2018 döneminde bile un satış fiyatlarının maliyetlere yakın seviyelerde
olduğu savunması.
(370) Rekabete duyarlı bilgi değişimi, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ele
alınmaktadır. Yatay Kılavuz’un 18. paragrafında “Rekabeti kısıtlama amacı bulunan bir
anlaşma doğası gereği 4. madde kapsamında ihlal teşkil ettiğinden, söz konusu
anlaşmanın pazardaki fiili veya potansiyel etkilerinin incelenmesine gerek
bulunmamaktadır…” açıklaması yer almaktadır. Dosya kapsamında yapılan
değerledirmelerde rekabete duyarlı bilgilerin değişimin amaç bakımından ihlal
oluşturduğu vurgulanmış ve ek olarak bilgi paylaşımının fiili etkisi de ortaya konmuştur.
(371) ERENLER UN’un 2013 Çorum ve 2014 Samsun toplantılarına katıldığı tespiti I.4.1. ve
I.4.2 numaralı bölümlerde yapılmıştır. Öte yandan, teşebbüsün rakiplerinin fiyat
listelerinin alıcısı konumunda olduğu, kimi zaman da güncel fiyatlarının rakiplerle
paylaşıldığı I.3 numaralı bölümde yer verilen belgelerde görülebilmektedir (Belge
287/27, 48, 49). Son olarak, KUSAD’ın e-postasında belirtilen fiyatlardan farklı fiyatlar
ile satış yapılıyor olmasının ihlalde belirleyici etkisi bulunmamaktadır.


I.4.4.2.10. PAK PETROL’ün Yazılı Savunması ve Değerlendirme
Soruşturma Raporu’nun eksik inceleme ve araştırma sonucu düzenlenerek PAK
PETROL aleyhine bir durum oluşturduğu, soruşturma sürecinde Önaraştırma
Raporu ve eklerinin taraflarına tebliğ edilmediği ve savunma haklarının
kısıtlandığı, müvekkile net olarak hangi tarihte bildirim yapıldığının açık olmadığı
ve yazılı tebliğ yoluna gidilmemesinin usule aykırı olduğu savunması.
(372) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesine göre; “Kurul, başlattığı soruşturmaları,
soruşturmaya başlanması kararının verildiği tarihten itibaren 15 gün içinde ilgili
taraflara bildirir ve tarafların ilk yazılı savunmalarını 30 gün içinde göndermelerini ister.
Taraflara tanınan ilk yazılı cevap süresinin başlayabilmesi için Kurulun bu bildirim
yazısı ile birlikte, iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgiyi ilgili taraflara
göndermesi gerekir.”
(373) Anılan Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere yapılan bildirimde Önaraştırma
Raporu’nun taraflara bildirilmesi gibi bir yükümlülük bulunmamaktadır. Kurulun almış
olduğu soruşturma kararının ardından; PAK PETROL’ün de aralarında bulunduğu
21-01/18-8
95/132
teşebbüslere 05.11.2019 tarihinde 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası
uyarınca soruşturma açıldığına dair elden bildirimde bulunulmuştur.
Yerinde incelemelerde elde edilen bilgi ve belgelerin rekabeti sınırlayıcı bir
anlaşmanın ispatı bakımından yeterli olmadığı, şirket içi yazışmalardan yola
çıkarak başka teşebbüslerle rekabeti sınırlayıcı bir işbirliğine gidildiğinden
bahsedilemeyeceği, Soruşturma Raporu’ndaki grafiklerinde PAK PETROL’ün
diğer teşebbüslerden iki ay önce ve sonra fiyat artırdığının göründüğü,
Soruşturma Raporu’ndaki firmaların bazılarının aynı dönemde fiyat artışına
gitmelerinin anlaşma ve uyumlu eylem içerisinde olduklarını kanıtlamayacağı,
PAK PETROL’ün ULUSOY dışındaki herhangi bir firma ile doğrudan veya dolaylı
iletişiminin olmadığı; Soruşturma Raporu’nda teşebbüslerin fiili uygulamada
hangi fiyatları baz aldıklarının gösterilmediği, iktisadi analizin kesin bir yargıya
varmada yeterli olmadığının belirtildiği, bazı firmaların zarar ettiğinin
vurgulandığı ama rekabetin sınırlandığı bir ortamda tarafların hiçbirinin zarar
edemeyeceği savunması.
(374) Rekabetin sınırlandırılması amaçlı veya bu etkiyi doğuran ya da doğurabilecek olan
anlaşma, eylem ve kararlar 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
yasaklanmıştır. Bu bağlamda, ihlal tespitinde bulunabilmek için, amaç ve etki
unsurlarından birinin ortaya konulması yeterlidir. KUSAD’ın e-postasında belirtilen
fiyattan satış yapılıyor olup olmamasının, ihlal konusu inceleme bakımından önemi
bulunmamaktadır. I.3 numaralı bölümde yer alan fiyat listelerini içeren belgeler, taraflar
arasındaki iletişimin varlığını kanıtlamaktadır.
(375) Öte yandan, dosya kapsamında un sektörüne ilişkin detaylı analizler yapılmıştır. İhlalin
varlığı sonucuna varabilmek için amaç unsurunu göstermek yeterli olmakla birlikte,
soruşturma konusu bilgi değişiminin piyasadaki fiili etkisi de tespit edilmeye
çalışılmıştır. Sonuç olarak amaç unsuru, ortak iradenin varlığı ve bu yönde
gerçekleştirilen iletişim/işbirliği bakımından, açıkça ortaya konulmuştur.
Soruşturmaya taraf teşebbüslerin pazar payının %3’ü geçmediği, Karadeniz
Bölgesinde 141 un fabrikasının olduğu ve 34 firmanın tamamının bir araya
gelerek ortak bir fiyat politikası uygulamasının rekabeti sınırlamayacağı ve 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlalinin pazar payı eşiği gereği mümkün olmadığı
savunması.
(376) Teşebbüslerin pazar payları ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlal
arasında doğrudan bir ilişki kurulması hatalı sonuçlara sebep olabilecektir. Ülke
genelinde çok fazla sayıda un üreticisi teşebbüs olmakla birlikte, teşebbüslerin
bölgesel uygulamalarla fiyatların yönünün belirleyebilme ya da bu amaca ilişkin iletişim
ve işbirliğinde bulunma potansiyellerinin olduğu anlaşılmaktadır.
PAK PETROL’ün KUSAD toplantısına katıldığının duyuma dayalı olduğu, buna
ilişkin herhangi bir somut delilin bulunmadığı, Soruşturma Raporu’nda PAK
PETROL’ün toplantıya katıldığının açıkça ispat edilemediği, toplantıya katılım
sağlanmış olsa dahi bu durumun salt rekabet ihlali sayılamayacağı savunması.
(377) Yukarıda I.4.1. ve I.4.2 numaralı bölümlerde taraf teşebbüslerin hangisinin ne zaman
toplantılara katıldığına ilişkin bilgilere ayrıntılı olarak yer verilmiştir PAK PETROL’ün
2017 yılındaki KUSAD’ın Samsun toplantısına katıldığına ilişkin verilen bilginin aksi
yönde bir kanıta rastlanmamıştır.
PAK PETROL’ün KUSAD’dan gelen e-postaya net bir cevap vermemiş olmasının
kabul ve anlaşma manasına geldiği yorumunun zorlama olduğu savunması.
21-01/18-8
96/132
(378) I.3. numaralı bölümde yer verilen belgelerde, toplantılarda zam, fiyat gibi geleceğe
yönelik, rekabete duyarlı stratejik bilgilerin rakipler arasında görüşüldüğü, ayrıca, en
azından mevcut tespitlere göre, e-posta aracılığıyla doğrudan iletişime konu olduğu
tespit edilmiştir. Rakibinden rekabete duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi
almak istemediğine dair net karşılık vermemesi durumunda, teşebbüsün bu bilgiyi
kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır.
4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiğinin ispatlanamadığı gibi kesintisiz bir ihlal
tespiti de olmadığından idari para cezası uygulanamayacağı, uygulansa dahi
artırım gerçekleştirilemeyeceği savunması.
(379) PAK PETROL’ün Mart 2017 tarihinden itibaren buğday unu fiyatlarına ilişkin toplantı
ve/veya doğrudan iletişimler yoluyla piyasayı şeffaflaştırmak suretiyle rekabeti
kısıtlayarak 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği, teşebbüsün 2017-2019
yılları arasında ihlale taraf olduğu tespiti yapılmış ve PAK PETROL’ün ihlal süresi
dikkate alınmış ve Ceza Yönetmeliği uyarınca gerekli artırım yapılarak temel para
cezası belirlenmiştir.
I.4.4.2.11. SARAY PETROL’ün Yazılı Savunması ve Değerlendirme
SARAY PETROL’ün KUSAD tarafından gönderilen e-postalar ile ilgili bilgisinin
olmadığı, diğer teşebbüslere göre sadece değirmen hizmeti veren ve kapasite
olarak küçük bir işletme olması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’a aykırılık teşkil
edecek bir kartel yapılanmasını içerisinde bulunmasının fiilen mümkün olmadığı,
un fiyatlarının soruşturmaya dâhil diğer teşebbüsler gibi artırılmadığı, maliyet
bazlı artış dışında fiyatlarının piyasa şartlarına uygun olarak seyrettiği ve 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesini amaç unsuru bakımından ihlal etmedikleri
savunması.
(380) Yukarıda ayrıntılı olarak ifade edildiği üzere, fiyat belirleme iradesinin varlığı esastır.
SARAY PETROL’ün Haziran 2013 tarihinden itibaren ve bir yıldan kısa süreli olmak
üzere buğday unu fiyatlarına ilişkin toplantı ve/veya doğrudan iletişimler yoluyla
piyasayı şeffaflaştırmak suretiyle rekabeti kısıtlayarak 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Teşebbüslerin kapasite olarak küçük
olmalarının ihlal tespiti bakımından önemi bulunmamaktadır.
SARAY PETROL’ün KUSAD’ın Çorum toplantısına katılım sağlamadığı,
toplantıya katılım sağlandığını ispatlayan somut belge veya bilginin
bulunmadığı, bahsi geçen fotoğrafta herhangi bir SARAY PETROL yetkilisinin
bulunmadığı, fotoğraftaki kişilerin şirket yetkililerine benzetilerek katılım
sağlandığı yönündeki tespitlerin hatalı olduğu ve KUSAD’ın bu çerçevedeki
ifadelerini kabul etmediği, KUSAD’ın Amasya, Çorum, Samsun’da yapılan diğer
toplantılarına davet edilmediği ve toplantıya katılım sağlamadığı, SARAY
PETROL’ün KUSAD üyeliğine ilişkin olarak yazılı bir talebi olmadığı, re’sen
dernek üyesi yapıldığı, bu durumun öğrenilmesi akabinde yoğun çabalara
rağmen ancak 2018 yılında resmi olarak üyelikten çıkarıldıkları savunması.
(381) SARAY PETROL’ün KUSAD tarafından 08.01.2014 tarihli toplantısına ilişkin
gönderildiği anlaşılan 09.01.2014 tarihli e-postanın alıcısı konumunda olduğu ve e-
postada yer alan “Sayın Üyelerimiz, Dün gerçekleştirdiğimiz toplantıda da kullanılan
un maliyet tablosu ekte bilginize sunulur.” ifadelerinden, un üreticileri tarafından fiyat
listelerinin yanı sıra maliyet hesaplarının da görüşüldüğü ve paylaşıldığı
anlaşılmaktadır.
21-01/18-8
97/132
(382) Ayrıca SARAY PETROL, 30.10.2013 tarihinde KUSAD tarafından ULUSOY ve UNAY
fiyat listelerinin gönderildiği teşebbüsler arasında yer almaktadır. Bu kapsamda hem
raporda yer verilen tüm ilgili e-postalar, hem de KUSAD tarafından sunulan toplantı
katılımcı listesi birlikte değerlendirilerek SARAY PETROL’ün ihlale katıldığı tespitine
ulaşılmıştır.
ULUSOY, UNAY, UNSAN, AKMEHMET, PAK PETROL, BAFRA, ZAFER UN’un
birlikte hareket ettiklerinin görüldüğü, ULUSOY ve iştiraklerinin un piyasasına
hakim olmak adına birlikte hareket ederek bu sistemi kurduğunun açık olduğu,
TUSAF ve KUSAD’ın yöneticilerinin yine ULUSOY ve bağlı iştiraklerinin
yöneticileri olmalarının bu durumu ortaya çıkardığı savunması.
(383) Savunmada adı geçen teşebbüslerin bazıları, ihlale en uzun süre taraf olan
teşebbüsler olarak tespit edilmiş olup bu konuda detaylı değerlendirmeler I.4.1. ve I.4.2
numaralı bölümlerde yer almaktadır.
I.4.4.2.12. TAFLAN UN’un Yazılı Savunması ve Değerlendirme
TAFLAN UN olarak Çorum toplantısına katılım sağlandığı, ancak fiyat
politikalarını ortak olarak hareket etme hususunda bir çalışma yapılmadığı,
toplantıda pazarlamacıların kendi şirketlerini fiyat konusunda yanılttığı ve çözüm
olarak şirketlerin fiyat listelerinin KUSAD’a gönderilmesi hususlarının
görüşüldüğü, bu kapsamda 6 ay içinde 4 kez fiyat listesi hazırlayıp KUSAD’a
gönderdikleri, bununla birlikte fiyat listeleri gönderilirken anlaşmalı olarak fiyat
artırılması amacı güdülmediği, sektörde ağır rekabetin olduğu, karlılık
oranlarından bu durumun görüldüğü savunması.
(384) İlgili pazarda firmaların birbirlerine ait fiyat ve diğer rekabete duyarlı stratejilerini
piyasadan öğrenmek yerine KUSAD aracılığıyla ve/veya doğrudan birbirleri ile
paylaştıkları ve fiyat oluşum süreçlerine dâhil olarak, rakip teşebbüslerin fiyatlama
politikaları üzerinde kontrol mekanizması oluşturdukları tespit edilebilmektedir. Söz
konusu pazarda ihlale temel teşkil eden davranış, rekabetçi bir piyasada olması
gerekenden farklı olarak, teşebbüslerin birbirlerinin anlık fiyatlama davranışlarını takip
etmeleri ve ortak bir iradeyi uygulamaya geçirmek amacıyla piyasayı
şeffaflaştırmalarıdır.

I.4.4.2.13. TEKSİN UN’un Yazılı Savunması ve Değerlendirme
KUSAD’ın 03.07.2013 tarihli e postada fabrika teslim fiyatının 50,5-51,5 TL
aralığına getirme çağırısına ilişkin olarak; kendilerinin 2013 Ocak ayından 30
Eylül 2013 tarihine kadar ekmeklik buğday unu satış fiyatlarını 57 TL/Çuval,
Ekim-Kasım aylarında 60 TL, Kasım 2013 ayından itibaren ise 62 TL olarak
gerçekleştiği, KUSAD üyelerinin 02.07.2013 tarihinde yeni fiyat listesi
hazırladıkları halde kendilerinin 30 Eylül tarihine kadar 57 TL satış fiyatından
devam ettikleri, satış listesi yayınlamadıkları ve rakip firmalarla fiyatlarla ilgili bir
paylaşımda bulunmadıkları, Temmuz ayında rakiplerinin fiyat artışına gittiği
halde kendilerinin Temmuz Ağustos ve Eylül aylarında fiyat artırmadıkları, bu
aylarda satış fiyatlarının rakiplerinden 5,5 TL fazla olduğu, rakiplerle ortak
hareket etmedikleri, KUSAD’ın 12.10.2013 tarihli e postasına ilişkin olarak Ocak
2013 tarihinde belirlenen 57 TL fiyattan satışın devam ettiği ve fiyat değişikliğine
gidilmediği, KUSAD tarafından 09.01.2014 tarihli e posta da yer alan buğday unu
fiyatının 60 gün vadeli 55 TL ve 61 TL arasında oluştuğuna ilişkin ifadeye ilişkin
olarak Ocak 2014 ekmeklik buğday unu fabrika teslim peşin fiyatının 62 TL
21-01/18-8
98/132
olduğu, Ocak ayından sonrası ise 66 TL olduğu ve yılsonuna kadar da bu fiyattan
satışının yapıldığı, 2014 yılında da 2013 yılında olduğu gibi fiyat listesi
çıkarılmadığı ve kimse ile fiyat paylaşılmadığı, rakiplerin fiyat politikalarının
kendilerini etkilemediği savunması.
(385) Yukarıda ayrıntılı olarak ifade edildiği üzere, fiyat belirleme iradesinin varlığı esastır.
KUSAD’ın e-postasında belirtilen fiyattan satış yapılıyor olup olmamasının, ihlal
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlaline ilişkin somut bir isnatta
bulunulmadığı, ihlal eyleminin gösterecek nitelikte bir delil ortaya koyulmadığı,
4054 sayılı Kanun’u ihlal etmedikleri savunması.
(386) Söz konusu pazarda ihlale temel teşkil eden davranış, rekabetçi bir piyasada olması
gerekenden farklı olarak, teşebbüslerin birbirlerinin anlık fiyatlama davranışlarını takip
etmeleri ve ortak bir iradeyi uygulamaya geçirmek amacıyla piyasayı
şeffaflaştırmalarıdır. Bu kapsamda KUSAD tarafından gönderilen iletişim delillerine ve
her teşebbüsün ihlal iradesine doğrudan ya da dolaylı olarak taraf olduğuna işaret eden
belgelere ayrıntılı olarak yer verilmiştir. Örneğin, 03.07.2014 tarihinde KUSAD’ın,
ALAYBEYİ, BAFRA ERİŞ, TAFLAN UN, ULUSOY, UNAY ve UNSAN’a ait güncel fiyat
listelerini, TEKSİN UN’un da aralarında bulunduğu bir grup teşebbüse gönderdiği tespit
edilmiştir. Rakip teşebbüslerin güncel fiyatlarının KUSAD aracılığıyla paylaşılması,
piyasanın şeffaflaştırılarak rekabetçi parametreleri ortadan kaldırmak iradesini
yansıtmaktadır.
Özel amaçlı buğday unu ile ekmeklik buğday ununun üretim ve talep açısından
ikame olmadığı, TEKSİN UN’un üretim ağırlığının %80 baklavalık un, %20
ekmeklik un olduğu, satış elemanı çalıştırmadıkları müşterilerinin fabrika
yetkilileri ile görüşerek siparişleri kendileri verdikleri onun için sektörde üretici
ve satıcılar arasında eylem birliği içerisinde olmanın mümkün olmadığı
savunması.
(387) Fiyat listesi paylaşımlarında ekmeklik un yanı sıra baklavalık ve diğer un fiyatları da
bulunmakta olup, üretimdeki ağırlığın baklavalık un olması bakımından dosya
kapsamında ulaşılan kanaati değiştirecek herhangi bir farklı tespit bulunmamaktadır.
Un satışları ilgili fiyat listesi hazırlanmadığı ve derneğe liste gönderilmediği,
satışlarla ilgili bilgi paylaşımında bulunulmadığı, derneğin hiçbir toplantısına
katılım sağlanmadığı ve e-postalarına cevap verilmediği, KUSAD tarafından
üyelerinin tamamına gönderilen e-postalardaki teşebbüslere ait fiyat listelerine
istinaden TEKSİN UN’un ihlale taraf olarak gösterilmesinin yasal dayanağının
olmadığı, KUSAD’a satış listesi gönderen ve derneğin toplantılarına katılan
teşebbüslerin 4054 sayılı Kanunu ihlal etmedikleri kabul edildiği halde
kendilerine sadece dernek tarafından satış fiyatı listesinin gönderilmesinin ihlal
sayılamayacağı, teknoloji döneminde teşebbüslerin fiyat listelerine internet
sitelerinde ulaşılabileceği, kendileri için rakip firmalarının fiyat listelerinin
öneminin olmadığı savunması.
(388) I.3. numaralı bölümde yer verilen belgelerde, toplantılarda zam, fiyat gibi geleceğe
yönelik, rekabete duyarlı stratejik bilgilerin rakipler arasında görüşüldüğü, ayrıca, e-
posta aracılığıyla doğrudan iletişime konu olduğu tespit edilmiştir. Rakibinden rekabete
duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair net karşılık
vermemesi durumunda, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını
buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır. Bu noktada, rekabete duyarlı bilgi değişimine
ilişkin Yatay Kılavuz’daki açıklamalar, rakipler arasında değiştirilen rekabete duyarlı
21-01/18-8
99/132
bilginin niteliğinden bağımsız olarak katı bir yaklaşımı yansıtmaktadır. Dolayısıyla
toplantıdaki KUSAD e-postalarının cevaplanmadığı şeklinde bir yaklaşımın kabulü
mümkün görünmemektedir..
(389) Soruşturma kapsamında rakip firmaların fiyat listelerinin KUSAD vasıtasıyla dolaylı
olarak birbirlerine ulaştığı, inceleme kapsamında elde edilen bilgi ve belgelerden tespit
edilebilmektedir. Teşebbüslerin fiyat listelerini piyasadan elde edebilme ihtimali elbette
her sektörde olduğu gibi un sektöründe de mevcuttur.
I.4.4.2.14. TUNÇOĞLU’nun Yazılı Savunması ve Değerlendirme
Sektörde rekabetin olduğu, ekonomik durumlarının güçlü olduğu istikrarlı olarak
kar elde ettiği, hal böyleyken 4054 sayılı Kanun’u ihlal etmek gibi bir riske
girmenin kabulü akıl ve mantık dışı olduğu ve hayatın olağan akışına ters
düştüğü savunması.
(390) Sektördeki rekabet koşullarına yukarıda ilgili bölümlerde yer verilmiş olup, teşebbüsün
mali yapısının kuvvetli olması ile ihlal isnadı arasında herhangi bir bağlantı kurulması
mümkün bulunmamıştır.
KUSAD toplantılarına sektör sorunlarının konuşulması nedeniyle nezaket
çerçevesinde katılım sağlandığı, dernek çatısı altında toplanmanın anayasal bir
hak olduğu, fiyatlarının maliyet, vade göz önüne alınarak pazarlık yoluyla
belirlendiği savunması.
(391) Yukarıda I.4.1. ve I.4.2 numaralı bölümlerde KUSAD aracılılığıyla yapılan toplantılarda
zam, fiyat gibi geleceğe yönelik, rekabete duyarlı stratejik bilgilerin rakipler arasında
görüşüldüğü, ayrıca, en azından mevcut tespitlere göre, e-posta aracılığıyla doğrudan
iletişime konu olduğu tespit edilmiş ve bu çerçevede yapılan değerlendirmelere yer
verilmiştir.
60 TL vadeli seviyesini konu alan e-postaya ilişkin olarak fiyatlarının ilgili
dönemlerde 60 TL’nin altında olduğu, bu durumun sektörde anlaşma veya
uyumlu eylemin olmadığını gösterdiği savunması.
(392) Yukarıda ayrıntılı olarak ifade edildiği üzere, fiyat belirleme iradesinin varlığı esastır.
KUSAD’ın e-postasında belirtilen fiyattan satış yapılıyor olup olmamasının, ihlal
konusu inceleme bakımından önemi bulunmamaktadır.
Soruşturma kapsamında yeterli inceleme ve araştırmanın yapılmadığı, ihlal
iddiasının hukuken geçerli somut bilgi belgelere dayandırılmadığı, iddiaların salt
e-posta yazışmalarından varsayımlara dayandırıldığı bu nedenle idari para
cezası uygulanmaması gerektiği savunması.
(393) Söz konusu pazarda ihlale temel teşkil eden davranış, rekabetçi bir piyasada olması
gerekenden farklı olarak, teşebbüslerin birbirlerinin anlık fiyatlama davranışlarını takip
etmeleri ve ortak bir iradeyi uygulamaya geçirmek amacıyla piyasayı
şeffaflaştırmalarıdır. Bu kapsamda soruşturma sürecinde birçok firmada yerinden
incelemelerde bulunulmuş ve somut iletişim delilleri elde edilmiştir.
I.4.4.2.15. UNSAN’ın Yazılı Savunması ve Değerlendirme
Soruşturma süresinin 6 ay uzatıldığına dair bildiriminin kendilerine yapılmadığı,
Soruşturmanın yasal süresi içerisinde yapılmadığı, soruşturma devam ederken
Önaraştırmanın Sonuçlanması başlıklı 41. maddesinin ek fıkra ile yapılan
düzenleme doğrultusunda soruşturmanın kapatılması gerektiği savunması.
21-01/18-8
100/132
(394) 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinde yer alan “Önaraştırma yapılmasına karar
verildiği takdirde Kurul Başkanı, meslek personeli uzmanlardan bir ya da birkaçını
raportör olarak görevlendirir. Önaraştırma yapmakla görevlendirilen raportör 30 gün
içinde elde ettiği bilgileri, her türlü delilleri ve konu hakkındaki görüşlerini Kurula yazılı
olarak bildirir.” hükmü çerçevesinde, önaraştırma süreci görevlendirme tarihi itibarıyla
başlamaktadır. Mevcut durumda Kurulun 17.10.2018 tarihli ve 18-39/636-M sayılı
toplantısında önaraştırma yapılmasına ilişkin olarak aldığı karar çerçevesinde,
Başkanlık Makamı’nın 26.04.2019 tarihli ve 5103 sayılı yazısı uyarınca, önaraştırma
yapmak üzere raportörler 30.04.2019 tarihinden itibaren görevlendirilmiş olup,
Önaraştırma Raporu 29.05.2019 tarihinde öngörülen süre içinde teslim edilmiştir.
Soruşturma açılmasına ise, Kurulun 13.06.2019 tarihli toplantısında 19-21/305-131
sayıyla karar verilmiş ve Soruşturma Bildirimi Unsan’a 25.06.2019 tarihinde
gerçekleştirilmiştir. Kurulun 14.11.2019 tarihli, 19-40/638-M sayılı Kararıyla
soruşturma süresinin altı ay uzatılmış ve UNSAN’a süre uzatım bildirimi 19.11.2019
tarihinde yapılmıştır. İşaret edilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında, 4054
Kanun’da öngörülen sürelere riayet edildiği açıktır.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde belirtilen yasaklı hallerin ihlaline sebebiyet
verecek somut ve kabul edilebilir eylem isnat edilmediği, isnat edilen
hususlardan Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmediği savunması.
(395) İhlale dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler, taraf teşebbüslere Soruşturma Raporu
kapsamında iletilmiştir.
Soruşturma konusu dönemin bir bölümünde enflasyonla mücadeleye destek ve
tüketiciyi koruma adına düşük fiyattan satış yaptıkları, ekonomiye verdikleri bu
katkı sebebiyle teşekkür edilmiş iken haklarında soruşturma başlatılmasının
hukuken kabul etmedikleri savunması.
(396) Soruşturma konusu, ilgili savunma ile farklılık arz etmektedir. Soruşturma konusunu
rakipler arasında rekabete duyarlı bilgi değişimi vasıtasıyla 4054 sayılı Kanunun ihlali
oluşturmaktadır. Belirli bir süreyle düşük fiyattan yapılan satışlar, soruşturma konusu
ve ihlal isnadı ile ilişkili bulunmamaktadır.
Soruşturmaya dâhil edilen oyuncuların pazar paylarının düşük olduğu bu
nedenle pazar kapamaya yol açamayacakları ve 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal edemeyecekleri savunması.
(397) Teşebbüslerin pazar payları ile 4. madde kapsamında bir ihlal arasında doğrudan bir
ilişki kurulması hatalı sonuçlara sebep olabilecektir. Ülke genelinde çok sayıda un
üreticisi teşebbüs olmakla birlikte, teşebbüslerin bölgesel uygulamalarla fiyatların
yönünü belirleyebilme ve/veya piyasayı şeffaflaştırma potansiyellerinin olduğu
anlaşılmaktadır.
Rakipler ve kendi fiyat listelerindeki farklılıklardan dolayı rakiplerle birlikte
hareket edilmediğinin anlaşıldığı, fiyat listelerinin şirketlerinin internet
sitelerinden ya da perakende noktalarından elde edilebileceği savunması.
(398) Dosya kapsamında ilgili pazarda teşebbüslerin birbirlerine ait fiyat ve diğer rekabete
duyarlı stratejilerini piyasadan öğrenmek yerine doğrudan birbirleri ile paylaştıkları ve
fiyat oluşum süreçlerine dâhil olarak, rakip teşebbüslerin fiyatlama politikaları üzerinde
kontrol mekanizması oluşturdukları tespit edilmiştir. Söz konusu pazarda ihlale temel
teşkil eden davranış, rekabetçi bir piyasada olması gerekenden farklı olarak,
teşebbüslerin birbirlerinin anlık fiyatlama davranışlarını takip etmeleri ve ortak bir
iradeyi uygulamaya geçirmek amacıyla piyasayı şeffaflaştırmalarıdır.
21-01/18-8
101/132
İhlal iddialarını kabul etmemekle beraber, muafiyetten yaralanabilecekleri
savunması.
(399) Söz konusu değerlendirme yukarıda “I.4.3. 4054 sayılı Kanun’un 5. Maddesi
Kapsamında Değerlendirme” başlıklı bölümde yapılmıştır.
I.4.4.2.16. ÜNSAN ÜNYE’nin Yazılı Savunması ve Değerlendirme
5236 sayılı Kabahatler Kanunu kapsamında belirlenen soruşturma zamanaşımı
süresi dolduktan sonra soruşturmaya başlandığı, önaraştırmadaki 30 günlük
süreye uyulmadığı, bu nedenle soruşturmanın taraflar açısından düşmesi
gerektiği savunması.
(400) 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinde yer alan “Önaraştırma yapılmasına karar
verildiği takdirde Kurul Başkanı, meslek personeli uzmanlardan bir ya da birkaçını
raportör olarak görevlendirir. Önaraştırma yapmakla görevlendirilen raportör 30 gün
içinde elde ettiği bilgileri, her türlü delilleri ve konu hakkındaki görüşlerini Kurula yazılı
olarak bildirir.” hükmü çerçevesinde, önaraştırma süreci görevlendirme tarihi itibarıyla
başlamaktadır. Mevcut durumda Kurulun 17.10.2018 tarihli ve 18-39/636-M sayılı
toplantısında önaraştırma yapılmasına ilişkin olarak aldığı karar çerçevesinde,
Başkanlık Makamının 26.04.2019 tarihli ve 5103 sayılı yazısı uyarınca, önaraştırma
yapmak üzere raportörler 30.04.2019 tarihinden itibaren görevlendirilmiş olup
Önaraştırma Raporu 29.05.2019 tarihinde öngörülen süre içinde teslim edilmiştir.
Soruşturma açılmasına ise, Kurulun 13.06.2019 tarihli toplantısında karar verilmiştir.
İşaret edilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında, 4054 Kanun’da öngörülen
sürelere riayet edildiği açıktır.
(401) Öte yandan, soruşturma kapsamında AKSU, AYDINGÜLER, BAFRA ERİŞ, BİRSAN,
DAYIOĞLU, GÖZELİ, GUSAD, KOZLU, NİHORUZ, ÖZMERCAN, ULUSOY ve
UNSAN’da yapılan yerinde incelemelerde, soruşturma tarafı olmayan teşebbüsler
hakkında rekabet ihlali şüphesi doğuran bazı yazışmalara ve bilgi paylaşımlarına
rastlanmıştır.
(402) Söz konusu bilgi ve belgelerin değerlendirilebilmesi amacıyla Kurulun 24.10.2019 tarih
ve 19-36/540-M sayılı kararı ile hâlihazırda soruşturma tarafı olmayan ÜNSAN ÜNYE
hakkında soruşturma açılmasına ve bu soruşturmanın 13.06.2019 tarih ve 19-21/305-
M sayılı Kurul kararıyla açılan soruşturma ile birleştirilerek yürütülmesine karar
verilmiştir.
ÜNSAN ÜNYE’nin 2013-2014 yılları arasında hangi eylemlerle piyasayı
şeffaflaştırarak 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiklerinin Soruşturma Raporu’nda
açıkça belirtilmediği savunması.
(403) Söz konusu pazarda ihlale temel teşkil eden davranış, rekabetçi bir piyasada olması
gerekenden farklı olarak, teşebbüslerin birbirlerinin anlık fiyatlama davranışlarını takip
etmeleri ve ortak bir iradeyi uygulamaya geçirmek amacıyla piyasayı
şeffaflaştırmalarıdır. ÜNSAN ÜNYE’NİN 2013-2014 yılları arası dönemde buğday unu
fiyatlarına ilişkin toplantı ve/veya doğrudan iletişimler yoluyla piyasayı şeffaflaştırmak
suretiyle rekabeti kısıtlayarak 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği kanaat ve
sonucuna ulaşılmıştır. İhlale işaret eden belgelere yukarıda I.3. numaralı bölümde
detaylı olarak yer verilmiştir.
ÜNSAN ÜNYE’nin kendisine ait fiyat listesi ya da piyasayı şeffaflaştıracak
herhangi bir bilgiyi KUSAD ve rakipleriyle paylaşmadığının görüldüğü
savunması.
21-01/18-8
102/132
(404) ÜNSAN ÜNYE’nin KUSAD tarafından rakiplere ait fiyat listeleri içeren e-postaların
alıcısı konumunda bulunduğu ve bu kapsamda rakipler arasında iletişimin sağlandığı
ve rekabete duyarlı bilgi paylaşımının gerçekleştiğine işaret eden belgelere yukarıda
detaylı olarak yer verilmiştir.
11.11.2013 tarihli e-postanın ekinde kendilerine ait olduğu belirtilen 31.10.2013
tarihli un fiyat listesinin var olduğu ancak böyle bir fiyat listesinin kendileri
tarafından herhangi bir kimse ile paylaşılmadığı, nitekim raporda kendilerinin
fiyat listelerinin paylaşıldığına dair bir delilin bulunmadığı, raporda yer verilen
287/38 numaralı belgede böyle bir e-postanın olduğundan bahsedildiği ama
kendilerine tebliğ edilen raporun ekinde e-postaya ilişkin belge eklerinin yer
almadığı savunması.
(405) Yukarıda I.3 numaralı bölümde yer verilen belgelerden, toplantılarda gelecekte
uygulanacak fiyat bilgisi gibi rekabete duyarlı stratejik bilgilerin rakipler arasında
paylaşıldığı, ayrıca e-postalar aracılığıyla doğrudan iletişime konu olduğu tespit
edilmiştir. Belge 287/38 tarafa ek görüş ekinde gönderilmiştir.
KUSAD’a toplantı veya fiyat listelerinin gönderilmesi hususunda bir taleplerinin
olmadığı, bilgileri dışında çalışanlarına gönderilmiş olan e-postaların isnat delili
olabilmesinin hukuken mümkün olmadığı, keza rapordan e-postalarının hangi
çalışanlarına gönderildiği hususunda bilgi yer almadığı, bu nedenle e-postaların
isnat delili olamayacağı, KUSAD toplantılarına katılmadıkları, fiyat listelerini
KUSAD ve rakipleri ile paylaşmadıkları, anlaşmanın iki taraflı icap ve kabul ile
oluşan bir hukuki işlem olduğu kendilerinin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesindeki yasaklanmış eylemlerde bulunmak üzere KUSAD ve rakipleri ile
aralarında açık ya da kapalı nitelikte bir anlaşmanın bulunmadığı, kendilerinin
2013 ve 2014 yıllarında yapılan bir anlaşmanın içerisinde olması halinde 2013 ve
2014 yıllarında yapılan toplantılara katılmış olması gerektiğinin aşikar olduğu,
ancak 2014 yılında toplantılara davet edilmedikleri, bu durumun ihlal olarak
nitelendirilebilecek bir anlaşmanın içerisinde olmadıklarını ortaya koyduğu,
KUSAD’ın 02.07.2013 tarihli e-postalarına geri dönüş yapılmadığı ve fiyat
listelerinin gönderilmediği bu durumda rakipleri ile ihlal olarak
nitelendirilebilecek bir anlaşmanın içerisinde olmadıklarını ortaya koyduğu
savunması.
(406) ÜNSAN ÜNYE’ye gönderilmiş olan e-postalar, kime gönderdiği bilgisi görünecek
şekilde tarafa ek görüş kapsamında gönderilmiştir. Yukarıda I.3. numaralı bölümde yer
verilen belgelerde, toplantılarda zam, fiyat gibi geleceğe yönelik, rekabete duyarlı
stratejik bilgilerin rakipler arasında görüşüldüğü, ayrıca, en azından mevcut tespitlere
göre, e-posta aracılığıyla doğrudan iletişime konu olduğu tespit edilmiştir. Rakibinden
rekabete duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair net
karşılık vermemesi durumunda, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki
davranışlarını buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır. Bu noktada, rekabete duyarlı
bilgi değişimine ilişkin Kılavuz’daki ifadeler, rakipler arasında değiştirilen bilginin
niteliğinden bağımsız olarak katı bir yaklaşımı yansıtmaktadır.
Un fiyatlarının görüşülmesi ve güncel fiyat listelerinin paylaşılmasının 4. madde
kapsamında olan bir eylem olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, fiyat
listelerinin tamamının güncel olduğu, bu bilgilerin stratejik ve rekabeti
engelleyecek nitelikte olmadığı, inceleme konusu ürün homojen olduğundan
üreticilerin ürünlerini rakiplerinden farklılaştırarak kendilerine avantaj
sağlayamayacakları, reklam faaliyeti yoluyla pazar payını artıramayacakları,
21-01/18-8
103/132
marka bağımlılığının oluşturulmasının mümkün olmayacağı, fiyatın müşteri
tercihlerinde önemli bir husus olduğu, en küçük fiyat farklılaşmasının pazarın
kaybedileceği bir piyasada firmalarının paralel fiyat sergilemeleri uyumlu eylem
olarak değerlendirilemeyeceği, ihlalin varlığından bahsedilmesi için bilgi
paylaşımının çok sık olması gerektiği ve kamuya açık bir bilgi olmaması
gerektiği, kendilerinin incelenen döneme ilişkin olarak bilgi değişimlerinin az
olduğu, güncel fiyat listelerinin kamuya açık bilgiler olduğu, bu nedenle kamuya
açık nitelikte bulunan bilgilerin paylaşılmasının ihlal olarak
değerlendirilemeyeceği, anılan nedenlerle ÜNSAN ÜNYE’ye cezai müeyyide
uygulanmaması gerektiği savunması.
(407) Rekabete duyarlı bilgi değişimi, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ele
alınmaktadır. Yatay Kılavuz’un 18. paragrafında “Rekabeti kısıtlama amacı bulunan bir
anlaşma doğası gereği 4. madde kapsamında ihlal teşkil ettiğinden, söz konusu
anlaşmanın pazardaki fiili veya potansiyel etkilerinin incelenmesine gerek
bulunmamaktadır…” açıklaması yer almaktadır. Dosya kapsamında yapılan
değerledirmelerde rekabete duyarlı bilgilerin değişimin amaç bakımından ihlal
oluşturduğu vurgulanmış ve ek olarak bilgi paylaşımının fiili etkisi de ortaya konmuştur
(408) Anılan Kılavuz’un 46. paragrafında ise “…Örneğin, bir teşebbüsün fiyatlama
politikasının rakiplere açıklandığı bir toplantıya yalnızca katılmış olmak bile - fiyatları
artırmak üzere bir uzlaşmaya varılmamış olsa dahi-Kanun’un 4. maddesi kapsamına
girebilecektir. Bir teşebbüse, rakibi tarafından herhangi bir şekilde rekabete duyarlı bir
bilgi gönderildiğinde, ilgili teşebbüs böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair net bir
karşılık vermiyor ise, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını
buna göre değiştirdiği varsayılacaktır.” açıklaması yer almaktadır. ÜNSAN ÜNYE’nin
kendisine rekabete duyarlı bilgi gönderilmesi akabinde bu bilgiyi almak istemediğine
dair net olarak karşılık vermediği görülmektedir.
Un pazarında 700 fabrikanın bulunduğu, bilgi paylaşımında bulunulduğu iddia
edilen işletmelerin Karadeniz Bölgesinde ve Türkiye’de pazarın önemli bir
bölümünü kapsamadığı, bu nedenle bilgi paylaşımı yoluyla yapılan bir ihlalin
varlığından bahsedilmesinin hukuken mümkün olmadığı savunması.
(409) Teşebbüslerin pazar payları ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlal
arasında doğrudan bir ilişki kurulması hatalı sonuçlara sebep olabilecektir. Ülke
genelinde çok fazla sayıda un üreticisi teşebbüs olmakla birlikte, teşebbüslerin
bölgesel uygulamalarla fiyatların yönünü belirleyebilme potansiyellerinin olduğu
anlaşılmaktadır.
I.4.4.2.17. YÜKSEL UN’un Yazılı Savunması ve Değerlendirme
İhlal iddialarının geçtiği 2013-2015 yılları arasında %25-40 arasında bir kapasite
ile üretim yaptıkları, bu nedenle fiyat belirleme ve yönlendirme konularında
belirleyici bir rollerinin olmadığı, un piyasasını etkileyecek üretim ve satışa sahip
olmadıkları, buğday fiyatlarının un fiyatlarını belirleyen en önemli etken olduğu,
dövizin satış fiyatlarını etkilediği savunması.
(410) Un sektörüne ilişkin bilgiler yukarıda “İlgili Pazar” başlıklı bölümde değerlendirilmiş
olup, savunmada belirtilen hususların dosya kapsamında ulaşılan kanaati
değiştirmeyeceği değerlendirilmiştir.
I.4.4.2.18. ZAFER UN’un Yazılı Savunması ve Değerlendirme
21-01/18-8
104/132
ZAFER UN’un Tokat ve Sivas dışında başka şehirlerde faaliyeti bulunmadığı,
başka şehirlerde faaliyet gösteren işletmelerle rekabeti önleyecek şekilde
anlaşma yapmalarını gerektirecek bir ihtiyacın söz konusu olmadığı, TUSAF ve
KUSAD üyesi oldukları, ancak derneklerin sadece Genel Kurul seçimlerine
katıldıkları, bu derneklerden kendilerine hiçbir şekilde fiyatlarla alakalı telkin
veya tavsiyede bulunulmadığı, rakiplerle bir temaslarının bulunmadığı,
KUSAD’ın 2013 Haziran ayındaki Amasya ve Çorum toplantılarına katılmadıkları,
2014 yılındaki Samsun toplantısına da katılmadıkları, sadece anılan derneklerin
04.04.2018 ve 06.12.2019 tarihlerinde gerçekleşen Genel Kurul Seçimlerine
katıldıkları, taraf teşebbüslerle Genel Kurul seçimleri dışında temaslarının
bulunmadığı savunması.
(411) ZAFER UN’un KUSAD tarafından 2013 yılında organize edilen toplantıya katılım
sağlamadığı, ancak 22.03.2017 tarihinde Samsun’da düzenlenen toplantıya katılım
sağlandığına yönelik tespitler KUSAD tarafından sunulan bilgiler kapsamında yukarıda
yer almaktadır. Öte yandan, ZAFER UN ile rakipleri aralarında fiyat listesi paylaşımı
yapıldığına işaret eden belgelere I.4.1. ve I.4.2 numaralı bölümlerde yer verilmiştir.
Fiyat listelerinin başkaca firma veya dernekler ile paylaşılmadığı, e-postalara geri
dönüş yapılmadığı, soruşturma raporunda aleyhlerine kayıt bulunmadığı, 2016
yılına aite-posta nedeniyle bilgi değişimi tarafı olarak ihlale katıldıkları iddiasına
yönelik olarak, e-postaya karşılık verilmediği, bu nedenle tek taraflı olarak
gönderilen e-postaya dayanarak ihlal iddiasının hakkaniyetle bağdaşmadığı
savunması.
(412) I.3 numaralı bölümde yer verilen belgelerde, toplantılarda zam, fiyat gibi geleceğe
yönelik, rekabete duyarlı stratejik bilgilerin rakipler arasında görüşüldüğü, ayrıca, en
azından mevcut tespitlere göre, e-posta aracılığıyla doğrudan iletişime konu olduğu
tespit edilmiştir. Rakibinden rekabete duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi
almak istemediğine dair net karşılık vermemesi durumunda, teşebbüsün bu bilgiyi
kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır. Bu
noktada, Yatay Kılavuz’daki açıklamalar, rakipler arasında değiştirilen rekabete duyarlı
bilginin niteliğinden bağımsız olarak katı bir yaklaşımı yansıtmaktadır. Dolayısıyla
toplantıdaki KUSAD e-postalarının cevaplanmadığı şeklinde bir yaklaşımın kabulü
mümkün görünmemektedir.
Anlaşmanın karşılıklı irade uyumu ile meydana geldiği, nitekim Kurulun
13.06.2019 tarih 19-21/306-132 sayılı kararında bu durumun anlaşıldığı,
rakiplerden birisinin münferiden kendilerine attığı ve cevaplamadıkları e-
postaların rekabeti kısıtlayıcı nitelikte oluğu bir an için kabul edilse dahi hiçbir
şekilde karşılıklı irade uyuşması ve rekabeti bozma kasıtlarının bulunmadığı
savunması.
(413) Yatay Kılavuz’un 46. paragrafında “… bir teşebbüsün fiyatlama politikasının rakiplere
açıklandığı bir toplantıya yalnızca katılmış olmak bile - fiyatları artırmak üzere bir
uzlaşmaya varılmamış olsa dahi- Kanun’un 4. maddesi kapsamına girebilecektir. Bir
teşebbüse, rakibi tarafından herhangi bir şekilde rekabete duyarlı bir bilgi
gönderildiğinde, ilgili teşebbüs böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair net bir karşılık
vermiyor ise, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre
değiştirdiği varsayılacaktır.” açıklaması yer almaktadır. ZAFER UN’un kendisine
rekabete duyarlı bir bilgi gönderilmesi akabinde bu bilgiyi almak istemediğine dair net
olarak karşılık vermediği görülmüş, bu nedenle ilgili dönemde ihlalden sorumlu olduğu
değerlendirilmiştir.
21-01/18-8
105/132
Rakiplerle uyumlu eylem içerisinde olmadıkları dönemlik fiyatlarından
görüldüğü, fiyatlarını kendileri bağımsız belirledikleri 2018 yılındaki fiyat
artışının dövizden kaynaklandığı, rakip işletmelerle aralarında anlaşma ya da
uyumlu eylem olmadığı soruşturma raporuyla bu durumu destekler nitelikteyken
aksi kanaatte ceza verilmesinin hukuka aykırı olduğu savunması.
(414) 2018 yaz döneminde döviz dalgalanması gerçekleştiği bilinmekte olup, dosya
kapsamında bu durumun aksini iddia eden bir tespit bulunmamaktadır.
(415) Sonuç olarak, ihlale işaret eden bilgi ve belgelere yukarıda detaylı bir şekilde yer
verilmekte olup dosya kapsamında ulaşılan kanaati değiştirecek herhangi bir tespitte
bulunulamamıştır.
I.4.4.2.19. NİHORUZ’un Yazılı Savunması ve Değerlendirme
4054 Sayılı Kanun'un 4. maddesiyle belirli bir mal ve hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma veya kısıtlama amacı
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler
arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve
eylemleri yasakladığı, 4054 Sayılı Kanun'un 16. maddesine dayalı olarak bir
rekabet ihlaline idari para cezası uygulanabilmesi için, Kanun'un 4. maddesinde
belirtilen rekabete aykırı bir anlaşmanın yapılmasına ya da uyumlu eylemin
gerçekleşmesi ve ayrıca bu hukuka ayları davranışların varlığının ortaya
konulması gerektiği, Soruşturma Raporu’nun 97. sayfasında "28.11.2015
tarihinde NİHORUZ yetkilisi tarafından MİSAFIR UN ...' e gönderilen e- postalarda
ileri tarihli (01.12.2015) NİHORUZ fiyat listesi yer almaktadır” ibaresinin
bulunduğu, raporun devamında 103. sayfada "NİHORUZ ve ALAYBEYİ KUSAD
üyesi olmadığı halde söz konusu teşebbüsler ile irtibatlı olduğu için analizlere
dahil edilmiştir." denildiği, ancak Danıştay 13. Dairesinin kararında (16.12.2015
tarih ve 2015/2624 Esas-2015/4608) rekabet açısından önemli olduğunda kuşku
bulunmayan geleceğe dair fiyat ve maliyet gibi bilgilerin piyasada rekabet edilen
başka bir teşebbüsle paylaşılmasında rekabeti ihlal edici bir amacın olduğu
şüphesinin ortaya çıkacağı bununla birlikte hassas bilgilerin paylaşımının belirli
bir süreç dahilinde tekrarlanıyor olmasının da bu şüpheyi destekler ve bir
anlaşmanın varlığını ortaya koyar nitelikte olduğunun belirtildiği, Soruşturma
Raporunda NİHORUZ’un sadece bir eyleminden bahsedildiği, bu eylemin ise
tamamen başka bir gerekçeden dolayı fiyat listesinin e-posta ile
gönderilmesinden ibaret olduğu, başkaca devam eden yada tekrarlanan bir bilgi
paylaşımı olmadığı, bu durumun ise NİHORUZ’un diğer şirketlerle uyumlu eylem
içinde olmadığının kanıtı olduğu, öte yandan yukarıda yer verilen Danıştay
kararına göre uzlaşmanın unsurlarının belirlenmesi, uygulanması ve takibinin
taraflar arasında gerçekleştirilen bir dizi iletişim, bilgi paylaşımı ve mutabakat
vasıtasıyla ifa edilmesi gerektiği, NİHORUZ’da yapılan incelemelerde ise uyumlu
eyleme ilişkin olarak hiçbir belge temin edilemediği, belge ya da belgelere
rastlanmadığı, sonuç olarak tek bir e-postanın hukuka aykırılık arz etmediği
savunması.
(416) NİHORUZ’da yapılan yerinde incelemede herhangi bir belge bulunamamış olsa da,
MİSAFİR UN’da yapılan incelemede NİHORUZ’un rakiplerle iletişim halinde
olunduğunu kanıtlar nitelik taşıyan NİHORUZ’a ait ileri tarihli fiyat listesi elde edilmiştir.
(417) 28.11.2015 tarihinde NİHORUZ’un, MİSAFİR UN ile ileri tarihli (01.12.2015) fiyat
listesini paylaştığı anlaşılmaktadır. Söz konusu fiyat listesinin doğrudan rakipler
arasında paylaşılması ve ileriye dönük olması, teşebbüslerin gelecekte
21-01/18-8
106/132
uygulayacakları fiyatları da rakiplerine ilettiklerini göstermektedir. Söz konusu belgede
bilgi değişimine taraf olan MİSAFİR UN, aynı zamanda 2013 ve 2014 döneminde ihlale
taraftır. Mevcut veriler doğrultusunda ise, NİHORUZ’a ilişkin ihlalin başlangıcının
28.11.2015 tarihi olduğu ve ihlalin bir yıldan kısa süreli olduğu kanaati muhafaza
edilmiştir.
I.4.4.2.20. AKMEHMET’in Yazılı Savunması ve Değerlendirme
Ekonomik Analiz ve Araştırma Dairesi raporunun kendilerine tebliğ edilmediği,
Soruşturma Raporu’nda yapılan karartmaların belgeleri anlaşılmaz kılarak
savunma yapmayı imkansız kıldığı savunması.
(418) 2010/3 sayılı Tebliğ’in 8/4. maddesine göre dosyaya giriş talepleri, Tebliğ’in ekinde yer
alan Dosyaya Giriş Talep Formu’nun doldurulması suretiyle yapılır. Soruşturma süreci
içerisinde ilgili teşebbüs tarafından ilgili formun doldurulmasıyla Kuruma ulaşmış bir
talep bulunmadığı için talebi değerlendirme imkânı da olmamıştır. Bu nedenle
savunma hakkının kısıtlandığı iddiası gerçeği yansıtmamaktadır.
(419) Dosyaya giriş hakkının kullanılabileceği süre ve hakkın kullanılma şekli, Anılan
Tebliğ’in 8. maddesi ve devamında yer almaktadır. Söz konusu maddenin üçüncü
fıkrası, “Taraflar nihai olarak, son yazılı savunma sürelerinin dolmasına kadar dosyaya
giriş talebinde bulunabilirler.” hükmünü içermektedir. Ayrıca anılan Tebliğ’in 12/2.
maddesi “Olayın ve teşebbüsün özelliklerine göre, teşebbüslerin iç kuruluş yapısı ve
organizasyonu, malî, iktisadî, kredi ve nakit durumu, araştırma ve geliştirme
çalışmaları, faaliyet stratejisi, hammadde kaynakları, üretim ve imalata ilişkin teknik
bilgiler, fiyatlandırma politikaları, pazarlama taktikleri ve masrafları, pazar payları,
toptancı ve perakendeci müşteri potansiyeli ve ağları, izne tâbi veya tâbi olmayan
sözleşme bağlantıları gibi bilgi ve belgeler ticari sır olarak kabul edilebilir.” hükmünü
haizdir. Bu çerçevede Soruşturma Raporu’nda ticari sır niteliğini haiz olduğu
değerlendirilen kimi hususlar (şahıs isimleri, fiyat politikaları, karlılık oranları vb.),
2010/3 sayılı Tebliğ’in “Ticari Sırların Korunması” başlıklı 15. maddesi doğrultusunda
kamu menfaati ile özel menfaat dengesi gözetilerek ve ölçülülük kriterine uygun olarak
açıklanmış, ihlalin ispatlanabilmesi için delil olarak kullanılan hususlar ise taraflardan
gizlenmemiştir.
Rekabeti kısıtlama amacı taşıyan anlaşmalar süreklilik arz eden düzenli iletişim
vasıtasıyla gerçekleşirken, mevcut olayda bu durumun oluşmadığı, KUSAD
bünyesinde yapılan toplantıların rekabeti kısıtlama amacı taşımadığı,
toplantılarda sektör sorunların ele alındığı, Soruşturma Raporu’nda kullanılan
belgelerden bu durumun görüldüğü, teşebbüsler arası iletişim ve
koordinasyonun gerçekleşmediği, Soruşturma Raporu’nda yer verilen
belgelerden KUSAD’ın aldığı ve bağlayıcı nitelik arz etmeyen aksiyon ve
önerilerin pazarda kalıcı nitelik arz etmediği ve rekabeti kısıtlayıcı amacı
taşımadığı savunması.
(420) Soruşturma kapsamında KUSAD üyesi olan bazı teşebbüslerin Çorum, Amasya gibi
çeşitli illerde belirli aralıklarla KUSAD bünyesinde bir araya gelerek un fiyatları, zam,
vadeler gibi fiyatlama politikalarına ilişkin konuları görüştükleri ve hatta bu
görüşmelerin ardından ortak fiyat listeleri yayımladıkları yapılan yerinde incelemelerde
elde edilen belgeler vasıtasıyla ispatlanmıştır. Hatta 08.01.2014 tarihli toplantının
ardından KUSAD tarafından aralarında AKMEHMET’in de bulunduğu teşebbüslere
gönderilen e-postada “fiyatların fabrika teslimi 60 tl vadeli seviyesine gelmesi gerektiği
konusunda görüş birliğine varıldığı” şeklindeki bir ifade yer almaktadır. Dolayısıyla
düzenli iletişim kurmadıkları, iletişim ve koordinasyon halinde olmadıkları ve rekabeti
21-01/18-8
107/132
kısıtlamayı amaçlamadıkları şeklindeki savunma gerçeği yansıtmamaktadır.
AKMEHMET’in dâhil olduğu doğrudan veya dolaylı iletişimlere yukarıda detaylı olarak
yer verilmiş bulunmaktadır.
İlgili coğrafi pazarın Türkiye seçildiği ama ihlal iddiasına ilişkin analizlerin
Karadeniz Bölgesi özelinde yapıldığı, Karadeniz bölgesinin kapalı bir pazar
olarak değerlendirilmesinin rasyonel olmadığı, coğrafi pazarın Türkiye olarak
tanımlandığı dosyada Karadeniz bölgesi özelinde pazar payı analizi yapılmasının
sektördeki rekabetçi dinamiklerin anlaşılmasını engellediği savunması.
(421) İlgili Pazarın Tanımlanmasına ilişkin Kılavuz kapsamında coğrafi pazar, “teşebbüslerin
mal ve hizmetlerinin arz ve talebi konusunda faaliyet gösterdikleri, rekabet koşullarının
yeterli derecede homojen ve özellikle rekabet koşulları komşu bölgelerden hissedilir
derecede farklı olduğu için bu bölgelerden kolayca ayrılabilen bölge” olarak
tanımlanmıştır. Yuklarıda da belirtildiği üzere; buğday unu üreticilerinin tüm Türkiye’de
faaliyet gösterebilmesi ve ilgili ürün pazarı bakımından bölgesel pazar tanımlanmasını
gerektirecek herhangi bir husus bulunmadığından ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak
tespit edilmiştir.
(422) Öte yandan soruşturma kapsamında teşebbüs birliği niteliğinde olan KUSAD ile
üreticilerin buğday unu fiyatlarına ilişkin görüşmeler ile piyasayı şeffaflaştırarak
rekabeti kısıtladıkları ve ihlalin belirli bir bölgedeki teşebbüsler tarafından
gerçekleştirildiği anlaşılmıştır. Bu durum, coğrafi pazarın yanlış tanımlandığı yahut
pazardaki rekabetçi dinamiklerin anlaşılmadığı anlamına gelmemektedir. Çünkü ihlalin
gerçekleştiği bölgenin kendine has herhangi bir özelliği, anılan rekabet ihlalini haklı
çıkarmayacaktır. Ayrıca belirtmek gerekir ki, coğrafi pazarın Karadeniz Bölgesi olarak
tanımlanması halinde dahi soruşturma kapsamında yapılan ihlal değerlendirmesi bu
coğrafi pazar tanımından etkilenmeyecektir.
Toplam pazar payı %8,37 ile sınırlı kalan teşebbüsler arasında yapılacak bilgi
değişiminin, yaklaşık olarak 700 oyuncunun oluşturduğu Türkiye coğrafi
pazarında rekabet kısıtlayıcı etkisini göstermesinin mümkün olmadığı
savunması.
(423) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrası, “Belirli bir mal veya hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler
arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri
hukuka aykırı ve yasaktır.” şeklindedir. Görüldüğü üzere, rekabetin sınırlandırılması
amaçlı veya bu etkiyi doğuran ya da doğurabilecek olan anlaşma, eylem ve kararlar
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yasaklanmıştır.
(424) Soruşturmaya taraf olan bazı teşebbüslerin dönemsel olarak buğday unu fiyatlarına
ilişkin olarak görüştükleri ve fiyat tespit ettiklerine işaret eden belgelere ulaşıldığından;
anılan bilgi değişiminin rekabeti kısıtlama amacına dönük olduğu, dolayısıyla
“rekabetin amaç bakımından kısıtlanması” olarak değerlendirilmesi gerektiği
değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, ihlali gerçekleştiren teşebbüslerin pazar payları ile
rekabeti kısıtlayıcı etki önem arz etmemektedir. İhlalin varlığı sonucuna varabilmek için
amaç unsurunu göstermek yeterli olmakla birlikte, soruşturma konusu anlaşmanın
piyasadaki etkisi de tespit edilmeye çalışılmıştır.
Yalnızca fiyat rekabeti ile hayatta kalmanın mümkün olduğu un sektöründe, fiyat
listelerine dahi sahada uyulmadığının görüldüğü, pazarın büyük ölçüde
21-01/18-8
108/132
rekabetçi olduğu bu pazarda rekabete aykırı bir anlaşmanın ortaya çıktığı
iddiasının rasyonel olmadığı savunması.
(425) Dosya kapsamındaki ihlal iddiası, gerçekleştirilen yerinde incelemelerde elde edilen
çok sayıda delil ile ispat edildiğinden, iddianın rasyonel olmadığı yönündeki bu
savunma dayanaktan yoksun bulunmaktadır. Yukarıda “Değerlendirme” kısmında yer
verilen tüm bilgi ve belgeler bir arada değerlendirildiğinde, fiyat listelerinin uygulanıp
uygulanmamasının dosya konusu ihlal bakımından önemi bulunmadığı görülmektedir.
Pazarda müşterilerden kaynaklı olarak ortaya çıkan şeffaflığın, un üreticileri
üzerinde fiyat rekabetini artırdığı, Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında
Kılavuz’un bilgi değişimine ilişkin bölümünde pazarın bilgi değişimi sonrası
şeffaflık düzeyinin nasıl değiştiğine bakılması gerektiğinin altı çizildiği, dosya
kapsamında değerlendirilen eylemlerin şeffaflık oranını değiştirmediğini
söylemenin mümkün olduğu, rakiplerin stratejilerinin anlaşılması noktasında
fayda sağlanamayacak bilgilerin pazardan rahatlıkla toplanabileceği bu nedenle
bu tür bilgi toplama faaliyetlerinin rekabeti kısıtlamayacağı savunması.
(426) Dosya kapsamında yapılan değerlendirmeye temel teşkil eden bazı deliller
bakımından, piyasayı şeffaflaştırarak rekabetçi parametreleri ortadan kaldırma
iradesinin, teşebbüslerin fiyatlama davranışlarına olan etkileri de ortaya
konulabilmektedir. Nitekim teşebbüslerin fiyatlama politikalarına ilişkin olarak
gerçekleştirdikleri toplantıların ardından, aynı tarihlerde fiyat artırdıkları listeleri
yayımlamış olmaları bilgi değişiminin piyasada etki gösterdiğini göstermek için
yeterlidir. Çok oyunculu piyasalarda fiyatlar şeffaflık arz edebilmekle birlikte, pazardaki
oyuncuların bir araya gelerek fiyatlarda hangi tarihte ne kadar artış yapacaklarını
görüşmeleri ve bu konuda ortak bir karara varmaları, piyasadaki şeffaflığı azaltmanın
ötesinde rekabeti doğrudan amaç bakımından kısıtlamaktadır.
Ekmek fiyatlarının kamuoyu tarafından takip edilmesi ve sıkı bir şekilde regüle
edilmesinden dolayı, sektördeki bu durumun ekmek üreticilerini un fiyatlarını
disipline edebilecek bir alıcı gücüne sahip konuma getirdiği, sektörde kar
marjının düşük olduğu, un fiyatına etki eden en önemli girdi kalemi olan
buğdayın ithal edildiği ve fiyatının küresel düzeyde belirlendiği, döviz kurunda
meydana gelen değişikliklerin dolaylı olarak buğday unu fiyatına yansıdığı,
kapasite kullanım oranlarının düşük olduğu sektörde anlaşma yapılmasının ve
işbirlikçi sonuç doğurabilecek bilgi paylaşılmasının güç olduğu savunması.
(427) Dosya kapsamındaki ihlal iddiası, yerinde incelemelerde elde edilen çok sayıda delil
ile ispat edilmiştir. Bu doğrultuda, pazarın çok oyunculu yapısı, ihlalin olduğu gerçeğini
değiştirmemektedir. Nitekim söz konusu pazar koşullarında dahi bazı teşebbüsler ortak
bir irade sergileyerek rekabeti amaç ve etki bakımından kısıtlamışlardır.
Ekonomik Analiz Raporu’nda değinilen mark-up oranlarında artış görülmemesi
hususunun sektördeki fiyat artışlarının maliyet artışlarıyla açıklanabildiği,
Ekonomik Analiz Raporu’nun kendileri ve diğer oyuncular lehine tespitler
içerdiği ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmediğini desteklediği
savunması.
(428) Ekonomik Analiz Raporu’nun teşebbüs tarafından yanlış yorumlandığı görülmektedir.
Nitekim anılan Rapor’da, KUSAD üyesi teşebbüsler bakımından olası ihlale dair ilk
belge tarihi olduğu anlaşılan 2013 yılı Temmuz ayından önceki ve sonraki 42’şer aylık
döneme dair teşebbüslerin bireysel ve ağırlıklı ortalama reel fiyatları üzerinde yapılan
moment analizi neticesinde, genel itibarıyla olası ihlal dönemi olarak varsayılan
21-01/18-8
109/132
dönemdeki reel fiyatların, ihlal dışı olduğu varsayılan dönemdeki reel fiyatlara kıyasla
istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek seyrettiği, bunun yanında aynı dönemde
fiyatların varyasyonunun ise düştüğü; bu açıdan söz konusu gözlemin, teori ve
literatürde genel olarak anlaşma dönemleri için gözlenmesi beklenen fiyat hareketleri
ile uyumlu bir görünüm arz ettiği belirtilmiştir. Ayrıca, her halükarda salt iktisadi analiz
üzerinden kesin bir yargıya varmanın imkânsız olduğu ifade edilmiş; analiz
kapsamında yapılan tespitler ile ulaşılan bulgu ve sonuçların, dosya kapsamında elde
edilen tüm bilgi ve belgeler ışığında birlikte değerlendirilmesinin uygun olacağı kanaat
ve sonucuna ulaşılmıştır. Nitekim dosya konusu soruşturmada esas olarak dosya
kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler değerlendirilmek suretiyle ihlal tespitinde
bulunulmuştur.
I.4.4.2.21. KOZLU’nun Yazılı Savunması ve Değerlendirme
Soruşturma Raporu’nun 182. Paragrafında (Kararın 103 nolu paragrafı) bahsi
geçen belgenin rekabet ihlalini kanıtlamadığı, 183. Paragrafta (Kararın 104 nolu
paragrafı) yer alan belgenin raportörlerce yanlış yorumlandığı, her iki belgenin
de teşebbüsün iç yazışmaları olduğu savunması.
(429) Anılan belgeler, tek başına ihlal değerlendirmesinde esas alınmamış olup KOZLU’nun
ihlalini kanıtlayan belgeler KUSAD tarafından teşebbüslerin fiyatlandırma politikalarına
ilişkin olarak çeşitli illerde farklı tarihlerde gerçekleştirilen toplantılar ve akabinde
yapılan e-posta yazışmalarıdır. Öte yandan, 182. paragrafta yer alan belgedeki
“müşterileri aramış” ifadesinin, savunmadaki gibi üçüncü bir kişi aracılığıyla rakip
teşebbüsün zam yapacağına ilişkin bilgi alındığını gösterdiği yönündeki savunmaya
katılmak mümkün olmamıştır. Belge, rakip iki teşebbüsün müşteri konumundaki
işletmeleri arayarak, üretici teşebbüslerin piyasaya zam olacağı yönünde söylemde
bulundukları, ancak zammın uygulama tarihine ilişkin bilgi vermediklerine işaret
etmektedir
KUSAD çatısı altında gerçekleştirilen toplantıların rekabeti kısıtlayıcı amaç ile
değil sektörel bir çözüm arayışı çerçevesinde gerçekleştirildiği; rekabeti
kısıtlayıcı amaç taşıyan anlaşmaların tipik özelliğinin teşebbüsler arasındaki
koordinasyonun süreklilik arz etmesi iken, KUSAD toplantılarının sektördeki
sorunların artmaya başladığı dönemlerde gerçekleştiriliyor olduğu ve
toplantıların süreklilik arzetmediği savunması.
(430) Soruşturma kapsamında KUSAD üyesi olan bazı teşebbüslerin Çorum, Amasya gibi
çeşitli illerde belirli aralıklarla KUSAD bünyesinde bir araya gelerek un fiyatları, zam,
vadeler gibi fiyatlama politikalarına ilişkin konuları görüştükleri ve hatta bu
görüşmelerin ardından ortak fiyat listeleri yayımladıkları yapılan yerinde incelemelerde
elde edilen belgeler vasıtasıyla ispatlanmıştır. Dolayısıyla teşebbüslerin sürekli iletişim
ve koordinasyon halinde olmadıkları ve rekabeti kısıtlamayı amaçlamadıkları
şeklindeki savunma gerçeği yansıtmamaktadır. Ayrıca anılan toplantı tarihlerinin
sektördeki sorunların olduğu dönemler ile örtüşmesi, toplantıların rekabeti kısıtlayıcı
amacı olmadığını göstermemektedir.
Raporun 219. ve 221. paragraflarında (Kararın 141 ve 143. Paragrafları) kullanılan
belgelerin rekabeti kısıtlayıcı amacın varlığına dayanak olması açısından
kullanıldığı, aslında sektörde döviz kurundaki artıştan kaynaklanan panik
ortamının etkisiyle yanlış bir dil kullanılarak sektördeki sorunlara çözüm
arayışında bulunulmaya çalışıldığı savunması.
21-01/18-8
110/132
(431) Soruşturma Raporu’nun 219. paragrafında bahsi geçen ve KOZLU’nun da alıcıları
arasında olduğu e-postada “Elimizden ne gelir bilemiyorum ama, bize öncülük edecek,
zam yapıp arkasında duracak bir firmaya ihtiyaç var anladığım kadarıyla.” şeklinde bir
ifade yer almaktadır. Akabindeki e-postalarda sürekli artan döviz kuruna, ithal buğday
fiyatlarının un fiyatlarına yansıtılmamasına değinilmiş, fiyatlara müdahale etmenin
gerekliliğinden bahsedilmiştir. Teşebbüslerin piyasadaki ekonomik sorunlar nedeniyle
dahi olsa, un fiyatlarına ilişkin bilgi değişiminde bulunmak ve fiyatları birlikte artırmak
yönünde karar almaları rekabeti amaç bakımından kısıtlamaktadır. Dosya kapsamında
yer verilen, ihlale işaret eden belgelerle ortaya konulan süreç içerisinde döviz kurunda
dönem dönem hareketlenmeler yaşanmış olması olağandır.
Un fiyatlarına etki eden en önemli kalemin buğday fiyatı olduğu, üretimde ithal
buğdayın kullanıldığı, bu nedenle buğday fiyatlarının küresel düzeyde
belirlendiği ve dövizdeki artışın un fiyatlarını artırdığı, un ihracatında dışa
bağımlı olunduğu, dolayısıyla son yıllarda döviz kurunda yaşanan artışların
fiyatlara yansıdığı savunması.
(432) Yukarıda detaylı olarak izah edildiği üzere dosya kapsamından yer verilen ihlal iddiaları
ile buğday fiyatları arasında doğrudan bir ilişki bulunmamaktadır.
Rekabeti kısıtlayıcı amaç unsurunun ortaya çıkmadığı, teşebbüsler arası
iletişimin KUSAD çatısı altında gerçekleştirildiği, teşebbüsler arasında herhangi
bir şekilde bireysel bir iletişimin olmadığı, mevcut iletişimin rekabetçi
parametreleri koordine edildiğini göstermediği, aksine sektörel zararlara ilişkin
çözüm üretme arayışının mevcudiyeti olduğunun anlaşıldığı, KUSAD kaynaklı
yazışmaların dışında gerçekleşen tüm yazışmaların KUSAD toplantılarına
hazırlık niteliği taşıdığı savunması.
(433) Teşebbüsler arası iletişimin KUSAD çatısı altında gerçekleştirilmiş olması,
teşebbüslerin birbirleri ile iletişim halinde olmadıklarını göstermemekte ve ayrıca ihlal
değerlendirmesi bakımından önem arz etmemektedir. KUSAD, anılan ihlalde bilgilerin
bir arada toplandığı ve yeniden dağıtıldığı bir aracı rolünü üstlenmiştir. Teşebbüsler
arasında KUSAD aracılığıyla gerçekleştirilen iletişim, teşebbüslerin uyguladığı un
fiyatlandırma politikalarına ilişkin olduğundan rekabetçi bir parametreye ilişkin bilgi
değişimi olduğu görülmektedir. Öte yandan, teşebbüsler arası bireysel iletişimler de
bulunmakta olup, kararın ilgili bölümlerinde bu belgelere yer verilmiş ve taraflara bu
belgeler gönderilmiştir.
Ekonomik Analiz Raporu’nda değinilen mark-up oranlarında artış görülmemesi
hususunun sektördeki fiyat artışlarının maliyet artışlarıyla açıklanabildiği,
Ekonomik Analiz Raporu’nun kendileri ve diğer oyuncular lehine tespitler
içerdiği ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmediğini desteklediği
savunması.
(434) Ekonomik Analiz Raporu’nun teşebbüs tarafından yanlış yorumlandığı görülmektedir.
Nitekim anılan Rapor’da, KUSAD üyesi teşebbüsler bakımından olası ihlale dair ilk
belge tarihi olduğu anlaşılan 2013 yılı Temmuz ayından önceki ve sonraki 42’şer aylık
döneme dair teşebbüslerin bireysel ve ağırlıklı ortalama reel fiyatları üzerinde yapılan
moment analizi neticesinde, genel itibarıyla olası ihlal dönemi olarak varsayılan
dönemdeki reel fiyatların, ihlal dışı olduğu varsayılan dönemdeki reel fiyatlara kıyasla
istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek seyrettiği, bunun yanında aynı dönemde
fiyatların varyasyonunun ise düştüğü; bu açıdan söz konusu gözlemin, teori ve
literatürde genel olarak anlaşma dönemleri için gözlenmesi beklenen fiyat hareketleri
ile uyumlu bir görünüm arz ettiği belirtilmiştir. Ayrıca, her halükarda salt iktisadi analiz
21-01/18-8
111/132
üzerinden kesin bir yargıya varmanın imkânsız olduğu ifade edilmiş; analiz
kapsamında yapılan tespitler ile ulaşılan bulgu ve sonuçların, dosya kapsamında elde
edilen tüm bilgi ve belgeler ışığında birlikte değerlendirilmesinin uygun olacağı kanaat
ve sonucuna ulaşılmıştır. Nitekim dosya konusu soruşturmada esas olarak dosya
kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler değerlendirilmek suretiyle ihlal tespitinde
bulunulmuştur.
Grafik 1 ve Grafik 2’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlalin
bulunmadığını desteklediği, Grafik 3 ve Grafik 4’ün maliyet artışları ve kar
marjlarını dikkate almadan yalnızca fiyat atışlarına dayanılarak bir ihlal sonucuna
varılmasının hatalı bir yaklaşım olacağı, fiyat artışlarının maliyetlere paralel
ortaya çıktığı ve sıkı fiyat rekabetinin varlığı nedeniyle fiyatlarının yakından takip
edildiği sektördeki benzeşen fiyatların ihlal tespitine dayanak teşkil
edemeyeceği, sonuç olarak kar marjları ve maliyetlerin bütüncül olarak
değerlendirilmesi gerektiği savunması.
(435) Soruşturma kapsamında KUSAD üyesi olan bazı teşebbüslerin Çorum, Amasya gibi
çeşitli illerde belirli aralıklarla KUSAD bünyesinde bir araya gelerek un fiyatları, zam,
vadeler gibi fiyatlama politikalarına ilişkin konuları görüştükleri ve hatta bu
görüşmelerin ardından ortak fiyat listeleri yayımladıkları yapılan yerinde incelemelerde
elde edilen belgeler vasıtasıyla ispatlanmıştır. Bu çerçevede, anılan grafikler, dosya
kapsamında edinilen bilgileri toplulaştırmak amacıyla çizilmiş olup fiyat artışlarındaki
paralelliği göstermede destekleyici belge olarak kullanılmıştır. Bu grafikler, tek başına
ihlalin varlığını göstermediği gibi ihlalin yokluğunu da kanıtlamamaktadır.
Yaklaşık 700 oyuncunun bulunduğu un sektöründe ulusal düzeyde yoğun bir
rekabetin olduğu, rekabete aykırı anlaşmanın ortaya çıkma ihtimalinin zayıf
olduğu, ilgili coğrafi pazarın Türkiye olarak tanımlanmasına rağmen ihlal
iddiasına ilişkin analizlerin Karadeniz Bölgesi ile sınırlandırılmasının pazardaki
rekabetçi yapıyı göstermek açısından yanıltıcı olduğu savunması.
(436) İlgili Pazarın Tanımlanmasına ilişkin Kılavuz kapsamında coğrafi pazar, “teşebbüslerin
mal ve hizmetlerinin arz ve talebi konusunda faaliyet gösterdikleri, rekabet koşullarının
yeterli derecede homojen ve özellikle rekabet koşulları komşu bölgelerden hissedilir
derecede farklı olduğu için bu bölgelerden kolayca ayrılabilen bölge” olarak
tanımlanmıştır. “İlgili Pazar” başlıklı kısımda belirtildiği üzere; buğday unu üreticilerinin
tüm Türkiye’de faaliyet gösterebilmesi ve ilgili ürün pazarı bakımından bölgesel pazar
tanımlanmasını gerektirecek herhangi bir husus bulunmadığından ilgili coğrafi pazar
“Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
(437) Öte yandan soruşturma kapsamında teşebbüs birliği niteliğinde olan KUSAD ile
üreticilerin buğday unu fiyatlarına ilişkin görüşmeler ile piyasayı şeffaflaştırarak
rekabeti kısıtladıkları ve ihlalin belirli bir bölgedeki teşebbüsler tarafından
gerçekleştirildiği anlaşılmıştır. Bu durum, coğrafi pazarın yanlış tanımlandığı yahut
pazardaki rekabetçi dinamiklerin anlaşılmadığı anlamına gelmemektedir. Çünkü ihlalin
gerçekleştiği bölgenin kendine has herhangi bir özelliği, anılan rekabet ihlalini haklı
çıkarmayacaktır. Ayrıca belirtmek gerekir ki, coğrafi pazarın Karadeniz Bölgesi olarak
tanımlanması halinde dahi soruşturma kapsamında yapılan ihlal değerlendirmesi bu
coğrafi pazar tanımından etkilenmeyecektir.
%8,27’lik pazar payına sahip teşebbüsler arasında iddia edilen bilgi değişiminin
gerçekleşmiş olması ve yoğun bir rekabet ortamında pazarda etki doğurma
ihtimalinin rasyonel olmadığı savunması.
21-01/18-8
112/132
(438) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrası, “Belirli bir mal veya hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler
arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri
hukuka aykırı ve yasaktır.” şeklindedir. Görüldüğü üzere, rekabetin sınırlandırılması
amaçlı veya bu etkiyi doğuran ya da doğurabilecek olan anlaşma, eylem ve kararlar
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yasaklanmıştır.
(439) Soruşturmaya taraf olan bazı teşebbüslerin dönemsel olarak buğday unu fiyatlarına
ilişkin olarak görüştükleri ve fiyat tespit ettiklerine işaret eden belgelere ulaşıldığından;
anılan bilgi değişiminin rekabeti kısıtlama amacına dönük olduğu, dolayısıyla
“rekabetin amaç bakımından kısıtlanması” olarak değerlendirilmesi gerektiği kanaatine
varılmıştır. Bu bağlamda, ihlali gerçekleştiren teşebbüslerin pazar payları ile rekabeti
kısıtlayıcı etki önem arz etmemektedir. İhlalin varlığı sonucuna varabilmek için amaç
unsurunu göstermek yeterli olmakla birlikte, soruşturma konusu anlaşmanın
piyasadaki etkisi de tespit edilmeye çalışılmıştır.
Fiyat rekabetinin ilgili pazar açısından hayati önem arz ettiği, teşebbüslerin kendi
yayınladıkları fiyat listelerine dahi uymadıkları ve agresif fiyatlandırmalarla
hayatta kaldıkları gerçeğinin Soruşturma Raporu’nda mevcut olduğu, ekmek
fiyatlarının sıkı regülasyona tabi olmasından dolayı ekmek üreticilerin un
üreticileri karşısında önemli alıcı gücüne sahip olduğu, bu nedenle un
üreticilerinin diledikleri biçimde fiyat artışına gittikleri iddiasının dayanıksız
olduğu, kapasite kullanım oranlarının düşük seyrettiği bu tür pazarlarda rekabete
aykırı bir anlaşmanın ortaya çıkması veya işbirlikçi sonuç doğurabilecek bir bilgi
değişiminin yapılmasının imkansız olduğu, oyunbozan bir teşebbüsün ortaya
çıkma olasılığının yüksek olduğu savunması.
(440) Dosya kapsamındaki ihlal iddiası, gerçekleştirilen yerinde incelemelerde elde edilen
çok sayıda delil ile ispat edilmiştir. Bu doğrultuda, pazarın yapısının ihlale elverişli
olmadığına ilişkin savunmalar doğruluk payı içermekle birlikte ihlalin olduğu gerçeğini
değiştirmemektedir. Bu ihlale elverişsiz ve çok oyunculu pazar koşullarında dahi bazı
teşebbüsler ortak bir irade sergileyerek rekabeti amaç ve etki bakımından
kısıtlamışlardır. Ek olarak, fiyat listelerine uyulmamış olması, ihlale ilişkin
değerlendirmeleri dayanaksız hale getirmemektedir.
Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz’da yer verildiği üzere şeffaf
pazarlarda yapılan bilgi değişimlerin işlevsiz olacağı, ayrıca Türkiye pazarında
oldukça düşük pazar payına sahip teşebbüslerin gerçekleştirdiği varsayılan
yatay bilgi değişimi ile pazarın tümüne yönelik fiyat belirlenemeyeceği ve olası
bir fiyat belirleme çabasının rekabete aykırı anlaşmanın tarafı olmayan
teşebbüslerin düşük fiyatlandırması ile bozulabileceği savunması.
(441) Dosya kapsamında yer verilen bazı deliller bakımından, piyasayı şeffaflaştırarak
rekabetçi parametreleri ortadan kaldırma iradesinin, teşebbüslerin fiyatlama
davranışlarına olan etkileri de ortaya konulabilmektedir. Nitekim teşebbüslerin
fiyatlama politikalarına ilişkin olarak gerçekleştirdikleri toplantıların ardından, aynı
tarihlerde fiyat artırdıkları listeleri yayımlamış olmaları bilgi değişiminin piyasada etki
gösterdiğini göstermek için yeterlidir. Çok oyunculu piyasalarda fiyatlar şeffaflık arz
edebilmekle birlikte, pazardaki oyuncuların bir araya gelerek fiyatlarda hangi tarihte ne
kadar artış yapacaklarını görüşmeleri ve bu konuda ortak bir karara varmaları,
piyasadaki şeffaflığı azaltmanın ötesinde rekabeti doğrudan amaç bakımından
kısıtlamaktadır.
21-01/18-8
113/132
Soruşturma Raporu’nda yer alan karartmaların savunma haklarını kısıtladığı, bu
belgelerin ihlal iddialarına ispatına yönelik delil olarak kullanılması halinde
belgelerde yapılan karartmaların giderilerek kendilerine iletilmesi gerektiği,
Ekonomik Analiz ve Araştırma Dairesinin Raporu’nun kendilerine tebliğ
edilmediği, bu durumun kapsamlı bir savunma geliştirmelerini engellediği ve
savunma hakkını kısıtladığı savunması.
(442) 2010/3 sayılı Tebliğ’in 8/4. maddesine göre dosyaya giriş talepleri, anılan Tebliğ’in
ekinde yer alan Dosyaya Giriş Talep Formu’nun doldurulması suretiyle yapılır.
Soruşturma süreci içerisinde ilgili teşebbüs tarafından ilgili formun doldurulmasıyla
Kuruma ulaşmış bir talep bulunmadığı için talebi değerlendirme imkânı olmamıştır. Bu
nedenle savunma hakkının kısıtlandığı iddiası gerçeği yansıtmamaktadır.
(443) Dosyaya giriş hakkının kullanılabileceği süre ve hakkın kullanılma şekli, söz konusu
Tebliğ’in 8. maddesi ve devamında yer almaktadır. Maddenin üçüncü fıkrası, “Taraflar
nihai olarak, son yazılı savunma sürelerinin dolmasına kadar dosyaya giriş talebinde
bulunabilirler.” hükmünü içermektedir.
(444) Ayrıca 2010/3 sayılı Tebliğ’in 12/2. maddesi “Olayın ve teşebbüsün özelliklerine göre,
teşebbüslerin iç kuruluş yapısı ve organizasyonu, malî, iktisadî, kredi ve nakit durumu,
araştırma ve geliştirme çalışmaları, faaliyet stratejisi, hammadde kaynakları, üretim ve
imalata ilişkin teknik bilgiler, fiyatlandırma politikaları, pazarlama taktikleri ve
masrafları, pazar payları, toptancı ve perakendeci müşteri potansiyeli ve ağları, izne
tâbi veya tâbi olmayan sözleşme bağlantıları gibi bilgi ve belgeler ticari sır olarak kabul
edilebilir.” hükmünü haizdir. Bu çerçevede ticari sır niteliğini haiz olduğu değerlendirilen
kimi hususlar (şahıs isimleri, fiyat politikaları, karlılık oranları vb.), 2010/3 sayılı
Tebliğ’in “Ticari Sırların Korunması” başlıklı 15. maddesi doğrultusunda kamu menfaati
ile özel menfaat dengesi gözetilerek ve ölçülülük kriterine uygun olarak açıklanmış,
ihlalin ispatlanabilmesi için delil olarak kullanılan hususlar ise taraflardan
gizlenmemiştir.



I.4.4.2.22. USTA UN’un Yazılı Savunması ve Değerlendirme
Raportör heyetince KUSAD’ın organizatörü olduğu faaliyetler nedeniyle ihlal
iddiasında bulunulduğu, bu nedenle KUSAD üyelerinin sorumlu tutulmasının
doğru olmadığı; dolayısıyla KUSAD’a para cezası verilmesi ve rekabetçi açıdan
hassas konularda toplantı yapılmaması, bilgi toplanmaması ve dağıtılmamasına
yönelik görüş bildirilmesi gerektiği, müvekkillerinin bilgi değişimi sürecinde
belirleyici ya da yönlendirici bir rolünün olmadığı savunması.
(445) Teşebbüsler arası iletişimin KUSAD aracılığıyla gerçekleştirilmiş olması, teşebbüslerin
birbirleri ile iletişim halinde olmadıklarını göstermemekte ve ayrıca ihlal
değerlendirmesi bakımından önem arz etmemektedir. KUSAD, toplantılara katılım
çağrılarını üstlenmiş ve teşebbüslerin fiyat listelerinin birbirlerine ulaştırılmasına
aracılık etmiştir. Öte yandan, yukarıda detaylı olarak yer verildiği üzere KUSAD
haricinde de rakip teşebbüslerin rekabete duyarlı bilgi değişimine işaret eden pek çok
doğrudan iletişimi söz konusudur.
2013-2014 yıllarında rakiplerle doğrudan bilgi değiştiğine dair delile yer
verilmediği bu nedenle müvekkillerinin taraf olduğu ileri sürülen ihlalin süresinin
21-01/18-8
114/132
bir yılın altında olduğu, 2014 tarihinde AYSER BAK tarafından gönderilen e-
postanın da sürenin hesaplanması bakımından dikkate alındığının tahmin
edildiği, münferit bir olay olan tek bir iletişimin verilecek temel para cezasının
yarısı oranında artışa sebep olacak bir unsur olarak dikkate alınmasının yerinde
olmayacağı savunması.
(446) USTA UN’un Haziran 2013 tarihindeki Çorum toplantısına katıldığı, Ağustos 2013
döneminde hem rakiplere fiyat listesi gönderilen, hem de rakip fiyat listelerinin alıcısı
konumunda bulunduğu; öte yandan 02.08.2013, 12.10.2013 ve 11.11.2013
tarihlerinde rakip fiyat listelerinin alıcısı konumundaki teşebbüslerden olduğu, rakip
fiyat listelerinin gönderim tarihleriyle USTA UN’un da aralarında bulunduğu bir grup
teşebbüsün fiyat listesi yayımlama tarihlerinin çakıştığı, benzer şekilde Ocak 2014 ve
Temmuz 2014 döneminde rakip teşebbüs fiyat listelerinin alıcısı konumunda olduğu,
tespitleri yapılmıştır. Bu noktada, USTA UN bakımından ihlal süresinin bir yıldan uzun
olduğu yönündeki tespit geçerliliğini korumaktadır.
İhlal iddialarını kabul etmemekle beraber, COVİD 19 pandemisinin yarattığı
ekonomik tahribatın yaşandığı dönemde teşebbüslere verilecek para cezasından
indirim yapılması gerektiği, 09-57/1393-362 sayılı Beyaz Et kararında dışsal
kaynaklı şokların piliç eti pazarına etkileri dikkate alındığı ve para cezalarında
indirime gidildiği, nitekim 13-13/198-100 sayılı Banka II kararında da hafifletici
unsurların göz önüne alındığı savunması.
(447) Kurul tarafından Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesi uyarınca, ilgili teşebbüs veya
teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya
gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususlar ile ihlal süresi dikkate alınarak
temel para cezasını belirlenmiştir. Bunun dışında dosya kapsamında yapılan
değerlendirmede Ceza Yönetmeliği’nin 6. maddesi çerçevesinde temel para cezasının
artırılmasını gerektirecek herhangi bir ağırlaştırıcı unsur, 7. maddesi kapsamında
temel para cezasının indirilmesini gerektirecek herhangi bir hafifletici unsur
bulunmamaktadır.
Etkinin oluşmasının olası bir para cezası bakımından önem taşıdığı, Soruşturma
Raporu’nda ihlale dair etki analizin yapılmadığı, Ekonomik Analiz ve Araştırma
Dairesinin Raporu’nda pazarda var olduğu ileri sürülen ihlalden kaynaklanan bir
etkinin söz konusu olmadığının gösterildiği, iddia konusu ihlalin pazarda
rekabeti sınırlayıcı etkilerinin olmadığı ya da sınırlı olduğunun Soruşturma
Raporu’nda kabul edildiğinin düşünüldüğü, bu nedenle olası bir para cezasında
indirim yapılmasına yol açacak nitelikte hafifletici unsur olarak kabul edilmesi
gerektiği savunması.
(448) Öncelikle belirtmek gerekir ki, Ekonomik Analiz Raporu teşebbüs tarafından yanlış
yorumlanmaktadır. Nitekim anılan raporda, KUSAD üyesi teşebbüsler bakımından
olası ihlale dair ilk belge tarihi olduğu anlaşılan 2013 yılı Temmuz ayından önceki ve
sonraki 42’şer aylık döneme dair teşebbüslerin bireysel ve ağırlıklı ortalama reel
fiyatları üzerinde yapılan moment analizi neticesinde, genel itibarıyla olası ihlal dönemi
olarak varsayılan dönemdeki reel fiyatların, ihlal dışı olduğu varsayılan dönemdeki reel
fiyatlara kıyasla istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek seyrettiği, bunun yanında
aynı dönemde fiyatların varyasyonunun ise düştüğü; bu açıdan söz konusu gözlemin,
teori ve literatürde genel olarak anlaşma dönemleri için gözlenmesi beklenen fiyat
hareketleri ile uyumlu bir görünüm arz ettiği belirtilmiştir. Ayrıca, her halükarda salt
iktisadi analiz üzerinden kesin bir yargıya varmanın imkânsız olduğu ifade edilmiş;
analiz kapsamında yapılan tespitler ile ulaşılan bulgu ve sonuçların, dosya
21-01/18-8
115/132
kapsamında elde edilen tüm bilgi ve belgelerin yanında ikincil bir unsur olarak
değerlendirilmesinin uygun olacağı kanaat ve sonucuna ulaşılmıştır. Bu noktada,
dosya konusu soruşturmada öncelikli olarak dosya kapsamında elde edilen bilgi ve
belgeler incelenmiş ve değerlendirme yapılmıştır.
I.4.4.2.23. AMASYA UN’un Yazılı Savunması ve Değerlendirme
Raporda yapılan karartmaların savunma haklarının kullanılmasını engellediği
savunması.
(449) 2010/3 sayılı Tebliğ’in 8/4. maddesine göre dosyaya giriş talepleri, Tebliğ’in ekinde yer
alan Dosyaya Giriş Talep Formu’nun doldurulması suretiyle yapılır. Soruşturma süreci
içerisinde ilgili teşebbüs tarafından ilgili formun doldurulmasıyla Kuruma ulaşmış bir
talep bulunmadığı için talebi değerlendirme imkânı olmamıştır. Bu nedenle savunma
hakkının kısıtlandığı iddiası gerçeği yansıtmamaktadır.
(450) Dosyaya giriş hakkının kullanılabileceği süre ve hakkın kullanılma şekli, anılan
Tebliğ’in 8. maddesi ve devamında yer almaktadır. Maddenin üçüncü fıkrası, “Taraflar
nihai olarak, son yazılı savunma sürelerinin dolmasına kadar dosyaya giriş talebinde
bulunabilirler.” hükmünü içermektedir.
(451) Ayrıca 2010/3 sayılı Tebliğ’in 12/2. maddesi “Olayın ve teşebbüsün özelliklerine göre,
teşebbüslerin iç kuruluş yapısı ve organizasyonu, malî, iktisadî, kredi ve nakit durumu,
araştırma ve geliştirme çalışmaları, faaliyet stratejisi, hammadde kaynakları, üretim ve
imalata ilişkin teknik bilgiler, fiyatlandırma politikaları, pazarlama taktikleri ve
masrafları, pazar payları, toptancı ve perakendeci müşteri potansiyeli ve ağları, izne
tâbi veya tâbi olmayan sözleşme bağlantıları gibi bilgi ve belgeler ticari sır olarak kabul
edilebilir.” hükmünü haizdir. Bu çerçevede ticari sır niteliğini haiz olduğu değerlendirilen
kimi hususlar (şahıs isimleri, fiyat politikaları, karlılık oranları vb.), 2010/3 sayılı
Tebliğ’in “Ticari Sırların Korunması” başlıklı 15. maddesi doğrultusunda kamu menfaati
ile özel menfaat dengesi gözetilerek ve ölçülülük kriterine uygun olarak açıklanmış,
ihlalin ispatlanabilmesi için delil olarak kullanılan hususlar ise taraflardan
gizlenmemiştir.
KUSAD tarafından gönderilen e-postaların tavsiye niteliğinde olduğu, piyasayı
şeffaflaştırma amacı taşımadığı, fırıncıların önemli alıcı gücüne sahip olduğu bu
nedenle satışların fiyat listeleri baz alınarak yapılmadığı, e-postaların sadece
alıcısı konumunda oldukları, soruşturma tarafı olan teşebbüslerin üretim
kapasitelerinin Türkiye’deki üretimin %9’unu oluşturduğu bu nedenle fiyat
belirleyici bir konumda olmadıkları, uygulanan fiyatların e-postalarda belirtilen
fiyatlarla benzerliğinin olmadığı savunması.
(452) Soruşturma konusunu rekabete hassas bilgilerin rakipler arasında paylaşılması
oluşturmaktadır. Teşebbüslerin kapasiteleri bu bağlamda değerlendirmeye etki
etmemektedir. Yukarıda ayrıntılı olarak ifade edildiği üzere, fiyatların hangi düzeyde
belirlendiğinden bağımsız olarak, bilgi paylaşımı yoluyla piyasadaki un fiyatlarını
şeffaflaştırma iradesinin varlığı ihlalde esastır.
(453) AMASYA UN’un Haziran 2013 tarihinden itibaren buğday unu fiyatlarına ilişkin toplantı
ve/veya doğrudan iletişimler yoluyla piyasayı şeffaflaştırmak suretiyle rekabeti
kısıtlayarak 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği tespitine ulaşılmıştır. Söz
konusu iletişime işaret eden belgeler ve iletişimle eş zamanlı olarak rakiplerin
yayımladıkları fiyat listelerine I.3. numaralı bölümde detaylı olarak yer verilmiştir.
21-01/18-8
116/132
(454) Yatay Kılavuz’un 18. paragrafında “Rekabeti kısıtlama amacı bulunan bir anlaşma
doğası gereği 4. madde kapsamında ihlal teşkil ettiğinden, söz konusu anlaşmanın
pazardaki fiili veya potansiyel etkilerinin incelenmesine gerek bulunmamaktadır…”
açıklaması yer almaktadır. Dosya kapsamında rekabete duyarlı bilgilerin değişimin
amaç bakımından ihlal oluşturduğu vurgulanmış ve bazı durumlarda fiili etkisi de ortaya
konulmuştur. Öte yandan, vadeli satışlar, komisyon oranları gibi hususlar nedeniyle fiili
olarak uygulanan fiyatların değişebildiği dosya kapsamında elde edilen belgelerden
anlaşılabilmektedir. Ancak söz konusu uygulama değişiklikleri, ihlal tespitini
değiştirmemektedir. Yukarıda buna ilişkin iletişim delilerine ve fiyat listelerine yer
verilmiştir.
I.4.4.2.24. AYSER BAK ve ŞİMŞEKLER’in Yazılı Savunması ve Değerlendirme
AYSER-BAK’ın diğer teşebbüsler ile açık veya örtülü olarak ortak bir amaca
yönelik bir eyleminin bulunmadığı, rakipleri ile birlikte fiyat belirlemediği, dosya
kapsamında AYSER-BAK’tan elde edilmiş bir bilgi veya belgenin bulunmadığı,
sadece dernek tarafından gönderilen "şu an bakımdayız, daha sonra
bildireceğiz." şeklindeki cevabı nedeniyle ihlale konu eylemlerle suçlandığı,
halbuki Soruşturma Raporunun 115. sayfasında teşebbüs ve altı diğer şirketin
fiyatlarının artış göstermediği bilgisinin verildiği104, bu bağlamda rapordaki
tespitin çelişkili olduğu, AYSER-BAK’ın şirketin etkinliğinin ve verimliliğinin
artırılmasını sağlamak amacıyla KUSAD toplantılarına katıldığı, KUSAD
toplantılarında sektör sorunlarının konuşulduğu ve dernek toplantısına katılma
nedeniyle ihlal tespiti yapılmasının hukuka aykırı olduğu savunması.
(455) Yatay Kılavuz’un 18. paragrafında “Rekabeti kısıtlama amacı bulunan bir anlaşma
doğası gereği 4. madde kapsamında ihlal teşkil ettiğinden, söz konusu anlaşmanın
pazardaki fiili veya potansiyel etkilerinin incelenmesine gerek bulunmamaktadır…”
açıklaması yer almaktadır. Dosya kapsamında yapılan değerlendirmelerde rekabete
duyarlı bilgilerin değişimin amaç bakımından ihlal oluşturduğu vurgulanmış ve bazı
durumların fiili etkisi de ortaya konulmuştur.
(456) Yatay Kılavuz’un 46. paragrafında “… bir teşebbüsün fiyatlama politikasının rakiplere
açıklandığı bir toplantıya yalnızca katılmış olmak bile - fiyatları artırmak üzere bir
uzlaşmaya varılmamış olsa dahi- Kanun’un 4. maddesi kapsamına girebilecektir. Bir
teşebbüse, rakibi tarafından herhangi bir şekilde rekabete duyarlı bir bilgi
gönderildiğinde, ilgili teşebbüs böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair net bir karşılık
vermiyor ise, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre
değiştirdiği varsayılacaktır.” açıklaması yer almaktadır.Yukarıda I.3 numaralı bölümde
söz konusu rekabete duyarlı bilgi değişimine işaret eden belgelere açıkça yer
verilmiştir. Örneğin, uygulanacak fiyatların görüşüldüğü Ocak 2014 toplantısının
ardından, aralarında AYSER BAK’ın da bulunduğu rakip teşebbüsün güncel fiyat
listelerinin, KUSAD üyeleriyle paylaşıldığı anlaşılmaktadır.
(457) KUSAD üyesi olmak tek başına bir ihlal isnadına esas teşkil etmemektedir. Ancak, I.3,
I.4.1. ve I.4.2 numaralı bölümlerde, toplantılarda zam, fiyat gibi geleceğe yönelik,
rekabete duyarlı stratejik bilgilerin rakipler arasında görüşüldüğü, ayrıca bu bilgilerin e-
posta aracılığıyla doğrudan iletişime konu olduğu tespit edilmiş ve bu çerçevede
yapılan değerlendirmelere yer verilmiştir.

104 Aynı savunma ŞİMŞEKLER hakkında da yapılmış olup, savunmaya ortak cevap verilmiştir.
21-01/18-8
117/132
(458) Öte yandan, daha önce de açıklandığı üzere liste fiyatlarının uygulamada vade,
komisyon gibi çeşitli faktörlerin etkisiyle değişebildiği görülmektedir. Ancak bu durum,
ihlal tespitini etkilememektedir.
ŞİMŞEKLER’den alınan herhangi bir belge bulunmadığı, teşebbüsün sadece iki
toplantıya katılmış olması nedeniyle ihlale taraf gösterilmesinin hukuka aykırı
olduğu, KUSAD tarafından gönderilen 26.06.2013, 02.07.2013, 22.07.2013 tarihli
ve diğer e-maillerin ŞİMŞEKLER’e gönderilmediği, teşebbüsün maillerin alıcısı
konumunda olmadığı, diğer teşebbüslerin fiyat politikalarını öğrenmediği gibi
kendi fiyat politikasını da paylaşmadığı savunması.
(459) Teşebbüsün toplantılara katılımının yanı sıra, Ocak 2014 döneminde yapılan bilgi
değişimine taraf olduğu görülmektedir. Yukarıda yer verilmiş olan Belge-287/48-49’da,
ilgili toplantının ardından rakipler arası yapılan güncel fiyat listesi paylaşımları açıkça
tespit edilebilmektedir.
ŞİMŞEKLER’in 29.08.2013 tarihinde KUSAD’a üye olduğu, Çorum ve Amasya
toplantılarının teşebbüsün KUSAD’a üyeliğinden önce gerçekleştiği, dolayısıyla
bu durumun müvekkil şirketin söz konusu toplantılara fiyat politikası belirleme
amacı ile katılmadığını açıkça gösterdiği savunması.
(460) Teşebbüsün KUSAD üyeliğinin toplantılara katılımından önce veya sonra olması,
belgeler aracılığıyla tespit edilebilen toplantıların içeriğini ve teşebbüsün toplantıya
katıldığı gerçeğini değiştiren bir husus değildir.
Buğday sektörünün rekabetçi bir sektör olduğu, sektörde üretim maliyetlerinin
en önemli kalemi olarak buğday maliyetinin yer aldığı, bu durumda gerek pazar
yapısı gerekse maliyet yapılarının birbirine yakın olmasından dolayı fiyat
politikaları arasında benzerlik görülmesinin doğal olduğu, Soruşturma
Raporu’ndaki fiyat değişim tarihleri ve oranları arasında görülen benzerliklerin
iktisadi gerekçelerle açıklanabildiği savunması.
(461) Dosya konusu ihlal iddiası, yerinde incelemelerde elde edilen çok sayıda delil ile ispat
edilmiştir. Bu doğrultuda, pazarın yapısına ilişkin hususlar, ihlal tespitini
değiştirmemektedir. Söz konusu pazar koşullarında dahi KUSAD üyesi bazı
teşebbüslerin aralarındaki doğrudan/dolaylı iletişimlerle pazardaki rekabet ortamını
bozmayı amaçlayan eylemlerde bulunabildikleri görülmüştür.
Un fiyatlarının piyasa fiyatının altında olduğu, KUSAD tarafından gönderilen e-
postalardaki fiyatlardan satış gerçekleştirilmediği, KUSAD toplantısı sonrasında
fiyat artışı gerçekleştirilmediği, Soruşturma Raporu’nda yapılan belirgin bir fiyat
artışı gerçekleştirilmediği tespitinin ardından idari para cezası talep edilmesinin
çelişki arz ettiği savunması.
(462) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrası, “Belirli bir mal veya hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler
arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri
hukuka aykırı ve yasaktır.” şeklindedir. Görüldüğü üzere, rekabetin sınırlandırılması
amaçlı veya bu etkiyi doğuran ya da doğurabilecek olan anlaşma, eylem ve kararlar
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yasaklanmıştır.
(463) Soruşturmaya taraf olan bazı teşebbüslerin dönemsel olarak buğday unu fiyatlarına
ilişkin olarak görüştükleri ve fiyat tespit ettiklerine işaret eden belgelere ulaşıldığından;
anılan bilgi değişiminin rekabeti kısıtlama amacına dönük olduğu, dolayısıyla
21-01/18-8
118/132
“rekabetin amaç bakımından kısıtlanması” olarak değerlendirilmesi gerektiği kanaatine
varılmıştır. Bu bağlamda, ihlali gerçekleştiren teşebbüslerin pazar payları ile rekabeti
kısıtlayıcı etki önem arz etmemektedir. İhlalin varlığı sonucuna varabilmek için amaç
unsurunu göstermek yeterli olmakla birlikte, soruşturma konusu anlaşmanın fiyat
listeleri aracılığıyla piyasadaki dönemsel etkilerine de yer verilmiştir.
I.4.4.2.25. MERZİFON GÜLBAHAR’ın Yazılı Savunması ve Değerlendirme
Bir derneğe üye olmanın T.C. Anayasası’nın 33. maddesine göre suç teşkil
etmediği, üyeliğin doğal bir sonucu olarak dernek toplantılarına katılmanın bir
yükümlülük olduğu, katıldıkları toplantılarda 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal ettikleri yönündeki suçlamaları kabul etmedikleri, yayınladıkları bir fiyat
listesinin olmadığı, KUSAD’a bir fiyat listesi göndermedikleri, KUSAD tarafından
gönderilen e-postalara cevap vermedikleri, KUSAD’tan fiyat listesi paylaşımı ile
ilgili bir taleplerinin olmadığı savunması.
(464) KUSAD’a üye olmanın ihlal niteliği taşıdığına ilişkin dosya kapsamında yapılan bir
tespit veya değerlendirme bulunmamaktadır. Yatay Kılavuz’un 18. paragrafında
“Rekabeti kısıtlama amacı bulunan bir anlaşma doğası gereği 4. madde kapsamında
ihlal teşkil ettiğinden, söz konusu anlaşmanın pazardaki fiili veya potansiyel etkilerinin
incelenmesine gerek bulunmamaktadır…” açıklaması yer almaktadır. Dosya
kapsamında yağılan değerlendirmelerde rekabete duyarlı bilgilerin değişimin amaç
bakımından ihlal oluşturduğu vurgulanmış ve bazı durumlarda fiili etkisi de ortaya
konulmuştur.
(465) Yatay Kılavuz’un 46. paragrafında ise “…Örneğin, bir teşebbüsün fiyatlama
politikasının rakiplere açıklandığı bir toplantıya yalnızca katılmış olmak bile - fiyatları
artırmak üzere bir uzlaşmaya varılmamış olsa dahi-Kanun’un 4. maddesi kapsamına
girebilecektir. Bir teşebbüse, rakibi tarafından herhangi bir şekilde rekabete duyarlı bir
bilgi gönderildiğinde, ilgili teşebbüs böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair net bir
karşılık vermiyor ise, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını
buna göre değiştirdiği varsayılacaktır.” açıklaması yer almaktadır. MERZİFON
GÜLBAHAR’ın kendilerine rekabete duyarlı bir bilgi gönderilmesi akabinde bu bilgiyi
almak istemediklerine dair net olarak karşılık vermedikleri görülmüş, bu nedenle ilgili
dönemde ihlalden sorumlu oldukları değerlendirilmiştir. Soruşturma Raporu’nda buna
ilişkin iletişim delilerine ve fiyat listelerine yer verilmiştir. Söz konusu iletişim KUSAD
toplantıları ile sınırlı olmayıp, MERZİFON GÜLBAHAR’ın da dahil olduğu rakip
teşebbüsler arası doğrudan pek çok iletişim belgesi elde edilmiştir (örneğin Belge-
287/58).
(466) Öte yandan, savunmada belirtilenin aksine dosya kapsamında yapılan
değerlendirmlerde MERZİFON GÜLBAHAR’ın “genel ticari ahlak ve başkalarının
haklarını ihlal edici anlaşmalar yaptığı” şeklinde bir ifade yer almamaktadır.
MERZİFON GÜLBAHAR’ın düşük kapasitesi ile piyasaya yön verecek gücünün
olmadığı, rakiplerle birlikte hareket etmediği, KUSAD toplantılarında alınan
kararlara iştirak etmediği, kartelleşmenin içerisinde bulunmadığı, Covid-19
salgını döneminde devlet kredileri ile faaliyetlerini sürdürmeye çalıştığı ve
ekonomik olarak zorlayıcı bu dönemde teşebbüse idari para cezası verilmesine
gerek olmadığı savunması.
(467) Soruşturma konusunu rekabete hassas bilgilerin rakipler arasında paylaşılması
oluşturmaktadır. Teşebbüslerin kapasiteleri bu bağlamda değerlendirmeye etki
21-01/18-8
119/132
etmemektedir. Bu aşamada Soruşturma Raporu sonucunda ulaşılan kanaati
değiştirecek nitelikte herhangi bir farklı tespit ya da değerlendirme bulunmamaktadır.
I.4.4.2.26. ULUSOY, UNAY VE KUSAD’ın Yazılı Savunmaları ve Değerlendirme
Usule Yönelik Savunmalar
Soruşturma Bildiriminin iddiaların türü ve niteliğine ilişkin yeterli bilginin
soruşturma tarafları ile paylaşılmadığı, bu nedenle birinci yazılı savunma
hakkının etkin şekilde kullanılamadığı, ayrıca ilk etapta 12 olan soruşturma tarafı
sayısının daha sonra 46’ya yükseldiği, açılan iki yeni soruşturma ile 34 yeni
teşebbüs ve teşebbüs birliğinde yapılan yerinde incelemeler ve bilgi ve
belgelerden ULUSOY, UNAY ve KUSAD’ın haberdar olamadığı ve ilk aşamadaki
deliller ile sınırlı olarak birinci yazılı savunmanın yapılabildiği savunması.
(468) ULUSOY’un da aralarında bulunduğu 12 teşebbüse 13.06.2019 tarih ve 19-21/305-M
sayılı Kurul kararı ile açılan soruşturma kapsamında teşebbüslerde yapılan yerinde
incelemelerde, soruşturma tarafı olmayan bazı teşebbüsler hakkında rekabet ihlali
şüphesi doğuran bazı yazışmalara ve bilgi paylaşımlarına rastlanmış, bunun üzerine
açılan yeni soruşturmalar, usul ekonomisi ve aynı konudaki ihlal iddiasına ilişkin olması
nedeniyle ilk soruşturma ile birleştirilmiştir. Hazırlanan 15.06.2020 tarih ve 2018-3-
77/SR-01 sayılı Soruşturma Raporu, dosya kapsamında elde edilmiş olan tüm bilgi ve
belgeleri içermekte olup, ULUSOY da dahil olmak üzere bütün teşebbüsler hakkında
elde edilen bilgi ve belgeler rapora eklenerek taraflara tebliğ edilmiştir. Bu noktada,
ULUSOY ya da diğer teşebbüslerin lehine ya da aleyhine olabilecek tüm deliller, anılan
Soruşturma Raporu’nda yer almış olup, ihlal isnadına temel teşkil eden Soruşturma
Raporu’na karşı teşebbüslerin tümü eşit şekilde savunma haklarını kullanma imkanına
sahip olmuşlardır.
Yerinde inceleme esnasında yürürlükte olan Rekabet Kanunu’nda dijital verilerin
toplanmasına yönelik açık bir düzenleme olmadığı ve incelemenin yetkisiz
olduğu savunması.
(469) 4054 sayılı Kanun’un “Yerinde İnceleme” başlıklı 15. maddesinin önceki halinde
Kurula, “bu Kanunun kendisine verdiği görevleri yerine getirirken gerekli gördüğü
hallerde, teşebbüs ve teşebbüs birliklerinde incelemelerde bulunma” yetkisi verilmiştir.
Bu kapsamda yapılan yerinde incelemelerde rutin inceleme prosedürü uygulanmıştır.
Esasen, bilgisayarlarda dijital verilerin kopyalanarak elde edilmesinin Kurumun yetki
alanında olduğu yönünde çok sayıda mahkeme kararı da bulunmaktadır.
Esasa Yönelik Savunmalar
Tarım sektörüne girdi ile ana ürün ve nihai ürün pazarlarının birbirinden
bağımsız şekilde değerlendirilmemesi gerektiği, un sektöründe girdi maliyetinin
toplam üretim maliyetinin çok büyük kısmını teşkil ettiği, Türkiye’de hektar
başına üretim verimliliğinin düştüğü, bu durumun un üretim tesisi sayısında
azalma olarak yansıdığı, 2018 yılında 700 iken TOBB verilerine göre 2020’de bu
rakamın 563’e gerilediği, raporda da bahsedildiği üzere hammadde buğday
maliyetinin 2015-2019 yılları arasında düzenli arttığı, 2018-2019 döneminde ise
yüksek artış gerçekleştiği, fabrika sayısındaki azalmanın sektördeki kırılganlığı
gösterdiği, sektörde kapasite fazlası bulunduğu, kar marjının %2-3 arasında
seyrettiği, nitekim ULUSOY’un 2018 yılında %1,67 kar ettiği, 2019 yılında kar
etmediği ve zarar ile yılı kapattığı, ayrıca ana hammadde buğday bakımından
TMO’nun piyasa yapıcı konumunda olduğu ve un fiyatında dolaylı olarak
benchmark fiyat yarattığı, bu nedenle salt TMO alımlarının buğday piyasasındaki
21-01/18-8
120/132
rekabeti engellediği, nitekim soruşturmaya konu fiyat paralelliklerinde TMO alım
fiyatlarının önemli olduğu savunması.
(470) Savunmada da değinildiği üzere un sektöründe hammadde olan buğday ürününe
ilişkin bilgiler, sektördeki atıl kapasite sorunu ve kar marjlarına ilişkin bilgilere yukarıda
ayrıntılı olarak yer verilmiştir. Dosya kapsamında yapılan değerlendirmelerde tarımsal
sektörlerin genelinde olduğu gibi buğday ve dolaylı olarak un piyasasında da yapısal
sorunlar bulunduğunun aksi yönünde bir iddia yer almamaktadır. Öte yandan,
TMO’nun buğday fiyatlarına dolaylı müdahaleleri nedeniyle soruşturmaya konu fiyat
paralelliklerinin oluştuğu savunmasına iştirak edilememektedir. Yukarıda .I.3, I.4.1. ve
I.4.2 numaralı bölümlerde ifade edildiği üzere, inceleme konusu dönemde teşebbüsler
arasında basit bir fiyat paralelliğinden farklı olarak, maliyetler ve liste fiyatlarının
görüşüldüğüne işaret eden pek çok doğrudan ve dolaylı iletişim bulunmaktadır.
İhlal iddiasına konu bilgi değişimi teorisi bakımından, işbirlikçi sonucun ortaya
çıkabilmesi için etkili bir iletişimin kurulabileceği az sayıda teşebbüsün
bulunduğu oligopolistik pazarlarda ortaya çıkabileceği, bilgi değişiminin taraflar
arası bilgi asimetrisi sorununu ortadan kaldırarak etkinlik kazanımlarına da yol
açabileceği, nitekim Kurulun 02.01.2018 tarih, 17-23/383-166 sayılı Zorunlu Trafik
Sigortası Kararında bilgi değişimine yönelik olarak teşebbüslerin rakiplerinin
piyasadaki rekabetçi konumlarını yakından takip ederek kendi konumlarını buna
göre belirledikleri yönüne rekabet yanlısı bir yaklaşım olduğu, 30.03.2016 tarih,
16-12/194-88 sayılı EBS Otomotiv kararında pazarda bilgi değişimi öncesi
şeffaflık düzeyinin önemine dikkat çekildiği ve dikkat edilmesi gereken noktanın
“teşebbüslerin mevcut bilgiyi, rakiplerinin davranışlarını öngörmek için ne
ölçüde kullanabileceğinin belirlenmesi” olduğu , 22.11.2018 tarih, 18-44/702-344
sayılı Çelik Otokorkuluk kararında Kurul tarafından yoğunlaşmanın az olduğu ve
pazarın karmaşık olduğu durumlarda rekabete aykırı koordinasyonun zor
olduğunun kabul edildiği, 24.11.2016 tarih ve 16-41/667-300 sayılı FX kararında
müşteri alım satım tutarları ve traderların döviz pozisyonuna ilişkin bilgilerin
bankalar arasında paylaşılmasının tek başına kartel veya per se ihlal olmadığı,
bu faaliyetin amacının fiyat tespiti değil manipülasyon olduğunun kabul edildiği,
incelemeye konu un sektörünün de yoğunlaşmadan uzak, çok oyunculu,
aksaklıklar ve yapısal sorunların olduğu bir yapıda olduğu, piyasanın zaten
şeffaf yapıda olduğu ve teşebbüslerin çoğu bilgiyi piyasadan elde edebildiği,
sonuç olarak bahse konu bilgi değişimlerinin piyasada mevcut şeffaflık düzeyini
artırmadığı savunması.
(471) Sigorta sektörü ve özelinde Trafik Sigortacılığı, yoğun düzenlemelere tabi olup, Türkiye
Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği (TSB) tarafından sigorta şirketlerine
yol göstermek amacıyla hazırlanan Rehber Tarife kapsamında, Trafik Sigortası
tarifesinde yer alan araç türleri için il bazında fiyat önerisinde bulunulmaktadır. Rehber
Tarife hazırlanırken sigorta şirketlerince Trafik Sigortası Bilgi Merkezi veri tabanına
iletilen veriler kullanılmakta, araç türü, sigortalı türü ve il bakımından şirketlerce
gönderilen verilerin toplamı kullanılarak genel bir tarife hazırlanmaktadır. 2014 yılından
itibaren Trafik Sigortası primlerinde tam serbestliğe geçilmesine rağmen teminat
miktarları, ödeme biçimleri ve süreçleri düzenlemelerle tespit edilmeye devam
edilmektedir. Hazine Müsteşarlığının, yukarıda sayılan şartlar çerçevesinde gerekli
gördüğü durumlarda Trafik Sigortası prim tutarlarına müdahale etme yetki ve
sorumluluğunun bulunduğu, ayrıca Trafik Sigortası branşında ruhsat sahibi sigorta
şirketleri tarafından belirlenecek azami brüt prim tutarları tespit edilmiş olup, azami brüt
prim tutarlarının belirlenen prim tutarlarını geçemeyeceği belirtilmiştir. Kararda,
21-01/18-8
121/132
teşebbüsler arası yazışmaların, Rehber Tarife’nin enflasyon ve asgari ücretteki
gelişmeler neticesinde güncellenmesi, azami brüt prim uygulaması gibi hususlardaki
görüşmelerle sınırlı olduğu tespiti yapılmıştır.105 Teşebbüs iç yazışmaları
incelendiğinde ise teşebbüslerin, pazar hacmi büyük olan -özellikle AXA, ALLIANZ,
GROUPAMA, ANADOLU, MAPFRE, AK, SOMPO, GÜNEŞ gibi- rakiplerinin pazardaki
konumlarını ve genellikle il bazındaki fiyatlamalarını takip ettiği gözlenmiştir. Kararı
işbu soruşturmadan farklı kılan esas unsur ise teşebbüslerin rekabet karşıtı sonuçlar
doğurabilecek bir anlaşma ve/veya uyumlu eylem kapsamında hareket ettiklerine dair
herhangi bir delile rastlanılmamış olmasıdır106.
(472) EBS Otomotiv Kararında inceleme konusu, bu dosyadaki soruşturma konusundan
oldukça farklı olarak, TÜİK tarafından yayımlanan kamuya açık otomobil satış
verileridir. Kararda öncelikle Yatay Kılavuz’un 58. paragrafına atıfla, bilgi değişiminin
rekabet üzerindeki olası etkilerinin, her somut olayın kendine has özellikleri
bağlamında incelenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Kararın değerlendirme bölümünde,
bilgilerin EBS OTOMOTİV internet sitesine eklenmesinin, sadece zaten kamuya açık
olan verilerin, sektörün istediği şekilde, çeşitli teknikler kullanılarak daha görsel ve
daha pratik hale getirilmesinden ibaret olacağı, bu niteliğiyle söz konusu bilgi
paylaşımının otomotiv pazarında rekabeti kısıtlayıcı bir etkisi bulunmayacağı tespiti
yapılmıştır. Benzer şekilde, Kurulun Çelik Korkuluk kararında, dosya kapsamında
rekabetçi kaygı uyandıran stratejik bir bilgi değişimine ve/veya salt ihalelere yönelik
iletişime rastlanmadığı tespiti yapılmıştır.
(473) Son olarak, Kurulun spot döviz piyasası kararında, önaraştırma sürecinde temin edilen
belge ve yazışmaların büyük ölçüde olağan iletişim ihtiva ettiği, 24 yazışmanın da
genel olarak bu görüntüde olduğu, bununla birlikte yazışmaların bazı bölümlerinde,
müşterilere ait gizli bilgi olarak değerlendirilebilecek müşterinin alım satım tutarlarına
ve traderın döviz pozisyonuna ilişkin bilgilerin ilgili trader tarafından diğer traderlar ile
paylaşıldığı, fixing süresinde diğer traderdan yanıltıcı kotasyon girilmesi talebinde
bulunulduğu belirtilmiş, sonuç olarak incelemeye konu eylemin doğrudan müşteri sırrı
ve yararı hilafına hareket edilmesine ve kendisinden alım ya da satım emri alınan
müşterilerden daha fazla kar elde edilmesine yönelik olması dolayısıyla manipülasyon
tarafının ön planda olduğu tespitinde bulunulmuştur.
Un pazarında yoğunlaşma seviyesinin düşük olduğu, herkesin ihlale iştirak
edeceği bir yapıda dahi ihlale iştirakin uzun süreli ve istikrarlı olamayacağı,
nitekim Kurulun 21.03.2012 tarih, 12-13/389-118 sayılı Nakliyeciler Derneği
kararında pazardaki oyuncu sayısı ve sektördeki yoğunlaşma oranının
düşüklüğüne dikkat çekilerek uygulamaya bireysel muafiyet tanındığı, Kurulun
Finansal Kiralama hizmetleri pazarına yönelik 01.10.2014 tarih, 14-37/15-320
sayılı kararında pazardaki oyuncu sayısına dikkat çekilerek pazardaki rekabeti
tamamen ortadan kaldıracak bir bilgi paylaşımı olmadığı tespiti yapıldığı
savunması.
(474) Nakliyeciler Derneği kararında paylaşıma konu olan bilginin, akaryakıt maliyetleri ve
bu maliyetlerde meydana gelen değişim oranı olduğu, esas itibariyle maliyetlerin
önemli bir kalemi olan akaryakıt fiyat değişikliklerinin her bir teşebbüs tarafından elde
edilmesi mümkün olan ve bireysel olarak teşebbüslere dair maliyet yapıları gibi ticari
bakımdan hassas bilgiler içermeyen bir maliyet kalemi olduğu tespiti bulunmaktadır.
Dolayısıyla bilgi değişiminin değerlendirilmesindeki odak noktası, sektörde çok sayıda

105, para 548.
106 para 685.
21-01/18-8
122/132
oyuncu olmasından ziyade, yayımlanacak bilginin pazardaki oyuncular tarafından
sinyal olarak algılanıp algılanmayacağıdır.
(475) Finansal Kiralama kararında, ilgili teşebbüs birliği tarafından finansal kiralama,
faktoring ve finansman şirketleri pazarındaki gelişmelerin takip edilmesi ve endüstri
büyüklükleri hakkında bilgilerin oluşturulması amacıyla söz konusu pazara ilişkin
olarak özellikle bilanço ve gelir tablosu gibi mali tablolarda yer alan verilerin belirli
periyotlarla üyelerinden alınması ve geçmiş verisi olarak üyeleri ile paylaşılması
işlemini konu edinmektedir. Pazardaki teşebbüs sayısından ziyade, geçmişe yönelik
toplulaştırılmış ve/veya teşebbüs bazında veri paylaşımını konu edinen karar, mevcut
dosyadaki soruşturma konusuna göre oldukça farklılık arz etmektedir.
Soruşturmaya konu piyasada paylaşılan bilgilerin doğruluğunun liste altı
indirimler ile gerçekliğini yitirdiği, gerek ULUSOY gerekse UNAY’ın (ve KUSAD)
rakiplerinin nasıl hareket edeceğine ilişkin önceden bilgi sahibi olmadığı, nitekim
04.11.2016 tarihine ait bir yazışma olan Belge 287/5’te rakip davranışlarının
sahadan gözlendiğinin görüldüğü, anılan belgede Kasım ayı başında başlatılan
rakip uygulamalarının ancak Kasım ayı sonlarında ortaya çıkacağının
değerlendirildiği, raporda yer verilmemekle birlikte belgenin devamına
bakıldığında, zam söylentisinin kaynağının sahadaki söylentiler olduğunun
görüleceği, ULUSOY’un sahadan toplayabildiği bilgilerle kendi zam oranlarını
belirlemeye çalıştığı, oyuncular arası rekabetin 23.11.2015 tarihli Belge 287/4’te
de görülebildiği, anılan belgede “bölge fabrikalarının müşteri kaptırmamak için
maliyet altı fiyatlar verdiği” değerlendirmesinin yapıldığı savunması.
(476) Yukarıda değerlendirme kısmında anılan belgeye yer verilmemiştir. Öte yandan, rakip
teşebbüs fiyat hareketlerinin her sektörde olduğu gibi un sektöründe de saha
elemanları aracılığıyla takip edilmesi olağan bir uygulamadır. Savunmada belirtildiği
üzere rakip teşebbüs uygulamalarının Kasım ayı sonlarına doğru ortaya çıkacağı
değerlendirmesi önemlidir. Ancak buradaki kritik husus, teşebbüsler arasındaki
iletişimler ve fiyat listesi tarihlerindeki çakışmaların, rekabete duyarlı bilgi değişimin
yönünde güçlü bir işaret oluşturmasıdır. Nitekim Kasım 2016 sonunda ULUSOY ve
UNSAN/OSMANLI UN’un birer gün arayla fiyat listelerini güncelledikleri ve aynı
kategorideki benzer ürünlerinin fiyatlarını eşitledikleri görülmektedir:



SR Tablo 1350- Kasım 2016 Döneminde Yayımlanan Fiyat Listeleri (TL)
Teşebbüs Eski Fiyat Listesi Tarihi Eski Fiyat Yeni Fiyat Listesi Tarihi Yeni Fiyatı
UNSAN 28.09.2016 65 29.11.2016 69
ULUSOY 05.10.2016 67 28.11.2016 69
(477) 29.11.2016 tarihinde ULUSOY (…..) Müdürü (…..) tarafından “RE: FİYAT GEÇİŞ
BİLDİRİMİ / 28.11.16 tarihli Fiyat Listeleri” konulu e-posta ULUSOY yetkililerine
gönderilmiş olup e-postada UNSAN/OSMANLI UN fiyat listesi bulunmaktadır (Belge-
287/6). UNSAN’ın 29.11.2016 tarihli fiyat listesinin, ULUSOY içerisinde “28.11.16
tarihli fiyat listeleri” olarak paylaşılmış olması anlamlıdır. Savunmalarda söz konusu
fiyat değişimi ve buna ilişkin ULUSOY iç yazışmasına ilişkin savunma bulunmadığı
görülmektedir. Öte yandan, yukarıda “Değerlendirme” kısmında da ifade edildiği üzere
fiyat geçişlerinin sahadaki yansımalarına ilişkin raporlamalar bulunmaktadır. Nitekim
05.12.2016 tarihli ULUSOY iç yazışmasında yukarıda yer verilen 29.11.2016 zammına
atıfta bulunularak, “üst segment unların direk fiyat geçişini uyguladığı, alt ve orta
segment unlarda bu geçiş ara fiyat uygulamaları ile devam ediyor gözüktüğü, rakip Eriş
21-01/18-8
123/132
Un temsilcisinin ekmeklik unların 66-69 arası, olduğu ancak kota adı altında 64-67 ile
devam ettikleri” raporlaması yapılmıştır (Belge-287/7). Bu noktada, yukarıda değinilen
ve ayrıca birden çok örneğine yer verilen doğrudan ve/veya dolaylı iletişimlerin varlığı
karşısında, listelerin yayımlanmasından sonraki süreçlerde rakiplerden ayrışarak farklı
hareket edilen durumların varlığı, ihlali ortadan kaldıran bir unsur olarak
görülememektedir. Belge 287/4’te rakiplerin sahadaki davranışlarına ilişkin yapılan
analiz de benzer şekilde değerlendirilebilecektir.
ULUSOY’un saha ekiplerinin yaptığı çalışmaların etkinlik kazanımı doğurucu
olduğu, saha operasyonlarının rekabete duyarlı bilgi değişimi yönündeki
motivasyonu azalttığı, UNAY’ın ise küçük bir şirket olduğu ve sıkı bir saha takibi
yapmasının zaten mümkün olmadığı, saha ziyaretlerine ilişkin değerlendirmeleri
içeren Belge 287/4’te alıcıların, eski fiyat listelerinden satış yapabilmek için
direndiği ve rakip fiyatlar pazarlık unsuru olarak kullanabildiği, müşterilerin etkin
rekabet içerisinde olduğu ve piyasadaki rakip teklifleri zikrederek indirimli fiyat
talep ettiği, 287/5’teki “fiyat geçişi Mis Un ile beraber uygulamaya aldığımız 1 lira
olarak piyasada yansıma buldu” ifadesinde yer alan 1 tl zamların aynı tarihte
yapılmadığı, Mis Un ile ürün kaliteleri ve fiyatlarının aynı düzeyde olmadığı, 1 tl
zamma ilişkin ifadenin saha personelinin benzer dönemlerde gerçekleşen
artırımları tek bir önerme içerisinde ele almasından kaynaklandığı savunması.
(478) Saha ekiplerinin piyasada gerçekleşen fiyatlarla ilgili duyum ve yorumlarına ilişkin
değerlendirmeye yukarıda ayrıntılı olarak yer verilmiştir.
Belge 287/11’in AKMEHMET UN tarafından sektör sorunlarına ilişkin serzenişte
bulunmak amacıyla KUSAD’a gönderilen bir mesajdan ibaret olduğu ve
dernekten müdahale talep edildiği, KUSAD’ın toplantı gibi organizasyonlar
düzenlemesinin de bu tür mesajlar ile açıklanabileceği, KUSAD’ın toplantılar ile
konjonktürel sorunlara meşru sektörel çözümler getirmeyi amaçladığı, belgedeki
fiyatlara müdahale talebine ilişkin olarak dernek başkanının doğrudan müdahale
edilmeyeceğini belirttiği mesajının, dolaylı müdahale için açık kapı bırakmak gibi
algılanmasının hukuken hatalı bir yaklaşım olduğu savunması.
(479) Anılan belgede, AKMEHMET yetkilisinin fiyatlara müdahale talebine karşılık KUSAD
(…..) ve aynı zamanda ULUSOY (…..)’un “Maliyetler üzerine tartışılacak bir toplantıyı
acil olarak düzenleyecekleri“ şeklinde olumlu cevap verdiği anlaşılmaktadır.
Yazışmanın önceki bölümünde dernek başkanının fiyatlara doğrudan müdahale
edilmeyeceği yönündeki ifadesinin, dolaylı müdahale olarak anlaşıldığına ilişkin bir
yorum, soruşturma raporunda yer almamaktadır. Belge bakımından önemli olan husus,
diğer doğrudan iletişimi gösteren belgelerle bir arada değerlendirildiğinde, toplantılarda
rekabete duyarlı bilgilerin görüşülüp paylaşıldığına ilişkin görüşü kuvvetlendirmesidir.
(480) Nitekim bu yazışmanın akabinde, 14.05.2018 tarihinde fiyat geçişi yapıldığına ilişkin
olarak Belge-287/13, “14 Mayıs tarihinde gerçekleştirdiğimiz fiyat geçişi sonrası
bölgemizde tüm fabrikaların bizim ile birlikte fiyat geçişini deklare ettiğini ve
uygulamaya başladığını takip ediyoruz…” ifadesini içermektedir. Yukarıda anılan
dönem ve o dönemde birden fazla teşebbüsün aynı tarihli fiyat artırımlarına ilişkin bilgi
ve belgelere ayrıntılı olarak yer verilmiştir.
UNAY’ın adının KUSAD bünyesindeki yazışmalarda geçtiği, ancak teşebbüsün
rakiplerle iletişimini gösteren herhangi bir belge bulunmadığı savunması.
(481) Yukarıda I.4.1 ve I.4.2 numaralı bölümde UNAY’ın KUSAD toplantılarına davet edildiği,
fiyatlar ve maliyetlerin görüşüldüğü toplantılara katıldığı, rakip teşebbüslerin güncel
21-01/18-8
124/132
fiyat listelerinin alıcısı konumunda olduğu, zamansal olarak çeşitli tarihlerde rakip
teşebbüslerle aynı tarihte fiyat listesi yayımladığı tespitleri yapılmıştır.
Belge 287/14’ün de yukarıdaki belgelere benzer şekilde pazarın rekabetçi
yapısını ve rakiplere ilişkin bilgilerin saha kaynaklı olduğunu gösterdiği, benzer
şekilde Belge 287/15’in içeriğinde bir fiyat geçişi sonrası ULUSOY’un kendi
ekibini yeni listeyi uygulamaya teşvik ettiği savunması.
(482) Belge 287/14, yukarıda yer verilen Belge 287/13’te görülen ve Soruşturma Raporu’nda
bununla bağlantılı diğer belgeleri açıklayıcı fonksiyona sahiptir. Nitekim belgede
geçen, “mayıs 15 ıtıbarı ile fıyat gecısımızden hemen sonra islerimiz oldukça dusmus
durumdadır. malesef herzaman olduğu gibi rakiplerimiz bizim arkamızdan geldıgı gibi
bazıları fiyat değişikliği bile yapmamıştır.” şeklindeki değerlendirmenin, savunmada
sıklıkla ifade edilen “fiyatların sahadan öğrenildiği” yönündeki argümandan farklı bir
durum sergilediği değerlendirilmektedir. Belge 287/15 ise 18.07.2018 tarihini taşımakta
olup, Mayıs 15 fiyat geçişine ilişkindir. Belgede “Piyasada fiyat geçişini hemen hemen
her bölge fabrikası uyguluyor. Fiyat söylemekten çekinmeyin.” ifadelerinin açık olduğu
değerlendirilmektedir.
(483) Son olarak, savunmalarda yer verilmemiş olmakla birlikte aynı konuyu ele alan
06.06.2018 tarihli “RAKİP FİRMA FİYAT GEÇİŞİ SONRASI PİYASA
UYGULAMALARI” konulu belgenin (Belge-287/13) hatırlatılmasında fayda
görülmektedir. Belgede;
“14 Mayıs tarihinde gerçekleştirdiğimiz fiyat geçişi sonrası bölgemizde tüm fabrikaların
bizim ile birlikte fiyat geçişini deklare ettiğini ve uygulamaya başladığını takip ediyoruz
ancak, zaman zaman deklare edilen uygulamaların bozulduğunu deklare edilen dışı
satışlar olduğunu tespit etsek de genele yayılmadığını gözlemleyebiliyoruz.
Piyasalarda Ulusoy Un ve (…..) un ne kadar dik durduğu özellikle takip edilmekte olup,
diğer oyuncular bu iki firmanın hareketlerini takip ettiği de açıkça ortada. Ulusoy Un
olarak bizler kesinlikle hiçbir konuda ( Fiyat, vade vs. ) taviz vermeden deklare ettiğimiz
uygulamaları yapmaya devam ediyoruz. … Bu tespitlere bizim ekibimize söylediğimiz
Osmanlı un ve biz oyun kurucuyuz merak etmeyin ya sahte bilgidir ya da Osmanlı unun
talimatı dışı bir harekettir, …Biz Ulusoy olarak yayınladığımız tüm kuralları eksiksiz
uygulamaya devam etmekteyiz…“
ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu belgenin, saha uygulamalarını takip iddiasıyla
açıklanmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. Nitekim anılan dönemde,
aynı tarihli fiyat listelerinin yayımlanması, üstelik rakip teşebbüslerin bu listeleri
yayımlandığı gün üst düzey yönetici seviyesinde aralarında paylaşıyor olmaları,
rastlantı olarak kabul edilemeyecektir. Bu noktada yukarıda da yer verilen Tablo 20’ye
değinilmekte fayda görülmektedir. Tablodan ilgili dönemde ULUSOY, UNAY, UNSAN,
USTA UN, TUNÇOĞLU ve DERVİŞOĞLU’nun aynı gün liste yayımladığı
görülmektedir. Söz konusu tarihsel kesişimin, yukarıda yer verilen aynı döneme ilişkin
diğer belgelerle birlikte değerlendirildiğinde savunmayı haklı göstermediği
söylenebilecektir. Zira anılan fiyatlar saha ekiplerince toplanan fiyatlar değil, teşebbüs
yöneticilerinin bizzat onaylayarak yayımladığı fiyat listeleridir.
KUSAD’ın 11.01.2014 tarihinde yolladığı e-postanın (Belge 287/49), buğday
fiyatları ve döviz kurlarındaki dalgalanmalara binaen fiyatlama bandının bu
dışsal faktörler karşısında piyasanın zarar görmesini engelleme amacına yönelik
olduğu, anılan dönemde piyasada teşebbüslerin fiyat düşürdüğü, maliyetlerin
ise arttığı, böyle dönemlerde teşebbüslerin günü kurtarmak amacıyla fiyat
21-01/18-8
125/132
düşürebildiği, öte yandan KUSAD mesajının tek taraflı bir beyan olduğu ve
teşebbüsler bakımından bağlayıcılığı bulunmadığı, teşebbüslerin bu mutabakatı
teyit ettiklerine ilişkin herhangi bir bulgu bulunmadığı, tüm teşebbüslerin farklı
bir kalite düzeyi ve kapasitesi olduğundan ortak bir fiyat tespitinin de mümkün
olmadığı, KUSAD’ın üyelere fiyat empoze etme gücü bulunmadığı, “üyelerin her
hafta bir araya gelip değerlendirme yapmalarının önemine işaret edilmiştir”
ifadesini içeren belgenin de aynı şekilde değerlendirilmesi gerektiği, bu
toplantıya istinaden fiyatların hizalandığına veya teşebbüslerin belirtilen sıklıkta
toplanmaya başladıklarına ilişkin herhangi bir bulgu elde edilmediği, KUSAD’ın
kurumsal gereklilikler ve sektörel gerçeklikler arasında iletişimsel köprü görevi
gördüğü ve kurumsal bellek vazifesi görerek sektörel veri sağladığı savunması.
(484) KUSAD’ın 11.01.2014 tarihli e-postasını içeren belgede (Belge 287/49) 08.01.2014
tarihli toplantıya atıf yapılmakta ve toplantıya katılan rakip un üreticilerinin aralarında
görüştükten sonra fiyat listelerini KUSAD’a ilettikleri, KUSAD’ın bu listeleri aynı
teşebbüsler ve diğer KUSAD üyeleri olmak üzere toplam 39 teşebbüse e-posta yoluyla
gönderdiği görülmektedir. Belgenin sonunda, ULUSOY dahil olmak üzere 25
teşebbüsün fiyatları tabloda listelenmiştir. Belgede yer alan “fiyatların vadeli olarak 60
tl seviyesine gelmesi gerektiği” ifadesi yer almakta, tablodaki fiyatların 56-59 tl
arasında olduğu görülmektedir. Bu noktada, teşebbüslerin aralarında un fiyatlarını
görüştükleri ve birbirlerinin güncel fiyatlarını piyasadan değil, doğrudan birbirlerinden
edindikleri konusunda bir şüphe bulunmamaktadır. Ayrıca Ocak 2014 dönemindeki
iletişimlerin, 19.12.2013 tarihli Belge 287/28’de bulunan, AKMEHMET’in ULUSOY
yöneticisi ve o dönemki KUSAD (…..)’dan talebini içeren “ŞU AN İTİBARİYLE EN AZ
3.50 TL İLE 4.00 TL ARASINDA UN ÇUVAL FİYATLARINI ARTTIRALIM.” ifadesindeki
talep ile birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
(485) Söz konusu bilgi ve belgelerden hareketle, savunmada iddia edildiğinin aksine
konunun sadece KUSAD’ın tek taraflı beyanından ibaret olmadığı anlaşılmaktadır. Öte
yandan, KUSAD ve ULUSOY arasındaki organik bağ düşünüldüğünde, KUSAD’a ait
toplantı daveti, fiyat listeleri paylaşımları ve toplantıda çıkan kararlarla ilgili
paylaşımların, aynı zamanda ULUSOY’un iradesini de doğrudan yansıttığı
söylenebilecektir. Nitekim yukarıda tümüne yer verilememiş olmakla birlikte,
ULUSOY’da yapılan yerinde incelemede rakiplere ait oldukça kapsamlı bir fiyat listeleri
arşivi olduğu görülmüştür. Münferit bir şekilde piyasadan toplandığını iddia etmenin
anlamlı olmadığı bu arşiv, KUSAD e-postaları ve eklerindeki fiyat listeleriyle birlikte,
KUSAD ve ULUSOY’un, üye teşebbüslerin fiyatlama mekanizmasını kontrolüne ilişkin
önemli bir gösterge oluşturmaktadır. Savunmanın aksine dosya kapsamında
KUSAD’ın üyelere fiyatı empoze ettiği yönünde bir iddiada bulunulmamıştır. Burada
öne çıkan husus, KUSAD ve ULUSOY’un aktif rol oynadığı iletişim sürecinde üye
teşebbüslerin, rekabete duyarlı bilgileri aralarında görüşmeleri ve bu görüşmeler
sonucunda birbirlerinin en hassas rekabet parametresi olan fiyat belirleme kararlarını
doğrudan etkilemeleridir.
Paylaşılan bilginin niteliğinin ihlal nitelendirmesi bakımından ayırt edici olduğu,
fiyat listelerinin sadece bir çıkış noktası oluşturduğu ve olay bazlı indirimler
uygulandığı için, fiyat listelerinin geleceğe yönelik olması durumunda dahi
stratejik kabul edilemeyeceği, nitekim Soruşturma Raporu paragraf 293’te fiyat
listelerinin rekabetçi anlamda önemli fark oluşturmayacağının kabul edildiği
savunması.
(486) Soruşturma Raporu’nun 293.paragrafında (Kararın 216. paragrafı), buğday unu
fiyatlarında peşin ve vadeli satışlarda fiyat farklılığı oluşması, kredi kartı çekimlerindeki
21-01/18-8
126/132
komisyon farkı, nakliye gibi unsurlar nedeniyle anlık olarak uygulanan fiyatların, liste
fiyatından farklılaşabildiği değerlendirmesi yapılmıştır. Ardından, bazı teşebbüslerin
daha sık fiyat listesi yayımladıkları, bazı küçük teşebbüslerin ise daha az sıklıkla fiyat
listesi yayımlayabildiği, elde edilen fiyat listelerine bakılarak bir gözlem olarak
belirtilmiştir. Ancak bu durum hiçbir şekilde fiyat listelerinin paylaşılmasının stratejik
olarak kabul edilemeyeceği anlamına gelmemektedir. Özellikle teşebbüsler arası
iletişimlerle desteklendiği durumlarda, anlık fiyat listesi paylaşımları, piyasanın yönü ve
rakiplerin fiyatlarını etkileyebilme potansiyeline sahip, güçlü sinyaller üretebilmektedir.
GUSAD ve bünyesindeki un üreticilerinin yaptığı paylaşımların soruşturma
raporunda kapsam dışı bırakıldığı, söz konusu incelenen bilgi türlerinin
soruşturmaya devam edilen diğer teşebbüsler bakımından bir tür temiz kağıdı
vasfı taşıdığı savunması.
(487) Güneydoğu Anadolu Bölgesi bakımından yapılan değerlendirmede, KUSAD ve
üyelerinden farklı olarak, rakipler arası temasa işaret eden bir bilgi ya da belge elde
edilememiştir. Ayrıca, yine KUSAD’dan farklı olarak, teşebbüs birliği olan GUSAD’ın,
bölgedeki un üreticilerinin fiyat listelerini toplamak ya da fiyatlama politikalarını takip
etmek gibi bir işlevi bulunduğuna dair herhangi bir bilgi ya da belge bulunmamaktadır.
Bununla birlikte üye teşebbüslerin fiyat hareketleri incelendiğinde, KUSAD üyelerinin
aksine GUSAD üyelerinin fiyatlarında benzerlik tespit edilmemiştir. Soruşturma
kapsamında, GUSAD tarafından 2019 yılında tavsiye satış fiyatı belirlendiği yönünde
bulunan belge ve kepek fiyatlarına ilişkin kepeğin ucuza satılmaması yönünde beyan
içeren bir yazışma silsilesi bulunmuş olup, soruşturma konusu un fiyatlarına ilişkin
olarak, tavsiye fiyata ilişkin münferit bir duyurunun ötesinde herhangi bir iletişime
rastlanmamıştır.
Ekonomik Analiz Raporu’nda yapılan sayısal analizler neticesinde inceleme
konusu pazardaki görünümün rekabet karşıtı bir davranışa işaret ettiğine ilişkin
herhangi bir tespit yapılmadığı savunması.
(488) EAAD Raporu’nda, KUSAD üyesi teşebbüsler bakımından olası ihlale dair ilk belge
tarihi olduğu anlaşılan 2013 yılı Temmuz ayından önceki ve sonraki 42’şer aylık
döneme dair teşebbüslerin bireysel ve ağırlıklı ortalama reel fiyatları üzerinde yapılan
moment analizi neticesinde, genel itibarıyla olası ihlal dönemi olarak varsayılan
dönemdeki reel fiyatların, ihlal dışı olduğu varsayılan dönemdeki reel fiyatlara kıyasla
istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek seyrettiği, bunun yanında aynı dönemde
fiyatların varyasyonunun ise düştüğü; bu açıdan söz konusu gözlemin, teori ve
literatürde genel olarak anlaşma dönemleri için gözlenmesi beklenen fiyat hareketleri
ile uyumlu bir görünüm arz ettiği belirtilmiştir. Ayrıca, her halükarda salt iktisadi analiz
üzerinden kesin bir yargıya varmanın imkânsız olduğu ifade edilmiş; analiz
kapsamında yapılan tespitler ile ulaşılan bulgu ve sonuçların, dosya kapsamında elde
edilen tüm bilgi ve belgeler ışığında birlikte değerlendirilmesinin uygun olacağı kanaat
ve sonucuna ulaşılmıştır. Nitekim dosya konusu soruşturmada esas olarak dosya
kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler değerlendirilmek suretiyle ihlal tespitinde
bulunulmuştur.
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesinde yapılan değişiklikle birlikte “de minimis”
uygulamasının rekabet hukuku literatürüne dahil olduğu, Kurul tarafından
belirlenen ciro ve pazar payı eşiklerini aşmayan rakipler arasındaki fiyat
anlaşması, bölge/müşteri paylaşımı ve arzın kısıtlanması gibi açık ve ağır ihlaller
dışındaki anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararları hakkında Kurul
tarafından soruşturma açılmayabileceğinin düzenlendiği, ikincil mevzuat
21-01/18-8
127/132
yürürlüğe girmemiş olmakla birlikte işbu soruşturma kapsamında de minimis
uygulanmasında hukuki engel bulunmadığı, AB uygulamasında pazar payı
eşiğinin yatay ihlallerde %10 olarak uygulandığı, pazar payı eşiği bakımından
Soruşturma Raporunda KUSAD üyelerinin Türkiye toplam üretimi içerisindeki
paylarının %8,37 olarak tespit edildiği, dolayısıyla somut olayın de minimis’e
uygun olduğu, nitekim soruşturmanın başından itibaren ULUSOY UNAY ve
KUSAD bakımından derhal gerekli rekabet uyum çalışmalarının yapıldığı, ayrıca
soruşturma raporunun önemli bir kılavuz rolü oynadığı ve rekabet savunuculuğu
görevini ifa ettiği, ihlalin varlığı anlamına gelmemekle birlikte ceza verilmesi
durumunda ihlaller aralarında oluşan boşluklardan dolayı ihlalin 5 yıldan az
sürdüğünün kabul edilmesi, KUSAD bakımından son ihlal tarihinin
anlaşılamadığı, ULUSOY ve UNAY bakımından cezanın sadece un satışları
üzerinden hesaplanması ve ULUSOY ve UNAY arası grup içi satışlar ile ihracat
satışlarının hariç tutulması gerektiği savunması.
(489) Mevcut dosya konusu soruşturma kapsamında ihlalin süresi, taraf sayısının çokluğu
ve tarafların her ne kadar Türkiye toplam üretimi içerisinde büyük pazar payları
bulunmasa da Karadeniz bölgesi kapsamında önemli bir pazar gücüne sahip oldukları,
bu noktada de minimis’in somut olayda uygulanamayacağı değerlendirilmektedir.
İhlalin varlığı ve süresine ilişkin olarak ULUSOY, UNAY ve KUSAD bakımından
yukarıda yer verilen tespitler geçerliliğini korumaktadır. KUSAD’a ilişkin bölümde
belirtildiği üzere, 2012-2019 yılları arası dönemde KUSAD’ın (…..)107, aynı zamanda
bir dönem ULUSOY’un (…..) yapan, mevcut durumda (…..) olan (…..) yürütmektedir.
KUSAD ofisinin ULUSOY binasında olduğu bilgisi ile birlikte, (…..)’un KUSAD
faaliyetlerinde birinci derecede aktif olarak rol aldığı değerlendirilmektedir. Bu noktada,
ULUSOY ve KUSAD bakımından ihlal başlangıç ve bitiş döneminin aynı olduğu tespiti
yinelenmektedir.
I.4.5. İdari Para Cezasına İlişkin Değerlendirme
(490) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu Kanun’un 4, 6 ve 7 nci
maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile
teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali
yılsonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en
yakın mali yılsonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi
gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir” hükmüne yer verilmiştir.
“Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in (Ceza
Yönetmeliği) 1. maddesinde ise Yönetmeliğin amacı; “4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanunun 4 üncü ve 6 ncı maddelerinde yasaklanmış
davranışlarda bulunan teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyeleri ile
bunların yönetici ve çalışanlarına, aynı Kanunun 16 ncı maddesi gereğince verilecek
para cezasının tespitine ilişkin usul ve esasları düzenlemek” şeklinde belirlenmiştir.
(491) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde
yasaklanmış davranışlarda bulunduğu değerlendirilen buğday unu üreticisi 34
teşebbüs ve bu teşebbüslerin üye oldukları KUSAD’a 4054 sayılı Kanun’un 16.
maddesi ve Ceza Yönetmeliği hükümleri uyarınca idari para cezası uygulanması
gerektiği kanaatine varılmıştır.

107 (…..).
21-01/18-8
128/132
(492) Ceza Yönetmeliği uyarınca nihai para cezası miktarı belirlenirken, öncelikle temel para
cezası belirlenmekte ve ardından varsa ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar uygulanarak
nihai para cezası tespit edilmektedir. Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinde temel para
cezasının hesaplanması bakımından “karteller” ve “diğer ihlaller” şeklinde bir ayrım
yapılmış, ardından 6 ve 7. maddelere göre ağırlaştırıcı ve hafifleştirici unsurların
dikkate alınması öngörülmüştür.
(493) Ceza Yönetmeliği’nin 3. maddesinin (b) bendine göre diğer ihlaller, “Kartel tanımı
dışında kalan, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 4 üncü ve 6 ncı
maddelerinde yasaklanmış davranışları” ifade etmektedir. Bu bağlamda, teşebbüs
birliği niteliğinde olan KUSAD ile üreticilerin buğday unu fiyatlarına ilişkin görüşmeler
ile piyasayı şeffaflaştırarak rekabeti kısıtlamalarının diğer ihlaller tanımı kapsamında
değerlendirilmiştir.
(494) Ceza Yönetmeliği’nin “Temel Para Cezası” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi uyarınca diğer ihlaller için temel para cezasının belirlenmesinde; teşebbüs
birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin, nihai karardan bir önceki mali yılsonunda oluşan
veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali
yılsonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin binde
beşi ile yüzde üçü arasında bir oranın esas alınacağı hükme bağlanmıştır. Anılan
maddenin ikinci fıkrasında ise birinci fıkrada yazılı oranların belirlenmesinde ilgili
teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde
gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususların dikkate
alınacağı hükmüne yer verilmiştir. Bu hususlar dikkate alınarak temel para cezasına
başlangıç oranı buğday unu üreticisi 34 teşebbüs ve bu teşebbüslerin üye oldukları
KUSAD bakımından %(…..) olarak belirlenmiştir.
(495) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasında ise temel para cezasının
belirlenmesinde ihlalin süresininin dikkate alındığı görülmektedir. Yukarıda
değerlendirme bölümünde yer verilen tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda,
soruşturma tarafı teşebbüslerin 29.06.2013 ve 08.01.2014 tarihli toplantılara katılımları
ile doğrudan rakip teşebbüslerin fiyat listelerine ilişkin olarak bilgi değişiminde
bulunmuş olmaları göz önünde bulundurularak belirlenen ihlal sürelerine ilişkin
tespitlere aşağıda yer verilmektedir. Buna göre;
(496) DERVİŞOĞLU 2014, ÇİÇEK UN 2014, TEKSİN UN 2014, BEŞGÖZ UN 2014,
ALTINBAŞAK 2014, ELSA 2013-2014, YILMAZ UN 2013-2014, ZAFER UN 2016-
2017, AYSER BAK 2013-2014, ERENLER UN 2013-2014, HİTİT UN 2013-2014,
HÜSEYİNOVA 2013-2014, ŞİMŞEKLER 2013-2014, ERUN 2014, SARAY PETROL
2013, BİRSAN 2019, BAFRA ERİŞ 2013-2014, ÜNSAN ÜNYE 2013-2014, NİHORUZ
2015 tarihlerinde ihlale taraf olmuştur. Anılan 19 teşebbüsün ihlal süresinin bir yıldan
kısa süreli olduğu görülmektedir108. Dolayısıyla söz konusu teşebbüsler bakımından
herhangi bir para cezası artırımına gidilmesi gerekmediği değerlendirilmektedir.
(497) AKMEHMET 2013-2018, TAFLAN 2013-2015, UNSAN 2013-2017, KOZLU 2013-
2015, USTA 2013-2014, YÜKSEL UN 2013-2015, EMİROĞLU 2013-2014, UNAY
2013-2014, MERZİFON GÜLBAHAR 2013-2015, TUNÇOĞLU 2013-2015, PAK
PETROL 2017-2019 ve MİSAFİR UN 2013-2015 yılları arasında ihlale taraf olmuştur.

108 İşbu paragrafta bahsi geçen ihlal sürelerinden 2013-2014 olarak belirtilenler, ay bazında hesaplanan
ihlal süresinin 12 aydan kısa olmasından ötürü bir yıldan kısa süreli ihlal kategorisine alınmıştır. Ayrıca
tek bir yıl olarak ifade edilen ihlal süreleri de o yıl içerisindeki belirli ayları ifade etmektedir. İlgili aylar
değerlendirme bölümünde belirtilmiştir.
21-01/18-8
129/132
Anılan 12 teşebbüsün ihlal süresinin bir ila beş yıl arasında olduğu109 ve Ceza
Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca yarısı oranında
artırılarak temel para cezası olarak %(…..) oranına ulaşılmıştır.
(498) ULUSOY 2013-2019, AMASYA UN 2013-2019 ve KUSAD 2013-2019 yılları arasında
ihlale taraf olmuştur. Anılan iki teşebbüsün ve KUSAD’ın ihlal süresinin beş yıldan uzun
olduğu tespit edilmiş olup belirlenen temel para cezasına esas oran Ceza
Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendi uyarınca bir katı oranında
artırılarak %(…..) oranına ulaşılmıştır.
(499) Diğer taraftan Ceza Yönetmeliği’nin 6. maddesi kapsamında temel para cezasının
artırılmasını gerektirecek herhangi bir ağırlaştırıcı unsur, 7. maddesi kapsamında
temel para cezasının indirilmesini gerektirecek herhangi bir hafifletici unsur
bulunmamaktadır.
J. SONUÇ
(500) 13.06.2019 tarih ve 19-21/305-M sayılı, 24.10.2019 tarih ve 19-36/540-M sayılı ve
02.01.2020 tarih ve 20-01/5-M sayılı Kurul kararları uyarınca yürütülen soruşturma ile
ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara,
sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına
göre;
1-
- Akmehmet Gıda San. ve Tic. A.Ş.,
- Altınbaşak Un İrmik ve Yem Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
- Amasya Un Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.,
- Ay-Ser Bak Tarım Ürünleri Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.,
- Bafra Un Yem Gıda San. ve Tic A.Ş.,
- Beşgöz Araboğulları Unculuk Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
- Birsan Birlik Gıda San. ve Tic. A.Ş.,
- Çiçek Un Ve İrmik Tarım Ürünleri Gıda Nakliye Petrol Ürünleri San. ve Tic Ltd. Şti.,
- Çorum Hitit Un Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.,
- Dervişoğlu Un Sanayi Nakliyat ve Ticaret A.Ş.,
- Elsa Ticaret Sanayi Turizm Nakliye ve Pazarlama Ltd. Şti.,
- Emiroğlu Gıda Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.,
- Erenler Un İrmik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.,
- Erun Erbaa Un Sanayi Tarım Ürünleri Taşımacılık Dış Ticaret A.Ş.,
- Hüseyinova Gıda İnşaat Mühendislik Pazarlama Sanayii ve Ticaret Ltd. Şti.,
- Kozlu Gıda İmalat Sanayi Ticaret ve Taşımacılık A.Ş.,
- Merzifon Gülbahar Untarım Ürünleri Hayvancılık Gübre Zirai Aletler Sanayi İç-Dış
Ticaret Nakliyecilik A.Ş.,

109 İşbu paragrafta bahsi geçen ihlal sürelerinden 2013-2014 olarak belirtilenler, ay bazında hesaplanan
ihlal süresinin 12 ayı geçmesinden ötürü 1-5 yıl süreli ihlal kategorisine alınmıştır.
21-01/18-8
130/132
- Misafir Mis Başak Un Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.,
- Nihoruz Gıda San. Tic. A.Ş.,
- Pak Petrol Ürünleri Gıda ve İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.,
- Saray Petrol Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.,
- Şimşekler Grup Tarım Ürünleri Taşımacılık Akaryakıt Otomotiv İthalat İhracat San.
ve Tic. Ltd. Şti.,
- Taflan Un İnş. San. Tic. Ltd. Şti.,
- Teksin Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
- Tunçoğlu Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
- Ulusoy Un Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
- Unay Un San. ve Tic. A.Ş.,
- Unsan Un Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
- Usta Un Gıda Motorlu Araçlar Nak. Tur. San. Tic. A.Ş.,
- Ünsan Ünye Un San. ve Tic. A.Ş.,
- Yılmaz Un ve Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti.,
- Yüksel Un İrmik ve Bakliyat Unları San. ve Tic. A.Ş.,
- Zafer Un Fabrikası ve
- Karadeniz Un Sanayicileri Derneğinin
bilgi alışverişi yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine
OYBİRLİĞİ ile,

2- Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi, ikinci fıkrası,

a) uyarınca 2019 mali yılı sonunda oluşan ve yurt içi net satışları dikkate alınarak
Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren, %(…..) oranında
olmak üzere;
1. Altınbaşak Un İrmik ve Yem Sanayi ve Ticaret A.Ş’ye 221.280,51 TL,
2. Ay-Ser Bak Tarım Ürünleri Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.’ye 800.384,33 TL,
3. Bafra Un Yem Gıda San. ve Tic A.Ş.’ye 268.102,08 TL,
4. Beşgöz Araboğulları Unculuk Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye 56.330,46 TL,
5. Birsan Birlik Gıda San. ve Tic. A.Ş.’ye 495.724,81 TL,
6. Çiçek Un Ve İrmik Tarım Ürünleri Gıda Nakliye Petrol Ürünleri San. ve Tic. Ltd.
Şti.’ye 131.038,21 TL,
7. Çorum Hitit Un Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’ye 1.418,12 TL,
8. Dervişoğlu Un Sanayi Nakliyat ve Ticaret A.Ş.’ye 384.057,51 TL,
21-01/18-8
131/132
9. Elsa Ticaret Sanayi Turizm Nakliye ve Pazarlama Ltd. Şti.’ye 1.540,79 TL,
10. Erenler Un İrmik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’ye 97.886,87 TL
11. Erun Erbaa Un Sanayi Tarım Ürünleri Taşımacılık Dış Ticaret A.Ş.’ye 70.629,50
TL,
12. Hüseyinova Gıda İnşaat Mühendislik Pazarlama Sanayii ve Ticaret Ltd. Şti.’ye
107.325,01 TL,
13. Nihoruz Gıda San. Tic. A.Ş.’ye 587.921,34 TL,
14. Saray Petrol Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’ye 53.809,77 TL,
15. Şimşekler Grup Tarım Ürünleri Taşımacılık Akaryakıt Otomotiv İthalat İhracat
San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 262.066,85 TL,
16. Teksin Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş’ye 158.360,01 TL,
17. Ünsan Ünye Un San. ve Tic. A.Ş.’ye 303.305,20 TL,
18. Yılmaz Un ve Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti.’ye 236.303,72 TL,
19. Zafer Un Fabrikasına 35.005,43 TL,

b) üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca 2019 mali yılı sonunda oluşan ve yurt içi
net satışları dikkate alınarak Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi
gelirlerinin takdiren, %(…..) oranında olmak üzere;
1. Akmehmet Gıda San. ve Tic. A.Ş.’ye 161.213,50 TL,
2. Emiroğlu Gıda Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.’ye 464.107,72 TL,
3. Kozlu Gıda İmalat Sanayi Ticaret ve Taşımacılık A.Ş.’ye 5.629.374,41 TL,
4. Merzifon Gülbahar Untarım Ürünleri Hayvancılık Gübre Zirai Aletler Sanayi İç-
Dış Ticaret Nakliyecilik A.Ş.’ye 457.099,47 TL,
5. Misafir Mis Başak Un Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’ye 1.240,20
TL,
6. Pak Petrol Ürünleri Gıda ve İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 1.494.048,57 TL,
7. Taflan Un İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’ye 444.066,33 TL,
8. Tunçoğlu Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye 222.909,47 TL,
9. Unay Un San. ve Tic. A.Ş.’ye 750.348,81 TL,
10. Unsan Un Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye 1.329.406,52 TL,
11. Usta Un Gıda Motorlu Araçlar Nak. Tur. San. Tic. A.Ş.’ye 835.062,47 TL,
12. Yüksel Un İrmik ve Bakliyat Unları San. ve Tic. A.Ş.’ye 369.531,04 TL,

c) üçüncü fıkrasının (b) bendi uyarınca 2019 mali yılı sonunda oluşan ve yurt içi
net satışları dikkate alınarak Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi
gelirlerinin takdiren, %(…..) oranında olmak üzere
1. Amasya Un Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ‘ye 256.679,30 TL,
2. Ulusoy Un Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye 8.256.092,61 TL,
3. Karadeniz Un Sanayicileri Derneğine 2.302,63 TL
21-01/18-8
132/132
idari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile,

3-
1. Akçaabatlılar Gıda Maddeleri Sanayi Nakliyat ve Ticaret A.Ş.,
2. Akkarun Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.,
3. Aksu Gıda İhtiyaç Maddeleri Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.,
4. Alaybeyi Gıda San. ve Tic. A.Ş.,
5. Aydıngüler Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
6. Darıca Un İnşaat Hafriyat Nakliyat Turizm Madencilik Ambalajlama Mühendislik
Hizmetleri Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti.,
7. Dayıoğlu Un Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.,
8. Gür Un Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.,
9. Hatap Değirmenleri Gıda San. ve Tic. A.Ş.,
10. Gözeli Un Yem Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.,
11. Güneydoğu Un Sanayicileri Derneği,
12. Özmercan Kardeşler Gıda İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmediklerine, dolayısıyla adı geçen
teşebbüslere idari para cezası verilmesine yer olmadığına OYBİRLİĞİ ile,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, karar verilmiştir.














Full & Egal Universal Law Academy