TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2016/
KARAR NO : 2025/
BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI / KARŞI DAVALI : 1-
VEKİLİ : Av.
DAVACI / KARŞI DAVALI : 2-
VEKİLİ : Av.
DAVALI / KARŞI DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVA : Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 31/12/2015
KARAR TARİHİ : 05/03/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 28/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde ;Dava dilekçemizi tekrar ederiz, müvekkillerim davalı şirketten müvekkilim şirket için 14 adet, müvekkilim ... için ... imalat ve satın alınmasını konusunda anlaşma yapıldığı, otobüslerden 14 adedi şirket adına, 8 adedi ... adına trafikte tescil edildiği ve ... Büyükşehir Belediye sınırları içerisinde toplu taşıma faaliyeti sınırları içerisinde kullanılmaya başlandığı, 2014 yılı Şubat ayından itibaren kısa sürede tamamında arızalar çıktığı, 16 adet otobüsün motorları değiştiği, bir kısmında birden fazla değişim yapıldığı, 6 adet araçta motor değişimi yapılmamakla birlikte tamirat gördüğü, böylece tüm araçlar tamirat görerek değer kaybına uğradığı, buna göre; 16 araçta motor değişimi sebebi ile 220.000,00 TL x 16 = 3.520.000,00 TL 6 araçta 10.000,00 TL x 6 = 60.000,00 TL değer kaybı meydana geldiği, bu yönden ... 3.SHM de 2015/ D.İş dosyasında tespit yapılıp tespit raporu alındığı, araçlardaki arızaların giderilmesi ve motor değişimi nedeni ile otobüslerin toplu taşıma işinde çalışamadığı süre için müvekkillerin 1.611.308,00 TL zarara uğradığı, böylece toplam olarak 5.191.308,00 TL alacağın, davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava ederim, dedi. Beyanı okundu, imzası ile tasdik olundu.
Davalı vekilinden soruldu; 22/02/2016 tarihli cevap dilekçemizi ve 28/01/2016 tarihli karşı dava dilekçemizi tekrar ederiz, TTK 20/3.madde gereği, satın alınan otobüslerdeki ayıbın 8 gün yasal süre içinde bildirilmediği, Mart 2014 tarihinde servise giren otobüslerdeki arızanın 23/05/2014 tarihinde bildirildiği ve süresinde olmadığı, otobüs motorlarının ... da ... Firması tarafından üretildiği, motorların ... Bakanlığınca test edilip onay verildiği, araçların toplu taşıma işinde çift vardiyada 683 ayrı şoförün kulanmasından dolayı kullanım ve şoför hatası neeni ile arızalandıkları, araçların özel halk otobüsü çalıştırma yönergesine uyulmadan çalıştırıldığından; varsa arızaların davacı tarafından kaynaklandığından davanın reddine karar verilmesini, karşı dava dava yönünden; taraflar arasındaki ticari ilişkiden dolayı davacılara 15/01/2014 tarihinde 600.000,00 TL, 16/01/2014 tarihinde 200.000,00 TL olmak üzere toplam 800.000,000 TL EFT ile para gönderildiği, buna karşılık 15/09/2014 keşide tarihli 400.000,00 TL bedelli, 31/01/2015 keşide tarihli 400.000,00 TL bedelli 2 adet çek alındığı, çeklerin ödenmediği, davacıların mali sıkıntı içinde olduklarını bildirmeleri üzerine, davacılara 15/09/2014 tarihinde 100.000,00 TL, 30/01/2015 tarihinde 200.000,00 TL ve 02/02/2015 tarihinde 150.000,00 TL olmak üzere toplam 450.000,00 TL borç verildiği, C/H ilişkisinden dolayı da davacı ...'dan müvekkilim 10.000,00 TL alacaklı olduğundan; toplam 460.000,00 TL'nin tediye tarihlerinden itibaren avans faizi ile birlikte davacı-karşı davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava ederim, dedi. Beyanı okundu, imzası ile tasdik olundu.
Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe:
Ana dava davaya konu otobüslerde ortaya çıkan ayıp dolayısıyla oluşan zararların tazmini istemine ilişkindir. Davaya konu sözleşme niteliği itibariyle imalatı da kapsadığından davacı tarafından istenilen ve imal edilen araçların davalıya teslimine ilişkin olduğu görülmekle sözleşmenin satış sözleşmesi değil, eser sözleşmesine ilişkin ağırlığın daha ön planda olduğu görülmekle taraflar arasındaki sözleşmenin otobüs imalatına dayalı eser sözleşmesi olduğu kabul edilmiştir.
Davacı şirket davalı ile aralarında 14 adet Cobra model CNG motorlu otobüsün imalatı ve satışı hususunda, davacı ... ile davalı arasında 8 adet Cobra model CNG motorlu otobosün imalatı ve satışı hususunda sözleşme akdedildiğini, süreç içerisinde davacılara ait olan toplamda 16 adet araçta motor değişimi yapıldığını, araçların motorlarından kaynaklı olarak gizli ayıplı olduğunu, gerek motoru değişen araçlarda gerekse motoru değişmeyen araçlarda değer kaybı oluştuğunu, motor değişimi yaşanan 16 aracın 7 adedinin davacı şirkete ait olduğunu, davacı şirkete ait zararın 1.540.000,00 TL olduğunu, motor değişimi yaşanan 9 adet aracın ise davacı ...'a ait olduğunu, bu nedenle ortaya çıkan zararın da davacı ... bakımından 1.980.000,00 TL olduğunu belirterek belirsiz alacak davası açmışlardır. Ayrıca söz konusu araçlarda ortaya çıkan çekici ücretleri, servis zayi tutarları, motor değişimi nedeniyle ruhsat masrafları, ikame araç kira bedelleri ve mazot ile tutarı olmak üzere toplamda 1.611.308,00 TL zararın da tazmini talep edilmiştir.Davalı taraf söz konusu araçlarda ayıp olmadığını ileri sürerek karşı davasında davacı şirkete verilen 450.000,00 TL borç için davacı ...'tan da cari hesap alacağı için 10.000,00 TL olmak üzere 460.000,00 TL alacak için karşı dava açmıştır.Mahkememizce araçlarda ayıp bulunup bulunmadığı, motor değişimini değer kaybı yaratıp yaratmadığı hususlarında bilirkişi raporları alınmıştır. 02/03/2018 tarihli raporda araçlarda oluşan ayıpların ve motor değişim nedeninin üretimden kaynaklı olmayıp tasarım hatası olduğu, bu nedenle gizli ayıplı oldukları, her ne kadar 08/06/2015 tarihli tespit raporunda motor değişimi nedeniyle her bir motor için 120.000,00 TL değer kaybına uğrayacağı belirtilmiş ise de; bilirkişi heyetinin değer kaybı görüşünde olmadıkları, motorların belli bir süre kullanımından sonra yenilendiği için değer kazanımı da dikkate alındığında değer kaybı oluşmadığı rapor edilmiştir.Yine talimat yoluyla alınan ve bilirkişiler ... ... ve ... oluşan heyetten alınan raporda; çekici ücretleri için davacı şirketin 4.320,00 TL, davacı ...'un 5.689,75 TL, sefer kayıpları için davacı şirket için 403.236,68 TL, davacı ... için 278.337,62 TL, motor değişimlerine ilişkin ruhsat ve diğer giderler için davacı şirket bakımından 14.330,68 TL, davacı ... bakımından 9.679,62 TL, araç kiralama için davacı şirket bakımından 153.543,75 TL, davacı ... bakımından 201.090,04 TL, mazot ve ... için davacı şirket bakımından 351.042,10 TL, davacı ... bakımından 729.907,84 TL, araç değer düşüklüğü için davacı şirket bakımından 1.980.000,00 TL, davacı ... bakımından 1.320.000,00 TL zarar belirlenmiş olup, davalı karşı davacı şirketin davalı şirkete vermiş olduğu borç nedeniyle 450.000,00 TL alacağının bulunduğu belirlenmiştir. Bilirkişi heyeti raporunda her ne kadar değer kaybı zararı belirlemiş ise de; bu bilirkişilerin SMM, Hukukçu ve Ulaştırmacı oldukları, değer kaybı bakımından teknik bilirkişi niteliğinde olmadıkları kabul edilmiştir.Aynı heyetin ek raporunda; kök rapor ve ek raporlardaki görüşlerini koruduklarını belirtmişlerdir.Dosyada alınan bilirkişi raporlarında motorlarda yapılan değişimi araçlara değer kaybettirip kaybettirmediği hususunda ihtilaf bulunduğu görülmekle mahkememizin 04/11/2020 tarihli celsesinde ve sonraki celselerde bu ihtilafın mahkememizce çözümlenmesi gerektiği belirlenerek, davacı karşı davalı taraf değişim yapılan motorlarda da sorun çıktığını belirttiğinden ve buna ilişkin olarak bir takım bilgi ve belgeler sunulduktan sonra otomotiv kürsüsünden seçilecek yeni bir heyetten bu hususta ihtilafı giderici rapor alınmasına karar verilmiştir.
Dosya kapsamına ilgili belgeler kazandırıldıktan sonra Otomotiv Kürsüsünden bilirkişi heyeti oluşturulmuş ve delil tespiti dosyası ile mahkememiz dosyasından aldırılan teknik bilirkişi raporlarında belirtilen değer kaybına ilişkin görüş farklılıklarının ve çelişkinin giderilmesi istenilmiş, 05/08/2022 tarihli bilirkişi heyet raporunda dava konusu tüm araçlardaki motor arızalarının araçların yağlama şartlarının yetersiz olarak çalışmasına bağlı, aşırı ısınma sonucu meydana gelen arızalar olduğu, conta yanması ve silindirlerin çizilmesi gibi arızaların yağsızlık sonucu oluşabileceği, motorların hiçbirinde üretim hatası söz konusu olmadığı, yoğun şekilde kullanıma bağlı arızalar oluştuğu, çoğu motorların 350.000 km civarında çalıştıktan sonra motor arızası gösterdiği, bu arızaların ayıptan kaynaklı olmadığı, davalı şirkete yüklenebilecek bir kusur bulunmadığı, yine değer kaybı ve kazanç kaybı zararının da bulunmadığı rapor edilmiştir.
Gerek tespit raporunda gerekse mahkememizce alınan 02/03/2018 tarihli bilirkişi heyet raporunda araçlarda motor değişimine neden olan durumun gizli ayıptan kaynaklandığı belirlenmiş ise de; 05/08/2022 tarihli bilirkişi raporunda araçlarda herhangi bir ayıp bulunmadığı belirlenmiş olmakla, söz konusu rapor dosya kapsamında alınan diğer raporlarla ve tespit raporuyla bu kez farklı bir hususta çelişmiştir.Bu sebeple dosya kapsamında alınan raporlardaki çelişkinin giderilerek araçlarda ayıp bulunup bulunmadığı, motor değişimlerinin ayıptan kaynaklanıp kaynaklanmadığı, ayıptan kaynaklanıyor ise motorların değiştirilmesinin araçlarda değer kaybı oluşturup oluşturmadığı ve çekici ücretleri, servis zayi tutarları, motor değişimi nedeniyle ruhsat masrafları, ikame araç kira bedelleri ve mazot ile ... tutarı bakımından davacının alacak istemi hususunda yeni bir bilirkişi heyeti oluşturularak rapor düzenlenmesi istenilmiştir. 28/12/2023 tarihli bilirkişi raporunda; mahkememiz kök raporunda olduğu gibi araçlardaki ayıbın gizli nitelikte ayıp olduğu ancak; bununla birlikte ticari bir aracın motorunun değiştirilmiş olmasının binek taşıtlarda olduğu gibi değer kaybı oluşturmayacağı, binek taşıtlara kıyasla çok daha uzun mesafelerde kullanılmakta olan ticari araçların ekonomik gövde ömürleri süresinde birden fazla kez motorlarının yenilendiğini, bu nedenle binek araçlarda olduğu gibi motor değişiminin ikinci el değerine olumsuz etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir.Davacıların ikame araç kiralamış oldukları ve kiralama bedellerini de dosyaya ibraz ettikleri, bu kapsamda ikame araç ile yapılan seferler ile arıza nedeniyle yapılamadığı iddia edilen seferlerin ayrıştırılarak sefer zayilerinin tespit edilebilmesinin mümkün olmadığı, benzer şekilde yakıt farkından doğduğu iddia edilen zararların hesaplanması için sunulan belgeler incelendiğinde bunun hesaplanabilmesi için gerekli araç yük verilerinin mevcut olmadığı, otobüslerin yolcu yükü yakıt tüketimi üzerinde önemli bir etken olduğu, ortalama bir tüketim yaklaşımı ile yakıt farkı zararının hesaplanabilmesinin mümkün olmadığı belirlenerek davacı şirket için araç kiralama bedeli olarak 51.350,00 TL, davacı ... için 162.700,00 TL, çekici hizmet bedeli olarak davacı şirket için 4.743,60 TL, davacı ... için 5.729,20 TL, motor değişim resmi işlemleri zararı bakımından davacı şirket için 7.397,22 TL, davacı ... için 3.373,10 TL, garanti kapsamında olması gerekirken bu kapsamda sayılmayan ve oluşan zarar bakımından davacı şirket için 89.965,55 TL, davacı ... için 46.616,49 TL zarar hesaplanmış olup, davacı şirketin istemiş olduğu zarar kalemleri toplamının 153.456,40 TL olduğu, davacı ...'un ise toplam 218.418,80 TL olduğu belirlenmiştir.İki makine mühendislerinden oluşturulan bilirkişi heyet raporunda da; davacı şirketin zararının 153.456,40 TL, davacı ...'ın zararının 218.418,80 TL olduğu belirlenmiştir.Dosya kapsamında alınan çelişkilerin giderildiği ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporlarında ortak olarak söz konusu araçlarda motor değişimine neden olan arızaların gizli ayıptan kaynaklandığı, araçlarda motor değişimi yapıldığı, ancak; bu değişimin araçlarda delil tespiti raporunda belirtildiği şekilde değer kaybı yaratmadığı, bu nedenle davacıların motor değişimleri dolayısıyla değer kaybı zararlarının bulunmadığı, ancak; ayıp dolayısıyla ortaya çıkan talebe konu diğer bir kısım zararlar kapsamında davacı şirketin uğradığı zararın 153.456,40 TL olduğu, davacı ...'ın zararının 218.418,80 TL olduğu belirlenmiştir. Davacıların davalıdan talep edebileceği zarara ilişkin alacak tutarlarının bu miktarda olduğu kabul edilmiştir.Karşı dava bakımından karşı davacı, davacı-karşı davalı şirkete vermiş olduğu 450.000,00 TL borç için alacak isteminde bulunmuştur. Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarında ve karşı davaya dayanak banka dekontlarındaki kayıtlar dikkate alındığında karşı davacının davacı-karşı davalı şirketten 450.000,00 TL alacağının bulunduğu kabul edilmiştir.Davalı-karşı davacı şirket, davacı-karşı davalı ...'dan 10.000,00 TL alacak isteminde bulunmuş ise de; karşı davacı şirketin, davacı-karşı davalı ...'tan bu tutarda bir alacağı tespit edilmediğinden bu talep yönünden karşı davanın reddine karar verilmiştir.Davacı taraf değer kaybına ilişkin zararlarını her bir davacı bakımından ayrıştırarak talepte bulunmuşken dava dilekçesinin 11. Bendinde 5 fıkra halinde talep ettiği toplam 1.611.308,00 TL alacak için her bir davacı bakımından ayrıştırmamıştır. Taleplerin her bir davacı bakımından eşit oranda istendiği kabul edilerek yargılama giderleri ve vekalet ücreti belirlenmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
A-Ana dava yönünden;
1-Davacı ... Petrol Gıda ... Ltd Şti 'nin davasının KISMEN KABULÜ ile; 153.456,40 TL alacağın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, -Davacı ... 'ın davasının KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile ; 218.418,80 TL alacağın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, -Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Harçlar Yasası gereğince alınması gerekli 25.402,80 TL harçtan başlangıçta alınan 88.654,57 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 63.251,77 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan; 27,70 TL başvurma harcının davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine
4-Davacı ... tarafından yapılan 29.323,20 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre hesaplanan 7.852,27 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak bu davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı ... üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı ... Petrol Ltd. Şti. tarafından yapılan 40.000,00 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre hesaplanan 7.173,76 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak bu davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı şirket üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 34.947,01 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
7-Davacı ... Petrol Ltd. Şti. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 30.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı şirkete ödenmesine,
8-Davalı ... Otomotiv A.Ş. Kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. Uyarınca hesaplanan 93.585,28 TL nispi vekalet ücretinin davacı ...'tan tahsili ile davalı ... Otomotiv A.Ş.'ne ödenmesine,
9-Davalı ... Otomotiv A.Ş. Kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. Uyarınca hesaplanan 109.329,64 TL nispi vekalet ücretinin davacı ... Petrol Ltd. Şti.'nden tahsili ile davalı ... Otomotiv A.Ş.'ne ödenmesine,
B-Karşı dava yönünden;
1-Davacı ... A. Ş'nin davalı ... Petrol.. Ltd Şti 'ne yönelik davasının KABULÜ ile; 450.000,00 TL alacağın karşı dava tarihi olan 28/01/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... Petrol... Ltd Şti'den tahsili ile davacı ... A.Ş'ne ödenmesine, -Davalı ... 'a yönelik davanın REDDİNE
2-Harçlar Yasası gereğince alınması gerekli 30.739,50 TL harçtan başlangıçta alınan 7.855,65 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 22.883,85 TL harcın karşı davalı ... Petrol Ltd. Şti.'nden tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Karşı Davacı ... A.Ş. tarafından yapılan; 29,20 TL başvurma harcı, 7.855,65 TL peşin harç ve 200,00 TL yargılama gideri olmak üzere toplam 8.084,85 yargılama giderinin karşı davalı ... Petrol Ltd. Şti.'nden tahsili ile karşı davacı ... A.Ş.'ne ödenmesine,
4-Karşı Davacı ... A.Ş. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 71.500,00 TL nispi vekalet ücretinin davalı ... Petrol Ltd. Şti.'nden tahsili ile karşı davacı ... A.Ş.'ne ödenmesine,
5-Karşı Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 10.000,00 TL maktu vekalet ücretinin karşı davacı ... A.Ş.'den tahsili ile karşı davalı ...'a ödenmesine,
C-Kesinleşme süreci tamamlana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine,
Dair; davacı- karşı davalı vekili ile davalı- karşı davacı vekilinin yüzüne karşı davalı ...'a yönelik dava yönünden miktar itibariyle kesin diğer hükümler yönünden gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı 05/03/2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır