TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2022/
KARAR NO : 2024/
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
FERİ MÜDAHİL :
VEKİLİ : Av.
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 15/09/2022
KARAR TARİHİ : 03/12/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 02/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirket ile davalı şirket arasında, davalı tarafın yüklenicisi bulunduğu, ... İli, ... bulunan ... Enerji İnşaat San. Tic. A.Ş.'ne ait, ... ... Yurt Binası Mekanik Tesisat Proje çizim işini davacının gerçekleştirmesi ve tamamlaması karşılığında, davalı şirket tarafından davacının davalı şirkete 35.000,00TL + %18 KDV olmak üzere 41.300,00TL ödenmesi konusunda karşılıklı olarak 16.03.2018 tarihinde kesin olarak anlaşıldığını, Davacı şirketin, Mekanik Proje için gerekli onay ve izinleri de alarak, ilgili projeyi tamamlamış, tadilatları yapmış ve hatta sonradan davalı şirket tarafından istenilen bir kısım değişiklikleri de yaptığını, projenin, ilgili belediyesi nezdinde tüm iş takipleri de eksiksiz şekilde tamamlanmış, müvekkil kendisine düşen sorumluluğu ve gereken özeni göstererek, üstlendiği işleri makul sürede yerine getirmiş ve projeyi 26.07.2018 tarihinde davalı şirkete teslim ettiğini, taraflarca önceden mutabık kalınıp anlaşıldığı şekilde, davacı tarafından taahhüt edildiği sürede tamamlanan iş ve işlemler neticesinde davacı şirket tarafından sayısız kere yazılı ve sözlü olarak bakiye kalan 26.300,00TL davalı şirketten talep edilmiş, davacının işbu talebi her defasında davalı şirket yetkililerince tabir-i caizse bugün yarın denmek suretiyle geçiştirildiğini, son olarak, 30.06.2022 tarihinde müvekkil şirket, davalı şirketin bu konuda yetkilendirdiği kişiye ödemenin ne zaman yapılacağını sorduğunda, davalı şirketin yetkilisi tarafından "Ödeme yapmayacağız" şeklinde bir yanıt alındığını, bunun üzerine, davacı şirket tarafından, 02.08.2022 tarihinde ... fatura nolu 35.000,00 TL + %18 KDV olmak üzere toplamda 41.300,00TL bedelli elektronik fatura düzenlendiğini, bu faturanın davalı şirkete ... 10. Noterliği'nin 05.08.2022 tarihli yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ihbar edildiğini, Davalı şirket tarafından, proje bedelinin bir kısmına sayılmak üzere, 25.12.2018 tarihinde müvekkil şirkete 15.000,00TL'lik ödeme yapıldığını, ancak, kalan proje bedelinin de ödeneceği davalı şirketçe taahhüt edilmiş olmasına rağmen, gelinen noktada halen eksik kalan proje bedeli olan %18 KDV dahil toplamda 26.300,00TL'lik kısım aradan geçen 4 yıla yakın süre içinde ödenmemiş durumda olduğunu, davalı şirketin davacı müvekkile yaklaşık 4 yıl önce ödemesi gereken eksik kalan bakiyenin, denkleştirici adalet ilkesine dayalı olarak ve uyarlama kuralları gereğince hesaplanarak davalı şirketten tahsil edilmesi ve müvekkil şirkete ticari avans faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğini, ülkemizde yaşanan ve uzun yıllar boyu yüksek oranlarda seyreden enflasyon nedeni ile söz konusu bakiyenin ödenmesi gereken tarihteki alım gücü ile aynı miktar paranın aradan geçen zamana bağlı olarak eksik kalan bakiyenin muhtemel ödeme günündeki (yahut dava tarihindeki) alım gücünün farklı ve çok daha az olduğunu, davalı şirket tarafından ödenmesi gereken eksik kalan bakiyenin ödenmesi gereken tarih olan projenin teslim tarihi 26.07.2018 tarihinden itibaren çeşitli ekonomik etkenler nedeniyle azalan alım gücünün enflasyon, tüketici eşya fiyat endeksi, döviz kurları, altın, memur maaşı ve işçi ücretlerindeki artışlar ve benzeri unsurların ortalamaları alınmak suretiyle dava tarihine kadar ulaşacağı alım gücünün denkleştirici adalet ilkeleri gereğince saptanması ile ... Makine Mühendisleri Odası Mekanik Tesisat Mühendisliği 2022 Proje Hizmetleri Birim Fiyatları üzerinden güncel bedelin hesaplanması gerektiğini, ... 10. Noterliği'nin 05.08.2022 tarihli yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ... ... Yurt Binası Projesi için müvekkilce yapılan iş ve işlemler sebebiyle, müvekkil şirkete ödenmesi gereken mekanik tesisat proje bedeli olarak, 2022 Proje Birim Fiyatlarına göre yapılan uyarlama sonucu karşılığı olan 140.129,00TL (yüzkırkbinyüzyirmidokuzTLyirmidokuzKr)'nin proje teslim tarihi olan 26.07.2018 tarihinden itibaren işlemiş ticari avans faizi ile birlikte 3 (üç) iş günü içinde tarafımıza ödenmesi gerektiği davalı şirkete ihtaren bildirildiğini, davalı şirket ihtarnameye cevaplarında; davacı şirketten herhangi bir mal yahut hizmet alınmadığını, davacı şirket ile arasında sözleşme ilişkisi bulunmadığını, ... ... ... Yurt Binası Projesi için ... Tasarım Yapı Müh. Mim. İnşaat Ltd. Şti. ile anlaştıklarını ve şirket yetkilisi ...'nin isteği üzerine müvekkil şirketin hesabına 25.12.2018 tarihinde 15.000,00TL gönderildiğini iddia ettiğini, davacı şirket mekanik tesisat projesi için 01.02.2018 tarihinde bizzat davalı şirket adına ...'dan teklif isteği aldığını,. Davacı şirket yetkilisi ... aynı gün, davalı şirkete proje teklifini gönderdiğini, 15.000,00TL'lik ödeme de davacı şirket yetkilisinin, ... ile görüşmeleri neticesinde yapılmıştır. Öyle ki, 15.000,00TL'lik ödeme yapıldıktan sonra, ... davacı şirket yetkilisi ile yazışmalarında "...Projeler onaydan çıkınca. kapatalım hesabı abim..." ifadelerini kullandığını, Davalı şirketin ihtarnameye cevaplarında belirttikleri ... Tasarım Yapı Müh. Mim. İnşaat Ltd. Şti., ... Enerji İnş. Ltd. Şti.'nin ... ... Yurt Binası Projesi'nin statik grubunda çalıştığını, davacı şirket ise mekanik grupta çalışmakta olup, işveren sıfatını haiz davalı şirket ile yaptıkları ücret anlaşmaları birbirinden bağımsız olduğunu, davalı şirket adına ...'ın projede yer alan tüm gruplara göndermiş olduğu ... 2800 Kişilik Yurt Projesi Koordinasyonu iletişim bilgilerini içerir mailde de bu husus net şekilde görüldüğünü, proje süreci içerisinde, davalı şirket adına ..., davalı şirket tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığından, ticari nitelikteki işbu sözleşmeden kaynaklı alacağımızın uyarlama karşılığını tahsil edebilmek maksadıyla, ticari uyuşmazlık hususunda dava şartının gereği olarak tarafımızca 17.08.2022 tarihinde ... Arabulucuk Bürosu'na gerekli başvuru yapılmıştır. Müzakerede tarafımızca gösterilen tüm iyiniyete rağmen davalı şirket anlaşma yanlısı olmamış ve neticede 26.08.2022 tarihli arabuluculuk anlaşamama tutanağı düzenlendiğini, ... ... Yurt Binası Projesi için müvekkil şirketçe yapılan iş ve işlemler sebebiyle, müvekkil şirkete ödenmesi gereken mekanik tesisat proje bedeli halen ödenmemiş olduğundan, eksik kalan proje bedelinin dava tarihine kadar ulaştığı değerin uyarlama kuralları gereğince tespiti ile işbu değerin proje teslim tarihi olan 26.07.2018 tarihinden itibaren işlemiş ticari avans faizi ile birlikte taraflarına ödenmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafından sunulan 26.08.2022 tarihli arabuluculuk son oturum tutanağı incelendiğinde, uyuşmazlık konusunun ''... ... ... Yurt Binası Projesi için başvurucu tarafından yapılan iş ve işlemler sebebiyle alacak talebi'' olduğu belirtilmiştir. Arabuluculuk sürecinde mevcut uyuşmazlığın ya da alacağın hangi faturadan kaynaklandığına dair herhangi bir kayıt sunulmamasına rağmen, yukarıda esası belirtilen davada 41.300,00 TL tutarlı 02.08.2022 tarih ve .. numaralı faturadan kaynaklı alacakları için talepte bulunduklarını, arabuluculuk tutanağında açıkça belirtilmeyen uyuşmazlık ve fatura nedeniyle hukuk uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk olan dava şartını yerine getirmemişlerdir. Bu nedenle davanın usulden reddini talep ettiklerini, Dava konusu edilen faturaya davalı tarafından ... 36. Noterliğinin yevmiye numaralı ve 08.08.2022 tarihli ihtarnamesiyle itiraz edildiğini,. bu ihtarname içeriğinde de belirtildiği gibi müvekkil firmanın davacı ile herhangi bir sözleşme ilişkisi bulunmadığını, davalı dava konusu edilen fatura içeriğinde belirtilen mekanik projeye ilişkin hizmeti ... Tasarım Yapı Müh. Mim. İnşaat LTD. ŞTİ firması ile yapılan anlaşma neticesinde aldığını, bu nedenle davacının davalı firmadan herhangi bir alacağı bulunmamakla birlikte, hizmet tutarına ilişkin bedelin kabulü anlamına gelmemesi kaydıyla, davacının bakiye alacağının kalmış olması halinde davanın ... Tasarım Yapı Müh. Mim. İnşaat LTD. ŞTİ.ne yöneltilmesi gerektiğini, davacı tarafından sunulan dava dilekçesi ekinde yer alan Taahütname de Müellifliği üstlenilen proje sahibi firmanın ... Enerji İnş. San. Tic. A.Ş. olarak belirtilmiştir. Proje sahibi olmayan davalıdan hizmet kapsamında alacak talebinde bulunulması mümkün olmadığından davanın esastan reddi gerektiğini savunmuşlardır.
HUKUKİ DELİLLER:
... Makine Mühendisleri Odası ... Şubesinden Mekanik Tesisat Mühendisliği 2018, 2022 proje hizmetlerinin birim fiyatları, feri müdahil ... Tasarım Yapı Mühendislik Mimarlık İnşaat Ve Ticaret Limited Şirketinden ... ili ... yapımına karar verilen dava konusu ... -... ... 2800 Kişilik Yurt Projesi işinin firmanız tarafından yapılıp yapılmadığı sorulmuş, ... Belediye Başkanlığından ... -... ... 2800 Kişilik Yurt Projesinin mekanik proje müellifinin kim olduğunun ve bu projeye ilişkin bilgi ve belgeler dosyamıza celp edildiği görüldü. SMMM bilirkişi tarafından mahkememize ibraz edilen 17/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle: "Defter kayıtlarında Taraflar arasında ticari ilişki görülmediği, defter beratları zamanında ve kanuna uygun şekilde gönderildiği, defterler sahibi lehine delil oluşturabilecek nitelikleri taşıdığı, ... Mekanik İnş. Taah. İkl. San. ve Tic. Ltd. Şti ne ait muhasebe kayıtları, davalı ... Enerji İnş. Ltd. Şti. Kayıtlarında bulunamadığı, davaya konu olan 02.08.2022 tarihinde ... nolu elektronik fatura 2022 yılı defter kayıtlarında bulunamadığı" hususlarının tespit edildiği bildirilmiştir.SMMM bilirkişi tarafından mahkememize ibraz edilen 04/10/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle: "1.Davacı şirketin, 2018, 2019, 2020 yılı ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin kanunun belirlemiş olduğu yasal süreleri içerisinde yaptırılmış, 2021 ve 2022 yılı defterlerinin, T.T.K'nun 64. Ve 67. İle 213. Sayılı V.U.K.'nun 182. ve 225.inci maddelerinde öngörülmüş olan esaslara uygun olarak elektronik ortamda tuttuğu, ... Bakanlığınca yapılan düzenlemeler sonucunda elektronik ortamda tutulan defterler için 1 ve 2 seri nolu elektronik defter genel tebliğinde yapılan açıklamalar çerçevesinde noter tasdikinin gerekmediği yerine geçecek berat oluşturma işleminin yapılmış olduğu, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılı defterlerinin kayıtlama sistemi olarak Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği'ne ve Muhasebe İlke ve Kurallarına uygun olarak tutulduğu ve sahibi lehine delil oluşturacak özellikte olduğunu, 2.Davacının ticari defterlerine göre dava tarihi itibari ile 26.300,00 TL alacağının olduğunu,3.Tarafların ticari defterlerine göre ise davacının kayıtlarında bulunan fatura ve tahsilat kaydının davalının kayıtlarında bulunmadığını,4.Dava dosyası kapsamında sunulan deliller ile davacının işi yaptığını yeterince kanıtlayamadığını,5.Mahkemenizce davacı tarafından delil olarak sunulan teslim tutanağı ile davacının işi yaptığı ve teslim ettiği kanaatinin oluşması durumunda davacının işin teslim tarihi olan 26.12.2018'den dava tarihi 15.09.2022 tarihinde kadar yapılan güncellenmiş tutarının 55.917,03 TL olduğunu,6.Yine Mahkemenizce davacının avans faizi talebinin yerinde olduğu kanaatinin oluşması durumunda ise davacının talep edebileceği faiz tutarının 419,90 TL olduğunu," hususlarının tespit edildiği bildirilmiştir.
Bir makine mühendisi ve bir SMMM'den oluşan bilirkişi heyeti tarafından mahkememize ibraz edilen 14/06/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle "Dava konusu fatura içeriğindeki iş ile davacının yapmış olduğunu iddia ettiği işin birbiri ile uyumlu olduğu, fatura konusu işin dosyaya sunulan belgelerden davacı tarafından yapıldığı, taraflar arasında projelerin çizilmediği ve teslim alınmadığı konusunda bir itilaf olmaması nedeni ile yapılan işin bedelinin ödemesinin yapılmasının davalının yükümlülüğünde olduğu, dava tarihi 15.09.2022 tarihi itibari ile davacının davalıdan alacağının 55.917,03 TL olduğunu," hususlarının tespit edildiği bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, bakiye fatura alacağı ile denkleştirici adalet ilkesi uyarınca tazminat istemine ilişkindir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacı tarafından, davalının yüklenici olarak bulunduğu ... ... Yurt Binasının Mekanik Tesisat Projesini çizimi için sözlü olarak anlaştıklarını, projenin çiziminin gerçekleştirilip teslim edilmesine rağmen bakiye 26.300,00 TL'nin ödenmediğini belirterek bakiye bedelin ödenmesi için ve teslim tarihinden itibaren denkleştirici adalet ilkesi uyarınca uyarlama değerinin tahsili için eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır. Davalı ise, davacının iddia ettiği hizmetin dava dışı ... Tasarım Yapı LTD. şirketinden aldıklarını aralarında herhangi bir sözleşme olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur. Davacı tarafından davalı ile aralarında kurulduğu iddia edilen hukuki ilişki niteliği itibariyle eser sözleşmesi ilişkisidir. Bu ilişkinin kurulduğunu ispat yükü kural olarak davacıya aittir. Kural olarak, eser sözleşmesi, zorunlu şekil koşuluna bağlı değildir. Sözleşmenin kurulması için yazılı şekil şartı yok ise de davalı tarafından sözleşme ilişkisi inkâr edildiği takdirde yazılı delille ispata ilişkin kuralların gözetilmesi gerekir. 6100 sayılı HMK 200. maddeye göre bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri ikibin beşyüz Türk lirasını geçtiği takdirde senetle ispat olunması gerekir. Bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri ödeme veya borçtan kurtarma gibi bir nedenle ikibin beşyüz Türk lirasından aşağı düşse bile senetsiz ispat olunamaz. Yazılı sözleşme olmasa da sözleşmenin varlığını ortaya koyan, yazılı delil niteliğinde olmayan ancak kesin delil niteliğindeki ikrar, yemin delilleri ile de sözleşme ilişkisi ispatlanabilir. Tüm bu delillerle de sözleşme ilişkisi ispatlanmış değilse HMK 200. maddedeki düzenleme hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati hâlinde tanık dinlenebilir. Açık muvafakat olmazsa tanıkla sözleşme ilişkisi ispatlanamaz. Bunun da istisnası olan HMK 202. maddeye göre senetle ispat zorunluluğu bulunan hâllerde delil başlangıcı bulunursa tanık dinlenebilir. Delil başlangıcı, iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belgedir.(... 6.HD'nin 2022/ Esas ve 2023/ Karar sayılı kararı)Somut olayda, taraflar arasındaki mail yazışmaları, toplantı tutanakları, ... yazışmaları, davalı tarafından 25/12/2018 tarihlinde davacıya yaptığı 15.000,00 TL'lik ödeme, dava dışı ... Tasarım Yapı şirketinden gelen cevabı yazıdan anılan şirketin sadece statik proje çizilmesi hizmeti verdiğinin anlaşıldığı tüm belgeler dikkate alındığı taraf arasında Mekanik Tesisat Projesini çizimi hususunda eser sözleşmesi yapıldığı kanaatine varılmıştır. Bununla birlikte projenin çizilmediği, teslim edilmediği ve davacı tarafından 02/08/2022 tarihinde kesilen faturanın miktarı konusunda herhangi bir ihtilaf bulunmadığı gibi 14/06/2024 tarihli rapor uyarınca da davacı tarafından verilen hizmetin piyasa bedellerine uygun olduğu belirtilmiştir. Bu haliyle 02/08/2022 tarihli fatura bedeli olan 41.300,00 TL'den davalı tarafından ödenen 15.000,00 TL mahsup edildiğinde davacının davalıdan 26.300,00 TL alacaklı olduğu kabul edilmiştir. Diğer taraftan davacı geç ödenen bakiye fatura bedelinin denkleştirici adalet kapsamında uyarlanarak tazminat talebinde bulunmuşsa da, taraflar arasında geçerli bir eser sözleşmesi bulunduğu, denkleştirici adalet hükümlerinin ancak geçersiz sözleşmelerde sebepsiz zenginleşme durumlarında uygulanacağından davacının ıslah dilekçesi ile talep ettiği 29.617,03 TL'nin reddine karar verilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bununla birlikte, davacı tarafından ıslah dilekçesi ile faiz başlangıcının dava tarihi olan 15/09/2022 tarihinden talep edildiği ve taraflar arasındaki ilişkinin ticari olduğu anlaşıldığından, dava tarihinden itibaren avans faizine hükmedilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile; 26.300,00 TL alacağın dava tarihi olan 15/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Fazlaya dair istemin REDDİNE,
3-Harçlar Yasası gereğince alınması gerekli 1.796,55-TL harçtan başlangıçta alınan 449,14 TL peşin harç ile 505,78 TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 841,63-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafça başlangıçta yatırılan 449,14 TL peşin harç ile 505,78 TL ıslah harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yatırılan 80,70-TL başvuru harcı, 5.947,00 TL yargılama gideri olmak üzere toplam 6.027,70-TL yargılama giderinin davanın kabul oranına göre hesaplanan (%47) 2.795,09-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geri kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 26.300,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
8-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 26.300,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
9-... Arabuluculuk Bürosu tarafından ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere suçüstü ödeneğinden ödendiği anlaşılan 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul oranına göre hesaplanan (%47) 733,20-TL'nin davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, red oranına göre (%53) 826,80 TL'sinin ise davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
10-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.03/12/2024
Katip
e-imzalıdır
Hakim
e-imzalıdır