TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2022/
KARAR NO : 2024/
BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av.
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av.
DAVA İHBAR OLUNAN : ...
VEKİLİ : Av.
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 05/12/2016
KARAR TARİHİ : 30/10/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 11/11/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle : Davacı vekili dava dilekçesinde davacı Şirket tarafından işletilen köprü ve otoyolların davalı şirkete ait muhtelif araçların ihlalli geçişlerinden doğan ve yasal süresinde ödenmeyen geçiş tutarları ve yasadan kaynaklı para cezası bedellerinin tahsili amacıyla ... 3. İcra Müdürlüğü'nün 2016/... sayılı dosyasından başlatılan icra takibine haksız biçimde kısmen itiraz ettiğini, davalı şirketin ihlali geçiş vakalarına itiraz etmediğini geçmişe ilişkin ana para bedellerini ödediğini, ancak ceza tutarı ve buna ilişkin faiz harç ve ferilere itiraz ettiğini, araçların ihlali geçişleri sırasında düzenlenen bir bildirimin araç sürücüsüne teslim edildiğini bu tarihten itibaren 15 gün içinde geçiş ücretinin Ödenmesi halinde ceza tahakkuk etmediğini ancak 15 günlük süre içerisinde Ödeme yapılmaması halinde 6001 sayılı kanunun 30/5 maddesi gereğince geçiş ücretinin on katı tutarında ceza tahakkuk ettiğini tahsil edilen cezaların yüzde altmış'ının hazine payı olarak devlete ödendiğini, İhlalle geçişlere itiraz etmeyen davalının bundan kaynaklanan ceza ve ferilere de itiraz edemeyeceğini ileri sürerek itirazın iptali ne ve davalının icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmektedir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle : Davalı vekili davanın reddi gerektiğini savunmakta, taraflar arasında bir sözleşme bulunmadığını, davacı şirketin ceza düzenleme ve uygulama yetkisinin kabul edilemeyeceğini, davalı şirkete ait araçlarda HGS cihazları takılı olduğunu, geçişin doğruluğunu teyid edecek zaman bulamadıklarından geçişlere ait asıl ücret tutarını ihtirazi kayıtla ödediklerini, cezalara ise itiraz ettiklerini, ihlalli geçiş iddiasını kabul etmediklerini, özel hukuk tüzel kişisi olan davacının idari para cezası niteliğinde sayılabilecek cezayı tahakkuk ve tahsil edemeyeceğini, bu hususun anayasaya da aykırılık teşkil ettiğini, davacı şirketin 15 günlük ödeme süresinin bitimindeki ilk iş gününde en yakın trafik kuruluşuna yapması gereken bildirimi yerine getirmediğini, kontrolü sağlanamayacak şekilde çok sayıda kayıtları ileri sürerek cezalı geçiş ücretlerini tahsil etmeye çalışmalarının haklı olmadığını, HGS sisteminin güvenilir bir sistem olmadığını bu sebeple ceza bedeli talep edilemeyeceğini, davacı tarafın takipte kötü niyetli olduğunu, borcun doğumuna sebep olan araçların kiralama yoluyla ...ne ait yolcu otobüsü olarak kullanıldığı için davanın anılan şirkete ihbarını talep ettiklerini ileri sürmektedir.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe :
Dava, ... 3. İcra Müdürlüğünün 2016/... sayılı icra dosyasında davalının ödeme emrine itirazının iptali davasıdır. Takibe dayanak yapılan alacak ise davalı şirkete ait araçların davacı şirket tarafından işletilen köprü ve otoyollardan geçişine ilişkin geçiş ücretleri ve ceza bedellerine ilişkindir. Kural olarak ispat külfeti davacı taraf üzerindedir. Mahkememizce davanın kısmen kabulüne karar verilmiş bu karar ... Bölge Adliye Mahkemesi 45.Hukuk Dairesi Başkanlığının 15/09/2022 tarih 2022/ esas 2022/ sayılı kararı ile kaldırılmıştır. Kaldırma gerekçesinde; "Davacı tarafından ihlalli geçiş esnasında bu bildirimlerin basılarak davalıya ait araç sürücülerine teslim edildiğinin ispatlanması gerekmektedir. OSG cihazı/ HGS etiketi bulunduğu sabit olan davalı araçlarının, gişelerden geçiş yaptığı esnada geçiş ücretlerinin bakiye olmaması yada başka bir nedenle tahsil edilemediğinin, nakit/kart ile ödeme yapılmadığının ve ödeme yapmaksızın geçiş yapılması sebebiyle 15 gün içerisinde cezasız ödeme yapma imkanına sahip olduklarının, davalı tarafça bilindiği ancak ödeme yapılmadığı yönündeki davacı iddiası ile geçiş ücretleri ve cezaların muaccel olduğu tarihin bu şekilde belirlenmesi mümkündür. Yine geçiş anında tahsilat yapılmamış ise bu durumun bankadan mı yoksa davacının kullandığı HGS/OGS sisteminden mi kaynaklandığı, bakiyenin belli bir limit altına düşmesi halinde otomatik yükleme yapılıp yapılmadığı, geçiş anında bakiye yetersiz kalırsa sonradan yapılan yükleme ile geçişten itibaren 15 gün içerisinde tahsilat yapılıp yapılmadığı/tahsilatın mümkün olup olmadığı, sonradan yükleme yapılmış ise geçiş bedellerinin tahsil edilememesinin sebebinin ne olduğunun da belirlenmesi gerekmektedir. Ayrıca gerekçeli kararda "Takip sonrası ve davadan önce davalı tarafça 149.681,25 TL ödeme yapıldığından bu kısmın da alacaktan düşülmesi gerekecektir. Sonuç olarak davacı takipte davalıdan 119.744,25 TL tutarında alacaklıdır. Bu sebeple davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir." ifadesine yer verilmiş ise de, incelenen dosya kapsamı itibariyle takip tarihinden sonra ve dava tarihinden önce davalı tarafça "29.937,00 TL geçiş bedeli, 2.694,00 TL vekalet ücreti, 30,00 TL işlemiş faiz, 1.362,00 TL tahsil harcı ve 50,00 TL dosya masrafı olmak üzere toplam 34.073,00 TL" ödendiği anlaşılmakla, davalı tarafından yapılan başkaca ödeme varsa bu husus açıklanmalıdır. Davacı vekili tarafından sunulan istinaf dilekçesinde ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/06/2017 tarihli 2016/ E. 2017/ K. sayılı kararı (Dairemizin kaldırma kararı öncesi verilen karar) neticesinde, davalı tarafından dosya borcuna mahsuben 28/06/2017 tarihinde 366.242,32 TL ödeme yapıldığı ifade edilmekle birlikte, bu ödemeye dair dosya kapsamında bir kayıt yer almamaktadır. Mahkemece ödemenin hangi tarihte yapıldığı araştırılarak 25/06/2010 tarihli ve 6001 sayılı ... Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 30. maddesine eklenen Geçici 3. Maddesi çerçevesinde değerlendirilmelidir." hususlarına yer verilmiştir.Kaldırma kararı sonrası dosya mahkememiz 2022/... esas sırasına kaydedilmiştir.Mahkememizce kaldırma ilamı doğrultusunda ...'ye müzekkere yazılarak davalıya ait kaçak geçişe ilişkin takibe dayanak araç plakaları, geçiş tarihi ve saatleri ile HGS numaraları da bildirilerek geçiş işlemlerinin ne şekilde ve hangi prosedürde gerçekleştiği, hesapta karşılık bulunması halinde provizyon işlemleri ilgili bankalarla geçilen iletişim ve bu süre zarfında geçiş ücretinin davacı hesabına aktarıldığı sürecin ne şekilde ve hangi sürede cerayan ettiği konusunda genel açıklamalı ve ayrıntılı bilgi ile somut dava konusu olay bakımından da davalıya ait hesapta yeterli tutarın bulunması da nazara alınarak geçiş ücretinin geçiş tarih ve saatinde davalı hesabından davacı hesabına aktarılıp aktarılmadığı, aktarılmış ise tekrar davalı hesabına iade edilip edilmediği, iade edilmiş ise bunun sebebi, davacı hesabına aktarılmadan ... ile davalı abonenin banka hesabı ile provizyon işlemi sırasında hesaptan paranın ne şekilde alınarak tekrar davacı hesabına aktarılma aşamasına geçilmeden yeniden aynı hesaba iade işleminin ne şekilde gerçekleştiği, bu iadeyi davacının mı yoksa davacı hesabına geçmemiş olması durumunda işlemde ara konumda bulunan ...'nin mi iadeyi gerçekleştirildiği bu şekilde meydana gelmiş ise iade nedeni konusunda bilgi sorulmuş ve ayrıca aynı mahiyette davalı araçlarının HGS Aboneliklerinin bağlı bulunduğu bankalara müzekkere yazılarak geçişlerdeki tahsilat ve iade işlemlerinin ne şekilde gerçekleştiği konusunda bir nolu ara karar çerçevesindeki hususlar belirtilerek ve iade işleminde provize ettikleri geçiş ücreti tutarının davacı hesabına aktarıldıktan sonra mı iade edildiği, provize işlemi sırasında davacı hesabına aktarılmadan tutularak herhangi bir sebeple davacı hesabına aktarma gerçekleşmeyip yine davalı hesabına banka tarafından mı yeniden iade edildiği hususlarında bilgi verilmesi istenilmiştir. ... ve Otoyol aş'ye müzekkere yazılarak osmangazi köprüsü ve otoyollarında 2016 yılında uygulanan HGS geçiş ücreti tahsilat sisteminin işleyişinin ne şekilde olduğunun ayrıntılı biçimde mahkememize bildirilmesi ve şayet geçiş anında hgs'nin bağlı bulunduğu banka hesabında yeterli bakiye bulunmayıp aynı gün yahut 15 günlük süre içerisinde ve geçişten sonra hesap bakiyesi tamamlandığında geçiş ücretinin geçişten sonra da olsa hesaptan tahsil edilmesi biçiminde bir uygulama bulunup bulunmadığı hususunda bilgi verilmesi istenilmiştir. İstenilen evraklar celp edilmiş ve bilirkişilerden rapor talep edilmiş, düzenlenen son bilirkişi raporunda; "... plakalı ve ... plakalı araçta HGS bakiyesinin olduğu, geçişe ilişkin özel bir borç durumunun olmadığı, ... , ... plakalı araçlarda, geçiş sırasında bakiye yüklemesinin yapıldığı, geçiş ücretinin tahsil edilmeye çalışıldığı çekim işleminin iptal edildiği tespit edilmiştir. İşlemler sonrasında hesaptaki bakiyenin doğru yansımadığı, yazılım ve benzeri sorunlar nedenli bu problemin ortaya çıkmış olabileceği, ... plakalı araçta davaya konu ihlalli geçişlere ilişkin bakiye alacağı 112.443,10 TL olarak hesaplandığı, ... plakalı araçta davaya konu ihlalli geçişlere ilişkin bakiye alacağı 81.578,31TL olarak hesaplandığı, Dava konusu geçişlerin 2016 yılında yapıldığı, bu dönemde yazılım ve uygulama kaynaklı sorunların olduğu Otoyol İşletmelerinin verdiği cevapta görülebilmektedir. 2016 yılında dava konusu otobüslerin geçişleri yaptığı, bu geçişlerin bir bölümünün sorunsuz olarak ücretlendirildiği, diğerlerinin de ücretlendirilemediği görülmektedir. Kök Raporda da belirtildiği üzere teknik kaynaklı (Sunucu bağlantısı, yazılım, provizyon alamama gibi) sorunların dava konusu geçişlerin ücretlendirmesinde hesaplama hatası, eşzamanlı ücretlendirme yapamama, geçmişe dönük olarak tahsilat yapamama sorunlarına yol açtığı" rapor edilmiştir. ... 3. İcra Dairesinin 2016/... esas sayılı dosyası kapsamında hangi tarihlerde ne miktarda ödeme yapıldığı hususunda bilgi istenilmiştir.İstenilen evraklar celp edilmiş ve bilirkişilerden rapor talep edilmiş, düzenlenen son bilirkişi raporunda; "... plakalı ve ... plakalı araçta HGS bakiyesinin olduğu, geçişe ilişkin özel bir borç durumunun olmadığı, ... , ... plakalı araçlarda, geçiş sırasında bakiye yüklemesinin yapıldığı, geçiş ücretinin tahsil edilmeye çalışıldığı çekim işleminin iptal edildiği tespit edilmiştir. İşlemler sonrasında hesaptaki bakiyenin doğru yansımadığı, yazılım ve benzeri sorunlar nedenli bu problemin ortaya çıkmış olabileceği, ... plakalı araçta davaya konu ihlalli geçişlere ilişkin bakiye alacağı 112.443,10 TL olarak hesaplandığı, ... plakalı araçta davaya konu ihlalli geçişlere ilişkin bakiye alacağı 81.578,31TL olarak hesaplandığı, Dava konusu geçişlerin 2016 yılında yapıldığı, bu dönemde yazılım ve uygulama kaynaklı sorunların olduğu Otoyol İşletmelerinin verdiği cevapta görülebilmektedir. 2016 yılında dava konusu otobüslerin geçişleri yaptığı, bu geçişlerin bir bölümünün sorunsuz olarak ücretlendirildiği, diğerlerinin de ücretlendirilemediği görülmektedir. Kök Raporda da belirtildiği üzere teknik kaynaklı (Sunucu bağlantısı, yazılım, provizyon alamama gibi) sorunların dava konusu geçişlerin ücretlendirmesinde hesaplama hatası, eşzamanlı ücretlendirme yapamama, geçmişe dönük olarak tahsilat yapamama sorunlarına yol açtığı" rapor edilmiştir.Dosya kapsamında celp edilen ... 3. İcra Dairesinin 2016/... esas sayılı dosyası incelendiğinde takip dosyasında 30/11/2016 tarihinde 31.841,22 TL,28/06/2017 tarihinde 333.472,27 TL ve 28/06/2017 tarihinde 9.865,00 TL alacaklı tarafa ödemesi yapıldığı ve ilgili dosyanın infaz olduğu görülmektedir.Uyuşmazlık davacı tarafından işletilen otoyoldan davalıya ait ... Plaka , ... Plak , ... Plaka , ... Plaka , ... Plaka , ... Plakalı araçların kaçak geçiş yapıp yapmadıkları, davacı personellerince geçiş sırasında İGB düzenlenmiş olmasının kaçak geçişin yapıldığını ispata yeterli olup olmadığı, araçların geçiş anında HGS hesaplarında yeterli bakiye bulunup bulunmadığı, bulunmuyor ise 15 günlük süre içerisinde bakiyenin tamamlanıp tamamlanmadığı hususunda kaynaklanmaktadır. Yargılama devamı sırasında yasa değişikliği yapılmış olup ,yasanın yürürlüğe girmesinde önce tahsil edilen cezaların dışında 10 katı yerine 4 katı ceza uygulamasının somut uyuşmazlığa uygulanıp uygulanmayacağı, davalı tarafça icra dosyasına ödeme yapılıp bu ödemenin davacıya yapılmasına muvafakat beyanının söz konusu değişikliğin yürürlüğe girmesinden önce gerçekleşmiş olması nedeniyle somut uyuşmazlıkta 10 katı mı yoksa 4 katı mı ceza uygulanması gerektiği ayrı bir uyuşmazlık konusudur. Kaldırma kararı sonrasında kaldırma kararında da belirtildiği üzere HGS hesaplarında bakiyenin yeterli olup olmadığı, 15 gün içerisinde geçiş bedellerinin tahsil edilip edilmediği, bu yönde bir tahsilatın mümkün olup olmadığı, tahsil edilmemiş ise nedeninin belirlenmesi bakımından bilirkişi incelemesi yapılmıştır, bilirkişi rapor ve ek raporları dosyamız arasına alınmıştır. Mahkememizin bir önceki kararında davadan önce ödeme yapıldığı beyan edilmiş olmakla davanın kısmen kabulüne karar verilip 144.681,25 TL davadan önce ödeme yapıldığı bildirildiğinden takipte 119.744,25 TL üzerinden takibin devamına karar verilmiş ise de, kaldırma kararı sonrasında takip dosyasına yapılan toplam ödemeler araştırılmış, icra dosyasına yazılan müzekkere cevaplarından davalının takipten sonra davadan önce 31/11/2016 tarihinden itibaren ihlali geçiş ana para tutarı ve bunların ferileri kapsamında davalı borçlu tarafından 34.073,00 TL ödeme yapıldığı, alacaklıya bu tutardan yasal kesintiler sonucu 31.841,22 TL ödeme yapıldığı, davalı borçlu tarafından 28/06/2017 tarihinde icra dosyası 366.242,32 TL tutarında ödemede bulunulduğu, yasal kesintiler düşüldükten sonra alacaklıya 333.472,27 TL tutarında ödeme yapıldığı, yine alacaklıya 28/06/2017 tarihinde yapılan 9.865,00 TL ödeme ile dosyanın infazen kapatılmış olduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu ödemelerle ilgili olarak davalı borçlunun icra dosyasına yapmış olduğu beyanlarda dosya arasına alınmış olup, takip dosyasını infazla sonuçlandıran son ödemenin 23/06/2017 tarihinde gerçekleştirildiği, bu ödemenin davacı alacaklıya ödenmesine muvafakat edildiği davalı borçlu tarafından bildirilmiştir. Yapılan ödemede mahkememizin ilk kararına İstinaf başvuru haklarının saklı tutulduğu beyan edilmiştir. Davanın konusuz kalıp kalmadığı yönünden değerlendirme yapılması zorunludur. Bilindiği üzere yargılama sırasında takibe konu borcun tamamen ödenerek dosyanın infaz edilmiş olması halinde iptaline karar verilecek bir ödeme emri bulunmamaktadır. Eldeki dava ödeme emrine itirazın iptali olup, yargılamanın devam ettiği müddetçe halen geçerli ve derdest bir takibin bulunması yasal koşuldur, bu durumda takip devam ettiği ve ödeme emrine itiraz baki kaldığı müddetçe mahkemece değerlendirme yapılarak karar verebilecektir. Davacının 23/06/2017 tarihli beyan dilekçesinde bulunan istinaf başvuru haklarının saklı tutulmasıyla ilgili hususun değerlendirmeye alınması gerekmektedir. Bilindiği üzere konusu para alacağı olan davalarda verilen kararların infazı için kesinleşmesinin beklenilmesine gerek bulunmamaktadır. Davalı borçlu şayet takibi önlemek istiyor ise tehir-i icra talepli olarak istinaf isteminde bulunmalıdır. Bu durumda borçluya tanınan yasal imkan tehir-i icra yoluyla ilamın infazının önlenmesidir, bu sağlanmadığı takdirde kararın kesinleşmesine gerek olmaksızın ilam takipte ileri sürülüp alacak tahsilatı yapılabilecektir. Davalı tarafın yasanın verdiği bu hakkı kullanmak yerine icra dosyasına ödemeyi rızaen yapıp yine bu ödemenin alacaklıya ödenmesine muvafakat edilmesi borcun ifası kapsamındadır. Davalının tehir-i icra yolunu seçmek yerine bunu dolanarak istinaf haklarını saklı tutması davalıya tehri-i icranın tanıdığı olanakları bahşetmeyecektir. Bir başka değişle yapılan ödeme ve alacaklıya ifaya muvafakat sonuç itibariyle ifa sonucunu doğurur. Takip ifa nedeniyle infazen kapatılmış olduğundan alacaklının istinaf başvuru haklarını saklı tutması dosyanın infazen kapanmasına etki etmeyecektir, zira bu durumda konusuz kalan davada haklılık durumuna göre yargılama yapılacaktır. Burada davalı tarafın istinaf hakları yine bakidir. Davanın konusuz kaldığında ve dosyanın infazen kapatıldığından hiç bir tereddüt bulunmadığından konusuz kalan itirazın iptali istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermek gerekmiştir. Haklılık durumunun tartışılması gerekmektedir, zira buna göre icra inkar tazminatı ve yargılamadaki feriler belirlenecektir. Haklılık durumunun tartışılmasında da yukarıdaki uyuşmazlık noktaları açıklığa kavuşturulmalıdır. 6001 yasanın 30/5maddesi uyarınca; 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16/5/2018-7144/18 md.) (…) (Ek cümleler: 1/7/2022-7417/53 md.) Bununla birlikte, bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlerden, ödemekle yükümlü oldukları geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin bir katı ceza tahsil edilir. Ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beşinci günden sonra ise geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte dört katı tutarında ceza, araç sahibine ücret toplama sistemlerinde tanımlı olan bilgiler doğrultusunda, en az on beş gün önceden kısa mesaj, e-posta, ihbarname, e-devlet bildirimi vb. yöntemlerinden en az biriyle bilgi verilir. Bu tutar genel hükümlere göre tahsil edilir. Aynı yasanın 30/7 maddesi uyarınca; Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen onbeş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz. (Ek cümle: 16/5/2018-7144/18 md.) Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı ... için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen yabancı plakalı araçlara uygulanan idari para cezaları için bu fıkrada belirlenen on beş günlük süre beklenmez. (Ek cümle:23/7/2020- 7252/9 md.) Ancak, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi halinde idari para cezası tahsil edilmez.
30/6.maddede ihlalli geçiş anında ihbarname düzenlenebileceği yasal mevzuat hükmüyle hükme bağlanmıştır. Davacı tarafından İGB düzenlemesiyle ortaya çıkan yasal karinenin aksine davalı tarafça ispatlanması gerekir, davalı taraf her ne kadar İGB düzenlenmesinin ihlalle geçişle gerçekleştiğini ispatla yetmeyeceğini ileri sürmüş ise de, 30/6.maddesi uyarınca İGB 'nin düzenlenmesiyle kaçak geçişin yapılmış olduğu kabul edilmelidir. Geçişin kaçak olmadığını davalı ispatlamak zorundadır. Yapılan incelemelerde ... kayıtlarında ... plakalı araca ilişkin geçiş ödeme kaydına rastlanılmadığı, karşılaştırmalı tabloda 16 adet bu plakalı araca için ihlali geçiş bulunduğu, bir kaç işleminde o an itibariyle yeterli bakiyenin olmadığı, fakat sonraki saatler ve gün içerisinde HGS hesabına para aktarımının gerçekleştirilmiş olduğu anlaşılmaktadır. ... plakalı araca ilişkin ... Bankası A.Ş ... Şubesinde herhangi bir kayda rastlanılmamıştır, bu aracın 39 adet ihlali geçişi bulunmaktadır, ihlalli geçişlerin ödemesi de yoktur, hesabın iptal edildiği 24/05/2016 tarihinden sonra aracın ihlalli geçişler yaptığı anlaşılmaktadır. ... plakalı araçla ilgili olarak ... Bankası A.Ş ... Şubesindeki hesap ekstresi incelenmesinde bu araçla ilgili kayda ödeme transferine rastlanılmamıştır, toplam 74 adet ihlalli geçişin olduğu HGS'nin 24/05/2016 tarihinde iptal edildiği anlaşılmaktadır. ... plakalı aracın sistemin yeterli para olmadığı için geçiş ücretini iptal ederek kısmi olarak yapılan tahsilatları da hesaba iade ettiği anlaşılmaktadır. Buradan da anlaşılacağı üzere hesapta yeterli para olmadığı için hesaptan para çekilemediği bu durumun davalının geçiş anında hesapta yeterli bakiye bulundurmamasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Aynı durumun ... plakalı araçta da meydana geldiği, geçiş anında hesapta yeterli bakiye olmadığı için sistem tarafından hesaptan para çekilmeye çalışıldığı ancak bakiye yetersizliği nedeniyle ücretin kısmi tahsil edilen kısmının da hesaba geri iade edilmiş olduğu, hesap bakiyesinin yanlış ve tutarsız olduğu ortaya çıkan bu durumun davacının değil davalının hesapta yeterli bakiye bulundurmamasından kaynaklandığı, anlaşılmaktadır. Aynı durum ... plakalı araç için de geçerli olup, geçiş anında o an itibariyle yeterli bakiye olmadığı anlaşılmaktadır bu durum 16/06/2023 tarihli bilirkişi raporlarında detaylı şekilde geçişlere ilişkin olarak açıklanmıştır. Bilirkişi raporunda sonuç kısmında iki araç için hukuki değerlendirme yaparak bir belirleme yapılmış ise de, bilirkişi raporunun sonuç kısmındaki hukuksal değerlendirme mahkememiz açısından bağlayıcı olmayıp, rapor içeriğindeki yapmış olduğu denetlenebilir tespitler mahkememiz için dikkate alınabilecek niteliktedir.. ... tarafından mahkememize gönderilen 25/09/2023 tarihli bilgilendirme yazısında otoyollarda bariyerli geçiş sisteminin bulunduğu, araç geçişi esnasında HGS ürününde yeterli bakiye bulunmadığı takdirde bariyerin kaldırılmadığı, araç nakit gişesine yönlendirildiği, nakit ödeme yapılmadığı takdirde yasanın 30/6.maddesi gereğince bilgilendirme fişi verildiği, bu bilgilendirme fişi verilmesinden sonra geçiş yapılmasına izin verildiği, bilgilendirme fişinde geçiş ödemesinin hangi ödeme kuruluşları üzerinden yapılabileceği, yapılmadığı takdirde 15 gün içerisinde cezai işlem uygulanacağının belirtildiği bildirilmiştir, yine mahkememizce bulunan emsal bir dosyada eldeki dava dosyasındaki kaçak geçişlerin bulunduğu döneme ilişkin olarak emsal bir müzekkere cevabı verilmiş, burada ... Genel Müdürlüğü tarafından 23/03/2017 tarihli yazı cevabı ve eklerinde yasanın 30/7.maddesinde bulunan kaçak geçiş sonrası 15 gün içerisinde söz konusu ödemenin yapılması durumunda ceza uygulanmaması halinin hizmetten yararlananlar için kolaylaştırılabilmesi bakınından aracın plakasına ait OGS ve HGS hesabına geçiş ücretini karşılayacak yeterli bakiye yüklemeleri halinde normal geçiş ücretlerinin bu hesaplardan alınmasına yönelik düzenlemenin hayata geçirilmesi için Temmuz 2017 tarihinin hedef olarak konulduğu, 12 Temmuz 2017 Tarihinde deneme amaçlı uygulamaya konulan 15 günlük süre içerisinde hesaba yüklenen paraların otomatik tahsiline ilişkin uygulamanın yapılan kontrollerin olumlu sonuçlanması üzerine 17/07/2017 tarihi itibariyle kalıcı olarak devreye alındığı belirtilmiştir. Dava dosyasındaki kaçak geçişlerin ve sonrasındaki 15 günlük sürecin uygulamanın devreye alındığı 17/07/2017 tarihinden önce olduğu görülmektedir, yasa hükmünde kaçak geçiş yapanlara ödem yükümlülüğü ön görülmektedir, bu da 15 günlük süre ile sınırlandırılmıştır, yasanın 30/7.maddesinde davacıya 17/07/2017 tarihinde yürürlüğe konulan bir yükümlülük ön görülmediği halde hizmetin kolaylaştırılabilmesi bakınından davacı tarafından böyle bir uygulamanın geliştirilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Davalı araçların ihlalli geçiş yaptığı dönem içerisinde ise ne fiili uygulama nede yasa metninde HGS hesabına bakiye tamamlamak suretiyle otomatik olarak buradan tahsil edilmesine yönelik bir sistem bulunmamaktadır. Dolayısıyla istinaf mahkemesi kararında belirtilen 15 günlük süre içerisindeki HGS hesabındaki bakiyenin tamamlanmasına ilişkin araştırmanın 17/07/2017 tarihinden sonraki kaçak geçişler bakımından önemi bulunmaktadır, bu tarihten önceki kaçak geçişlerde geçiş anında yeterli bakiye yok ise ki bilirkişi raporundan bazı araçların HGS'sinin bulunmadığı ve iptal edilmiş olduğu, ki bunlar en çok ihlalli geçiş yapanlardır, bir kısmı ise var olan bakiyelerin geçiş esnasında yeterli bakiye bulunmadığı için tahsilatın yapılamamış olduğu, yapılan kısmi tahsilatların da hesaba bu nedenle iade edildiği, hesap bakiyelerin yanlış ve tutarsız olduğu anlaşılmaktadır. Gerek bu tespitler gerek yasanın 30/7.maddesi uyarınca düzenlenen İGB dikkate alındığında araçların geçiş sırasında kaçak geçiş yaptığı sabittir. Kaçak geçişlerin yapıldığı tarihte HGS hesabına 15 günlük süre içerisinde para yatırılması durumunda otomatik tahsilat sistemi uygulamaya geçirilmemiş olduğundan ve yasal mevzuat hükümlerinde böyle bir tahsilat düzenlemesine de yer verilmemiş olduğundan kaçak geçiş yapan ve bu durum İGB ile kendisine bildirilen davalının 15 günlük süre içerisinde yasanın 30/7.maddei uyarınca geçiş ücretlerini ödemesi gerekmektedir, bu ödeme yapılmadığı takdirde 10 katı tutarında ceza uygulanması yasaya uygun olacaktır.16/5/2018 tarihli ve 7144 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “on” ibaresi “dört” şeklinde değiştirilmiştir. Değişikliği gerçekleştiren yasa metninde para cezasının tahsil edilmemiş olması şartına bağlanmıştır. Dolayısıyla bu yasanın yürürlüğe girdiğinde henüz tahsil edilmeyen ceza tutarları bakımından 10 katı değil 4 katı uygulanacaktır. Takip dosyasına 23/06/2017 tarihinde ceza tutarlarının ödendiğini ve bu ödemeye de davalı borçlu tarafından alacaklıya ifa edilmesine muvafakat edildiği ve dosyanın infazen kapatıldığı anlaşılmakla 10 katı ceza 16/05/2018 tarihinden önce tahsil edilmiştir, dolayısıyla somut uyuşmazlığa 4 katı ceza tutarının uygulanmasına yasal olanak bulunmamaktadır.
Sonuç itibariyle davalı tarafından ana para ve ferileri davadan önce ödenmiş olduğundan icra inkar tazminatının belirlenmesinde 10 katı tutarındaki gecikme cezaları dikkate alınmalıdır, bu sebeple kötüniyet tazminatına 299.362,50 TL üzerinden hükmolunmuştur. Davacının eldeki davada ana paralara ilişkin kısım ödenmiş olduğu halde itirazın iptalini ceza tutarlarına hasretmesi gerekirken davadan önce yaptığı tahsilatı düşmüş, itiraz konusu 10 katı cezaların ferilerini de kapsayan tutar üzerinden fazladan harç yatırılmıştır, esasında dava dilekçesinde de anlaşıldığı üzere davacı ana paraya ilişkin ödemeleri davadan önce mahsup etmiştir, itirazın iptalini de ödeme emrindeki itiraza konu edilen ana para üzerinden göstermesi gerekirken hatalı harca esas belirlemiştir, oysa ki ödeme emrine itirazın iptali ödeme emrindeki gösterilen tutarlara göre belirlenmelidir, dava dilekçesinin bütününden açılan davanın 10 katı tutarındaki cezaya ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Davacı yalnızca davayı açarken başlangıçta hataen fazladan harç yatırmıştır, bu sebeple davacı açmış olduğu 299.362,50 TL'lik kısma yönelik itirazın iptaline yönelik olduğundan bu kısmın itirazın iptalini istemekte davada haklı kabul edilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-Dava konusuz kaldığından esas hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, -299.362,50 TL'nin %20'si tutarında icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
2-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 427,60 TL harçtan başlangıçta alınan 3.854,55 TL peşin harç, 29,20 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 3.456,15 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafça yapılan 13.373,40 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
4-Davalı tarafça yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 47.898,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf Yasa Yolu açık olmak üzere oy çokluğu ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.30/10/2024
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
(Muhalif)
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır
Muhalefet Şerhi
... 3. İcra Müdürlüğü'nün 2016/... E. sayılı dosyasında; davacı vekili tarafından 329.298,75 TL (29.936,25 TL geçiş ücreti ve 299.362,50 TL ceza bedeli) üzerinden başlatılan icra takibine ilişkin ödeme emrinin davalı tarafa 25/11/2016 tarihinde tebliğ edildiği, davalı vekili tarafından 28/11/2016 tarihinde 29.937,00 TL geçiş bedeli yönünden borç kısmen kabul edilerek 29.937,00 TL geçiş bedeli, 2.694,00 TL vekalet ücreti, 30,00 TL işlemiş faiz, 1.362,00 TL tahsil harcı ve 50,00 TL dosya masrafı olmak üzere toplam 34.073,00 TL'nin dosyaya 30/11/2016 tarihinde yatırıldığı, takibe konu ana para bedelinden kalan ceza miktarı olan 299.362,00 TL'lik kısma ise itiraz edildiği ve bu miktar yönünden icra takibinin durduğu, davanın İİK 67. maddesi uyarınca yasal 1 yıllık sürede ve 326.648,67 TL üzerinden (tahsilat düşüldükten sonra kalan itiraz konusu alacak ve ferilerini kapsayan güncel dosya borcu açıklaması ile) açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce istinaf kaldırma ilamı sonrasında gerekli tahkikat işlemleri yapılmış ve bilirkişi raporları alınmıştır.
Mahkememize sunulan 01/07/2024 tarihli bilirkişi raporunda; davalının iki aracı dışındaki araçlarda ödeme işleminin gerçekleşmemesinin davalıdan kaynaklanmadığının belirtildiği, ancak davalının ... ve ... plakalı araçlarının ihlalli geçiş yaptığının anlaşıldığı, bu ihlalli geçişlerden kaynaklı ... plakalı araç için 74.162,10 TL para cezasının hesaplandığı, ... plakalı araç için ise 102.221,00 TL para cezasının hesaplandığı, bu iki araç yönünden toplam 176.383,10 TL'lik para cezasının davalı yönünden likit olduğu, ancak diğer araçlara ilişkin bilirkişi raporunda belirtildiği üzere yazılım ve benzeri sorunlar sebebiyle tahsilat yapılamadığı ve bu araçlar yönünden hesapta bakiye olduğunun belirtildiği, bu durumda ihlalli geçişi sübut bulan iki araç yönünden tahakkuk eden toplam para cezası olan 176.383,10 TL'nin %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak, davacıya verilmesi kanaatinde olduğumdan sayın çoğunluğun görüşüne katılmamaktayım.
Hakim ...
e-imzalıdır