T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/254 Esas - 2024/235
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2022/254
KARAR NO: 2024/235
HAKİM: ......
KATİP:....
DAVACI: ... SİGORTA ANONİM ŞİRKETİ - .. [25989-21664-...] UETS
VEKİLİ: Av. .. - [16498-94985-.] UETS
DAVALI: ... SİGORTA ARACILIK HİZMETLERİ LİMİTED ŞİRKETİ - ... ÇEKİRGE MAH. ULUDAĞ CAD. Kapı No: 51 /2 Daire No: 1 OSMANGAZİ/BURSA
VEKİLLERİ: Av. ..... - [16078-70284-..... UETS
Av. ...- [16485-84570-....] UETS
DAVA: İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 21/02/2022
KARAR TARİHİ: 22/02/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 18/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesinde özetle; davalı ile müvekkili sigorta şirketi arasında acentelik sözleşmesi imzalandığını, müvekkilinin sigorta şirketinin acentesi olarak görev yaptığını, 13/08/2018 tarihli acentelik sözleşmesinin prim tahsilatına ilişkin maddelerindeki şartlara uyulmadığından sözleşmenin müvekkili şirket tarafından haklı olarak feshedildiğini ve davalıya usulüne uygun hesap kat ihtarnamesinin gönderilmesine, müvekkili şirket ve defter kayıtları incelendiğinden davalının müvekkili şirkete borçlu olduğunun ispatlanacağına, davalı aleyhine 16. İcra Dairesi'nin 2021/... Esas sayılı dosyası ile takip başlattıklarını, davalının haksız itirazı üzerine takibin durduğunu, açıklanan nedenle davanın kabulüne, itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden tüm ferileri ile birlikte devamına, davalıdan %20 icra inkar tazminatının tahsiline, hükmedilecek tazminata ve alacağa temerrüt tarihinden itibaren reeskont avans faizinin yürütülmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin prim tahsilatlarını davacı sigorta şirketine ilettiğini, hatta birçok kalemde alacaklı konumunda olduğunu, yapılacak bilirkişi incelemesi neticesinde müvekkilinin haklılığının ortaya çıkacağını, yukarıda açıklanan nedenle davanın reddine, takibin iptaline, davacı'dan %20 kötü niyet tazminatının alınarak müvekkili şirkete verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Deliller;
İzmir CBS'ye, Ankara Şehir Hastanesi'ne, Bursa Vergi Dairesi'ne yazılan müzekkereye cevap verildiği cevabi yazının dosya arasında olduğu anlaşılmaktadır.
SMMM Bilirkişisi...'ın raporunun sonuç kısmı: "Davalı taraf, 2020 yılına ait ticari defter ve kayıtlarını Bilirkişi sunmuştur. 2018 ve 2019 yıllarına ait ticari defterler, Bilirkişiliğimize sunulmamıştır. Davalı tarafın 2020 yılı Ticari Defterinin açılış tasdikinin T.T.K. ile V.U.K.'nun ilgili maddelerinde öngörülmüş olan esaslara uygun olarak yaptırılmış olduğu, kapanış tasdiki zorunluluğu bulunan yevmiye defterinin kapanış tasdikinin yasal süresinde yaptırılmış olduğu, Yevmiye defterlerinin kayıtlama sistemi olarak Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği'ne ve Muhasebe İlke ve Kurallarına uygun olarak tutulduğu tespit edilmiştir. Davacı firma cari hesabının 120 03 alt hesabında takip edildiği, açılış maddesinde 93.141,69 TL bakiye ile kayıtlı olduğu, davalının davacıdan 93.141,69 TL alacaklı bakiye ile açılış kaydının olduğu tespit edilmiştir. Davalının 2020 yılı içerisinde davacı tarafa ait herhangi bir kaydın yer almadığı tespit edilmiştir. 31/12/2020 tarih 155 yevmiye no ile cari hesabın, “Muhtelif Alıcılar” alt hesabına virman kaydı yapıldığı tespit edilmiştir. Davalının, 2020 yılı kapanış yevmiye maddesinde cari bakiye alacağının veya borcunun bulunmadığı tespit edilmiştir." şeklindedir.
Sigorta Uzmanı Alpay Geçgel ve SMMM Bilirkişisi...'ın raporunun sonuç kısmı; "Komisyon oranının, poliçe düzenleme aşamasında sistem üzerinde belirtilen oranın baz alınacağı ve aynı zamanda itiraza konu oranın, ilgili poliçenin düzenlediği tarihe ait ''Komisyon Gider Belgesi''nde yer alan tutarın olması gerektiği, aksi halde Davacı kayıtları geçerli olduğu, Taahhüt edilen Komisyon tutarı ile, Tahakkuk eden komisyon tutarı arasında fark olduğunu gösterir somut bir delil olmadığından sunulacak Komisyon Gider Belgesinde yazan komisyon tutarının baz alınması gerektiği, Taraflar arasında imza altına alınan Acentelik Sözleşmesi Madde 23- Haklı Nedenler ile Fesih maddesi gereği, Davacı ... Sigorta A.Ş. Davalı acentesi ... Sigorta Aracılık Hizm. Ltd.Şti. İle arasındaki acentelik sözleşmesinin tek taraflı feshin yerinde olduğu, İtiraza konu dönemlere ait Davacı Sigorta Şirketi ile Davalı Sigorta Acentesi arasında üçer aylık hesap kayıtlarını gösterir Mutabakatname ya da mutabık olunmadığını gösterir belge görülmediği, itiraz yok ise Davacı kayıtlarının geçerli olduğu, Kök raporda incelenen ve rapora aktarılan kayıt ve ticari defterler haricinde başkaca kayıt ve evrak sunulmadığından kök raporun yerinde olduğu kanaatimizdir." şeklindedir.
SMMM Bilirkişisi Ertuğrul Avcı'nın raporunun sonuç kısmı: " 1) Davacı Şirketin Ticari Defterlerinden Davacı Şirketin Ticari Defterlerinden 2020, 2021 ve 2022 yılına ait Açılış- Kapanış Tasdiki zorunlu olan Yevmiye ve Defter-i Kebir Defterlerini e-defter olarak tuttuğu ve Envanter Defterinin de Açılış Noter Tasdiklerinin de süresinde yapıldığı görülmüş olup tüm defterlerin kendi içlerinde birbirini teyit ettiği, genel kabul görmüş muhasebe esas ve tekniğine uygun
tutulduğu, ticari defterlerin HMK 222 maddesi uyarınca sahibi lehine delil vasfına haiz olduğu görülmüş olup, 2020 yılına ait Ticari Defterlerin Davacı lehine delil
teşkil etmesi kararı Sayın Mahkemenin kararıdır.
2) Davacı, Davalı ile ilgili Cari Hesabını ... Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd. Şti.’nin Cari Hesap Bakiyesi 414.314,78 TL. Borç Bakiyesi verdiği görülmektedir. Takdir Sayın Mahkemenin takdirindedir. 3) Davacı Şirketin Cari Hesapları ile Davalı Şirketin Cari Hesaplarının (Davalı Şirket Bilirkişi Raporu ve Ek Raporların) mukayese edilebilmesi için Davalının 2018 ve 2019 yılı defterlerinin incelenmesi gerektiği ancak Davalı’nın Ticari defterlerini Bilirkişi İncelemesine ibraz etmediği görülmüş olup kendi ticari defterlerinin lehine delil teşkil etmesi hakkından da feragat etmiş sayılmasının Takdiri Sayın Mahkemede olmak üzere Davacı şirketin defter ve kayıtlarına göre karar
verilmesi gerektiği Takdiri Sayın Mahkemenindir. 4) İtirazın iptali ile takibin devamına, Davalıdan %20 icra inkar tazminatının tahsiline, Hükmedilecek tazminata ve alacağa temerrüt tarihinden itibaren reeskont avans faizin yürütülmesine, Yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine, Alacak likit nitelikte olduğundan İİK. m. 67/2 gereği alacağın %20’sinden az olmamak üzere hükmedilecek tazminatın davalıdan tahsiline ilişkin taleplerinin Sayın Mahkemenin Takdirlerine ait olduğuna dair raporumdur." şeklindedir.
Aktüerya bilirkişisinin raporunun sonuç kısmı; "1. Yukarıda 2.1. Kısımda davalı şirket tarafından sunulan tüm e-posta yazışmaları tek tek incelendiği, söz konusu yazışmalarda davalı acente tarafından bir takım poliçelerde komisyon oranının tek taraflı olarak davacı şirket tarafından %30'dan %15'e düşürüldüğü ileri sürüldüğü, ancak davacı şirket tarafından gönderilen e-postaların hiç birinde bu yönde bir kabul beyanında bulunulmadığı, sözleşmede kararlaştırılan komisyon oranının davacı şirket tarafından tek taraflı olarak düşürüldüğü yönünde ikrar içeren herhangi bir e-posta yazışması tespit edilemediği, ayrıca davalı tarafından söz konusu komisyon farkının hangi poliçelerden kaynaklandığı ne tutarda prim tahsilatı yapıldığı ne tutarda komisyon farkı yaratıldığı hususlarında somut açıklamalarda bulunulmadığı, bu yönde herhangi bir delil (poliçe, tahsilat makbuzları vs.) sunmadığı, bu nedenle davalı şirketin iddiaları yönünde komisyon farkından doğan davalı şirket lehine herhangi bir alacak tespit edilemediği, 2. Davalı tarafın 2018-2019 defterlerini sunmadığı, oysa ki davalının sunduğu e-posta yazışmalarının neredeyse tamamı 2019 dönemine ilişkin olduğu, e-posta içeriklerine göre bu döneme ilişkin cari hesaplardan kaynaklı uyuşmazlık olduğu, buna rağmen davalının bu döneme ilişkin defterlerini sunmadığından davacının usulüne uygun tutulmuş defterlerinin davacı lehine delil teşkil edeceği,3. Davacı şirketin defterlerinin lehine delil teşkil ettiği kabul edildiğinde takip tarihi itibariyle 414.314,78 TL asıl alacak ve 71.049,66 TL işlemiş avans faizinden sorumlu olduğu kanaatimizdir." şeklindedir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ, HUKUKİ KABUL VE GEREKÇE
Dava, acentelik sözleşmesinden kaynaklı alacağın tahsili istemine yönelik başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; acentenin ödemekle yükümlü olduğu tutarın tarafların anlaşması üzerine değiştirilip değiştirilmediği, komisyon oranının ne kadar olduğu ve davacı sigorta şirketine ödenmemiş bir alacak olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Tarafların ticari defterleri üzerinde mahkememize incelemeler yapılmıştır.
Mahkememizce alınan ilk SMMM raporunda davalı şirketin 2018 ve 2019 yılı defterlerini ibraz etmediği anlaşılmıştır.
Mahkememizce Sigorta Uzmanının da eklenerek alınan ek raporda; komisyon oranının poliçe düzenleme aşamasında sistem üzerinde belirtilen oranlar dikkate alınarak, komisyon gider belgesinde gösterildiği, davalının iddialarını kanıtlar komisyon gider belgesinin aksine bir somut delilin olmadığı belirtilmiştir.
Davacının ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede davacının kendi ticari defterlerine göre 414.314,78 TL davalıdan alacaklı olduğu, davalının 2018 ve 2019 yılı ticari defterlerini ibraz etmemiş olması sebebiyle defterler arasında mukayese yapılmadığı belirtilmiştir.
Davalının 2018, 2019 ve 2020 yılı ticari defterlerinin incelenmesi için yeniden bilirkişiye yerinde inceleme yetkisi verilmiş, ancak davalı taraf aynı şekilde 2018 ve 2019 yılı ticari defterlerini ibraz etmemiştir. Bu durumda HMK m.222 gereğince davacının defterlerinin davacı lehine delil teşkil ettiğinin kabulü gerekir.
Mahkememizce son olarak hesap uzmanı hukukçu bilirkişiden rapor alınmış ve raporda özetle; davalının komisyon oranlarının düşürüldüğü iddiasının yer aldığı e-posta içeriklerinde davacının komisyon oranlarını düşürdüğüne ilişkin bir e-postasının olmadığı ve komisyon oranlarının düşürülmesine ilişkin bir kabul beyanının da olmadığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak; davalı tarafın komisyon oranlarının değiştirildiği iddiasını yazılı olarak ispatlayamadığı ve 2018 ile 2019 yılı ticari defterlerini mahkememize ibraz etmediği, taraflar arasında akdedilen sözleşme gereğince komisyon gider belgesine üstünlük tanınması gerektiği ve bu belgenin aksinin ispatlanmadığı, davalı şirketin ilgili yıllara ilişkin ticari defterlerini ibrazdan kaçındığı ve bu durumda davacının usulüne uygun tutulmuş ticari defterlerinin lehine delil teşkil ettiği, böylece davacı sigorta şirketinin ödenmemiş 411.800,33 TL asıl alacak ve 71.049,66 TL işlemiş faiz alacağı olduğu, asıl alacağın likit olduğu ve bu durumda takibe itirazın da haksız olduğu kanaati ile aşağıdaki şekilde itirazın iptali ile icra inkar tazminatına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntısı ve yasal gerekçesi izah edildiği üzere;
1-Davanın Kabulü ile; Bursa 5. Genel İcra Dairesinin 2021/... Esas sayılı icra dosyasında davalının yaptığı İtirazın İptaline ve davalı hakkında yürütülen icra takibinin 411.800,33 TL asıl alacak ve 71.049,66 TL işlemiş faiz üzerinden takip talebindeki şartlar dahilinde aynen devamına,
2-Bursa 5. Genel İcra Dairesinin 2021/... Esas sayılı icra dosyasında, itirazın iptaline karar verilen asıl alacak miktarı olan 411.800,33 TL'nin %20'si oranında icra inkar tazminatının, itiraz haksız olduğundan davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
3-Hüküm tarihi itibariyle alınması gereken 32.983,48 TL karar ve ilam harcından; 5.831,63 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 27.151,85 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak, hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan 5.831,63 TL peşin harç, 80,70 TL başvurma harcı, 8.850,00 TL bilirkişi ücreti, 205,50 TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 14.967,83 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT m.13 hükümlerine göre hesaplanan 73.598,99 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
7-6325 sayılı Kanunun 18/A maddesinin 12 ve 13. Fıkralarına göre; suç üstü ödeneğinden zorunlu arabulucuya ödenen 1.320,00 TL'nin davalıdan alınarak, hazineye irat kaydına,
8-HMK m.333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
9-Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına,
Dair; kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Bursa Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 22/02/2024
Katip ....
¸e-imzalıdır
Hakim ....
¸e-imzalıdır