TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2022/
KARAR NO: 2024/
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI: ... - ...
VEKİLİ: Av. ... -
DAVALI: ... - ... ...
VEKİLİ: Av. ... -
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 16/03/2022
KARAR TARİHİ: 13/02/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 29/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesinde özetle; davalıya ait ... Milli Parkı Yönetim 3 Mekanik işleri kapsamında müvekkili ile alt yüklenicilik sözleşmesi akdedildiğini, yapılan işten kaynaklanan alacağı için davalı şirkete onaylı hak edişler doğrultusunda 16/10/2018 tarihli ... numaralı, 06/12/2018 tarihli 484845 numaralı ve 31/12/2018 tarih ... numaralı faturalar düzenlenip davalı şirkete gönderdiğini, müvekkilinin bakiye 255.642,49 TL alacağı kaldığını, davalı tarafından cari hesap bakiyesi ödenmediğinden ... 4. İcra Müdürlüğü 2021/... E. sayılı icra dosyası ile takip başlatıldığını, davalı 09/03/2021 tarihli dilekçe ile haksız ve kötü niyetli olarak borca itiraz ederek takibi durdurduğunu, davalının itiraz dilekçesinde "hak edişlerinin tamamının onaylı olduğu ve kesilen faturaların hak edişlerle uyumlu olduğu lakin eksik iş yapıldığı bu nedenle borcunun bulunmadığı " beyan ettiğini, müvekkili anlaşma gereği işin tamamını yapıp gereği gibi eksiksiz teslim ettiğini, davalının da belirttiği üzere yapılan iş hakediş esasına dayandığını, davalının çeliştiği hususların hak edişlerin tamamı onaylanmış ise nasıl eksik iş bulunabilir ya da ters ifade ile madem eksik iş vardı nasıl ve neden hak edişler onaylanmış olduğunu, sözleşme gereği eksik iş bulunması halinde hak ediş onaylanması yapılmadığını, hak ediş onayına müteakip cari hesabın içeriğini oluşturan faturaların kesildiği gözetildiğinde davalı tarafından faturalara itiraz da edilmediğini, açıklanan nedenlerle fazlaya ilişkin talep dava ve ıslah haklarının saklı kalmasını, davanın kabulünü, defterlerine işlediği ve kabul ettiği faturalar ve cari hesaba ilişkin borcunu ödemeyen davalı aleyhine alacak miktarı limiti ile ihtiyati haciz kararı verilmesini, davalının yetkiye ilişkin yapmış olduğu itirazın reddi ile ... Mahkemelerinin ve ... İcra Müdürlüklerinin yetkili olduğunun tespitini, davalının ... 4. İcra Müdürlüğünün 2021/... E. sayılı icra takip dosyasına yapmış olduğu haksız ve kötüniyetli itirazın iptali ile takibin devamını, haksız ve kötüniyetli itiraz sebebiyle borçlunun %20' den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
Cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında akdedilen 07.05.2018 tarihli ... Milli Parkı Yönetim Merkezi 3 Yapım İşine Ait Mekanik Alt Yüklenici Sözleşmesi’nin 20. maddesi anlaşmazlıkların çözümünde ... ... İcra Dairelerinin ve Mahkemelerinin yetkili olduğunu hükme bağlandığını, dolayısı ile huzurdaki ticari davaya konu icra takibinin sözleşmesel yetki şartı ile belirlenen icra dairesinde açılmadığını, üstelik davalı müseccel adresi de... İcra Daireleri yetkisi sınırları içerisinde olduğu, dosyanın yetkili... Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmesine karar verilmesini arz ve talep ettiklerini, ... Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar 2. Bölge Müdürlüğü tarafından 2017/129875 ihale kayıt numarası ile 19.04.2017 tarihinde ihalesi yapılan ve yapımı davalı uhdesinde kalarak 01.06.2017 tarihinde Kamu İhale Sözleşmesi yapılan ... Milli Parkı Yönetim Merkezi yapım işine davalı tarafından başlanıldığı, söz konusu iş kapsamında 07.05.2018 tarihinde davacı taraf ile makine mekanik tesisat imalatlarını ve işlerini kapsayan Mekanik Alt Yüklenici sözleşmesi imzalandığını, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu uyarınca taraflar arasında akdedilen bu sözleşme ihaleyi gerçekleştirilen idareni onayına sunulmuş ve idare tarafından onaylandığı, davalı şirketin davacı tarafa anılan sözleşme ve sözleşme konusu hak edişlerden kaynaklı herhangi bir borcu kalmadığı, bilakis davalı şirket davacı taraftan alacaklı olduğu, şöyle ki; davacı tarafça da belirtildiği üzere taraflar arasında yalnızca 3 hak ediş yapılmış ve 3 fatura kesilmiş, her 3 hak ediş de davacı tarafça herhangi bir itiraz veya ihtirazı kayıt konulmaksızın imzalanmış, taraflar arasında hak edişler yapılır iken; idare ile davalı arasındaki hak ediş ve faturalandırma sistemi esas alındığı, buna göre öncelikle ilgili hak edişe kadar sözleşmeye konu mekanik işlerin tutarı bulunmuş ve kesinti yapılmaksızın bu tutar davacı tarafça davalı şirkete faturalandırıldığı, bu tutar faturalandırılır iken ilgili imalat tutarına KDV ilave edilmiş akabinde KDV tevkifattı yapılarak fatura tutarına ulaşıldığı, ancak her bir hak edişte de ilgili hak ediş uyarınca alt yüklenici davacıya ödenmesi gerekli tutar ayrı ayrı belirtildiği, bu bağlamda her bir hak edişi ayrı ayrı incelediğimizde: 1. No.lu Hak ediş kadar yapılan işler toplamı 172.022,11 TL’bu tutar davacı tarafça kesilen 1 no.lu hak ediş faturasının net rakamı olduğu, bu tutara %18 KDV eklenmiş, KDV tevkifattı yapılmış ve ilgili faturanın tutarı olan 193.696,90 TL’lik fatura kesilmiş, ancak davacı tarafça 1 no.lu hak edişe istinaden 193.696,90 TL’lik fatura kesilmesi davalı şirketin 1 no.lu hak edişten davacı tarafa bu tutarda borçlu olduğu anlamına gelmemekte, nitekim davacı tarafın ilgili hak edişten kesintiler bulunmakta olduğu, bu kesintilerin hak ediş raporunun kesintiler ve mahsuplar kısmında gösterildiği, yukarıda arz ve izah ettiğimiz nedenlerle; öncelikle takip yetkisiz icra dairesinde başlatıldığından takibe yetki yönünden de itiraz edilmiş olduğundan); yetkili yargı çevresinde usulüne uygun başlatılmış bir icra takibi bulunmadığından davanın reddine; yetkisizlik kararı verilerek dosyanın yetkili... Asliye ticaret Mahkemelerine gönderilmesine; davacı tarafça itirazdan itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra açılan itirazın iptali davasının hak düşürücü sürenin geçmiş olması nedeni ile reddine; esasa girilmesi halinde davanın esastan reddine; kötü niyetli davacı taraf aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine; yargılama giderleri ve ücreti vekâletin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Deliller;
İnşaat Mühendisleri Odası'na, ... Vergi Dairesi'ne, ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'ne, ... Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne, ... Milli Park Müdürlüğü'ne, ... 4. İcra Dairesi'ne, ... Vergi Dairesi'ne yazılan müzekkereye cevap verildiği cevabi yazının dosya arasında olduğu anlaşılmaktadır.
SMMM Bilirkişisi 'ın Raporunun Sonuç Kısmı: "A-Ticari Defterlerin Usulüne Uygun Tutulup, Tutulmadığı Yönünden: Sayın Mahkemenin vermiş olduğu görev yetki ile; davalı ...’ın incelenen 2017 ve 2018 yıllarına ilişkin ticari defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının T.T.K’ nu ve V.U.K’ nu hükümlerine göre süresinde ve usulüne uygun yapıldığı, bu yıllara ilişkin ticari defter ve kayıtların birbirlerini doğruladığı, 2019 yılına ilişkin Yevmiye Defteri kapanış tasdiki ve Envanter defterinin açılış ve kapanış onayları tarafıma ibraz edilemediği, bu nedenle bahse konu ticari defterlerin açılış ve kapanış onaylarının bulunup bulunmadığı görülememiştir. B- Davacının Alacak Talebi Yönünden; Davacı alacaklının ... 4. İcra Dairesinin 2021/... E. sayılı takip talebine ilişkin raporun 4.b. bölümünde incelenen davalı ...’ ın kendi ticari defter kayıtlarında davacı açık hesabında 23.02.2021 takip tarihi itibariyle 279.931,68 TL alacak bakiyesinin bulunduğu, 31.12.2018 tarihinde defter kapanışı yapmak üzere davalının davacı açık hesabına 279.931,68 TL tutarında borç kaydı girmek suretiyle davalının bakiyesini usulen kapatılmış olduğu, Eş deyişle davalının kendi defter kayıtlarında davacı açık hesabından takip tarihi itibariyle davacı şirkete 279.931,68 TL tutarında borçlu gözüktüğü görülmüştür. Tüm bu hususlar çerçevesinde davacının ... 4. İcra Dairesinin 2021/... E. sayılı dosyasında 255.642,49 TL tutarlık asıl alacak talebine ilişkin nihai değerlendirmenin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu değerlendirilmiştir. C -Faiz: davacı/alacaklının takip öncesine ilişkin faiz talebinde bulunmadığı, taleple bağlılık kuralı gereği bu hususa ilişkin ilave bir değerlendirme yapılmamıştır. Sayın Mahkeme’nin kısmen ya da tamamen davacı lehine hüküm kurması halinde; tarafların tacir olması, işin ticari iş olması, temerrüt faiz oranının önceden kararlaştırılmamış olması münasebetiyle, takip sonrasında hükmolunacak davacı alacağı için 3095 s.k m.2/2 kapsamında avans faizi talep edebileceği değerlendirilmiştir. Sayın Mahkemenin gerek savunmalarının tümü ve gerekse faize hasren tamamen davalı şirketin müdafaaları yönünde hüküm kurmak hususunda da hiç şüphesiz muhtar bulunduğu, icra inkâr tazminatı ve sair hususların yüce yargı makamının münhasır takdiri içinde kaldığı kanaatlerine ulaşılmıştır." şeklindedir.
SMMM Bilirkişi Zekiye Bilen'in Raporunun Sonuç Kısmı: "1- Davacının incelenen Ticari Defterleri, 213 Sayılı Vergi Usul Kanunun 224 ve 225. maddeleri ile 6762 Sayılı eski T.T. Kanunun 66. Maddesi ve 6102 Sayılı - Yeni T.T. Kanunun 64. Maddelerine göre açılış ve kapanış tasdiki zorunlu Yevmiye defterlerinin kapanış tasdiklerinin süresi içinde yaptırıldığı 2- Davalı ...’nın Tacir olduğu 3- Davacının incelen kayıtlarına göre; Davacının davalıya 575.642,49 TL tutarında fatura düzenlediği, davalıdan 340.163,59TL tutarında tahsilat kaydı olduğu, davacının davalıdan 235.478,90TL Alacaklı göründüğü, 4- Davalının incelenen defter kayıtlarına göre: davalının kendi defter kayıtlarında davacı açık hesabından takip tarihi itibariyle davacı şirkete 279.931,68 TL tutarında borçlu gözüktüğü görülmüştür. 5- Kayıtlar arası fark 44.452,78TL‘dir. Farkın sebebi davalının kayıt noksanlıklarından kaynaklandığı, 6- Davacının davalıdan icra takip tarihi itibariyle 235.478,90TL alacaklı olduğu kanaatimizdir." dedi.
SMMM bilirkişisi, inşaat mühendisi bilirkişi, nitelikli hesap uzmanı bilirkişilerin müşerek raporlarının sonuç kısmı: "14.09.2023 tarihinde düzenlenen kök raporda ayrıntısı mevcut olup; davacının davalıdan 340.163,59.-TL tutarında tahsilat kaydı olduğundan, davacının davalıdan; 520.559,37 – 340.163,59 = 180.395,78.-TL alacaklı olduğu hesaplanmıştır. Geçici Kabul ve Kesin Kabul yapıldığı için geçici kabul kesintisinin geriye ödenmesi gerektiğinden ( 180.395,78 + 53.122,78) = 233.518,56.-TL alacaklı olduğu hesaplanmıştır." şeklindedir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ, HUKUKİ KABUL VE GEREKÇE
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı iş bedelinin tahsili istemine yönelik başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Davacı alt yüklenici, davalı ise asıl yüklenicidir. Davalının tacir olduğuna ilişkin ... Ticaret Odasına yazılan müzekkereye cevap verilmiş ve davalının tacir olduğu anlaşılmıştır. Bu sebeple davanın nisbi ticari dava olması dikkate alınarak yargılama yapılmıştır. Taraflar arasında akdedilen sözleşmedeki yetki şartında İcra Daireleri ve Mahkemelerinin yetkili olduğu kararlaştırılmış, ancak ... ilçesinde yargı teşkilatı olmadığından bu yetki sözleşmesinin geçerli bir yetki sözleşmesi olmadığı kanaati ile yargılamaya devam olunmuştur. Ayrıca taraflar arasındaki uyuşmazlığın eser sözleşmesinden kaynaklanması ve yapılan işin de ... ilinde olması değerlendirildiğinde ... Mahkemelerinin ve İcra Dairelerinin yetkili olduğu kanaati ile yetkisizlik itirazına üstünlük tanınmamıştır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; yapılan iş karşılığında, davalı lehine dava dışı idare tarafından kaç hak ediş raporu ile ödeme yapıldığı, davacı tarafından davalıdan tahsil edilmek üzere kaç hak ediş yapıldığı ve hak edişlerin kaç faturaya yansıtıldığı, davalının hak edişler karşılığında yaptığı eksik ödemelerin sözleşmeden ve mevzuattan kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve davalının her bir hak edişten ne kadar kesinti yaptığı, davalının hak edişlerden yaptığı kesintiler sözleşme ve mevzuata uygun ise davacının davalıdan bakiye alacağı kalıp kalmadığı noktalarında toplanmaktadır. Mahkememizce öncelikli davalının defterlerinde bilirkişi incelemesi yapılmış, akabinde davacı defterleri üzerinde inceleme yapılmış ve son olarak defterler mukayese edilerek hak ediş hesaplamalarında uzman bilirkişi ve inşaat mühendisine dosya tevdi edilmiş ve üçüncü rapor alınmıştır. Dava dışı idareden ihale dosyası ve ... SGK İL Müdürlüğünde alt işverenlik dosyası getirtilmiştir.Davalının defter kayıtlarına göre; davalının davacıya 279.931,68 TL borçlu olduğu, davacı defter kayıtlarına göre ise davalının davacıya 235.478,90 TL borçlu olduğu raporlardan anlaşılmaktadır. Davalının savunmalarında ısrarla davacının hak edişlerinden bir kısım kesintilerin yapıldığı ve bu kesintilerin sözleşme ve mevzuattan kaynaklandığına ilişkin beyanları doğrultusunda mahkememizce üçüncü rapor alınmıştır. Mahkememizce alınan son rapor, ihale dosyası ve tarafların tüm belge delilleri dikkate alınarak hazırlanmış olduğundan ayrıntılı ve denetime elverişli olması sebebiyle hükme esas alınmıştır. Mahkememizce alınan son bilirkişi raporunda özetle; yapılan işin 13/12/2018 tarihinde geçici kabulünün yapıldığı, 28/11/2019 tarihinde ise kesin kabulünün yapıldığı, yapılan iş karşılığında, davalı lehine dava dışı idare tarafından 8 adet hakediş raporu ile ödeme yapıldığı, davacı tarafından davalıdan tahsil edilmek üzere 3 adet (6-7 ve 8 son) hak ediş yapıldığı ve hak edişlerin 3 adet (16/10/2018 tarih ve ..., 06/12/2018 tarih ve , 31/12/2018 tarih ve ... numaralı) faturaya yansıtıldığı, davacının hak edişlerinden; gelir vergisi, SSK, alçı sıva onarım bedeli, avans ve geçici kabul kesintilerinin yapılmasında sözleşmeye ve kanuna aykırı yön bulunmadığı, Damga Vergisi ve KDV kesintisinin ise sözleşmeye ve mevzuata aykırı olduğu net bir şekilde tespit edilmiştir. Bilirkişi raporunda; Vestel faturalarına ve malzeme işleri için JCB bedeline ilişkin ikili bir ayrım yapılarak tespitte bulunulmuştur. Mahkememizce, taraflar arasındaki sözleşme gereğince yüklenici davacının yükümlülüğünde olan Vestele ödenmiş bedeller ve JCB bedelinden kaynaklı davalının yaptığı kesintilerde bir sözleşmeye aykırılık olmadığı kanaatine varılmıştır. Tarafların defter kayıtlarından davacının davalıdan 304.163,59 TL ödeme aldığı sübuttur ve uyuşmazlık konusu değildir. Davacıya üç hakediş sonucunda haklı kesintiler sonrası yapılması gereken ödeme 382.982,11 TL'dir, bu durumda davacının 42.818,52 TL alacağı olduğu sonucuna varılmaktadır. Ancak, işin geçici ve kesin kabulünün yapılmış olması sebebiyle davacının hakedişlerinden bu kalemler yönünden yapılan kesintilerin ayrıca iade edilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Böylece davacının ödenmemiş 95.941,30 TL alacağı olduğu kanaati ile bu miktar üzerinden itirazın iptaline ve fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. Alacağın eser sözleşmesinden kaynaklanması ve davalının takibe itirazında haksız olduğu sübut bulmadığından davacının icra inkar tazminatı talebinin ve davacının reddolunan alacak talebi ile ilgili takibinde haksız ve kötü niyetli olduğu sübut bulmadığından davalının kötü niyet tazminatı talebinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntısı ve yasal gerekçesi izah edildiği üzere;
1-Davanın Kısmen Kabulü ile; ... 2. İcra Dairesinin 2021/... Esas sayılı icra dosyasında davalının yaptığı İtirazın Kısmen İptaline ve davalı hakkında yürütülen icra takibinin 95.941,30 TL asıl alacak üzerinden takip talebindeki şartlar dahilinde aynen devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Alacağın eser sözleşmesinden kaynaklanması ve davalının takibe itirazında haksız olduğu sübut bulmadığından davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine,
3-Davacının reddolunan alacak talebi ile ilgili takibinde haksız ve kötü niyetli olduğu sübut bulmadığından davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
4-Hüküm tarihi itibariyle alınması gereken 6.553,75 TL karar ve ilam harcından; 3.087,53 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 3.466,22 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak, hazineye irat kaydına,
5-Davacı tarafından yatırılan 3.087,53 TL peşin harcın davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 80,70 TL başvurma harcı, 3.600,00 TL bilirkişi ücreti, 174,50 TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 3.855,20 TL yargılama giderinden; davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 1.446,47 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı tarafından yapılan 5.000,00 TL bilirkişi ücreti, 13,00 TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 5.013,00 TL yargılama giderinden; davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 3.131,62 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine, kalan kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
8-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT m.13 hükümlerine göre hesaplanan 17.900,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
9-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT m.13 hükümlerine göre hesaplanan 25.552,19 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
10-6325 sayılı Kanunun 18/A maddesinin 12 ve 13. Fıkralarına göre; suç üstü ödeneğinden zorunlu arabulucuya ödenen 1.320,00 TL'nin davalıdan alınarak, hazineye irat kaydına,
11-HMK m.333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
12-Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına,
Dair; kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 13/02/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır