T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2022/488 Esas - 2024/248
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2022/488 Esas
KARAR NO: 2024/248
HAKİM: .....
KATİP:....
ANA DAVA
DAVACI/BİRLEŞEN
DAVALI: ... ........ TARIMSAL ÜRÜNLERİ DEĞERLENDİRME ANONİM ŞİRKETİ İZNİK ŞUBESİ - ....-
VEKİLLERİ: Av...... - [16223-22376-....] UETS
Av...... - Ulubatlı Hasan Bulvarı Evke Trade Tower No:103 D:53 Osmangazi/ BURSA
DAVALI/BİRLEŞEN
DAVACI: ... - ....- Şehitlik Mah. Bulut Sk. No:10 İç Kapı No:3 Polatlı/ ANKARA
VEKİLİ: Av.... - [16467-64037-...] UETS
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan), Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 13/04/2022
BİRLEŞEN DAVA
BURSA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ 2022/454 ESAS SAYILI DAVA
DAVACI : ... (TC. .....)
VEKİLİ: Av..... - [16467-64037-..]UETS
DAVALI : ... MARMARA TARIMSAL ÜRÜNLERİ DEĞERLENDİRME ANONİM ŞİRKETİ İZNİK ŞUBESİ - .... Koşuboğazı Mah. Koşuboğazı Sok. 1 0 Mustafa K.Paşa/ BURSA
VEKİLLERİ: Av.... - Gülbahçe Mah. Ulubatlı Hasan Bulvarı Dr.Sadık Ahmet Cad. No:17-19 Evke Trade Towers Kat:12 D:53 Osmangazi/ BURSA
Av. .... - [16223-22376-.....] UETS
DAVA: Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 20/04/2022
KARAR TARİHİ: 23/02/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 23/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan), Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Ana Davada Davacı/ Birleşen Davalı vekili dava dilekçesinde özetle;Beylikdüzü Sulh Hukuk Mahkemesi 2021/4 D. İş. Dosyasında yapılan inceleme sonucu davalının davada beyan ettiği gibi bir tespit yapılmadığını, her ne kadar söz konusu tespitin müvekkili yokluğunda yapılmış olup aleyhe hususları kabul etmese de bilirkişi raporunun sonuç kısmında “bahsi geçen parsellerde ekimin geç yapılmasından kaynaklı vejetasyon süresine bağlı olarak bitkilerin toplam sıcaklık isteklerinin karşılanmamış olması ve bitkilerin bölgelerin ilk don zararına uğramış olmasıdır” denildiğini, söz konusu rapor incelendiğinde davalıya tohumların geç verilmiş olduğu yönünde bir tespit yapılmamasının yanı sıra yeterli sulama yapılmamış olması sebepler arasında sayıldığını, davalı ile müvekkili şirket arasında Ürün Yetiştirme ve Alım Sözleşmesi akdedildiğini, imzalanan sözleşme gereğince davacı, müvekkili şirkete 2500 ton tatlı mısır ürünü yetiştirmeyi taahhüt etmiş olup, sözleşmede tatlı mısır ürünü ekiminin 1050 dekarda olmak üzere 400 dekarın 5-7 Haziran’da, 320 dekarın 10-12 Haziran’da ve 319 dekarın ise 20-25 Haziran 2021 tarihinde yapılacağının kararlaştırıldığını, davalı taraf ekim zamanı gelmesine karşın sözleşmede taahhüt ettiği tarlasında bulunan ryeglass (süt otu, yem bitkisi) mahsülünün hasadını yapmamış olması sebebiyle kararlaştırılan tarihlerde tatlı mısır ekimi yapmadığını, bunun üzerine davacı taraf başka yine aynı mevki de yer alan başka bir parselde yer alan tarlasında ekim yapmayı taahhüt ettiği için 15.06.2022 tarihinde yeni ekim tarihleri belirlenmiş olduğunu, söz konusu planlamaya göre müvekkili şirket tohumları davacıya 18.06.2021 tarihinde teslim etmiş ancak davacı taraf kararlaştırılan ekim tarihinden çok sonra 06/07/2021-07/07/2021 tarihlerinde ekim yapmış olduğunu, davacının tarlalardaki ryeglass (süt otu, yem bitkisi) hasadını yapmamış olması nedeniyle ekimi başka bir arazide yaptığı da ekte sunulan Ekim Dikim Tablosunun içeriğinde yer alan Arazi ve Taahhüt Bilgilerinde yer aldığını, tohumun verildiğine dair müvekkili şirket çalışanı whatsapp yazışmalarının da ekte sunulduğunu, ekimin geç yapılmasından dolayı bitkilerin bölgenin ilk don zararına uğramış olduğu iddia edilmekte ise de davacı tarafça yeterli ve gerekli sulama yapılmaması neticesinde 80 gün olan vejetasyon süresi uzamış olup ürünün büyümesi zamanında gerçekleşemediğini, don olayı ise ekim tarihinden 110 gün sonra olması gereken 80 günlük vejetasyon süresinden sonra 24-25 Ekim 2021 tarihinde gerçekleştiğini, sayın bilirkişi raporunda don olayının gerçekleştiği tarih dikkate alınmamış olup davacının bu yöndeki iddiaları da gerçeği yansıtmadığını, kaldı ki kesinlikle kabul anlamına gelmemekle beraber geç teslim edildiğinin kabulü halinde bile davacı taraf müvekkil şirket ile Ürün Yetiştirme ve Alım Sözleşmesi bulunmasına rağmen tohumları neden talep etmediğinin de sorulması gerektiğini, bununla beraber taraflar arasında imzalanan Ürün Yetiştirme ve Alım Sözleşmesi Mücbir Sebepler Başlıklı 6.maddesinde “Mücbir sebepten maksat üretimi kısmen veya tamamen kısıtlayan nitelik ve boyutta ki sel baskını, dolu, kuraklık, deprem, aşırı sıcaklık, fırtına, hortum ve dondur. Üretici böyle bir olayın vukuunu takip eden ilk üç iş günü içinde Alıcı’ya ve İl-İlçe Tarım Müdürlüklerine yazılı olarak müracaat edip, tespitini isteyecektir.” Maddesi yer almasına rağmen davacı taraf bu maddeye aykırı davranarak ilgili durum için ne müvekkil şirkete ne de İl-İlçe Tarım Müdürlüklerine süresi içinde bildirimde bulunmamış tespit yaptırmamış olduğunu, davalı tarafça müvekkili şirkete tatlı mısır mahsulü teslim edilemediği gibi müvekkil şirket tarafından verilen tohumlara karşılık gelen tohum bedeli de ödenmediğini, tohum bedeline ilişkin kesilen 09.10.2021 tarihli MBA2021000000314 numaralı 98.400,00-TL tutarlı fatura davalıya tebliğ edilmiş olup davaya konu fatura bedellerine ilişkin süresi içerisinde herhangi bir itiraz ileri sürülmediğini, söz konusu faturanın ödenmemesi nedeniyle müvekkili tarafça davalı aleyhine fatura alacağından kaynaklanan toplam 98.400,00-TL için Bursa 2.İcra Müdürlüğü' nün 2022/1198 E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ancak davacı taraf takibe itiraz etmiş ve takibin durdurulmuş olduğunu, bu nedenle yapılan arabuluculuk görüşmelerinde de anlaşma sağlanamayınca haklı davalarının kabulünü yargılama giderleri ve vekaleti ücretin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Ana Davada Davalı/ Birleşen Davacı vekilinin dilekçesinde; Müvekkilinin, Eskişehir İli, Alpu İlçesi, Gökçeoğlu Mahallesi, 19, 23, 45, 47, 49, 50 ve 530 parsel numaralı tarlalarında çiftçilik yapmakta olduğunu, bu kapsamda müvekkili ile davalı arasında Ürün Yetiştirme ve Alım Sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme uyarınca müvekkili, 1050 dekar tarlasında asgari 1700, azami 2500 ton tatlı mısır ürünü yetiştirecek ve davalıya ait fabrikaya teslim edecek olduğunu, sözleşme gereğince yetiştirilecek tatlı mısır çeşidini bizzat davalı belirleyecek olup; ürün tohumu, fidesi ve gübresi ile nakdi bakım yardımını da yine davalı yerine getirecek olduğunu, nitekim davalı, 18/06/2021 tarihinde müvekkile tohum teslim edilmiş ve toplam 1050 dekar tarlasının 400 dekarlık kısmına 05-07/06/2021, 320 dekarlık kısmına 10-12/06/2021 ve 319 dekarlık kısmına 20-25/06/2021 tarihlerinde ekim yapması söylemiş olduğunu, bunun üzerine müvekkilinin, sözleşmeye uygun olarak davalının verdiği tohumları, yine davalının belirttiği tarihlerde ektiğini, ne var ki ekilen mısırların koçan vermediğini, tatlı mısır üretimi yapılamadığını, bununla birlikte müvekkilinin, tatlı mısır ekimi için yaptığı masraflar yanında emeğinin karşılığı olan üretim yapamamasından kaynaklanan ciddi mağduriyet yaşamış olup; tamamen davalıdan kaynaklanan maddî zararlarının tazmini gerektiğini, bu nedenle müvekkili davacı tarafça Beylikova Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde delil tespiti yaptırılmış olup, anılan mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan teknik raporda belirtilen zarar ile müvekkilin üretim nedeniyle yaptığı masrafların ödenmesi istemiyle davalıya 17/01/2022 tarihli ihtarname ile başvurulduğunu, ne var ki davalı vekilince gönderilen Bursa 10. Noterliğinin 10/02/2022 tarihli, 5260 yevmiye numaralı ihtarnamede, üretilen ürünlerin müvekkil tarafından teslim edilmediği iddia edilerek tohum bedeli ile cezai şartın ödenmesi istenmiş olduğunu, davalı tarafından talebin kabul edilmemesi üzerine Bursa Arabuluculuk Bürosunda başvuruda bulunulduğunu, ancak anlaşma sağlanamadığını, anılan bu sebeplerle; davanın kabulü ile; müvekkilin Ürün Yetiştirme ve Alım Sözleşmesine uygun şekilde tatlı mısır ekimi yapmasına rağmen, davalıdan kaynaklı olarak üretimin başarısız olması ve maddî zarara uğraması nedeniyle (fazlaya ilişkin talep ve dava hakkımız saklı kalmak kaydıyla); üretim için yapılan masraflar karşılığı olarak 1.000,00 TL'nin, Gelir kaybı olarak 1.000,00 TL'nin, Üretim için yapılan emek/işçilik alacağı olarak 500,00 TL'nin, 17/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin birleşen dosya davalısından alınarak davacı/birleşen dosya davalısına verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Tarafların bildirmiş oldukları tanıkları dinlenmiştir.
Davacı tanığı Tanık İSMAİL YAĞAR beyanında; "Ben davacı şirkette çalışırım, ziraat mühendisiyim, davalı tarafa toplam 24 paket içerisinde her pakette 100 bin adet tohum olmak üzere tatlı mısır tohumu verdik, tohumların gönderimini ben yaptım, çalışanlarımız Emre Şeker ve Emrah Mendi'ye ürünleri 17 Haziranda davalıya gönderme husunda talimat verdim, ürünler aynı gün davalıya teslim edildi, ürünler teslim edildikten sonra davalı en geç 25 Haziran a kadar bu tohumların ekimini yapmalıydı, ancak 13 Temmuzda tutmuş olduğum tutanakta görüleceği üzere davalı taraf tohumları 6-7 Temmuzda ekimini yapmıştır, geç ekim yapmalarının sebebi ise ekim yapılacak yer tohumluk mısır sahasıdır, söz konusu sahada ya zaman izolasyonu ya da mesafe izolasyonu yapılması gerekir, ekilecek yer sahanın tam ortasındaydı, zaman izolasyonu sağlamak amacıyla geç ekilmiştir, bu mısırlar normalde Haziranın 20 sine kadar ekilebilirdi diye tahmin ediyorum, geç ekilmesi firmamızdan kaynaklanmamıştır, davalı ile yapmış olduğumuz konuşma üzerine tohumları birlikte 17 Haziranda gönderilmesine karar verdik, davalı taraf tohumlar ekildikten sonra ekim yapılan yere hiç gelmedi, kahyası da gelmedi, ekim yapılan yer yeterince sulanmadı, sulama için kullanılan kuyuların sularının yetersiz olduğunu söylediler, davalı tarafla toplamda bin dönümlük yerde ekim yapılması hususunda anlaşma yapmıştık, normalde 2 parça yerde yem bitkileri ekilip kaldırıldıktan sonra dava konusu mısır tohumlarını davalı taraf ekmek istediğini beyan etti, bu şekilde olamayacağını söyledik, dava konusu tohumların ekilmesi için belirlemiş olduğumuz ekim tarihi 25 Hazirandı , 25 Hazirandan önce 17 haziranda tohumları gönderdik, tohumların ekilmesi gereken tarihi davacı firma belirlemiştir, tohumluk ekilen tarlada herhangi bir ürün yoktu, Tanıklık ücreti talebim yoktur" dediği anlaşıldı.
Davacı tanığı EMRE ŞEKER beyanında; "Ben hasat makinesi operatörü olarak çalışmaktayım , dava konusu mısır tohumlarını davalı tarafa 17 Haziranda ben götürerek teslim ettim, ürünler ikinci ekim ürünleri olduğundan aynı gün en son ertesi gün ekilmesi gerekiyordu, telefonla davalı taraf çalışanı ile kurduğumuz iletişimde tohumları 5 Temmuz da ektiğini öğrendik, kontrole İsmail bey gitti, raporunu tuttu, tohumlar ekildikten 80 gün sonra hasatını yapacaktık, davalı tarafa tohumları yeterli sulamadığından dolayı yetiştiremedi, davacı firma tohumların ekilmesi gereken zamanı belirtip ona göre tohumları teslim etmektedir, 24 paketten oluşmaktaydı, her pakette kaç tohum olduğunu bilmiyorum, tanıklık ücreti talebim yoktur" dediği anlaşıldı.
Davalı tanığı ... - ..... T.C kimlik numaralı ... oğlu POLATLI 15/09/1993 doğumlu, tanık beyanında; "davalı babam olur kendisi ile birlikte çalışmaktayım, dava konusu tohumlar davacı firma tarafından Haziran ayı sonunda bize teslim edildi, ben kendim teslim aldım, yaklaşık 12 çuval kadardı, tam miktarını hatırlamıyorum, tohumlar teslim edildikten bir kaç gün sonra tarlaya ekimlerini yaptık, tarlanın tırmığını çektik, ilk ekim yaptığımızda ben ve çalışanımız ... ekimde bulunmaktaydık, motoru Ferhat kullandı, ben de gübresini koyarak tohumların ekimini gerçekleştirdim, davacı çalışanı İsmail bey Adana dönüşü Temmuz'un başında tarlamıza geldi, geldiği zaman ekim yapılıyordu, ekim yapacağımız yer 330 dönümdü, sadece yağmur yağdığında ekime ara verdik, onun dışında ekimleri sürekli ve düzenli olarak yaptık, çünkü zamanımız yoktu, bir an önce ekilmesi gerekiyordu, İsmail bey geldiği gün ekim yaptığımız son günüydü, ekim bitmişti, o gün toparlanıp tarladan çıktık, ben İsmail beye tohumların bu sürede ektik bir sıkıntı olur mu yetişir mi şekilde sordum o da herhangi bir problem olmayacağını söyledi, tohumları ektiğimiz tarlada daha önce tohum ekilmemişti, ilk ürün olarak bunlar ekildi, 3 ayrı kuyudan sulama sağlıyorduk, sulama konusunda bir eksiğimiz yoktu, sulama için kullanmış olduğumuz elektrikten de bu husus anlaşılabilir, tohumların gelme zamanını babam konuşmuştur, babamın ısrarı üzerine tohumlar gelmiştir, ancak belirlenen sürede gelmemiştir, davacı firma ile yaklaşık bin dönümün ekilmesi hususunda bir konulma gerçekleşti, ancak anlaşma 330 dönüm için yapıldı, en geç Mayıs 15 te ekim yapılması gerekiyordu, ikinci ekim olarak düşünüldüğünden Haziranda tohumların gelmesi yönünde anlaşma yapılmış, ürün ektiğimiz yer tohum sahasına yakındır, tohumluk sahasında 20 nisanda ekime başlandı ve hemen bitirdiler , bizim de en geç 1 ay sonra ekim yapmamız gerekiyordu, yeterince gübreleme yaptık, ürünler strese girdiğinden ilaçlama yapmak zorunda kaldık, ürünlerin yetişmesi için ekstra yaptığımız harcamaların faturaları mevcuttur, Ekim sonunda ürünler hasat edilecek boya geldi, hasat edilseydi içlerinde ürün vardı, Nedim Çotur ürünleri silajlık olarak kullanalım , artık süresi geçti, dona uğrayacak dedi, bunun üzerine ürünler tarlada kaldı ve dondu, Tanıklık ücreti talebim yoktur" dediği anlaşıldı.
Davalı tanığı ... beyanlarında; "ben ...'ın çalışanıyım, çiftçilik yapıyoruz, davacı ile anlaşmamız şu şekildedir, onlar bize ekeceğimiz ürünün tohumunu gönderirler, biz ekip ürünü onlara teslim ederiz, yetiştirdiğimiz ürün de süt mısırdır, davacı bize tohumları 2021 yılının Haziran ayının 25'inde göndermişti, bu geç bir tarihtir, bize bu tohumların daha önce göndermesi gerekiyordu, bu tarih de Haziran'ın ortası gibi olması gerekirdi, çünkü bizim Temmuz ayına kadar can suyu verip tohumu yeşertmemiz gerekiyordu, davacının tohumları bize niye geç gönderdiğini bilmiyorum, biz hatta tohumları ekerken davacının mühendisi de geldi, hatta bizim patronun oğluna da birtakım kağıtlar imzalattı, kendisi de bu ürünlerin 10. aya yetişeceğini söyledi, biz de hatta kendisine ürünlere soğuk vuracağını, don olacağını söyledik, o da bişey olmayacağını ürünlerin yetişeceğini söyledi, ürün ilk defa o araziye ekildi, başka bir araziye ekileceğine dair bir taahhüt davalı tarafından verilmedi, biz tarlaya ekerken tarla ekilmeye hazırdı, süt otu mahsulü olup olmadığını bilmiyorum, bildiğim kadarıyla tarla hazırdı, arada davacının mühendisleri ekim yapılan yere geliyordu, ancak uzaktan bakıp gidiyorlardı, bize de bir bilgi vermediler, bizim ürünümüz tam yetişme dönemindeydi, don haberi aldık, bunu şirkete söyledik, ancak şirket bunu dikkate almadı, sonrasında biz hatta bunları slaj olarak toplanmasını da istedik, şirket bunu da kabul etmedi, daha öncesinde bu şirkette biz çalışma yapmadık, bir ürün de yetiştirmedik, ayrıca biz daha öncesinde de bu tarlalarımızda süt mısırı ektik ve zarar görmeden de topladık, ürünlerimizde de herhangi bir sıkıntı çıkmadı, ürüne don vurduğu için mahsul tarlada kaldı, bizden tohum masrafını istediler, ...'ın da masrafları olduğu için o da onları istedi, ancak onlar da ödeme yapmadılar, anladığım kadarıyla bu tohumlar geç tohumdur, erken tohum değildir, bu sebeple bir sıkıntı olabileceğini düşünüyoruz, tanıklık ücreti talebim yoktur" dediği anlaşıldı.
Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe; Asıl davanın taraflar arasındaki sözleşme bedeline ilişkin davacı tarafından düzenlenen faturanın ödenmemesi üzerine başlatılan takibe karşı açılan itirazın iptali davası olduğu anlaşıldı.
Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/454 Esas sayılı dosyasının, Mahkememiz esası ile birleştirildiği, birleşen davanın asıl dosyamız davalısı tarafından asıl dosya davacısı aleyhine açılan sözleşmeden kaynaklı maddi tazminat istemine ilişkin olduğu anlaşıldı.
Bursa 2. İcra Dairesinin 2022/1198 esas sayılı takip dosyası DYS üzerinden dosyamız arasına alınmıştır.
Davalının tacir olup olmadığına ilişkin yapılan araştırmada bilanço usulüne göre defter tuttuğu, dolayısıyla tacir olduğu, davacı tarafın da tacir olduğu anlaşılmakla mahkememizin uyuşmazlığın görülmesinde görevli ve yetkili olduğu anlaşılmakla yargılamaya devam olunmuştur.
Tarafların bildirdikleri tanıkları dinlenmiştir.
Dosya mahkememizce resen seçilen bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi heyetinin 03/07/2023 tarihli kök raporunda özetle; Davacı tarafın incelemeye sunduğu 2021 yılı hesap dönemi defterlerinin, açılış/kapanış tasdiklerinin ve beratlarının 13/12/2011 tarihli ve 28141 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektronik Defter Genel Tebliğinde belirtilen usul ve esaslar dahilinde, T.T.K. nun 69 ile 213 sayılı V.U.K. nun 220 ve 222 nci maddelerinde öngörülmüş hükümlere uygun olarak yaptırıldığını, kayıtlama sistemi olarak Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama genel tebliğine ve Muhasebe İlke ve kurallarına uygun olarak tutulduğunu, MBA2021000000314 numaralı dava konusu faturanın davacı defterlerinde kayıtlı olup davalıya 24 adet, OVERLAND MISIR TOHUMU satıldığı, fatura gönderim şeklinin KAĞIT ortamında olduğunu, fatura vadesinin 09.10.2021 tarih belirtildiği, davalının ödeme yapabileceği 3 adet banka hesap bilgilerinin fatura ekinde mevcut olduğunu, faturanın ödenmemesi halinde aylık 4 vade farkı uygulanacaktır ibaresinin mevcut olduğunu, faturanın davalıya tebliğ edildiğine veya teslim edildiğine dair dava dosyası içerisinde herhangi bir evrakın görülmediğini, davacı ticari defter kayıtlarına göre; 09.10.2021 tarihi itibariyle davacının davalıdan 98.400,10-TL cari alacaklı göründüğünü, davalı tarafın incelemeye sunduğu 2021 yılı hesap dönemi defterlerinin, T.T.K. nun 69 ile 213 sayılı V.U.K. nun 220 ve 222 nci Maddelerinde öngörülmüş hükümlere uygun olarak yaptırıldığını, kayıtlama sistemi olarak Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama genel tebliğine ve Muhasebe İlke ve kurallarına uygun olarak tutulduğunu, davalı ticari defterlerinde taraflar arasındaki ticaretin başladığına veya bittiğine dair herhangi bir kayıtın mevcut olmadığı, 09.10.2021 tarihli, MBA2021000000314 numaralı dava konusu faturanın davalı defterlerinde kayıtlı olmadığı, BA/BS bildirim beyannamelerinde dava konusu faturanın mevcut olmadığı, davalının çiftçilik yaptığına dair başka kayıtların mevcut olmadığı, ticari kayıtların karayolu taşımacılığı ile ilgili gelir ve giderlerden mevcut olduğunu, davalının 1. Sınıf tüccar olduğunu, bilanço usulü defter tuttuğunu, 31.12.2021 tarihi itibariyle davalı ticari defter kayıtlarında taraflar arasında borç veya alacağın mevcut olmadığının görüldüğünü, taraf defterlerinin ilgili kanun hüküm ve usulüne uygun olarak tutulduğunu, açılış ve kapanış tasdiklerinin ilgi kanun hükümlerine göre yaptırıldığını, tarafların ticari defter kayıtlarının birbirini doğrulamadığı gibi dava konusu faturanın davalı defterlerinde mevcut olmadığını, davacı tarafın beyanında dava konusu faturanın davalıya tebliğ edildiği bahsedildiği, bahse konu tebliğin dava dosyasında görülemediğini, ilgili tebliği davacının dava dosyasına sunması halinde davalının bu faturayı defterlerine işlemediğinin görülmüş olacağını, dava konusu faturanın davalı tarafından teslim alındığına dair evrak sunulması halinde davalı defterlerinde eksikliğin mevcut olacağını ve davacının davalıdan 98.400,10 TL alacaklı olduğunu, sözleşme üzerinde yapılan incelemede dava konusu ürünlerin ne zaman teslim edileceğine dair ibare bulunmadığı, ancak hem davacının hem de davalının dilekçelerinde ekim tarihi olarak 400 dekarın 5-7 Haziran' da, 320 dekarın 10-12 Haziran' da, 319 dekarın ise 20-25 Haziran'da yapılacağının kararlaştırıldığının anlaşıldığını, sözleşme ekinde sadece 319 dekarlık alan için imzalanan Geç Ekim Tatlı Mısır Ekim Dikim raporu bulunduğu, dilekçelerde belirtilen 400 ve 320 dekarlık alanlar için düzenlenmiş ekim dikim raporu bulunmadığını, dava konusu ürünlerin; dosyada sunulan WhatsApp ekran görüntüsü ve tarafların da beyanıyla 18/06/2021 tarihinde davalı tarafa teslim edildiğini, sözleşme ekinde bulunan Geç Ekim Tatlı Mısır Ekim-Dikim Raporunda 06/07/2021 ve 07/07/2021 tarihlerinde dikimin yapıldığını, dikimin ne zaman yapılacağına ilişkin sözleşmede ibare bulunmadığını, ürünlerin 18/06/2021 tarihinde 24 paket mısır tohumu olarak teslim edildiğini, tohum dikim aşamasında kayıp/kaçak, makine ayarı v.s gibi düşünüldüğünde sözleşmede ilk ekim yapılması planlanan ( 06/07/2021 dikim tarihi olarak belirtilen) 180 dekar alan için yeterli miktarda tohum gönderildiği, (47 parsel +50 parsel +530 parseller ) tohumun ekim zamanı hakkında; dosya içinde bulunan Beylikova Sulh Hukuk Mahkemesi 2021/4 D.iş sayılı tespiti ile ilgili yapılan bilirkişi incelemesi sonucu; bölge şartları toprak sıcaklıkları ve iklim olarak en uygun dikim zamanının Challenger çeşidi mısır için Nisan ayının ikinci yarısından, en geç Mayıs ayının ilk yarısına kadar yapılması gerektiğinin belirtildiğini, ancak dava konusu ekimi yapılan ürün Overland cinsi mısır tohumu olduğunu, Overland mısır tohumunun ekim zamanı hakkında bilirkişimizin yaptığı araştırmalarda ekim yapılan bölgede iklim şartlarına göre Haziran ayı sonuna kadar ekime uygun olduğu belirtilmiş olduğunu, dosya içerisinde bulunan 13/07/2021 tarihli Geç ekim tatlı mısır ekim dikim raporunda üretici ve alıcı firma yetkilisinin ıslak imzasının bulunduğunu, ekimin 06/07/2021 ve 07/07/2021 tarihlerinde yapıldığı anlaşılmakta olduğunu, sonuç olarak üreticinin sözleşmeye uygun ekim yaptığı anlaşılmakta olduğunu, ürünlerin yetişip - yetişmediği, hasat edilip edilmedikleri, yetişmediler ise sebebinin ne olduğu hususunda, sözleşmeye uygun tarihlerde ekimi yapılan ürünlerin bölgede yaşanan kuraklık sebebiyle su kuyularında su seviyesinin hızlıca azalması, buna bağlı olarak yeterince sulanamaması sebebi ile hasadın geçiktiğini ve ekimden 108 gün sonra ( 07/07/2021 ekim - 25/10/2021 don olayı) oluşan don olayı sonucu %100 oranında hasar oluştuğu ve ürün hasadı yapılamadığı anlaşılmakta olduğunu, Madde 6 üretim şartları başlıklı maddenin 7. Maddesinde Sözleşmede Alıcı firmanın ekilen alanın tamamı için TARSİM (Tarım sigortası) yaptıracağı hükmü bulunmakta olduğunu, üretim masrafı ne kadar olduğu, davalı tarafından ünlerin yetişmesi için normal yapılan üretim masrafının ve ekstra harcanan masrafın olup olmadığını, ne kadar olduklarının hususu; Üretim masrafları il ve ilçelere göre değişmekle birlikte Bursa ile Osmangazi ilçesi için arazi kirası dahil 2,86 kg/da olarak belirtildiğini, yine Osmangazi ilçesi için verim ortalaması 700 kg/da olduğunu, buna göre, 1 dekar için arazi kirası dahil üretim masrafının 700 kg x 2,86 = 2.002,00 TL olduğunu, toplam ekili olan 319 dekar için 638.638,00 TL olarak hesaplandığını, ancak dava konusu Alpu ilçesine göre masraf ve verim oranlarının değişebileceğini, bu konuda ilgili İlçe Tarım Müdürlüğüne müzekkere yazılarak 319 dekar tane mısır için masraf bedelinin sorulması ve gelen sonuca göre değerlendirme yapılması hususundaki tespitlerini bilirkişi heyeti tespit etmiştir.
Bilirkişi kök raporuna karşı yapılan itirazlar ve beyanlar değerlendirilerek dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş olup, bilirkişi heyetinin 06/02/2024 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda özetle; Birleşen dosya da davacı üretim için yapılan masrafları, üretim/kazanç kaybı bedelini, ve üretim için yapılan emeğin işçilik alacağı talebinde bulunduğu görülmüş olunarak, belirtilen bu bedeller Resmi veriler ele alınarak incelenmiş ve 319 da için kira bedeli : 1000,00 TL/ da x 319 da = 319.000,00 TL olarak hesap edilerek güncel verilerle tespitlerini heyet olarak mahkememize sunmuşlardır.
Tüm dosya kapsamının incelenmesinde, bilirkişi heyeti kök ve ek raporlarına göre; asıl davanın konusu olan faturanın davacı ... firmasının defterlerinde kayıtlı olduğu, davalı ... 'ın defterlerinde kayıtlı olmadığı, davalı ...'ın 18/05/2022 tarihli asıl davaya cevap dilekçesinde, ...'ın kendisine teslim edilen tarihlerde ve plan doğrultusunda tatlı mısır ekimini yaptığını, sözleşmede kararlaştırıldığı gibi mahsul ile birlikte bedelin mahsup edilmesi gerekmesine rağmen mahsullerin oluşmaması nedeniyle, herhangi bir edim elde edememesinden dolayı bedelin ödenmediği yönündeki savunmalarından her ne kadar davalı kayıtlarında takip konusu fatura yer almasa da faturaya konu ürünlerin davacı tarafından teslim edildiğinin anlaşıldığı, ayrıca yine taraflar arasındaki ürün yetiştirme ve alım sözleşmesinin incelenmesinde sözleşmenin 6.maddesine göre, alıcı olarak nitelendirilen davacının yetki ve sorumluluğunun üretici olarak nitelendirilen davalıya ürün yetiştirilecek tarlalara ürün tohumu, fidesi ve gübresini mücbir sebep halleri dışında temin etmeyi, nakdi bakım yardımı yapmayı kabul ve taahhüt şeklinde olduğu, dinlenen tanık beyanlarından, alınan bilirkişi raporlarından ve davalı tarafın savunmalarından, davacı tarafın yetiştirilecek ürünlere ilişkin tohum fidelerini sözleşmedeki sürelere uygun bir şekilde davalıya teslim edildiğinin görüldüğü, karşılığında davalı tarafından ödeme yapılmadığının anlaşıldığı, davalının takip öncesi temerrüde düşürülmediği, takipteki faiz talebinin bu nedenle yerinde olmadığı anlaşılmakla asıl dava yönünden takibin asıl alacak üzerinden devamına ilişkin davanın kısmen kabulüne, faturadaki alacak miktarı likit olduğundan icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, birleşen davada ise birleşen dosya davacısı, davalı tarafından üretim için verilen ürünlerin davalının belirttiği tarihlerde ekim ve dikimini yapmış olduğu halde ekilen mısırların koçan vermediğini, tatlı mısır üretimi yapılamadığını, yaptığı masraflar yanında üretim yapmamasından kaynaklı olarak da maddi zararlarının oluştuğunu iddia ederek bu zararlarının tazminini talep etmiştir. 03/07/2023 tarihli bilirkişi kök raporunda , taraflar arasındaki sözleşmede dava konusu ürünlerin ne zaman teslim edileceğine dair ibarenin bulunmadığı ancak tarafların dilekçelerinde ekim tarihi olarak 400 dekarın 5-7 Haziran'da 320 dekarın 10-12 Haziran'da , 319 dekarın ise 20-25 Haziran'da yapılacağının görüldüğü, sözleşme ekinde sadece 319 dekarlık alan için imzalanan geç ekim tatlı mısır ekim dikim raporunun bulunduğu, 400 ve 320 dekarlık alanlar için düzenlenmiş ekim dikim raporunun bulunmadığı, dava konusu ürünlerin 18/06/2021 tarihinde 24 paket mısır tohumu olarak davacıya teslim edildiği, geç ekim tatlı mısır ekim dikim raporunda, 06-07 Temmuz 2021 tarihlerinde dikimin yapıldığının anlaşıldığı, ekimi yapılan ürünlerin overland cinsi mısır tohumu olduğu, ekildiği bölgenin iklim şartlarına göre Haziran ayı sonlarına kadar ekime uygun olduklarının anlaşıldığı, 13/07/2021 tarihli geç ekim tatlı mısır ekim dikim raporunda, tarafların imzalarının yer aldığı, ekimin 6-7 Temmuz 2021 tarihlerinde yapıldığı, dolayısıyla davacı üreticinin sözleşmeye uygun ekim yaptığı, sözleşmeye uygun tarihlerde ekimi yapılan ürünlerin bölgede yaşanan kuraklık sebebiyle yeterince sulanamamaları sebebiyle hasadın gecikmesi ve ekimden 108 gün sonra oluşan don olayı sonrasında tamamen hasarlandıkları ve ürün hasadı yapılamadığı, dinlenen tanık beyanlarından ve alınan bilirkişi raporundan, dava konusu ürünlerin sözleşmeye uygun olarak davalı tarafından davacıya teslim edildiği, davacı tarafından süresi içerisinde tohumların ekim dikimini yaptığı, tohumların yetersiz sulama nedeniyle ve don olayı nedeniyle hasara uğradığı, tohumların yetişmemesinden ve hasara uğramasından kaynaklı davalının kusurlu olduğuna dair dosyada somut bir delil bulunmadığı anlaşılmakla birleşen dava yönünden ise davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
A)1-Asıl davanın KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE, Bursa 2. İcra Müdürlüğünün 2022/1198 sayılı dosyasında davalı borçlunun ödeme emrine itirazının İPTALİNE,
2-Takibin 98.400,00 TL alacak üzerinden takipteki şartlarıyla birlikte DEVAMINA,
3- 98.400,00 TL'nin %20'si tutarındaki icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
4-Hüküm tarihi itibariyle asıl dava yönünden alınması gereken 6.721,70-TL harçtan başlangıçta alınan 1.248,97-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 5.472,73-TL harcın asıl dosya davalısından tahsili ile hazineye irat kaydına,
5-Asıl davada davacı tarafça yapılan 1.248,97-TL Peşin harç, 80,70-TL Başvurma Harcı, 3.200,00-TL bilirkişi ücreti ve 485,50 TL'den oluşan yargılama gideri toplamı olan 5.015,17-TL'nin davanın kabul ret oranına göre (%95 kabul-%5 ret) 4.764,41-TL'sinin asıl dosya davalısından tahsiline, kalan kısmının davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Asıl davada davalı tarafça 795,25-TL yargılama giderinin davanın kabul ret oranına göre (%95 kabul-%5 ret) reddedilen miktar üzerinden 40,00-TL'sinin asıl dosya davacısından tahsiline, kalan kısmının davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Asıl davada davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT m.13 hükümlerine göre hesaplanan 17.900,00-TL nispi vekalet ücretinin asıl dosya davalısından alınarak asıl dosya davacısına verilmesine,
8-Asıl davada davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT m.13 hükümlerine göre asıl davada reddedilen 5.012,44 TL üzerinden hesaplanan 5.012,44-TL vekalet ücretinin (daha fazlasına hükmedilemeyeceğinden asıl dosya davacısından alınarak asıl dosya davalısına verilmesine,
9-Asıl dosya dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından ödenen 1.560,00-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
(B) 1-Birleşen davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 427,60-TL harcın 80,70-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 346,90-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT hükümlerine göre hesaplanan 2.500,00-TL vekalet ücretinin (daha fazlasına hükmedilemeyeceğinden) davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-HMK madde 333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
7-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından ödenen 1.560,00-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
8-Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına,
Dair gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize iletilecek bir dilekçe ile Bursa Bölge Adliye Mahkemesi İstinaf Yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 23/02/2024
Katip ...
☪e-imzalı
Hakim ...
☪e-imzalı