T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/504 Esas - 2023/712
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2022/504
KARAR NO: 2023/712
HAKİM: ..
KATİP: ...
DAVACI: ... TEDARİK ÇÖZÜMLERİ VE SATINALMA HİZMETLERİ İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ ESKİŞEHİR ŞUBESİ - .. [25949-94804-...] UETS
VEKİLİ: Av. ..... - [16146-41272-....] UETS
DAVALI: ... KUMAŞ SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - .. [25929-11690-.....] UETS
VEKİLİ: Av. .... - [16112-11871-....] UETS
DAVA: İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 18/04/2022
KARAR TARİHİ: 30/05/2023
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 29/07/2023
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacıya olan 4.468,52 TL borcun tahsili için davalı aleyhine Bursa 15. İcra Dairesi'nin 2021/4424 Esas sayılı dosyası ile ödenmeyen fesih bedeli faturasına dayalı olarak icra takibi başlattığını, davalının haksız itirazı üzerine takibin durduğunu, açıklanan nedenle davanın kabulüne, itirazın iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın haksız ve hukuka aykırı olarak icra takibi başlattığını, söz konusu tek taraflı yapılan feshin geçersiz olduğunu bu feshe dayalı olarak düzenlenmiş olan faturanın kabulünün mümkün olmayacağını, fatura bedelinin de sözleşmeye ve hukuka aykırı olduğunu, davacının sözleşmeye konu sisteminde kayıtlı aktif araç sayısının 4 olduğunu hesaplamanın bu araçlar üzerinden yapılmasını gerektiğini, yukarıda açıklanan nedenle davanın reddine, davacının alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatı ödenmesine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Deliller;
İstanbul Vergi Dairesi'ne, Bursa Vergi Dairesi'ne, yazılan müzekkereye cevap verildiği cevabi yazının dosya arasında olduğu anlaşılmaktadır.
SMMM Bilirkişisi'nin raporunun sonuç kısmı: "
1- Davacı şirketin 1 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel Tebliği gereği 2021 Yılı Ticari
Defterlerini E-Defter olarak kayıt altına alındığı. 2 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel
tebliği 3. Maddesi gereği ise Yevmiye ve Kebir defteri beratlarını süresi içerisinde Gelir
İdaresi Başkanlığı sistemine yüklediği,
2- Davacının incelenen defter kayıtlarına göre; Davacının davalıdan 5.468,52TL Alacaklı
göründüğü,
3- Taraflar arasında 08.06.2018 tarihinde 3 yıl süre ile geçerli ‘MÜŞTERİ TAŞIT
TANIMA SÖZLEŞMESİ’’ isimli sözleşme imzalandığı,
4- İşbu sözleşmeye göre davalının davacı şirketten her ay daha önceden beyan etmiş olduğu
ve taraflarca kabul edilen oranda yakıt alımı yapmayı taahhüt ettiği, davalının 2020 yılı
Kasım ayı itibariyle yakıt alımında büyük oranda azalma yaşanması, sözleşmeye aykırı
şekilde edimlerin ifa edilmediğini ve yakıt alınmadığı “muhasebe@fortekumas.com “
adresine 11.01.2021 tarihli e-posta ile sözleşmenin feshini düzenleyen ilgili maddesi,
(Müşterinin Hak ve Yükümlülükleri başlıklı 3.10. Maddesi) davacı tarafından davalıya
bildirildiği, davalının yakıt alımının bulunmaması nedeniyle sözleşme davacı tarafından
tek taraflı feshedildiği, bu sözleşme bayi tarafından feshedilmesi durumunda müşteri
sözleşmede belirtilen tazminat bedellerini bayinin keseceği faturaya istinaden derhal,
koşulsuz bir şekilde ödeyeceğini kabul, beyan ve taahhüt eder." Fesih başlıklı 8. Maddesi
hükmüne göre fesih işleminin gerçekleştirilmesine müteakip 22.03.2021 tarihli
AAA2021000008065 nolu 5.468,52TL tutarında fesih bedeli faturası kesildiği,
5- Davacının sözleşmeyi fesih bildirimini davalıya muhasebe@fortekumas.com mail
adresine mail göndererek gerçekleştirdiği, fesih bildirimi taraflar arasında düzenlenen
sözleşmeye göre; “İhtar ve ihbarlar başlıklı 10. Maddesi Taraflarca yapılacak olan
İhtar ve ihbarlar yazılı olarak faks mesajı, iadeli taahhütlü posta veya noterden
gönderilme şekli ile tarafların aşağıda belirtilen adreslerini yapılacaktır” ve TTK
madde 18 (3) Tacirler arasında, diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe,
sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbarlar veya ihtarlar noter aracılığıyla, taahhütlü
mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta
sistemi ile yapılır” sözleme ve TTK ‘nu hükümlerinin olduğu, davacının davalıya yaptığı
fesih bildirimin usule uygun olup olmadığı 6754 sayılı Bilirkişi Kanunu kapsamında
hukuki değerlendirme yapılamayacağından, Sayın Mahkemenizin Takdirinde
olduğu
6- Davalının; yakıt alımı mücbir sebepten dolayı azaldığını, 2020 yılında dünyamızda ve
ülkemizde Covid-19 salgını baş gösterdiğini, Covid-19 salgınından olumsuz
etkilendiğini, bu sebeple şirket bünyesinde bulunan araçların yakıt alımı azaldığını,
beyanlarının olduğu, taraflar arasında düzenlenen sözleşmede bu tür mücbir sebepler ile
ilgili bir hüküm olmadığından, hukuki değerlendirme yapılamayacağından, davalının
durumunun MÜCBİR sebep sayılıp sayılmayacağı Sayın Mahkemenizin Takdirinde
olduğu,
7- Davacının davalıya düzenlediği, 15.02.2021 tarihli AAA2021000003205 seri numaralı
5.468,52TL bedelli Fesih Bedeli açıklamalı fatura; 779,41 USD karşılığı düzenlendiği,
düzenlendiği tarihteki döviz kurunun 1 TL değerinin 7,0162TL olduğu, (779,41Usd
*7,0162=5.468,52TL), fatura hesaplama yönteminde davalının aleyhine yapılan bir
hesaplama hatasının olmadığı,
8- Sayın mahkemenizce; 5. Madde de belirtiğim davacının davalıya yaptığı fesih bildirimin
usule uygun olup olmadığı, 6. Madde de belirtiğim davalının durumunun MÜCBİR sebep
sayılıp sayılmayacağı, davacının lehine kabulü durumunda; davacının davalından
5.468,52 TL alacaklı olduğu kanaatimdir." şeklindedir.
Tanık Yalçın Çolak'ın beyanı: "Ben davalı ... Kumaş isimli şirkette 06/12/2019 tarihinden itibaren çalışıyorum, ben davalı şirkette idari işler ve işletme müdürlüğü olarak çalışıyorum, benim davacı ile davalı arasındaki yakıt alımına ilişkin sözleşme yapıldığına yönelik bilgim vardır ancak sözleşme içeriğini bilmiyorum, davalı şirket adına kayıtlı 4 adet araç bulunmaktadır, şirketin bu 4 araç dışında başka herhangi bir aracı bulunmamaktadır, bu araçlar ticari amaç ile kullanılan araçlardır, plakalarını bilmiyorum, ben şirkette şuan halen aktif olarak çalışıyorum, pandemi, kapanma döneminde şirketin işlerinde azalma olmuştur, üretim azalmıştır, üretimin azalması ile birlikte araçların da kullanılma süresi azalmıştır" şeklindedir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ, HUKUKİ KABUL VE GEREKÇE
Dava, sözleşmeden kaynaklı fesih bedeli faturasının tahsili talebine yönelik başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; taşıt tanıma sözleşmesinden kaynaklı davalının davacıdan taahhüt ettiği yakıtı almamasından kaynaklı olarak davacının sözleşmeyi feshetmesinin haklı olup olmadığı, feshe ilişkin maddenin genel işlem koşulu olup olmadığı ve davacının fesih bedelini talep edip edemeyeceği noktalarında toplanmaktadır.
Davalı taraf cevap dilekçesinde yakıt alımındaki düşüşün sebebinin pandemi ve mücbir sebepten kaynaklandığını iddia etmiştir.
Mahkememizce tarafların tanıkları dinlenmiş, belge delilleri toplanmış ve dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir. Bilirkişi raporunda tarafların defterleri incelenmiş ve davalının söz konusu faturayı iade ettiği belirtilmiştir.
Türk Borçlar Kanununun 20. Maddesinde aynen "Genel işlem koşulları, bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleridir." şeklinde genel işlem koşullarını tanımlamıştır.
TTK 18. Madde tacirlere basiretli olma yükümlülüğü yüklemiş ise de genel işlem koşullarının tacirler yönünden uygulanması hakkaniyete daha uygun düşmektedir. Nitekim Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 28.02.2017 Tarih, 2016/2835 Esas ve 2017/1582 Karar sayılı kararında da "....Öte yandan taraflar tacir olup 6102 sayılı TTK’nun 18/2 maddesi uyarınca her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir. Her ne kadar 6098 sayılı TBK’nun 20 ila 25. maddeleri arasında düzenlenmiş olan genel işlem koşullarına ilişkin hükümler tacirler yönünden de uygulanabilirse de TTK’nun 18/2 maddesi hükmü karşısında tacirler bakımından genel işlem koşullarının uygulanıp değerlendirilmesinde her somut olayın özelliğine göre daha dikkatli davranılması gerekmektedir. Bu açıklamalar karşısında somut olayın değerlendirilmesine gelince dosyaya sunulan ve davalı tarafın kaşe ve imzasını taşıyan sözleşmede 2018 tarihi, sözleşmenin sona erdiği tarih olarak belirtilmiştir. O halde mahkemece öncelikle bu sözleşme içeriği gözetildiğinde feshin haklı olup olmadığının tartışılıp sonucuna göre genel işlem koşulları yönünden de tarafların sıfatı gözetilerek değerlendirme yapılıp varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir....." şeklinde açıkça belirtildiği üzere genel işlem koşullarının tacirler yönünden de uygulanabilir olduğu Yargıtay tarafından kabul edilen bir olgudur.
Taraflar arasındaki sözleşme ve feshe konu hüküm incelendiğinde matbu olarak davacı tarafından davalıya sunulduğu, tartışılıp kabul edildiğine dair dosyada bilgi veya belge bulunmadığı, bir taraf aleyhine yoğun nitelikte koşullar içerdiği kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla bu feshe ve cezai şarta yönelik hükümlerin genel işlem koşulu niteliğinde olduğu mahkememizce kabul edilmiştir.
Yine Türk Borçlar Kanunu 23. Maddesinde aynen, "Genel işlem koşullarında yer alan bir hüküm, açık ve anlaşılır değilse veya birden çok anlama geliyorsa, düzenleyenin aleyhine ve karşı tarafın lehine yorumlanır." şeklinde hüküm olduğu görülmektedir. Bu bağlamda taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 3.10 maddesi ile ilgili TBK m.21 gereğince davalıya açıkça bilgi verildiği, bu maddenin içeriğinin öğrenilmesi imkanının sağlandığı ve davalının da bunu kabul ettiğine dair davacı tarafından bir belge sunulmamıştır. Sözleşmenin imzalanması genel işlem koşulu olan 3.10 maddesinin taraflar arasında özellikle müzakere edilip tartışıldığını ve davalıya bu fesih bedeli ile ilgili bilgi verildiğini ispata yetmez. Açıklanan bu nedenlerle taşıt tanıma sözleşmesinin 3.10 maddesinin genel işlem koşulu olduğu, maddenin TBK m.21 hükmüne göre yazılmamış sayıldığı ve bu maddeye göre feshi bedeli talep edilemeyeceği kanaatine varılmakla; aşağıdaki şekilde davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntısı ve yasal gerekçesi izah edildiği üzere;
1-Davanın reddine,
2-Hüküm tarihi itibariyle alınması gereken 179,90 TL karar ve ilam harcından; 80,70 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 99,20 TL karar ve ilam harcının davacıdan alınarak, hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından herhangi bir yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT m.13 hükümlerine göre hesaplanan 5.468,52 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
6-6325 sayılı Kanunun 18/A maddesinin 12 ve 13. Fıkralarına göre; suç üstü ödeneğinden zorunlu arabulucuya ödenen 1.320,00 TL'nin davacıdan alınarak, hazineye irat kaydına,
7-HMK m.333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
8-Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına,
Dair; reddedilen miktarın, istinaf sınırının altında kalması sebebiyle HMK m.341/2 gereğince kesin olmak üzere karar verildi. 30/05/2023
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ..
¸e-imzalıdır