T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2022/519 Esas
KARAR NO: 2024/35
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI : ... - ...-
VEKİLİ: Av. ... - [16917-19687-....] UETS
DAVALI : ... - ...- ...
VEKİLİ: Av. ... - [16727-27940-...] UETS
DAVA: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 20/04/2022
KARAR TARİHİ: 10/01/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 01/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde;Davalı şirket, "... ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş. YANGIN TESİSAT İŞLERİNİ" yapacak, davacı şirket ise bu iş için belirlenen 70.000,00-TL + KDV'yi ( Sözleşme madde 4) 2 adet çek ve son taksidi ise nakit şekilde olmak üzere ödeyeceğini (sözleşme madde 6 ) taahhüt etmiş olduğunu, davacı şirket, davalı şirketin henüz işe başlamadan ve fakat işbu sözleşme imzalanmasıyla birlikte, sözleşmede belirtilen 25.12.2021 keşide tarihli TEB bankasına ait 7127444 seri nolu 27.533,00 TL'lik çeki ve yine 29.01.2022 keşide tarihli TEB bankasına ait 7127445 seri nolu 27.533,00 TL'lik çeki davalı şirkete ön ödeme olarak teslim etmiş olduğunu, davalı şirket, sözleşmeyi imzalamış, ön ödeme olarak da yukarıda bilgileri verilen çekleri teslim aldıktan kısa bir süre sonra işe başlamış olduğunu, davacı şirket yetkilisi, davalı şirketin işe başlamasından kısa bir süre sonra işi kontrol etmesiyle sözleşme konusu işlerin "sözleşmede belirtilen şartlarda ve sözleşmeye uygun" şekilde yapılmadığını, sözleşmede belirtilen malzemelerin kullanılmadığını görmüş ve tespit etmiş olduğunu, bunun üzerine davacı şirket yetkilisi bu duruma itiraz ederek; "sözleşmeye uygun davranılmasını ve sözleşmede belirtilen malzemelerin" kullanılmasını davalıya sözlü olarak söylemiş, davalı şirket yetkilisi de bu durumu kabul ederek; "kullanılan malzemelerin sözleşmeye uygun şartlardaki malzemelerle değiştirileceğini" beyan ve taahhüt etmiş olduğunu, davalı şirket, sözleşme konusu işleri sözleşmede belirtilen şartlarda yerine getirmediği gibi ayrıca işi tamamlamadan bırakıp kaçmış olduğunu, belirttikleri gibi sözleşme konusu işlerin aciliyet arz etmesi, süreli işlerden ve tesliminin biran önce yapılması gerektiğinden malzemeleri davacı kendisi almış ve bu kez işi başkaca firmaya verilmek ve yaptırılmak zorunluluğu doğmuş olduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 26 maddesinde; "sözleşmenin feshi" halleri düzenlenmiş olduğunu, bu madde kapsamında davacı müvekkil işbu sözleşmeyi feshetmiş olduğunu, taraflar arasında akdedilen 23.10.2021 tarihli sözleşmenin feshi ile birlikte, davacı şirketin TEB bankasına ait 25.12.2021 keşide tarihli 7127444 seri nolu 27.533,00 TL'lik çek ve yine 29.01.2022 keşide tarihli 7127445 seri nolu 27.533,00 TL'lik çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ve çeklerin davacıya iadesini talep ettiklerini, 23.10.2021 tarihli sözleşmenin haklı olarak feshi ile ve fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla bilirkişi hesaplamasıyla şimdilik 100,00 TL cezai şart tazminatı ile 100,00 TL düçar kalınan zarar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davalı şirket üzerinde bırakılmasına karar verilmesini davacı şirket vekili olarak saygı beyan ve talep etmişlerdir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde;Dava tarihiyle 1 dolar 14,6 Türk Lirası olduğunu, sözleşme şartlarının aynı kalması izahtan vareste bir halde olduğunu, ham madde fiyatlarının artması ve sözleşmenin imkansızlığını, davacı şirketin faturaları incelendiğinde söz konusu işlemlerin 137.000,00 TL tuttuğu belirtilmiştir. Fakat müvekkil şirketle olan anlaşmalarının toplam bedeli 70.000,00 TL tutarlıdır. Objektif bir değerlendirmede somut sözleşmede müvekkilin alacağı ücret bile maliyetin çok çok altında kalacak olduğunu, bu halde sözleşmenin geçerliliği sözleşmede belirtilen mücbir sebep halleri içerisinde yer almakta olduğunu, "Davalı şirket, sözleşme konusu işleri sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 15 günde eksiksiz ve ayıplardan arınmış olarak tamamlayarak teslim edeceğini taahhüt etmiştir." denilse de davacı tarafın faturalarından anlaşılacağı üzere ilk fatura tarihi 31.12.2021 tarihi, son fatura tarihi ise 18.03.2022 tarihidir. Yani burada yapılacak iş 15 günlük iş değil ancak iki ay 18 günlük iş olduğunu, böylece yapılan sözleşmenin hukuka ve gerçekliğe uygunluğu söz konusu olmadığını, sözleşme madde 26 gereği özel hukuktan kaynaklı haklarımız saklı kalmak kaydıyla mücbir sebep doğrultusunda ve gerekli ihtarların çekilmediği yazılı bilgilendirmelerin eksik olduğundan tespitle haksız davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretiniz davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etme zorunluluklarını belirterek davanın reddini talep etmişlerdir.
Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe; Davanın kambiyo senetleri nedeniyle borçlu olunmadığını tespitine, taraflar arasındaki sözleşmenin haklı olarak feshi ile cezai şart tazminatı ve menfi zarar tazminatının tahsili istemine ilişkin olduğu görülmektedir.
Mahkememizce bilirkişiler marifetiyle mahallinde keşif yapılmış, keşif mahallinde davacı tanıkları dinlenmiş, yapılan gözlemde, keşif mahallinin hidro elektrik santrali üretim binası olduğu, etrafında toplam 6 adet yangın hidrantı ve atıl vaziyette siyah renkli HDP yangın borularının bulunduğu ve bu boruların birçok yerinde patlaklar olduğu görülmüş, davacı tanığı ... beyanlarında özetle; davacı firmaya yangın söndürme işi kapsamında 4 adet hidrant yapılması hakkında proje çizimi ve danışmanlık hizmeti verdiğini, dava dışı Ak Enerji tarafından yapılan yangın hidrantlarının proje çizimlerini yaptığını, mevcutta olan yangın söndürme hizmetine ilave 4 adet yangın söndürme hidrantı yaptıklarını, mevcutta 2 adet yangın hidrantı bulunduğunu, davalı firmanın projeye başlamadan önce 4 adet yangın hidrantının yapılması için borularını döşediğini, ancak borularda patlama olduğu, projeye aykırı oldukları, bu nedenle hepsinin söküldüğünü, davacının işin yapımını dava dışı mirsu yapı tesisat adlı firmaya yaptırdığını, tüm malzemelerin davacı tarafından alındığını, keşif sırasında görülen hidrantların ve döşenmiş boruların davalı tarafından yapılmadığını, davalı firmanın yaptığı boruların atıl vaziyette bulunduğunu, teslim almadıklarını, davalı firmanın 4 adet hidrant sattığını, onları da daha sonra alıp götürdüğünü, boruların basınç nedeniyle patladıklarını, birkaç kez tadilat nedeniyle davalı tarafın geldiğini ancak en son patlamalar sonrasında gelip işlem yapmadıklarını, bunun üzerine davalı firmanın projeye aykırı yaptığı boruların tamamının söküldüğünü, diğer davacı tanığı ... ise beyanlarında özetle; yangın söndürme sistemine ek olarak 4 adet hidrantın yapılması işi için davacı firmayla anlaştıklarını, 4 adet hidrantı yaptıklarını, 1 ay kadar bu işin sürdüğünü, testler sırasında tüm boruların patladığını, 2 kez davalı tarafın onarım için geldiğini, ancak boruların patlamaya devam ettiğini, boruların sözleşmeye uygun olarak yapılmadığını, davacı tarafın patlayan boruların büyük bölümünü söküp değiştirdiğini, ancak 1/4 ünün halen patlak halde olduğunu, bu nedenle 3 adet hidrantın da kullanılamadığını, boruların ilk döşeyen ekip dışında başka kişilerce yapıldığını, yeni boruların değiştirilme işinin yaklaşık 1 hafta sürdüğünü beyan etmişlerdir.
07/02/2023 tarihli bilirkişi heyeti kök raporunda özetle; Taraflar arasındaki sözleşmenin mahiyetinin eser sözleşmesi mahiyetinde olduğu, davalı yüklenici tarafından gerçekleştirilen imalatların ayıplı nitelikte olduğu, davalının yapmış olduğu imalatların tamamı kullanılamaz durumda olduğundan yok hükmünde sayılması gerektiği, tarafların ticari defterlerinin incelemeye sunulmadığı, davacı kayıtlarında davalıya 29.01.2023 vadeli 7127445 nolu 27.533,00 TL tutarlı çek ile yapılan ödemeden başka bir ödeme verilmediği, davacı tarafından sözleşmeden dönme seçimlik hakkının kullanılmış olduğu, sözleşmeden dönme hakkının kullanılması ile, davacı iş sahibi tarafından davalı yükleniciye verilen 29.01.2023 vadeli 7127445 nolu 27.533,00 TL tutarlı çekin iş sahibine iadesinin gerektiği ve davacı iş sahibinin anılan çek nedeni ile davalı yükleniciye 27.533,00 TL borçlu olmadığına, davacı tarafından Sözleşme kapsamındaki işin yaptırılması için yapılan harcama dekontlarının toplamının 136.839,94 TL olduğu, davacı tarafından sözleşmeden dönme seçimlik hakkının kullanılmış olduğu, TBK.m.179 ve m.125/2 uyarınca ifaya bağlı cezai şartın ifadan vaz geçilmesi hukuken mümkün olmaması nedeni ile cezai şart isteminin haklı olmadığı, davacının menfi zararının toplam 45.979,94 TL olduğu tespit edilmiştir. Tarafların itirazları üzerine aldırılan ek raporda, kök raporda değişiklik yapılmasına gerek görülmediği bildirilmiştir.
Tarafların Ba-Bs formları getirtilmiş, ticari defterlerinin incelenmesi için defter inceleme günü verilmiş, SMMM bilirkişi 23/07/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda; Davacı ... ... Proje Müh. Danş. Test Ölçüm Kontrol Ve Tem. Hiz. Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nin Bursa Ticaret Siciline 107292 numara ile 11.05.2020 tarihinde kuruluşunun tasdik ve ilan edildiğini, 2021 yılı defterlerinin açılış tasdiklerinin yasal süresi içinde yaptırılmadığını, kapanış tasdiklerinin T.T.K. nun 69 ile 213 sayılı V.U.K. nun 220 ve 222 nci maddelerinde öngörülmüş hükümlere uygun olarak yaptırılmış olduğunu, açılış kaydının yasal süresinde yapılmadığından dolayı kanıt niteliğinde olmadığını, 2022 yılı defterlerinin açılış tasdiklerinin yasal süresi içinde T.T.K. nun 69 ile 213 sayılı V.U.K. nun 220 ve 222 nci maddelerinde öngörülmüş hükümlere uygun olarak yaptırılmış olduğunu, kapanış tasdiklerinin yasal süresi içerisinde yaptırılmadığını, kapanış kaydının kanunun ön gördüğü sürede yapılamadığından dolayı kanıt niteliğinde olup olmadığının mahkememizce değerlendirilmesinin gerektiğini, davacı ticari defterlerin kayıtlama sistemi olarak Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama genel tebliğine ve Muhasebe İlke ve kurallarına uygun olarak tutulmadığını, davacının 320 (SATICILAR) muhasebe hesabında davalıya 10.160 TL alacaklı olmasına rağmen, 159 (VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI) hesabında davalıya verdiği çekin tahsil edildiği öngörülürse (27.533,00-10.160,00) 17.373,00 TL davacının davalıdan alacaklı olduğunu, 7127445 nolu Çekin davalı tarafından tahsil edilemediğine dair evrak sunulması halinde davalının davacıdan 10.160,00 TL alacaklı olduğunu, kök raporda belirttiği hususlara ilave olarak, davacı tarafından davalıya verilen TEB bankasına ait 25.12.2021 keşide tarihli 7127444 seri numaralı 27.533,00 TL tutarlı çek ve 29.01.2022 keşide tarihli 7127445 seri nolu 27.533,00 TL tutarlı çeklerin davacı defterlerinde, davalı yana verildiğine dair muhasebe kaydına rastlanmadığını, davacı tarafa ait 2021 yılı BA (Alış Faturalı) beyanında davalı taraftan 4 adet 77.270,00 TL (KDV HARİÇ) fatura aldığını, fakat ticari defterlerine 12.000,00 TL (KDV HARİÇ) kayıt ettiği, 65.270,00 TL kısmı muhasebe kayıtlarına geçirmediğini, davacı tarafa ait 2022 yılı BA/BS (Alış Faturaları/Satış Faturaları) beyanında davalı yana ait alış veya satış faturasının bulunmadığı görülmüş olduğunu, davacı defterlerindeki kayıt ve bilgiler doğrultusunda dosya içerisindeki belge ve bilgiler neticesinde taraflar arasında ticaretin mevcut olduğunu bildirmiştir.
Tüm dosya kapsamının incelenmesine, taraflar arasında davacı tesisinde mevcut yangın söndürme sistemine ilave olarak 4 adet yangın hidrantının yeni olarak haklarıyla beraber yapımına ilişkin anahtar teslim götürü bedelle yapılması taahhüt edilmiş, 23/10/2021 tarihli 28 maddeden oluşan yazılı bir sözleşme bulunduğu, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren işin yapımı işin 15 günlük süre belirlendiği, işin sözleşme gereği yapılmaması ve zamanında teslim edilmemesi nedeniyle davacının sözleşmeye ilişkin olarak avans amacıyla davalıya verdiği iki adet çekten dolayı borçlu olmadığının tespitini, sözleşmenin feshi nedeniyle cezai şart tazminatı ve sözleşmenin feshinden kaynaklı menfi zarar tazminatını talep ettiği, mahallinde yapılan keşiften, dinlenen tanık beyanlarından, alınan bilirkişi raporlarından, davalı yüklenicinin sözleşme gereği üstlendiği edimlerini ayıplı olarak yaptığı, davalının yapmış olduğu imalatların tamamının kullanılamaz durumda olduğu, davacı tarafından sözleşme kapsamındaki işlerin başkasına yaptırılması için dosyaya sunduğu harcama dekontlarına göre toplam bedelin 136.839,94 TL olduğu, davacının sözleşmeden dönerek işleri başkasına yaptırdığı, bu şekilde sözleşmeden dönme seçimlik hakkını kullanmış olduğu, sözleşmeden dönme seçimlik hakkını kullanmış olmasından dolayı ifadan vazgeçmesi nedeniyle cezai şart isteyemeyeceği, menfi zararının ise 45.979,94 TL olduğu anlaşılmış, davacının ticari kayıtlarında dava konusu 27.533,00 TL tutarlı çeklerden bir tanesinin kayıtlı olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin avans ödemesi başlıklı 6.1 maddesine göre, ilk çek ödemesinin işe başlamadan 25/12/2021 tarihli 27.533,00 TL lik çek olduğu, diğer ödeme çekinin ise malzemelerin teslim edildiği gün itibariyle 3 aylık olarak 27.533,00 TL olduğu , iş bitiminde ise kalan ödemenin iş teslim tutanağının düzenlendiği ve teslim edildiği tarih itibariyle 3 aylık ödeme ile 27.533,00 TL olarak verileceğinin kayıt altına alındığı, 25/12/2021 tarihli 27.533,00 TL tutarlı dava konusu diğer çekin her ne kadar davacı taraf defterlerinde yer almasa da davalı tarafın verdiği cevap dilekçesinde, söz konusu çekin avans olarak verildiğine dair bir itirazının olmadığı, davacı vekilinin söz konusu çek nedeniyle Bursa 4. İcra Dairesinin 2022/975 Esas sayılı dosyasında söz konusu çekin takibe konu edildiğini beyan etmiş, yapılan incelemede söz konusu icra dosyası nedeniyle mahkememizin 2022/1498 Esas sayılı dosyasında itirazın iptali davasının devam ettiği, dosya davacısının PCC Endüstriyel adlı firma, dosya davalısının ise dosyamız davacısı firmanın olduğu, takibe konu çekin davacı tarafından davalıya verilen dava konusu 25/12/2021 keşide tarihli TEB bankasına ait 7127444 seri nolu 27.533,00 TL'lik çek olduğu görülmüş, bu durumda söz konusu çekin taraflar arasındaki 23/10/2021 tarihli sözleşme nedeniyle davalıya verilmiş olduğu kanaatine varılmış, tüm dosya kapsamından, taraflar arasında 23/10/2021 tarihli sözleşme dışında başka bir ticari ilişki olmadığı, dava konusu çeklerin bu sözleşme kapsamında davalı tarafa verildiği, davalının sözleşmedeki edimlerini yerine getirmediği, bu nedenle davacının sözleşmeden döndüğü, sözleşmeden dönmesi nedeniyle cezai şart isteminin yerinde olmadığı, sözleşmenin yerine getirilmemesi nedeniyle uğramış olduğu menfi zararın ise 45.979,94 TL olduğu, sözleşme kapsamında verilen çekler nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti ile ıslah talebi de göz önünde tutulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine dair tüm bu gerekçelerle aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
Davanın KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE,
1-Taraflar arasında yapılan 23/10/2021 tarihli sözleşmeden davacının dönmüş olduğunun tespitine,
2-Davacı şirketin TEB Bankasına ait 25/12/2021 keşide tarihli 7127444 Seri nolu 27.533,00-TL'lik çek ve 29/01/2022 keşide tarihli 7127445 seri nolu 27.533,00-TL'lik çek nedeniyle davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine,
3-45.979,94 TL menfi zarar maddi tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Cezai şart isteminin REDDİNE,
5-Harçlar Yasası gereğince alınması gerekli 3.140,88-TL harçtan başlangıçta alınan 960,89-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 2.179,99-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
6-Davacı tarafça yapılan 960,89-TL peşin harç, 80,70-TL başvurma harcı, 571,90-TL keşif harcı, 782,00-TL ıslah harcı, 3.600,00-TL bilirkişi ücreti ve 918,10-TL yargılama gideri toplam 6.913,59-TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
7-Davalı tarafından herhangi bir yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
8-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 17,900,00-TL vekalet ücretinin (daha azına hükmedilemeyeceğinden) davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
9-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 100,00-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
10-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından ödenen 1.560,00 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
11-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine,
Dair gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize iletilecek bir dilekçe ile Bursa Bölge Adliye Mahkemesi İstinaf Yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.10/01/2024
Katip ...
☪e-imzalı
Hakim ...
☪e-imzalı