T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 31. HUKUK DAİRESİ
Esas No: 2023/1024 - Karar No:2024/411
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
31. HUKUK DAİRESİ
(İnceleme Aşamasında Esastan Red HMK 353/1-b.1 md)
ESAS NO: 2023/1024
KARAR NO: 2024/411
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 12/07/2023
NUMARASI: 2017/402 E-2023/557 K
DAVACI:
VEKİLLERİ
DAVALI:
DAVANIN KONUSU: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 18/04/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 24/04/2024
Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, davalı ile 08.02.2017 tarihinde “... parselde bulunan fabrika arazisinde temel betonarme ve kalıp, temel topraklama ve temel drenaj işleri” yapılması için 453.607,93TL bedelli sözleşme imzalandığını, davacı şirketin "taşeron" davalının ise "iş sahibi" olduğunu, şirket tarafından 1. Kısım olarak yapılacak işler kapsamında 4 aksının temel pabucu perde beton, soket işleri ve temel topraklama işlerinin 09.03.2017 tarihinde eksiksiz olarak tamamlandığını, ancak karşı tarafca yapılması gereken hafriyat, dolgu ve prefabrik kolonların dikilmesi ve inşaat sahasından uzaklaştırma işleri yapılmadığından 2. Kısım işlere geçilemediğini, tutanak tutulmasına rağmen işlere başlanmaması üzerine şirketçe ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2017/13D. İş sayılı dosyasında delil tespiti amaçlı keşif yapılarak bilirkişi raporu düzenlendiğini, süreçte 1.5 ay boyunca 10 adet işçinin boşta beklemesi nedeniyle mali külfet oluştuğu, bilirkişi raporunda da yer aldığı üzere temel pabuç imalatlarının %57, prefabrik kolon soket imalatının %57, topraklama imalatının %50 ve betonarme perde imalatının ise %69 seviyesinde olduğunun tespit edildiği, delil tespiti süresinde Ankara 18. Noterliği kanalı ile 24.4.2017 tarih 14908 yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edilerek sözleşmenin ifasının davalı davranışları nedeniyle imkânsız hale geldiği belirtilmek suretiyle sözleşmenin sona erdiğinin davalıya ihtaren bildirildiğini ancak davalı tarafından Kadıköy 29. Noterliği kanalı ile gönderilen 12.05.2017 tarih 10942 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile tazmini gereken bir borcun olmadığının bildirildiğini, bunun üzerine davalı şirketin verilen süre içerisinde zararı ödememesi nedeniyle huzurdaki davanın açıldığını, sözleşme evraklarının davalı şirketin ... Fabrika Müdürü ... tarafından şirket kaşesi kullanılarak imzalandığını, şahsın işin yapıldığı alanda sürekli denetimlerde bulunduğunu, ... SGK’ya bildirilen yazıda da ... imzası ve şirket kaşesinin yer alarak dava konusu sözleşmenin imzalandığının yazıda belirtildiğini, davalının bahsettiği “...” şirketi ile hiçbir ilişkilerinin olmadığını, davalının kusuru nedeniyle ifanın imkânsız hale gelmesi nedeniyle şirketin ifa borcunun sona erdiğini, TBK 485 hükümlerine göre sözleşmenin kendiliğinden sona erdiği ve şirketin menfi ve müspet zararları ile ilgili tazminat hakkı doğduğunu, işin bilirkişi raporunda da yer aldığı üzere %55 seviyesinde olduğu sözleşme gereği müvekkilinin hakediş tutarının 249.484,37TL olduğu ve bugüne kadar ödeme yapılmadığını, ilk kısım işlerin 09.03.2017 tarihinde bitirildiğini ve 24.04.2017 tarihinde kadar boş kalınan 1.5 ay boyunca müvekkilinin 10 işçi için işçilik giderleri nedeniyle 67.500,00 TL zarara uğradığını, şirket işçilerinin SGK’ya bildirimlerinin davalı tarafından ... SGK Müdürlüğüne yapıldığını, tamamlanmayan %45 iş için kar kaybının 40.824,72TL olduğunu, mahkeme tespitleri nedeniyle yapılan harcamaların 1.196,94TL olduğu belirtilerek şimdilik 30.000,00 TL işin tamamlanmayan kısmı, 7.000,00 TL işçilik ödemeleri nedeniyle, 7.000,00 TL kar kaybı mahrumiyeti nedeniyle, 1.000,00 TL noter ve delil tespiti nedeniyle yapılan masrafların temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsilini, İşin tamamlanan kısmı nedeniyle müvekkili şirketin hak kazandığı bedel yönünden 30.000,00-TL olan taleplerini 219.484,37-TL arttırarak 249.484,37-TL'ye, işin tamamlanamayan kısmı sonucu oluşan kar mahrumiyeti yönünden 7.000,00-TL olan taleplerini 33.824,72-TL arttırarak 40.824,72-TL'ye, delil tespiti ve noter aracılığıyla gönderilen ihtarname masrafı yönünden 1.000,00-TL olan taleplerini 196,94-TL arttırarak 1.196,94-TL olarak ıslah ettiğini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, yetki ve husumet itirazında bulunduklarını, davacı şirket ile aralarında yapıldığı iddia edilen inşaat işine ait bir sözleşme, ödeme ve kaydın olmadığını, bahsi geçen taşınmazın şirkete ait olmadığını, taşınmazın müvekkili şirket yetkilisi dava dışı ...’a ait olduğunu, 23.12.2016 tarihli yapı ruhsatının da ...’a ait olduğunu, taşınmazda bahse konu işlerin yapılması için dava dışı ... Gayrimenkul. İnş. Oto Kiralama Gıda San. Tic. Ltd. Şti. ile sözleşme yapıldığını ve gerekli ödemenin yapıldığını, davacı şirketin bahse konu dava dışı şirketle anlaşmazlıklarının olduğunu, diğer şirketin davaya müdahil olmasının gerektiğini, şirketin... müdürünün yan parselde yapılacak binanın şirkete ait olduğu zannı ile müvekkili ...’ın bilgisi haricinde sözleşmeyi imzaladığını, davalı şirketin sözleşmeden doğan borcunun olmadığını, dava dışı ...’ın inşaatı şirketi ... San. Tic. A.Ş. için inşa ve imal ettiğini, şirketin fabrika müdürü tarafından inşaatın bir bölüm işleri için işe başlatılan davacının haksız bahanelerle işi aksattığını, 1. Kısımın sonunda davacının imalattan daha fazla bir bedel talep ettiğini, davacının bildirildiği gerçek hakkediş bedelinin ödendiğini, sözleşmeyi haksız feshettiğini, davacının sözleşmenin bedelinin 384.413,50TL+KDV ile toplamda 453.607,93TL olduğu iddiasının gerçek dışı olduğunu, işin gerçek bedelinin yapılacak işin tespiti neticesinde metraj ve ek cetvele göre birim fiyatla hesaplanacağının sözleşmede yer aldığını, işin teknik açıdan aşamalar halinde yapılacağını, arazi şartlarından dolayı kısım kısım imalatları yanı sıra başka firmalar ile koordineli çalışılması gerektiğini, pabuç sisteminin yapılmasından sonra gerekli süreler geçtikten sonra prekast sistemin yapılacağını, bu hususun davacı tarafından bilindiğini, diğer firmalar ile yapılan görüşmelerde davacı yanın da katıldığını, bu hususun yapılan elektronik yazışmalar ile belli olduğunu, arazinin ilk yarısında yer alan ilk dört aksın (A-B-C-D) akslarının temel soket ve perdeleri yapıldıktan sonra arazini diğer yarısında yer alan kolonların yapılan soketlere montajından sonra 2. Kısımdaki 3 aksın soket inşasına devem edilmesinin kararlaştırıldığını, müvekkilili tarafından yapılması lazım gelen hafriyat, dolgu ve kolonların dikilmesi işlerinin yapılmadığına ilişkin tutulan tutanağın tek taraflı olduğunu, bu şartlar altında davacının kendi kusuru nedeniyle ifayı güçleştirdiğini, 13.03.2017 tarihli tutan ak ve öncesi süreçte davacının işin iki aşamalı olarak yapılacağını kabul ettiğini, 09.03.2017 tarihinde henüz yapılmış olan 1. Kısım soketlerin priz süresinin 28 gün olduğunu, beton dökümünün “0” derece altında yapılmış olduğunu, priz süresinden sonra ise 2. Kısımda yer alan kolonların ilk kısım soketlere yerleştirilmesinden sonra 2. Kısım dava konusu temel soketlerine başlanabileceğini, imalat tarihlerinde hava sıcaklığının -1 ile -4 derece arasında olduğu ve 28 günlük priz süresinin beklenmesi gerektiğinin her iki taraf mühendislerince kabul edildiğini, bu süreni tamamlanmasından sonra 2. Kısım imalatlara geçilebileceğinin davacı yan ilgilisi ... ve teknik sorumlulara bildirildiğini, davacıya usulen hakkedişlerini hazırlamaları gereğini bildirildiğini ve davacının da 13.03.2017 tarihinde hakedişini e-mail yoluyla bildirdiğini, 23.03.2017 tarihli teyit belgesi sonrası ödeme yapıldığını, hakedişin 107.000,00 TL+KDV çıkması üzerine hakkedişinden fazla talepte bulunulduğunu, beklediği kazançları elde edemeyeceğini anlayan davacının işi terk ettiğini ve sorumluluktan kaçmak amacıyla usulsüz yollara başvurduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, "...Dava, cevap, mübrez deliller, tanıkların yeminli anlatımları ve tüm dosya kapsamına göre; davalı tanığı ..., Davalı ... asıl işveren olup, davacı ... İnşaat'a Ankara ... Organize Sanayi Bölgesinde bulunan fabrika inşaatının yapılıp tamamlanması konusunda iş verdiğini, Taşeron ... İnşaat'ta fabrikanın beton işlerinin tamamlanması için kendisi ve ... ile anlaştığını, kendilerinin ... inşaatın alt işverenleri olduğunu, 2017 yılı Mart ayında çalışmaya başladıklarını ifade ettiği, taraflar arasında imzalı dosya mevcut sözleşme örneğinde davacı "taşeron" ile davalı "işveren" arasında akdedilen 08.02.2017 tarihli sözleşme ile ... parselde bulunan fabrika arazisinde temel betonarme ve kalıp, temel topraklama ve temel drenaj işlerinin 453.607,93TL bedelle yapılması kararlaştırıldığı, Sözleşmede işveren sıfatı ile ... San. Tic. A.Ş. adına ..., yüklenici sıfatı ile yer alan ... İnş. Mob. Elek. Sıhhi ve Isı Tes. Taş. San. Tic. Ltd. Şti. Adına ... tarafından imzalandığı, Davacı Şirketin 02.01.2017 tarih 2017/1 sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile dava konusu sözleşmeyi ... San. Tic. A.Ş. adına imzalayan ...’ü ...’daki Fabrikaya şirketin 3 nolu iç yönergesi doğrultusunda ... Fabrika müdürü olarak atadığı ve söz konusu kararın 24.01.2017 tarihli Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde yayımlandığı. 24.01.2017 tarihli Ticaret Sicil Gazetesindeki iç yönergesine göre Fabrika Müdürünün sınırlı sorumlu olarak tanımlandığı, tanımlanan görevler arasında ise fabrika binası ile ilgili olarak fabrika binasının bakımının yapılması ve doğru kullanımının gözetilmesi sorumluluğunun verildiği, taraflar arasında aksi ispatlanamayan dosyaya mübrez akdedilen sözleşmenin davacı tarafından davalı iş sahibine Ankara 18.Noterliği kanalı ile gönderilen ihtarname ile sona erdiğinin anlaşıldığı; usulünce tutulmakla sahibi lehine delil olma vasfına haiz olduğu anlaşılan her iki yana ait ticari defterlerde birbirleriyle ilişkili kayıt ve işlem bulunmaması nedeni ile mali yönden bu tutardan mahsup edilebilecek herhangi bir tespit ve hesaplama yapılamadığı, bilirkişi raporlarında belirtildiği gibi dosyada mübrez belgelere göre sözleşme konusu işin 2 aşamadan oluşan 7 akstaki temel pabuçlarının betonarmesinin yapılması ve topraklama işlerinin yapılmasından ibaret olduğu, Sözleşme ekinde detaylı iş tarifi yer almadığı, dosyada yer alan, ... Malz. Firması adına düzenlenen 27.03.2017 tarihli hakkediş evraklarındaki kuruşlandırma belgesi üzerinde el yazısı ile “... 1 Nolu Hakediş ...” ibaresi yer 1 nolu hakedişe göre işlerin 14 kalemden ibaret olduğu, davacı, davalı yükümlüğünde bulunan hafriyat işlerinin davalı firma tarafından yapılmaması ve istifli malzemelerin kaldırılmaması nedeniyle Ankara 18. Noterliği kanalı ile gönderilen 24.4.2017 tarih 14908 yevmiye numaralı ihtarnamenin keşide edilerek; davalının yükümlülüğünde olan kazı işlerinin yapılması ve 2. Kısımda istiflenen malzemelerin kaldırılmaması nedeniyle kalan işlerin ifasının imkânsızlaştığını ileri sürerek sözleşmeyi fesih edildiğinin davacı tarafça davalıya bildirildiği, davalı ise beton priz sürelerinin 28 gün olduğunu belirttiği, İşlerin ilk kısmının bittiğini belirten taraflarca imzalı 13.03.2017 tarihli tutanak ile davacı tarafından keşide edilen 24.04.2017 tarihleri arasında geçen sürenin 42 gün olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin anahtar teslimi götürü bedel sözleşme olup yapılan işlerin bedelinin hesaplanması için işin ne kadarlık kısmının ikmal edildiğini belirlenerek toplam işe oranlanmak suretiyle ikmal oranını belirlenmesi ve bu oranın sözleşme tutarıyla çarpılmak suretiyle hakkediş tutarının belirlenmesi gerektiği, ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2017/13 D.İş sayılı dosyasımdaki tespit raporunda temel pabuç %57, Topraklama işlerinin %50 ve perde imalatının %69 olduğunun belirtildiği, mahkememize ibraz olunan bilirkişi raporlarında açıklandığı gibi sunulu proje incelendiğinde fabrika temelinin perde dışından perde dışına 50 m x 45 m ebatlarında olduğu, temelin 3 tarafında subasman perdesi olduğu, içerde merdiven kovası, perde ve sığınak duvarlarının perdeden oluşuğu, sömel temellerinin 50 cm yüksekliğinde, soket yüksekliklerinin ise 120 cm olduğu, toplam 4 farklı temel olmak üzere 49 adet temel ve soketinin olduğu tespit edildiğini, Sözleşmenin 2.maddesinde "... tarafından yapılacak inşaat işinin yapılmasıdır" denilerek sözleşme konusu iş tarif edilmiş, sözleşme bedeli ise "İş Anahtar teslimi götürü fiyat esasına göre yapılacak olup işin götürü fiyat tutarı 453.607,93 TL'' olarak belirlendiği, Götürü bedel sözleşmelerde; proje maliyetleri, hakkediş belgeleri ile işin yukarıda dosya kapsamı itibarıyla tespit edilen kısımlarına göre her bir imalatın toplam sözleşme bedeli içindeki oranının, imalatların tamamlanama oranı ve işin toplam tamamlanma oranı rapordaki tabloda hesaplandığı ve toplam sözleşme bedelinin (384.413,50 x 1,18) = 453.607,93 TL olarak sözleşmenin 2. maddesinde yer aldığı toplam tamamlanma oranı %57,49 davacı yüklenici hakkedişi; (453.607,93 x %57,49) = 260.779,20 TL olduğu ancak dava ve ıslaha göre HMK 26. maddesi gereğince talepten fazla hükmolunamayacağından dava konusu olan işin tamamlanan kısmına ilişkin olarak 249.484,37 TL alacağın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, bu alacağın 30.000,00 TL kısmına dava tarihi olan 31/05/2017 tarihinden itibaren bakiye miktara ıslah tarihi olan 07/04/2022 tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine karar vermek, buna ilişkin olarak asıl alacak dışında yapılan delil tespiti ve ihtarname masrafı alacak talebinin kabulüne karar vermek gerekmiş, elil tespiti ve ihtarname masrafı, yargılama giderine ilişkin kabul ve red oranlamasında ve vekalet ücreti tespitinde hesaplamaya dahil edilmemiştir.
Davacı, edimin ifasının yerine getirilemediğini ve işin % 45'lik kısmının tamamlanamadığını ve tamamlanamayan işler bakımından oluşan kâr kaybını talep etmiş ise de Sözleşmede kar kaybına ilişkin hüküm bulunmadığı ve işin ilk kısmına ilişkin kazı işleri başladığında prekast inşaat malzemelerinin sahada olduğu ve davacının bu malzemelerin taşınması sırasında iş ifa edemeyeceğini öngörmesi ve basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğü karşısında kâr mahrumiyetine ve işçilik bedeline ilişkin taleplerinin reddine..." karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kar kaybı ve işçilik bedellerinin reddi yönünden kararın hukuka aykırı olduğunu, sözleşmenin ifasının davalının kusurlu davranışları nedeniyle imkansız hale geldiğini, TBK'nın 485/2 maddesi gereğince kar kaybı ve işçilik haklarının talep edilebileceğini, ek raporda kar kaybı alacağının 38.565,74 TL olduğunun belirtildiğini, müvekkilinin kusuru bulunmadığını belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı şirketin yetkilisinin imzasının bulunduğu teyit belgesine istinaden dava konusu alacağın ödendiğini, ödemeyi inkar etmesinin haksız olduğunu, davacı şirket yetkilisi hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan ağrı ceza mahkemesinde dava açıldığını, ifade değiştirilmesi nedeniyle beraat kararı verilmiş ise de; dosyanın sonucunun beklenmediğini, müvekkilinin taşınmazın sahibi olmadığını, imal ettirdiği fabrika inşaatı da bulunmadığını, davacı ile aralarında hukuki ilişki olduğuna dair hiç bir kayıt bulunmadığını, sözleşmeyi davalı şirket yetkilisinin imzalamadığını, davanını husumetten reddi gerektiğini, delillerin bilirkişi raporlarında hatalı değerlendirildiğini, davacının yazdığı e-mail'den hak edişi 127.907,33 TL olarak faturalandırdığı ve bununda ödendiğinin sabit olduğunu, davacı şirket ortağı olduğu ikrar edilen ...'ın bu iddiaları doğruladığını, bilirkişi rapor ve ek rapordaki çelişkilerin giderilmediğini, davacının sözleşmeyi haksız feshettiğini, TBK'nın 110 ve 123.maddelerine göre, mehil vermeden sözleşmeyi feshettiğini, feshin geçersiz olduğunu, ıslah tarihinde zamanaşımı süresinin dolduğunu belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
GEREKÇE:
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Mahkemece, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli gerekçeyle karar verilmiş olduğu, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı ve özellikle fesih tarihi 24/04/2017 tarihinden itibaren 5 yıllık zamanaşımı süresinin ıslah tarihi 07/04/2022 itibariyle dolmadığı anlaşılmakla taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Taraf vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Davacıdan alınması gereken 427,60 TL istinaf karar harcından peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına,
3-Davalıdan alınması gereken 17.042,27 TL istinaf karar harcından peşin alınan 4.261,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 12.781,27 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına,
4-İstinaf başvurusu nedeniyle taraflarca yapılan yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının kendi üzerlerinde bırakılmasına,
5-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince KESİN olmak üzere 18/04/2024 tarihinde oybirliği ile karar verilmiştir.
Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...
¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır
¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır