TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/
KARAR NO : 2025/
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI : 1-
VEKİLLERİ : Av.
Av.
DAVALI : 2-
VEKİLİ : Av.
DAVALI : 3-
VEKİLİ : Av.
DAVA : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 24/11/2023
KARAR TARİHİ : 20/03/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 12/04/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava dışı ... İmalat ve Ticaret Ltd.Şti.'nin ... yerleşik ... firmasına sattığı 81 adet çelik boru eşyasının deniz yolu ile taşınması ... Hava ve Deniz Kargo Taşımacılığı A.Ş. tarafından üstlenildiğini, ... Ltd.Şti asıl taşıtan, ... Hava ve Deniz Kargo Taş. A.Ş. akdi taşıyan olduğunu ve taşıma konusu eşyalar 07.06.2021 tarihli .../ ... konişmentosuna kayıtlı olarak ... isimli gemiye yüklendiğini, Davacı, ... Sayılı ''Taşıyıcı Sorumluluk Sigortası Poliçesi'' ile ... Hava ve Deniz Kargo Taşımacılığı A.Ş.'nin taşıma rizikolarından oluşacak zararların teminat altına aldığını, ... Hava A.Ş. alt taşıyan/tali taşıtan, ... donatanının ise fiili taşıyan olduğunu, Geminin 14.6.2021 tarihinde ... Limanı'na varmış ve 15-16/6/2021 tarihleri arasında 76 adet çelik boru sorunsuz tahliye edilmiş ancak en alt kısımda kalan 5 adet (185.200 kg) çelik borular birbiri arasında çok sıkıştığından yerlerinden çıkartılabilmesi mümkün olamamış ve tahliyeleri aynı gün tamamlanamadığını, davacı selefi alt taşıyan ... Hava ve Deniz Kargo Taşımacılığı A.Ş. Sıkışan bu boruları boşaltabilmek için dışarıdan kara vinci kiralamak zorunda kaldığını ve daneç takozları yakılmak suretiyle boşaltmanın 22.06.2021 tarihinde gerçekleştiğini, gemi donatanı/fiili taşıyan ... Denizcilik ve Tic.A.Ş.'ne demuraj ücreti ve daneç takozları yakma bedeli ödediğini, ambarda oluşan karbondioksit gazını arındırmak için ''gas free'' işlemi yapıldığını, ... Lojistik Dağıtım Depolama Taşımacılık ve Ticaret A.Ş. ise yükleme limanında boruları gemiye yükleyip, istiflerini yapmış olup, kusurlu istif nedeniyle oluşan zarardan TBK mad. 55 vd ile mad.112 vd. gereğince sorumlu olduğunu, Davalılar aleyhine ... İcra Dairesi 2022/ esasa kayıtlı olarak icra takibi başlatıldığını, davalıların borca itiraz ettiklerini beyanla itirazın iptali ile davanın kabulüne, %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı, icra giderleri ve icra vekalet ücretinin davalılara yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin konşimentoyu düzenleyen olmadığını, dava dilekçesinin ekinde örneği sunulan konşimentoyu müvekkili şirketin gemi kaptanı adına imzalamış olup bu imza ... Liman Başkanlığı nezdindeki yüklendiği ve resmi işlemler için yasal bir zorunluluk olduğunu, dava konusu taşıma işinde müvekkil şirketin konşimentoyu düzenleme yetkisi bulunmadığını, davalı şirketin sadece ve sadece ... isimli geminin, ... ... Limanına yanaşması ve ayrılması arasındaki sürede, acente diğer davalı ... Denizcilik ve Ticaret Anonim Şirketi ile geminin limana yanaşması ve ayrılması sürecindeki bir kısım hizmetlerin verilmesi konusunda anlaştığını, anlaşmaya istinaden de davalı ... Denizcilik ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından da 04.06.2021 tarihinde 4.592,00.- ... avans olarak ödendiğini, müvekkil şirket tarafından gemiye 04.06.2021 tarihi ile 07.06.2021 tarihleri arasında liman hizmetleri verildiğini, diğer davalı ... Denizcilik ve Ticaret Anonim Şirketi lehine fatura tanzim edildiğini, tetkik buyurulacağı üzere işbu hizmetler arasında yükün yüklenmesi veya istiflenmesi gibi bir hizmet mevcut olmadığını, müvekkili şirketin iddia edilen yanlış istiflemeden sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkiline karşı açılan davada, itirazın iptali davasının şartları oluşmadığından, açılan davanın tefrik edilmesine ve davanın usulden reddine, yetki itirazımızın kabulü ile davanın usulden reddine, esasa girilmesi hâlinde müvekkilin herhangi bir kusur ve sorumluluğu bulunmadığından davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yan üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Hak düşürücü süre içinde ikame edilmeyen davanın öncelikle usulden reddine, müvekkilinin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığından davanın müvekkili yönünden pasif husumet eksikliği nedeniyle reddine, haksız ve mesnetsiz davanın tüm talepler yönünden esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ DELİLLER:
... Boru .. Ltd. Şti'den dava konusu taşımaya ilişkin bilgi ve belgelerin celp edildiği, ... Gümrük Müdürlüğünden taşımaya ilişkin yükleme evraklarının celp edildiği, ... Liman başkanlığından yükleme işlerini yapan firmaya ilişkin bilgilerin celp edildiği, ... Liman İşletmesinden yüklemeye ilişkin kesilen fatura örneğinin dosyaya celp edildiği, ... İcra Hukuk Mahkemesinden 2022/ Esas sayılı dosyasının ve ... İcra Müdürlüğünün 2022/ Esas sayılı dosyasının üzerinden celp edildiği görüldü.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir. İşbu itirazın iptali davasına konu olan davacı alacaklı tarafından davalı borçlular aleyhine başlatılan ... İcra Dairesi'nin 2022/ Esas sayılı icra dosyasında, 29.469,48 Eur asıl alacak olmak üzere toplam 29.469,48 Eur alacağın tahsilinin istendiği, her ne kadar takip talebinde yabancı paranın Türk lirası karşılığı gösterilmiş ise de ödeme emrinde talep edilen yabancı paranın Türk Lirası kur karşılığı gösterilmediği, bu şekilde düzenlenen ödeme emrine süresi içerisinde davalı borçlular tarafından borca itiraz edildiği ve eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İİK'nın 66. maddesi kapsamında, itiraz üzerine duran takibin devamını sağlamayı amaçlayan ve yasal dayanağını İİK'nın 67. maddesinden alan itirazın iptali davasının görülebilmesi için, usulüne uygun şekilde yapılmış, geçerli bir icra takibinin varlığı gereklidir. Ortada, geçerli bir icra takibinin bulunmadığı hallerde, itirazın iptali davasının görülmesi usulen mümkün değildir.TBK’nın“Ülke parası ile” başlıklı 99. maddesinde “Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir. Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parasıyla da ödenebilir. Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebilir.” hükmüne yer verilmiştir. Bu hüküm uyarınca, yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde, alacaklının bu alacağını aynen, vade veya fiili ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenmesini isteyebileceği kabul edilmiştir.Ancak İİK’nun 58. maddesine göre alacağın Türk parası ile tutarının takip talebinde gösterilmesi zorunlu olup, aynı zorunluluk İİK’nun 41. maddesi delaletiyle ilamlı takiplerde çıkartılacak olan icra emri için de geçerlidir. Anılan noksanlık kamu düzeni ile ilgili ve devletin hükümranlık haklarına ilişkin olması nedeniyle takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır (... 12/05/1999 tarih 99/- E, 99/ K. sayılı kararı).Hemen belirtelim ki, icra takibine konu alacağın yabancı para cinsinden olması durumunda, alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiğinin gösterilmesi zorunluluğunun, yabancı para birimindeki alacaklar bakımından takip sürecinde oluşabilecek belirsizliğin önlenmesi amacına hizmet ettiği anlaşılmaktadır. Zira yabancı para birimi üzerinden yürütülen takip işleminde Türk parasıyla tahsilat yapılması gibi farklı para birimleri arasında oluşabilecek uyumsuzluğun takip işlemlerini zorlaştıracağı söylenebilir. Dolayısıyla borcun ve takibin öngörülebilirliğine katkı sunacağı anlaşılan bu durum nedeniyle hem alacaklı hem de borçlu açısından lehe sonuçların ortaya çıkacağı açıktır (... Mahkemesinin 25.12.2024 tarih ve 2024/ E-2024/ K. Sayılı ilamı).Benzer bir olaya ilişkin ... Kurulu kararı ; "...alacaklı vekili tarafından borçlular aleyhine başlatılan kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip talebinde 40.328,77 EURO yabancı para alacağının Türk parası karşılığı harca esas değer olarak gösterilmiş ancak ödeme emrinde 40.328,77 EURO yabancı para alacağının Türk parası karşılığı gösterilmemiştir. Dolayısıyla ödeme emri takip talebine de uygun düzenlenmemiştir. O hâlde yabancı para alacağı üzerinden ödeme emri düzenlenemeyeceğinden bu husus kamu düzeni ve devletin hükümranlık haklarıyla ilgili olup, takibin her safhasında resen göz önünde tutularak ödeme emrinin iptaline karar verilmesi gerekir." şeklindedir. (... Kurulu'nun 22.05.2024 tarih ve 2023/- E-2024/ K. Sayılı ilamı) .
Diğer yandan itirazın iptali davalarında, usulüne uygun başlatılmış bir icra takibi, takibe süresi içinde itiraz edilmiş olması özel dava şartıdır. HMK'nın 114/2. maddesine göre, diğer kanunlardaki özel dava şartlarına ilişkin hükümler saklı tutulmuştur. HMK'nın 115/1. maddesine göre, mahkemece, dava şartları kendiliğinden araştırılır. Hal böyle olunca, somut olayda yabancı para alacağının tahsili talebi ile davalıya yabancı para üzerinden ödeme emri gönderildiği anlaşıldığından İİK'nin 58/3. maddesine aykırı olarak başlatılan icra takibinin usulüne uygun başlatılmış kabul edilemeyeceğinden dava şartı yokluğu nedeni ile davanın usulden reddine dair aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davacının davasının USULDEN REDDİNE,
2-Davalıların kötü niyet tazminat taleplerinin REDDİNE,
3-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 615,40-TL harcın 13.234,34-TL peşin harçtan mahsubu ile fazla alınan 12.618,94-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı taraflarca yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davalılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT hükümlerine göre hesaplanan 30.000,00 -TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara eşit olarak verilmesine,
5-HMK madde 333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
6-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından ödenen 3.200,00-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
7-Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 20/03/2025
Katip
✍E-Imzalıdır
Hakim
✍E-Imzalıdır