TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/
KARAR NO : 2024/
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVA : İtirazın İptali (Satış Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/11/2023
KARAR TARİHİ : 10/12/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 06/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Satış Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... Ticaret işletme adı ile yaş sebze meyve yetiştiriciliği, depolanması ve ihracatı işleri ile iştigal ettiğini, yatırım teşvik belgesi alan müvekkilinin soğuk hava deposu inşaasına başladığını, bu hususta ... hizmet alabilmek umudu ile davalı taraf ile görüştüğünü, davalı tarafa ödemelerin tamamını nakten ve defaeten ödediğini, davalı tarafça istisna kapsamında olan KDV'nin tahsil edildiğini ancak faturalar gelmeye başladığında fark ettiğini ve faturaların düzeltilmesini talep etmişse de talepleri karşılanmamış olmakla, işin sorunsuz yürümesi için müvekkilinin de söz konusu KDV içerir temel faturaları kabul etmek zorunda kaldığını, müvekkilinin davalıya fazla ödediği ve davalının sebepsiz zenginleştiği kısımları iade etmesini talep etmişse de bu talepleri olumlu karşılanmadığından müvekkilince davalı tarafa beton yansıtma faturası kesildiğini, taraflarınca fazlaca ödenen KDV nin iadesinin talep edildiğini, bu amaçla icra takibine başlatıldığını, davalı tarafça takibe haksız ve hukuka aykırı olarak itiraz edildiğini, itirazın iptalini, sözleşmedeki faiz oranına uygun şekilde faiz hesabı yapılmasını, takibin devamına ve %20 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin taraflar arasındaki "Prefabrik Yapı İnşaat Sözleşmesi"ne istinaden üstlenmiş olduğu tüm işleri yerine getirmiş olup bu konuda davacı taraf ile ihtilaf bulunmadığını, yapının tamamlanmasından sonra müvekkilinin davacıya fatura kesmek üzere görüşme yaptığında, davacının KDV muafiyeti bulunduğundan bahisle KDV yansıtmaksızın fatura kesilmesi konusunda müvekkili şirketten talepte bulunduğunu, bu husus iş başlangıcında belirtilmediği gibi sözleşme bedelinin "sözleşme bedeli+KDV" olacak şekilde ödeneceğinin kararlaştırıldığını, söz konusu KDV muafiyetinin varlığı konusunda davacı tarafından bir talep gelmesi üzerine müvekkilince özelge talep edildiğini, bu hizmetin vergi istisnasından faydalanabilecek işlerden olmadığı hususunda görüş bildirildiğini, bu doğrultuda davacıya yasal şartları sağlayan, açıklamaları doğru bir şekilde belirtilen faturalar tanzim edildiğini, buna rağmen davacı tarafça faturaların haksız iddialarla iade faturasına konu edildiğini ve icra takibi işlemi tesis edildiğini, davacının KDV muafiyetine ilişkin iddialarının muhatabının müvekkili şirket olmadığını açıklanan nedenlerel davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Deliller;
... 9. İcra Dairesi'ne, ... İl Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğü'ne, ... Defterdarlığı'na yazılan müzekkereye cevap verildiği cevabi yazının dosya arasında olduğu anlaşılmaktadır. Nitelikli hesap uzmanı, SMMM bilirkişisi ve vergi müfettişi bilirkişilerin müşterek raporlarının sonuç kısmı: "-Davacı ve davalı şirketlerin incelemeye sunulan 2022-2023 yılı Şirket defterlerinin “elektronik defter” kapsamında olduğu ve defterlere ilişkin beratların yasal süresi içerisinde alındığı, -Davacı tarafın 2022- 2023 Yıllarına ait yevmiye defter kayıtları incelendiğinde; Giden havale, çek çıkışı ve beton alışlarına ilişkin faturaların Davacı tarafın Resmi defterlerine kanuni süresi içerisinde işlendiği, davacının ticari defterlerine göre davalıya 28.06.2023 tarihinde 285.496,57 TL borçlu olduğu, -28.06.2023 tarihine kadar iki tarafın da bakiyesinin birbirini doğruladığı -08.09.2023 tarihinde davacının davalı tarafa düzenlediği No’lu (755.960,76 TL tutarlı) KDV yansıtma faturası kaydından sonra davacının davalıdan icra takip tarihi itibariyle 470.464,19 TL alacaklı olduğu, -Davalı tarafın 2022-2023 Yıllarına ait yevmiye defter kayıtları incelendiğinde; Gelen havale, çek girişi ve beton satışlarına ilişkin faturaların, Davalı tarafın Resmi defterlerine kanuni süresi içerisinde işlendiği, davalının ticari defterlerine göre davacıdan 28.06.2023 tarihinde 285.496,57 TL alacaklı olduğu, -08.09.2023 tarihinde davacının davalı tarafa düzenlediği No’lu (755.960,76 TL tutarlı) KDV yansıtma faturası kaydının davacı tarafta kayıtlı olup, davalı tarafta kayıtlı olmadığı, bu nedenle davalının davacıdan icra takip tarihi itibariyle 285.496,57 TL alacaklı olduğu, -Ticari defterlerin kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulduğu, -Davacının davalıya “beton satışlarına” ilişkin iade faturası kesmediği, -Tarafların Ticari defterlerinde birbirine aykırı tek kayıt 08.09.2023 tarihinde davacının davalı tarafa düzenlediği No’lu (629.967,30+125.993,46 KDV = 755.960,76 TL) tutarlı KDV yansıtma faturası olduğu ve bu faturanın davacıda kayıtlı olup, davalıda kayıtlı olmadığı -Davacı ...’ın 29.09.2022 tarih ve ... no.lu (Belge ID:...) Yatırım Teşvik Belgesinin bulunduğu, (Belge Başlama Tarihi:26.09.2022, Belge Bitiş Tarihi:26.09.2025, ... -... adresinde ...), -Davacı ... ile davalı ... Beton Tur. İnş. Mad. San. ve Tic. A.Ş. arasında, 6.09.2022 tarihinde Sözleşme düzenlendiği, sözleşmenin konusu 2.maddede belirtilmiş olup, alıcı ...’ın Adaköy inşaatı için gerekli hazır beton ihtiyacının karşılanması olduğu, söz konusu sözleşmeye konu işin, yatırım teşvik belgesi kapsamında olduğu, -... Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından, davacı ... adına düzenlenen 17.10.2022 tarih, ... sayılı (Onay ID:...) Belge ve 13.04.2023 tarihli (Onay ID:...) Belge ile; firma tarafından, imalat sanayiine/turizme yönelik proje kapsamında, yapılacak inşaat işlerinin 3065 saylı KDV Kanunu’nun geçici 37’inci maddesi uyarınca KDV’den istisna olduğu, Bu belgenin, yazıda belirtilen imalat sanayiine/turizme yönelik inşaat işlerine ilişkin projedeki mal ve hizmetlerle sınırlı olarak, firmaca bu kapsamdaki inşaat işlerinde kullanılacak mal veya hizmeti satın alacakları firmaya/ithal edeceği gümrük idaresine 16.09.2022-26.09.2025 tarihleri arasında ibraz edilmek üzere verildiği, Belgede belirtilen ve istisna konusuna giren işler arasında “Beton” tesliminin de yer aldığı, Bu durumda, davalının kendisine sunulan söz konusu İstisna Belgesine istinaden KDV bedeli yansıtılmadan fatura tanzim etmesi gerektiği ve bu kapsamda davalının KDV bedeli yansıtılmadan fatura tanzim etmesi halinde vergisel bir sorumluluğunun doğmayacağı, -Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 3.a maddesinde; beton sınıfı, fiyatı ve miktarı konusunun belirtildiği, 3.b.1. maddesinde de; “Yukarıdaki Fiyatlara KDV Dahil Değildir.” şeklinde açıklama yapıldığı, -Sözleşme kapsamında, davalının hazır beton teslimlerine ilişkin olarak düzenlenen satış faturalarının bir kısmında, KDV istisnası uygulanarak, KDV hesaplanmadığı, açıklama olarak; “(Firma yatırım teşvik kapsamında olup, BelgeID:..., Belge No:..., Not:17/10/2022 tarih ve ... no.lu yazı ile 3065 sayılı KDV Kanunu geçici 37. maddesi uyarınca KDV’den istisnadır.)” notunun yazılı olduğu, faturaların bir kısmında da kısaca, firmanın Yatırım teşvik kapsamında olduğu, Onay ID numarasının belirtildiği, ancak KDV’nin hesaplanarak gösterildiği, -Raporun V. bölümünde de ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, davacının yatırım teşvik belgesi kapsamında KDV'den muaf olması halinde davalıya ödenen KDV’nin, davalıdan talep edilip edilemeyeceği hususunda ise, usulün KDV yansıtma faturası kesmek şeklinde olmayıp, konunun; 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 8/2. maddesinde belirtilen fazla ve yersiz ödenen vergilerin iadesi hükümleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 8/2. maddesinde; “Vergiye tabi bir işlem söz konusu olmadığı veya katma değer vergisini fatura veya benzeri vesikalarda göstermeye hakkı bulunmadığı halde; düzenlediği bu tür vesikalarda katma değer vergisi gösterenler, bu vergiyi ödemekle mükelleftirler. Bu husus kanuna göre borçlu oldukları vergi tutarından daha yüksek bir meblağı gösteren mükellefler için de geçerlidir. Bu gibi sebeplerle fazla veya yersiz hesaplanan ve Hazineye ödenen vergi, ... Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslara göre işlemi yapan mükellefe iade edilir. Şu kadar ki söz konusu iadenin yapılabilmesi için işlemle ilgili beyanların düzeltilmesi ve fazla veya yersiz hesaplanan verginin satıcı tarafından alıcıya geri verilmesi şarttır.” hükmünün yer aldığı, Konu ile ilgili olarak, KDV Genel Uygulama Tebliğinin, (I/C-1.1.2.) "Fazla veya Yersiz Hesaplanan ve Hazineye Ödenen Verginin İadesi " başlıklı bölümünde de; 3065 sayılı Kanunun (8/2)nci maddesi kapsamında fazla veya yersiz hesaplanan ve Hazineye ödenen verginin iadesinin hangi esaslara göre gerçekleştirileceğinin, hem satıcı, hem de alıcı açısından ayrıntılı olarak açıklandığı, özetle; Kural olarak, fazla veya yersiz hesaplanan vergi bulunması durumunda, gerek satıcı gerekse alıcı nezdinde işlemin KDV uygulanmadan önceki hale döndürülmesinin esas olduğu, Fazla veya yersiz olarak hesaplanan verginin, öncelikle satıcı tarafından alıcıya iade edileceği, satıcının söz konusu fazla veya yersiz KDV tutarını alıcıya ödediğini gösterir bir belge ve alıcının fazla veya yersiz KDV tutarını indirim hesaplarından çıkarmak suretiyle düzeltme yaptığının, alıcının vergi dairesinden alınacak bir yazı ile birlikte, vergi dairesine başvurması ve beyanlarını düzeltmesi gerektiği, Bu durumda, davacının davalıdan, söz konusu istisnaya ilişkin olarak fazla ve yersiz olarak ödenen KDV bedellerini, yukarıda yapılan kanuni açıklamalara göre talep edebileceği, ancak alıcının (davacının) da, fazla veya yersiz KDV tutarını indirim hesaplarından çıkarmak suretiyle düzeltme yaptığının alıcının vergi dairesinden alınacak bir yazıyla tevsikinin gerekli olduğu, -Dava konusu olan ve davacının Yatırım Teşvik Belgesine ilişkin istisna kapsamındaki söz konusu beton alışlarına ilişkin olarak düzenlenen faturalarda gösterilen KDV toplamının 755.960,76 TL olduğu kanaatimizdir.” şeklindedir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ, HUKUKİ KABUL VE GEREKÇE
Dava, satış sözleşmesinden kaynaklı KDV istisna bedeli ve açık hesap bakiyesinin tahsili istemine yönelik başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; Davalının davacıya toplam kaç fatura kestiği ve bu faturaların tarafların defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, kayıtlı olmayan fatura var ise hangi faturanın kayıtlı olmadığı, Davacının davalıya kaç iade faturası kestiği ve iade faturalarının davalının defterinde kayıtlı olup olmadığı, Davacının yatırım teşvik belgesinin bulunup bulunmadığı, yatırım teşvik belgesi var ise taraflar arasındaki sözleşmeye konu işin yatırım teşvik belgesi kapsamında olup olmadığı, yapılan işin yatırım teşvik belgesi kapsamında olması halinde KDV istisnasının olup olmadığı, davacının KDV istisnasının olması halinde davalının KDV bedeli yansıtılmadan fatura tanzim etme yükümlülüğü olup olmadığı, davalının KDV bedeli yansıtılmadan fatura tanzim etmesi halinde vergisel bir sorumluluğunun doğup doğmayacağı, Taraflar arasında akdedilen sözleşmede KDV dahil olarak anlaşmaya varılıp varılmadığı, davalının kestiği faturalara KDV yansıtılıp yansıtılmadığı, davacının yatırım teşvik belgesi kapsamında KDV'den muaf olması halinde davalıya ödenen KDV dahil ücretin davalıdan talep edilip edilemeyeceği, Davacının davalıdan KDV bedellerini talep edemeyecek olması halinde, bu bedellerin ilgili vergi dairesinden talep edilip edilemeyeceği, Davacının davalıdan KDV bedellerini talep edebilecek olması halinde, davacının davalıdan ne kadar alacağı olduğu hususlarında toplanmaktadır. Davacının ... Ticaret Odasında kaydı olması sebebiyle ticari işletme işleten gerçek kişi tacir olduğu anlaşılmış ve mahkememizin görevli olduğu kanaatiyle yargılamaya devam olunmuştur. Tarafların ticari defterleri bilirkişiye yerinde inceleme yetkisi verilerek inceletilmiş ve her iki taraf da defterlerini bilirkişinin incelemesine sunmuştur. Davacının yatırım teşvik belgesi olup olmadığı Sanayi Bakanlığından sorulmuş ve davacının yatırım teşvik belgesi olduğu mahkememize bildirilmiştir. Davalı yüklenicinin akdedilen eser sözleşmesi kapsamında bir kısım faturalara davacının yatırım teşvik belgesi bulunması sebebiyle KDV bedeli yansıtmadığı, ancak bir kısım faturalara ise KDV bedeli yansıttığı görülmüştür. Tarafların ticari defterleri davacının kestiği son KDV yansıtma faturası haricinde birbiri ile uyumludur. Yansıtma faturası dışlanarak defter kayıtlarına bakıldığında davacının davalıya 285.496,57 TL borcu olduğu görülmektedir. Bu miktar her iki tarafın da defterlerinde kayıtlıdır. Davacı taraf, 08/09/2023 tarihinde davalıya 755.960,76 TL'lik KDV yansıtma faturası kesmiş ve açık hesapta kendisini 470.464,19 TL alacaklandırmıştır. Davacının kestiği bu KDV yansıtma faturasını kesmesinin hukuki dayanağı mahkememizce tartışılmalıdır. Mahkememize sunulan bilirkişi raporunda; davacının yatırım teşvik belgesinin taraflar arasında akdedilen işi kapsadığı ve davacıya satılan betonun da KDV istisnası kapsamında olduğu, davalı satıcının kestiği bir kısım faturalarda yatırım teşvik belgesine atıf yapılarak KDV bedeli yansıtılmadığı, bir kısmında ise KDV bedeli yansıtıldığı belirtilmiştir. Bilirkişi raporu ve davalının kestiği faturalar dikkate alındığında davalı satıcın davacının yatırım teşvik belgesinden bilgisinin olmadığını söyleyebilmeye olanak yoktur. Davalı taraf savunmasında özelge kapsamında KDV yansıtıldığını beyan etmiş ise de özelgeye dayanak olan davalının Vergi Dairesine sunduğu talep dilekçesine bakıldığında davacının yatırım teşvik belgesinden söz edilmediği ve özelgenin de bu sebeple genel Vergi uygulaması kapsamındaki genel kuralları içerdiği görülmektedir. Ayrıca bilirkişi raporunda, davacıya kesilen faturalardaki yansıtılmaması gereken ancak yansıtılan KDV bedelleri toplamının da 755.960,76 TL olduğu belirtilmiştir. Bu durumda davacının kestiği yansıtma faturasında yatırım teşvik belgesinin sağladığı istisna çerçevesinde bir hukuka aykırılık olmadığı kanaatine varılmıştır. Davacı taraf, söz konusu faturalardan kaynaklı ödememesi gereken ancak faturalarda borçlandırıldığı KDV miktarına ilişkin yansıtma faturası kesmiş ve bu yansıtma faturası sonrasında davacının açık hesap ilişkisinde önceki ödemeleri de dikkate alındığında davalıya fazladan 470.464,19 TL ödediği anlaşılmıştır. Davacı, yatırım teşvik belgesinden kaynaklı fazladan yaptığı ödemeyi davalıdan açıklanan sebeplerle talep edebileceğinden itirazın iptaline karar vermek gerekmiştir. Davacının söz konusu alacağını tahsil etmesi sonrasında, davacı bilirkişi raporunda belirtildiği üzere gerekli düzeltmeleri yaptıktan sonra davalı da fazla ödenen verginin tahsilini ilgili vergi dairesinden talep edebilecektir. Alacak miktarının davalı tarafça belirlenebilir ve likit olması sebebiyle davacı lehine icra inkar tazminatına hükmolunmuştur.
HÜKÜM: Ayrıntısı ve yasal gerekçesi izah edildiği üzere;
1-Davanın Kabulü ile; ... 4. Genel İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı icra dosyasında davalının yaptığı İtirazın İptaline ve davalı hakkında yürütülen icra takibinin, 470.464,19 TL üzerinden takip talebindeki şartlar dahilinde aynen devamına,
2-... 4. Genel İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı icra dosyasındaki asıl alacak miktarı olan 470.464,19 TL'nin %20'si oranında icra inkar tazminatının, itiraz haksız olduğundan davalıdan alınarak; davacıya verilmesine,
3-Hüküm tarihi itibariyle alınması gereken 32.137,40 TL karar ve ilam harcından; 5.682,04 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 26.455,36 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak, hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan 5.682,04 TL peşin harç, 269,85 TL başvurma harcı, 9.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 92,50 TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 15.044,39 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından herhangi bir yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT m.13 hükümlerine göre hesaplanan 74.569,63 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
7-6325 sayılı Kanunun 18/A maddesinin 12 ve 13. Fıkralarına göre; suç üstü ödeneğinden zorunlu arabulucuya ödenen 3.120,00 TL'nin davalıdan alınarak, hazineye irat kaydına,
8-HMK m.333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
9-Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına,
Dair; kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 10/12/2024
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır