TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/
KARAR NO : 2025/
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACILAR:1-
2-
VEKİLİ : Av.
DAVALI : 1-
VEKİLLERİ : Av.
Av.
DAVALI : 2-
DAVA : Menfi Tespit (Alım Satım)
DAVA TARİHİ : 06/02/2023
KARAR TARİHİ : 20/03/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 07/04/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE SAVUNMA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davacı ... ... Ltd.Şti. ile davalı firma ihracata uygun 1. Sınıf kalitede, taze, fresh nar meyvesi alım-satımına ilişkin karşılıklı olarak anlaşmış olduklarını, Davalı ... Tarım Gıda Medikal Otomotiv İnş. San. ve Tic. Ltd.Şti. İle davacı ... Ltd.Şti. arasındaki anlaşmaya göre; ihracata uygun 1. Sınıf kalitede, taze, fresh, 200.000 kg nar meyvesi davalı tarafça temin edilecek ve müvekkilin ‘’ kg’’ bildirim talebi ile ürünlerin tartımı yapılarak buna ilişkin bedelin davacı tarafından ödenmesi ile davacıya teslim edileceği hususunda karşılıklı anlaşılmış olduğunu, bu anlaşma doğrultusunda davalı, davacı ... Ltd.Şti. den teminat niteliğinde çek talep etmiş olduğunu, davalı ile ... Ltd.Şti. aralarındaki ticari ilişkiye istinaden teminat niteliğinde davacı ... ... tarafından keşide edilen ... A.Ş. ... Şubesine ait ve keşide yeri de ... olan ... seri no’lu 10.02.2023 tarihli 400.000,00 TL bedelli çek teslim edilmiş olduğunu, nitekim ... ... Ltd.Şti. hissedar ve yetkilisi ile diğer davacı ... ...' in hissedar ve şirket yetkilisi aynı olduğunu, taraflar arasındaki ticari ilişkiye istinaden akdedilen sözleşmede açıkça işbu çekin ''...'' seri numarası yer almak suretiyle teminat olarak verildiği ve yine 100.000,00 TL peşinat (avans) verilmiş olduğu gibi davalı ... Ltd.Şti. Yetkilisi ile yazışma kayıtlarında da davalı işbu çekin teminat çeki olarak verildiğini belirtilmiş olduğunu, davacı ... Ltd.Şti. ile davalı şirket arasında ki ticaret anlaşma şartlarına uygun olarak başlamış ise de davalının ticarete uygun 1. Sınıf kalitede uygun ürünler vermemesi, ürünlerde kalite kaybı olması, ihracat şartlarına uygun ürünler olmaması, ürünlerde insan sağlığında büyük tehdit oluşturan kalıntılar olduğunun resmi raporlar ortaya çıkmış olması (14.01.2023 tarihli rapor) sebebi ile ticaretin bu şartlar altında devam edemeyeceği davalıya gerek karşılıklı yapılan konuşma ve yazışmalarla gerek ... 21. Noterliği' nin 02754 Yevmiye 18.01.2023 Tarihli ihtarnamesi ile de bildirilmiş olduğunu, davacı ... Ltd. Şti. İle davalı arasındaki yazılı sözleşme doğrultusunda bir kısım ticari faaliyetler yürütüldüğünü davacının talep ettiği ''kg'' doğrultusunda davalıya 14.11.2022 tarihinde 100.000,00 TL, 02.12.2022 tarihinde 300.000,00 TL, 15.12.2022 tarihinde 45.000,00 TL, 14.12.2022 tarihinde 30.465,00 TL,14.12.2022 tarihinde 25.000,00 TL, 14.12.2022 tarihinde 200.000,00 TL, 06.01.2023 tarihinde 100.000,00 TL, 07.01.2023 tarihinde 100.000,78 TL, 09.01.2023 tarihinde 100.000,00 TL, 10.01.2023 tarihinde 100.000,00 TL, 12.01.2023 tarihinde 73.260,00 TL olmak üzere toplamda 1.173.725,78 TL ödeme banka kanalı ile ödenmiş olduğunu ve karşılığında nar meyvesi satın alındığını, davacı ... Ltd. Şti. İhracat yapmakta olduğunu, davalı ... Ltd.Şti. den satın almış olduğu nar meyvelerinin de yurt dışı piyasasında ihracatını yaptığını, davalıdan satın alınan nar meyvesinin ...' ye ihraç edilen son parti sevkiyatlarında bulunan ürünlerde bir takım ayıp/ gizli ayıplarının olması (bozuk ve çürük olması) sebebi ile müşteri şikayetleri gelmeye başladığını, bunun üzerine davacı, davalı taraf ile irtibata geçmiş malların sözleşme şartlarına uygun olmadığını, müşterilerinden şikayetler aldığını davalı tarafa bildirdiğini, ancak davalı taraf bu konuyu dikkate almayarak herhangi bir adım da atmamış olduğunu, ihracata konu davalıdan satın alınan nar meyvesine ilişkin müşteri şikayetlerinin devam etmesi üzerine davacı 14.01.2023 tarihinde ... Kalibrasyon Mikrobiyoloji ve Gıda Laboratuvar Hizmetleri Mühendislik Tic.Ltd.Şti. (ant lab) aracılığı ile muhafazası davalı tarafça üstlenilen ... Deposunda (..., .../...) bulunan yine davalıya ait nar meyvesi ürünlerinden numune alınarak resmi şekilde yaptırılan analiz sonucu yasal sınırların üzerinde ‘’ Pestisit ve Buprofezin’’ kalıntılarına rastlandığı tespit edilmiş olduğunu, davalının etiketlemesini taşıyan işbu ürünlerde yapılan analiz sonucu, bu ürünlerin Türkiye iç piyasası ve ihracat şartlarına uygun ürünler olmadığı gibi davalının 1. Sınıf kalite de ürün temin etmediği yine sağlıklı mahsul olmadığı bu şekilde de ortaya çıktığını, bu rapor gereğince davalı tarafın sözleşme koşullarında belirtilen 1. Sınıf kalitede, taze, fresh, nar meyvesi temin etmemesi, insan sağlığında büyük tehdit oluşturan kalıntılar ile meyveleri iç piyasa ve ihracata konu etmesi yaşam ve sağlık hakkı gözetmeyerek sözleşmeye aykırı davranması sebebi ile davacı, davalı ile arasında ki anlaşmanın son bulduğunu ve uhdesinde bulundurduğu teminat niteliğindeki (davalı tarafa bırakılan) ... A.Ş. ... Şubesine ait ve keşide yeri de ... olan ... seri no’lu 10.02.2023 tarihli 400.000,00 TL bedelli çekin iade edilmesine ilişkin olarak ... 21.Noterliği' nin 18.01.2023 tarihli ve yevmiye numarası ile ihtarname gönderilerek bildirimde bulunulmuş ise de davalı taraf çeki müvekkile iade etmediğini, davacının dava konusu çeki, davalıya teminat niteliğinde vermiş olduğu yazılı sözleşme ve yazışma kayıtları ile de açık olduğunu, yine davacının bugüne kadar satın altığı ürünlerin bedelini peşin ödediği dekontlar ile de sabit olduğunu, söz konusu ticaretin devam etmeme sebebi davalının 1. Sınıf kalite standartlarına aykırı ürünleri yine insan sağlığını tehlikeye atacak ve yasal sınırlara uygun olmayacak kimyasalların bulunması şekilde davacıya satmaya çalışmasından kaynaklı olduğunu, dava konusu çek davalıya sebepsiz zenginleşme sağlayacak şekilde uhdesinde bulunduğunu, keza hali hazırda davacı tarafından alınan ve bedeli ödenmeyen nar meyvesi bulunmadığı gibi ticaretin devam etmeme sebebi de tamamiyle davalının özen ve dikkat yükümlülüğüne aykırı davranarak gizli ayıp niteliğinde ürün satma gayretinde olmasından kaynaklı olduğunu, davacının, davalıya herhangi bir borcu olmadığını tüm bu sebeplere dayanarak, davacının almış olduğu nar meyvesi ürünlerinin bedelini hali hazırda ödemiş olduğunu, davalının kusurlu ve hileli eylemleri sebebiyle ticari faaliyetini haklı gerekçelerle sona erdirmiş olduğundan, ticaretin başında teminat niteliğinde verilen dava konusu çekin davalı uhdesinde orantısız bedel olarak bulunduğu, Davalının kendisine yarar elde etmek adına davacının zararına sebep olacak şekilde kusurlu ve ayıplı mal satması sebebiyle davacının zararı ve mağduriyeti açık olup ... A.Ş. ... Şubesine ait ve keşide yeri de ... olan ... seri no’lu 10.02.2023 tarihli 400.000,00 TL bedelli çeke ilişkin borçlu bulunmadığının tespitini isteme zorunluluğumuz hasıl olduğunu, açılan iş bu davanın kabulü ile, davacının ... A.Ş. ... Şubesine ait ve keşide yeri de ... olan ... seri no’lu 10.02.2023 tarihli 400.000,00 TL bedelli çeke ilişkin borçlu bulunmadığının tespitine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... Tarım Gıda Medikal Otomotiv İnşaat San. Ve Tic. Ltd.Şti.vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacının iddialarını kabul etmediklerini, davacı yanın iddiaları hukuki dayanaktan yoksun ve mesnetsiz olduğunu, huzurdaki dava kambiyo senedi niteliğini haiz olan ve davacı ... tarafından keşide edilen çeke ilişkin bir dava olduğunu, davacı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. Dava konusu olan çekte ne keşideci ne de ciranta olduğunu, bu anlamda kambiyo hukuk uyarınca dava konusu çekten kaynaklı olarak herhangi bir sorumluluğu bulunmadığı iç iş bu davada dava hakkı bulunmamakta olduğunu, davacı şirketin bu davayı açmakta hukuki yararı olmadığını, öncelikle davacı şirket yönünden davanın bu sebeple Reddine karar verilmesini talep ettiklerini, davacı yanca dava konusu çekin taraflar arasındaki nar alım satımına ilişkin olarak teminaten verildiği iddia edilmekte ise de bunu kabul etmediklerini, dava konusu çek teminat amaçlı olarak verilen bir çek olmadığını, bu çekin teminat olarak verildiğine dair çek üzerinde herhangi bir kayıt da bulunmadığını, davacı yanca delil olarak dayanılan adi yazılı belgede de çekin diğer davalı ...'a avans olarak verildiği açıkça belirtilmekte olduğunu anılan belgeye daha sonra kötü niyetli bir şekilde ekleme yapılarak özel belgenin içeriğinin değiştirilmeye çalışılarak mahkememize delil olarak ileri sürüldüğü, Davacı yan tarafından dosyaya sunulan mesaj görüntü içeriklerini de kabul etmediklerini, bu görüntülerin delil olarak yargılamaya esas alınması mümkün olmadığını, davacı yanın iddiasının aksine dava konusu edilen çekin teminat çeki olmadığı hususunun sabit olduğu, davacı yanca teslim alınması gereken satıma konu edilen nar meyvesinin kararlaştırılan tarihte teslim alınıp bedeli ödenmemiş olduğu için satıma konu malda bu gecikmeden kaynaklı olarak bozulmalar ve fire kaybı meydana gelmesi sebebi ile davalı şirket zarara uğramış olduğunu, bu hususa ilişkin olarak ... 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/ D.İŞ sayılı dosyası ile delil tespiti yapılmış olduğunu, dosya kapsamında tanzim edilen bilirkişi raporunda da açık bir şekilde belirtildiği üzere nar meyvesi yapısı gereğince ocak ayından itibaren soğuk hava deposunda bozulmaya başlayan bir ürün olduğunu, davacı tarafça ürünün teslim alınıp ücretinin ödenmemesi sebebi ile kalan mahsulde bu bozulmadan kaynaklı olarak %20 bozulma meydana gelmiş olduğu, geri kalan ürünün de anlaşmada belirtilen fiyattan satılmasının mümkün olmadığı ve bu sebeplerle davalı şirketin zarara uğramış olduğu, davacının ürünün ayıplı olduğu, ihracata uygun olmadığı yönündeki iddiasını da kabul etmediklerini, davacı aynı üründen daha evvel de almış olduğunu ve hiç bir sorun yaşanmamış olduğunu, bu anlamda davacının delil olarak dayanmış olduğu özel gıda analiz raporlarını da kabul etmediklerini, analize konu edilen numune davalı firmaya ait olmadığını, bu hususta da herhangi bir resmi tespit de yapılmadığını, açıklanan sebeplerle, dava konusu çekin teminat senedi olmadığı, aksi kabul edilse dahi davacının nar ürününü teslim almaması sebebi ile davalının hem ürün kaybı hem de satış bedelinin düşmesinden kaynaklanan kaybı olduğu ayrıca ürünün soğuk hava deposunda kaldığı sürenin artması sebebi ile de saklama giderinin de arttığı davalının tüm bu zarara tek başına katlandığı düşünüldüğünde dava konusu çek bedelinin davalının zararını karşılamaya dahi yetmediği, bu sebeplerle, tüm delillerin toplanarak, öncelikle davalının oluşan zararının tespitini ve bu zarar ile çek bedelinin karşılaştırılmasını, o zaman çekin davalının zararını dahi karşılamaya yetmediği, davacının iddiasının haksız ve kötü niyetli olduğu, açıklanan nedenlerle; Haksız ve yersiz davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine talep etmiştir.Davalı ...'a usulüne uygun dava dilekçesi tebliğ edilmiş ancak davalı tarafından savunmada bulunulmamıştır.
DELİLLER:
Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, delil dilekçeleri, yazılan müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı.
KANITLARIN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME :
Eldeki davanın davacı ile davalı arasında meyve alım satımına istinaden düzenlenen senetten davacının borçlu olmadığının tespiti talepli menfi tespit davası olduğu anlaşıldı.Mahkememiz yargılaması sırasında Davacı vekilinin dava dilekçesinde gösterdiği delilleri sunması için, Davalı vekiline ise cevap dilekçesinde belirtmiş olduğu "gerekli tüm bilgi, belge, döküman vb." olarak gösterilen delillerin nelerden ibaret olduğu hususunda ayrıntılı bilgi verilmesi için süre verilmiştir.Tüm dosya kapsamı, yapılan yargılama ve toplanan delillerden, davacıların 400.000 TL bedelli davaya konu çekten davalılara borçlu olmadıklarının tespitini talep ettikleri, davaya konu çek incelendiğinde, keşidecisinin davacı ... ... olduğu, lehtarın davalı ... Tarım Gıda Medikal Otomotiv İnşaat Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti olduğu, davacıların fotokopi olarak sundukları sözleşmede ise sözleşme taraflarının diğer davacı olan ... ve diğer davalı ... olduğu, bu kişilerin davaya konu çekte alacaklı veya borçlu sıfatlarının bulunmadığı, sözleşmenin 2.sayfası olarak görülen belgede de her ne kadar davaya konu çeke atıflar yapılarak bu çekin avans (teminat) olarak verildiği yazmakta ise de, burada sadece 1 imzanın bulunduğu, bu imzanın kime ait olduğu da belli olmadığı, kaldı ki davaya konu çekte bahse konu sözleşmenin taraflarının da yer almadığı, böylece davacıların borçlu olamadıklarının ispatı külfetinin davacılar üzerinde olmasına rağmen yukarıda anlatılan gerekçelerle davacıların iddialarını ispatlayamadıkları anlaşıldığından Davacılardan .... San ve Tic. Ltd.Şti'nin davasının tüm davalılar bakımından ayrı ayrı reddine, Davacılardan ... ... davasının tüm davalılar bakımından ayrı ayrı reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlere,
1-Davacılardan .... San ve Tic. Ltd.Şti'nin davasının tüm davalılar bakımından ayrı ayrı REDDİNE,
2-Davacılardan ... ... davasının tüm davalılar bakımından ayrı ayrı REDDİNE,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan 6.831,00 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 6.215,60 TL harcın talep ve istek halinde davacılara iadesine,
4-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davalı ... vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 64.000,00 TL ret vekalet ücretinin davacılardan alınarak ...'ye verilmesine,
7-HMK'nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMKnın 341. Ve 345. Maddeleri gereğince 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 20/03/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır.
Hakim ...
¸e-imzalıdır.