TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/
KARAR NO : 2025/
HAKİM :
KATİP :
MAHKEMEMİZ 2023/ ESAS SAYILI ASIL DAVADA:
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVA : Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen), İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 18/07/2023
BİRLEŞTİRİLEN ... 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2023/... ESAS, 2023/ KARAR SAYILI DAVADA:
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVA : İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 29/07/2023
KARAR YAZIM TARİHİ : 26/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen), İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
MAHKEMEMİZİN İŞBU DAVASI ASIL DAVA YÖNÜNDEN;
İDDİA VE SAVUNMA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirket nezdinde Kasko Sigorta Poliçesi ile sigorta edilen, davalı ...'ün maliki, ...'ün sürücüsü bulunduğu plaka sayılı araç, 17.08.2021 tarihinde damperi açık bir şekilde seyir halindeyken dava dışı ... İl Jandarma Komutanlığı'na ait Plaka Tanıma Sistemi'ne çarpması sonucu hasarlanmasına sebebiyet verdiği, Mezkur kazadan sonra resmi kurumlar kanalıyla tanzim edilen Kaza Tespit Tutanağı ile de sabit olduğu üzere; dava dışı ... İl Jandarma Komutanlığı'na ait Plaka Tanıma Sistemindeki hasarın meydana gelmesinde plaka sayılı araç sürücüsü tamamen ve ağır kusurlu olduğu, kaza nedeniyle hasara Uğrayan kamera sisteminin yeniden kurulumu için ... İl Jandarma Komutanlığı'na, "Artan Mali Sorumluluk Teminatı" kapsamında 18.01.2022 tarihinde 255.280,73-TL ödeme yapıldığı, 255.280,73-TL rücuen tazminatın ödeme tarihinden itibaren işleyen avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı vekilinin Sayın Mahkemenize verdiği dilekçesinde özetle; davacı taraf, kasko sigorta poliçesi ile sigortalı olan davalı müvekkil ...'ün maliki olduğu ve ... hakimiyetindeki plaka sayılı aracın, 17/08/2021 tarihinde damperin açık kalması nedeniyle ... İl Jandarma Komutanlığı'na ait plaka tanıma sistemine çarpması ile maddi hasarlı trafık kazasının meydana geldiğini, kazanın oluşumunda araç sürücüsünün tamamen kusurlu olduğunu, hasara uğrayan kamera sisteminin yeniden kurulması için ... Jandarma Komutanlığı'na "Artan Mali Sorumluluk Teminatı" kapsamında 18.01.2022 tarihinde 255.280,73-TL ödendiği ve İhtiyari Mali Sorumluluk Poliçesi kapsamında şirketin ödediği sigorta tazminatını malik olan müvekkil davalıdan rücuen tazminine karar verilmesini talep ettiği, davacı yanın rücu hakkının oluşabilmesi için olayda ağır kusur şartının gerçekleşmiş olması gerektiği, kazanın meydana gelmesinde davalı müvekkilinin ağır kusurlu olduğu iddia edilmiş olup davacının bu iddiası yalnızca olay yerinde düzenlenen kaza tespit tutanağına dayandığı, rücuen tazminat, olayın meydana gelmesinde işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru bulunması halinde talep edilebildiği, mezkur kaza sonucunda Kaza Tespit Tutanağında davalı müvekkilin %100 kusurlu olduğu iddia edilmiş olup bu durumun ağır kusur olarak kabul edilemeyeceği ve bu nedenle de rücuen tazminatın şartlarının oluşmadığı, davacı yanın tazminatın ödeme tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte talep etmesi hukuka aykırı ve kötü niyetli olduğu, rücu tazminatı talebinde faizin başlangıç tarihi ödeme tarihi değil temerrüd tarihi olmakla birlikte, rücu hakkının doğabilmesi için olayda davalı yanın ağır kusurunun bulunması gerekmekte olup kusur şartı gerçekleşmediği için faiz isteminin kabulü de mümkün olmadığı tüm bu nedenlerle davanın öncelikle usulden reddine, aksi halde haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞTİRİLEN ... 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2023/... ESAS, 2023/ KARAR SAYILI DAVA YÖNÜNDEN:
İDDİA VE SAVUNMA :
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ...'ün maliki, ...'ün sürücüsü bulunduğu ... plaka sayılı aracın 17.08.2021 tarihinde damperi açık bir şekilde seyir halindeyken dava dışı ... İl Jandarma Komutanlığı'na ait Plaka Tanıma Sistemi'ne çarpması sonucu hasarlanmasına sebebiyet verdiğini. Davalı araç sürücüsünün kazada tam kusurlu olduğunu. Kaza nedeniyle hasara uğrayan kamera sisteminin yeniden kurulumu için ... İl Jandarma Komutanlığı'na, 04.01.2022 tarihinde 86.000,00-TL ödeme yapıldığını. Müvekkili şirketin Zorunlu Mali Sorumluluk Poliçesi Genel Şartları gereği davalı-sigortalıya rücu hakkının oluştuğunu. Bu nedenle ... İcra Müdürlüğü 2023/ E. sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, %20’den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER:
Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, tarafların karşılıklı beyan dilekçeleri, ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/... esas sayılı dosyası, bilirkişi raporu, yazılan müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı.
KANITLARIN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME :
Eldeki dava meydana gelen trafik kazasında davalının sebebiyet verdiği kaza nedeniyle davacının dava dışı ... İl Jandarma Komutanlığına ödediği bedelin davalıdan rücuen tahsili talebine ilişkindir.Mahkememiz 2023/... esas sayılı dosyası ile ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/... esas sayılı dosyaları arasında tarafları ve konuları bakımından hukuki ve fiili bağlantı bulunduğu, davanın aynı hukuki ilişkiden kaynaklandığı ve dava dosyalarının birlikte görülmesinde usul ekonomisi yönünden de yarar görülmekle HMK.'nun 166. maddesi uyarınca mahkememiz 2023/ esas sayılı dosyası ile birleştirilmiştir.Mahkememizce davaya konu kazanın meydana geldiği mahalde yargılama yapmaya yetkili ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak 1 Trafik Bilirkişisi ve 1 Makine Mühendisi Bilirkişisi ile keşif icra edilerek davalının kusur durumunun ve varsa kusur nedeniyle meydana gelen zarar miktarının ne kadar olduğu, davacının ödediği bedel ile zarar miktarının uygun olup olmadığı hususunda rapor tanzimi talep edilmiştir. Aldırılan bilirkişi raporunda özetle; plakalı araç sürücüsü ...'ün kazada % 100 oranında kusurunun bulunduğu, Ancak sürücü ...'ün kazada ağır kusurunun bulunmadığı, kasıt yada kasta teşebbüs durumunun bulunmadığı plakalı araç sahibinin ... olduğu, kazada araç sahibi ...'ün kusurunun bulunmadığı, ancak yasal mevzuat gereği kusursuz sorumluluğunun bulunduğu, 25 metre ... direği ve üzerinde bulunan tüm aksamın hasarlı olduğu kabul edildiğinde oluşan hasar toplamının KDV dahil 293.299,76 TL olduğu, Oluşan hasar ile davacının yaptığı ödemenin birbiri ile uyumlu olduğu, fiyatların kadri maruf olduğu mütalaa edilmiştir.Tüm dosya kapsamı, yapılan yargılama ve toplanan delillerden; Mahkememizde açılan eldeki dava meydana gelen trafik kazasında davalının sebebiyet verdiği kaza nedeniyle davacının dava dışı ... İl Jandarma Komutanlığına ödediği bedelin davalıdan rücuen tahsili talebine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Mahkememiz 2023/... esas sayılı dosyası ile ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/... esas sayılı dosyaları arasında tarafları ve konuları bakımından hukuki ve fiili bağlantı bulunduğu, davanın aynı hukuki ilişkiden kaynaklandığı ve dava dosyalarının birlikte görülmesinde usul ekonomisi yönünden de yarar görülmekle HMK.'nun 166. maddesi uyarınca mahkememiz 2023/ esas sayılı dosyası ile birleştirilmiştir. Mahkememizce dosya 1 Trafik Bilirkişisi ve 1 Makine Mühendisi bilirkişi heyetine tevdi edilerek davalının kusur durumunun ve varsa kusur nedeniyle meydana gelen zarar miktarının ne kadar olduğu, davacının ödediği bedel ile zarar miktarının uygun olup olmadığı hususunda rapor aldırılmıştır. Aldırılan bilirkişi raporu ile ... plakalı araç sürücüsü ...'ün kazada % 100 oranında kusurunun bulunduğu, Ancak sürücü ...'ün kazada ağır kusurunun bulunmadığı ve yine ...'ün kusurunun bulunmadığı, 25 metre ... direği ve üzerinde bulunan tüm aksamın hasarlı olduğu kabul edildiğinde oluşan hasar toplamının KDV dahil 293.299,76 TL olduğu, Oluşan hasar ile davacının yaptığı ödemenin birbiri ile uyumlu olduğu bildirilmiştir. 2918 sayılı KTK'nın 95. maddesi: "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez. Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir." şeklindedir. Poliçe düzenleme tarihinde yürürlükte bulunan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 14 Mayıs 2015 gün sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak 01 Haziran 2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4. maddesinde; "Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması Ve Sigortacının Sigortalıya Rücu Hakkı" düzenlenmiş “Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez. Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir.Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir: a-) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise, b-) Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise,
c-) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,ç-) Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise, d-) Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1 maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa, e-) Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse,f-) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde,
Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.Sigorta şirketi ile sigortalı arasındaki sözleşme ilişkisinde rücu koşullarının oluştuğunu iddia eden sigorta şirketi iddiasını ispat etmek zorundadır. Hem mahkememizdeki asıl davada, hem de mahkememizle birleşen davada davacı, davadışı 3.kişi olann ... İl Jandarma Komutanlığı'na yapılan ödemelerin ZMSS Poliçesi Genel Şartları B.4-a'da düzenlenen "...kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise," maddesine dayanmıştır.Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda ve dosya arasında bulunan bilirkişi raporunda ... plakalı araç sürücüsü ...'ün kazada % 100 oranında kusurunun bulunduğu, Ancak sürücü ...'ün kazada ağır kusurunun bulunmadığı sabittir ancak sigortanın sigortalanana rücu hakkını düzenleyen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4. Maddelerindeki düzenlemeye göre sigortalananın kusurlu olması tek başına sigortalayanın sigortalanana rücu hakkı vermeyecektir.Rücu şartlarının oluşabilmesi için araç sürücüsünün kazanın oluşumunda kastının yahut uygulamada kasta yakın nitelikte olması gerektiği belirtilen ağır kusurlu kazaya sebebiyet vermiş olması gerekir. Dava dosyasında temel tartışılması gereken husus da sigortalı araç sürücüsünün kazanın oluşumunda kusurlu davrandığı sabit olmakla birlikte bu kusurun ihmal düzeyinde mi yoksa kasta yakın ağır kusur düzeyinde mi olduğu tartışılmalıdır.Somut olayda sürücünün kasten hareket etmediği bellidir. Nitekim davacının da böyle bir iddiası yoktur. Rücu şartlarından olan kasıt olgusu değerlendirme dışı bırakılmıştır. Ağır kusur yönünden değerlendirme yapıldığında ise; ağır kusur ...'da ve hukuk yargılaması sisteminde tanımlanmış bir kusur türü değildir. Ceza yargılamasında suçun unsuru olan kusurluluk durumu kasıt, olası kast, bilinçli taksir ve taksir olarak sınıflandırılmaktadır. Ceza yargılamasında taksir ve bilinçli taksir halinde ihmali bir davranış yani özen yükümlülüğüne aykırılık söz konusudur. Bilinçli taksirde bu ihmal daha üst düzeydedir. Kasıt (doğrudan kast) ise zararlandırıcı sonucun bilerek ve isteyerek gerçekleştirilmesidir. Olası kastta zararlandırıcı sonucun ön görülmüş olmasına rağmen olursa olsun düşüncesiyle hareket etmektir. Kişi zararlandırıcı unsuru doğrudan yapmak amacıyla hareket etmemekte, ancak; neticeyi öngörmesine rağmen olursa olsun düşüncesiyle hareket etmektedir.Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortasının konuluş amacı 3. Kişilerin uğradığı zararlar dolayısıyla bu zararların güvence altına alınmasıdır. Sigortalı bu zararları güvence altına alınacak sözleşmeyi akdederken zararlandırıcı risk karşılığında sigorta primi ödemektedir. Yasa koyucu ve ZMMS genel şartları sigorta ettirenin kasıt ya da ağır kusurundan sigorta teminatından yararlanamayacağını kabul etmiştir. Öyle ise buradaki ağır kusur ihmali davranışa eş değer bir kusur olmamalıdır. Zira her trafik kazasında zarara neden olan kişinin ihmali bir davranışı yahut kural hatası vardır. Öyle ise; rücu şartını oluşturacak ağır kusur ihmali davranışın ötesinde kasta yaklaşan ama kast seviyesinde olmayan kendisinden beklenen davranışı hiç gerçekleştirmemesi gerekirken yahut kendisine yapılan uyarılara rağmen gerçekleştiren kişinin kusuru ağır kusurdur. Nitekim ... bir kararında "mecburi istikamet trafik işaret levhasının varlığına, yolun refüjle bölünmüş bulunmasına ve yolcuların tüm uyarılarına rağmen bile bile ters yöne giren" sürücünün eyleminin ağır kusur düzeyinde olduğunu kabul etmiştir (... 17. Hukuk Dairesi 2011/ Esas 2011/ Karar. Sayılı kararı). Dava konusu somut olayda ise, sigortalı araç sürücüsü kullandığı araçta damperi açık bir şekilde seyir halindeyken dava dışı ... İl Jandarma Komutanlığı'na ait Plaka Tanıma Sistemi'ne çarpması sonucu hasarlanmasına sebebiyet vermiştir. Bu durum tipik olarak ihmali bir davranışla ortaya çıkan zararlandırıcı eylemdir. Ancak yukarıda açıklandığı gibi, bu eylemde ZMSS Poliçesi Genel Şartları B.4-a ve b maddelerinde düzenlenen kast ya da ağır kusurdan söz etmek mümkün değildir. Dolayısıyla davacının davalıya rücu şartları oluşmadığı anlaşılmakla asıl dava olan mahkememizin 2023/... esas sayılı dosyasında ve mahkememizde birleştirilen ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/... esas sayılı dosyasında davaların ayrı ayrı reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Asıl davanın ve birleşen davanın ayrı ayrı Reddine,
A-Asıl dava olan mahkememizin 2023/... esas sayılı dosya bakımından;
1-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan 4.359,56 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 3.744,16 TL harcın istek talep halinde davacıya iadesine,
2-Arabuluculuk Ücret Tarifesi kapsamında ... Hazinesinden karşılanan arabuluculuk ücreti olan 3.200,00 TL'nin davacıdan alınarak hazineye ÖDENMESİNE,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 40.844,92 TL ret vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-HMK'nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,
B-... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/... esas sayılı dosyasında mahkememize birleştirilen dava bakımından;
1-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan 1.153,92 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 538,52 TL harcın istek talep halinde davacıya iadesine,
2-Arabuluculuk Ücret Tarifesi kapsamında ... Hazinesinden karşılanan arabuluculuk ücreti olan 3.120,00 TL'nin davacıdan alınarak hazineye ÖDENMESİNE,
3-Davacı tarafından yapılan giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 30.000,00 TL ret vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-HMK'nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğuna gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMKnın 341. Ve 345. Maddeleri gereğince 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.13/03/2025
Katip
¸e-imzalıdır.
Hakim
¸e-imzalıdır.